장음표시 사용
371쪽
di OMNE SUCCESSIVUM COMPONITUR
intelligibile, quod ipsum nunc mutetur ad diue ita esse,& tamen non mutCtur secundum substatiam PraetCrea locvnum nunc secundum substantiam, aut idem est secundum substantiam in quolibet mobili, aut prac:se in uno, non in quolia het: quia nunc unum accidens numero
esse in pluribus subiectiis diuersis neque est in uno mobili praecise ut patet, quia mensuraret illud mobile solum. Sed contra hanc senten tiam videtur esse Arist.ex proficilis .Pityl. ex IVAE. Vbi soluens quaest de nunc, an sit idem in toto Empore,victatui dicere, quod est unu,
re idem secundum sub latinam; sed ad hoc respodet Scotus, quod Philosophus ibi intelligit tantam concludere, quodcuodlibet nunc est unum &idom secundum substantiam; tamen consideratum in ordine adii: etetitum, rutulum, est diuersum, quia est principium futuri, finis proteriti: sic quodlibet nunc est unum idem res substantia; liuersum ratione:non vult autem dicere, quCd idemnum Ero nunc permanCat in toto tempore: quia hoc esse falsum patet ex dictis: etiam , quia tempus est quantitas continua, successiva, vi liabet parte post pntem Sed hoc non videtur soluci edi ricultatcm , quia licet siti libet nunc itidem secundum iem, sitici sum ratione, adhuc 1 cmanet, quomodo respondendust ad quaest. propositam Philost,pho, an idem nunc, pei maneat in Otota napOIU. Res Resipondet Scottis, quod Arist. hanc dis Iicultat cini inquam Apres e sol iit, sicut ncque illam, an cmpiis detur; sed
muli dicit cx quibus il e solui postunt.
Inquit ergo Scottis,quod lactit et bile secundum se,in quoctim lite motu est de secundum substantiam , idest comparatum ad se, sed aliud, Maliud secundum esse, id est secundum quod reperitur sub
alio, re alio molli ita nunc, si in inclum feest id cm,sed comparatum ad prasens, ad futurum, Usi aliud illud subinfert, sed non est tanta identitas inii antas in toto Emporet, quanta est unius instantis, ut conaparatUr ad uni in mobile, Ghoc per se patet, ideo in toto cirpore, staliud,&aliud nunc secundum stibit ut in ,
certe lioc modo debet intelli ivluloso-
phus, neque enim vult dicere, quod de
nunc numero,percurrat modo hoc mobile,modo illud, luia sic migraret accidens de subiecto in subiectum sed diro tanto dicit esse idem nunc secundiarii substantiam, quia unum VII ,non secernitur ab
altero nunc sed est illi continuum, uia tempus est quantitas continua; md imaginamur nungere in temporet, ut imaginantur Mathematici, dum protralriint lineam fingunt enim incarn fieri ex fluxu puncti, in qua encratione linea maianet semper idem punctus;hoc etiam modo videtur. ntingere in Cinpore, sed
non est ita; sed semperest aliud &aliud
nunc non discrettim,sed con imit m n
que seiunctum ab altero pilancto; ideo Arist. lincit manere idem tunc sectandum stibilantiam, seu diuersilii secundum esse;&hanc Elutionem inrua simplicius, qui dixit non rnanere id di in vinci in
est vera; ut colligi tir ex aliis locis apud Alistotelem licet ille textu IO .videatur verbis aliquam vim insistre. - . e . O ssumi ni i: .mem ti
Omne successivum cymponitur cis m- per dici sibi pilios de conseqUCI
cap. I. fex Tanc propositionem distiis tractata I Scotus . Sent. liii. r. q. s. siiliaca-coscctin diim argumentuna principii O, qua in rediit adeo obscurus de prolixus,vieecat multo studio, patientia.Primo enim arguendo ad Oppositum In s cur do argumento principali militis rationibus ostendit, si iod nullum tum in mei continuum,quia componitur ex inditiis bilibus, simitumis sed soluendo accle ndtim argi amentum principale prit 3 proba quod successivum non com- pollitur ex indivisibilibus,, minimis: dc inde diuit rationes in oppositum adductos in illo ecundo argumento ab eo
loco Ad secundum nego illud quod assiimitur,aeo incipit disputare .pri bar
372쪽
EX SEMPER DIV i SIBILIBUS TUBORE A LIL
quod successivum non componittri in
inditii sibi ibi is neque infiniis, duratusque rit ilici verba. a diximum dicitur, iiiod licet pollibile sit conciritium posse diuidi sectita dum omne sigillam , tae. qixe est parum post iteram H ab hoc lo- postea vim ire illuc Ad scimina pritici
sali deminimo motii, de indivisibili, quieomnia didicilia sunt. Nos breuibus ag mus aliquantuliam veritatem apcriCn- resa itu disputationen, Oxactam vult videre, legat Scotum loco citato,cui maximum lumen piaebebit lia cnostra euis cxplicatio; quod ergo Luccessivum non compona Vir ex indivisibilibus, probat multis rationibus prima desumitur ex Aristot. s. Phys tex. dis ibi enim Aristo t. hanc propositionem multis ratu libus
ste tulit; sed in demonstratione praeci pue quae est ducens ad im si ibile situ
ce SI Um, ut Ompus, de quo ibi loquitur, componatur ex tomis, siue cae in diuisibilibus, sequitur quod illu Vindiuisibile
diuidattir, mb1tur nae consequentia
sic primo supponit, quod vel, iusta tardius in omni tempore inita lini, quod id quod velocitis it maius sipariuriansire potest, quam id, quod est tardius III mpore aequali qui se omnia iam esse vera supra ostenderat; tunc etiam ex his supponit,quod in quacumque proportione possit accipi motus velocior omni motu dato,&consequenter sidetur aliquis motus, qui mensuratur tribus in tantibus, erit accipere motum velociorem illo in duplo, qtii in ensurabitur instanti, redimidio occe quod tunc inlian , quod ponitur indivisibile, dii ii detur , cum ei hahoc sit in conueniens, non est dicen stim, quod successivum, ut tempta S, COIDDO-icitur ex indivisibilibus , sed ex diuisibilibus
Adducit aliam rationem quod est permanens, est continuum ergo usuccelli- Uum,probarur consequentia. Sed prointelligentia problitionis notandum Est,
inod supponit Scotus id quod habet
Arist. s. Physi. tex. s.. indes quod conti nuunt non potest confici ex indivisibilibus quia parto componen d continuit, necet se est quod h. ibeant duo extrVma
quo itim vinum tangiri Exti Cmtim antece
denS,al rerum utroni im subseqviens ex quo equitur j Istea xtensio alioquin Gontinuum nota posscet exicndi. Hoc sus posito, tacito probiit conseqtientisin sic si in itus, (qui est degenere successitatorii constat ex induit sibi libris, vel hic indiuia sibilia in motu sunt immedia da vet in diata, utrumque est ab stridum ergo motus non constat ex ita diuisibili biis: piobarur abs reditiis; si in motu ista in t uisibi
ipsis Vbii quae mobile habet in illis instantibtis minet liatis vel inter vitii num v-nius Ubi,uvltim inual e tuus Ubi, Est medium,vel non, si non est medium, ergo ultimuin uniri Vbi et immediatum vismo altillius Vols& in se ilictitor instans, tantio mobile est in illi Vol habet ultim im per quod Cl inani odia tu in alteri initanti ergo in litis instantibus eruntdine parret, per arum unam tangit v- num instrum antecedens, scr alteram aliud initans se inens, sicuti quodlibet Vbi in igni itidine locali habet duas partes,ut dictum est ira supposito,& tunc seqtutur, quod haec instantia non Crunt
indivisibilia, dic motus non constabit ex in diu utilibus , si vero inter illa duo
Vbi sit medium,que ii quo tempore ultimum illius mobilis sit in illo medio; noei dicendum , quael sit in altero instanti
illorum duoetum, quae petunt illis cluabus Vbi, quia sicuti non ei in illis diloribus Vbi ita neque in instan Ebus respondentibus illis duobus Ubi, ergo erit in aliquo medio inter illa duo inflantia ergo
illa duo instanti I non erunt immediata usic motia non com ponitur x in stan libus indivisibilibus, sed ex partibus diuisibilibus Hec est probatio Scoti, Sed vltra hanc rationem illa consequentia similiter, quod es permanens est Contimium , succestiuum quocille est continuum; pr batur dis se ab Aristatio Physicorum sub initi tim, unde textu .habet haec verba. Hudem rationisiit, vivitum, rema-gamidinemi tempus,componi ex indiuisibili biis vel non antecedens etiam probatur ab Arist eo s. 6.duffuse Scotu th
373쪽
men illud probat per duas propositiones Geometricas , quas proprerobscurit teiani prolixitatem omitto.
flaues in opposituis, ct eorundem solutio. cap. IN.ADuersus hanc veritatem multipliciter arguit Scotus loco citato ei. γδ. cunas argumento principali, Primo sic, successivum diuiditur in indivisibilia,e go componitur ex indivisibili biis conse quentla patet.Antecedens probatur. Possibile st succestiuum diuidi in omnia, in ille est diuiti bile crgo possibile est ipsum se diuisum in omnia is qua est diuisibile, sed haec possibilis si ponatur in illa scquetur ergo est diuisu in in indivisibilia , qui aut non ergo non est diuiuam in 1. a. Omnia in quae est diuisibile. Secundo pribat id mi antecedens, quia si iccessivi ni hil est oechu nisi iii diuisibile, hoc proba tur , quia si aliquid diuisibile saccellitii existeret, successivum simul esset, nonta sessi iccessitium: quoquo pacto enim Permaneret: modo illud indivisibile transit r.iptim, tunc quaeroesti id illi succedit Assaliquid indivisibile, halbeo Propositu,
quia tunc cIntinuum componitur ex indivisibilibus i vero succedit diaisibile,
tunc successivum achii non est quia iam inchum Eli, tunc sticces Tutun actu esse solum, cum cius indititii bile existit Secuncta ratio principalis, successi trum componitur ex mininus,erra non Est continuunConsequentia probatur quia minimum quo non est minus,non habCt partem, quasi G&sic est minimum, non quatum at non quantum, non potest continuarinIn quanto ergo minimum non potest continuari, sic constans ex minimiS,no est continuum Antecedens vero probatur auctoritate Philosophi i Physicorti, rex. 3 8.ubi arguendo contra Alraxagora, suae rationes videntur inrti hoc fundamem, quod datur minimum natural vi minino caro, vel minimus ignis ergo si dam permanens minimum, debet quoque dari minimum successivum, scilicet minimum tempus, minimus motus, lic mitus debet componi ex illis, rediuidi in il la Item et de Anima, tecui ait Plutos
plius, quod omnium nati ni costantium deiciani natae est ratio magnitudinis &augmenti,ergo deueniendtim est ad minimuia uniuersiale: at no solum risuras sunt pernianentia, seditiam succesiuia, ergo habent determinatam paruitatem, magnitudinem . Item in de sensu insensato,c. p. in illa prima dubitatione, videtur velle, quod passiones naturales nosint diuisibiles in inlita itum, videtur probare perhoiquia tunc videretur senilis polle intendi in infitii tum, quia ad percipiendum minimis in indivisibile r quiritur acutior sensius in insiti milia; Rationc etiam probatur idem anteced cras; primo sic datur prima pals motu S, ETIdatur minima conseqllenti. probatur, quia simi uelibet pars haberet partem mi norem se, aliquid sit esset prius aliquo sui in infinitum proccisus in initia itum, non danar ergo standum est ad aliquam partem minima, qtteis illa prima pars
motus.Antccedens probatur auctoritate
Philo mi, octauo Physicorum textu es. ubi Philosophus diciti non enim si partibile in infinitum eth, quod alterati propter hoc, alteratio, sed vel x fit, ii cui multoties densatio. Ecce, qtrod est,ait rationem non esse partibilem in infinitu seu fici velociter, ergo in illa potest reperiri prima pars motus illius qui dicitur. alteratior qui videtur hoc repugnam et,quod prius dixit in sexto, nempe,quo lante omne moueri est mutatum esse, ante omne mutatii in Cisseis moueri. Respondet Averroes, quod illud in sexto ira: telligitur de moti inquantum est continuus,esset diuisibilis;hic autem intelligitur de motu in quantum est actu produc hus,regeneratus; quod confirmat ex Dplo de guttis pluribus, quae cadentes norucauant quaelabet gutta partem lapidis, sed ultim gutta cauat lapidem; ecce quod motus ille simul totus est. Sed nota, quod Averroes pro velociter,habet subiam,ideo putariquod motus fiat in instanti xtotus motus sit simul, loc comprobari putat per exemptuni de guttis qtue, Midem dicit de alteratione, arahentibus navim. Hoc idem dicit de alteratione libro de sensu,tasensato, ubi ait contingere totum simul albersi, a tum si-
374쪽
EX SEMPER DIUISIBILIBUS THEOREM LII. et i
rum simul codensari renon partem post
partem. Hoc idem antecedens probatura auOtIC, quia in ter contradictoria imia dare mcdium; inter non esse ipsius formae inducendae per motum,& sise ipsius, non est medium inim sim conirrisi horia noc Se autem ipsius forinae hi lucendae flut in ultimo in si inti firmae pr.ece tantis , cum enim illa forma est corrupta, statim incipit ncui esse formae inducendae, ergo inter illud instans,in quocst non esse fornix inducendae, Instans in quo est essu formae inducendae, non, Est medium, sed si nullum esset primum inter es e formae inducendae, non Esse ipsius esset in
diunx ergo ibi est dIre primunt,illud primum est minima pars,quia non esset prima nisi esset indivisibilis. Ad has obiectiones respondet Scotus parum post H A. primam negatur an- tece rens, ad probationendi retspondetur, - .i quod continuum est possit ilo diuidi in inclitisibiliari non tamen cit possibile actu esse diuisiuit in indivisibili, quia ista diu uisio est talum ire potentia,&in fieri, non infacto esse totae, &itaeistae de postibili non potest unquam tota fimul poni in co
te se. ntra hanc responsionem arguit Per tota nos haec est vera, continuum potest clitu-
di in infinitari ergo possibile est diuili sacrisiam factam esse in actu in inlinita . Haec Scotus, subinlacri tunc ergo a simili, idem dicendum successitio: a tua succe sitium est continuum. Dimilli responsionibus aliorum,r pddet Scotus, quod consequentia est i in possibilis quia quando fit diuisio actu continui secundum V- nam partem,ut puta secundum A. no fit secundum B.quia ciun rcductiones unius potomiae ad actum stat alia potentia non reducti ad actum , ut si reducitur ad acham potentia ad diuidi secandum A. non reducitur potentia ad diuidi siecitduB.quia necesse est diuisione cxistere in fieri,uu in facto esse se adita aliquid ratinuit Urminari per A. Ita potentia,quae est in illa parte cotinui ad diuidi, non reduco ad acti J,est ergo impossibile, quod cotinuum actu, simul diuidatur secundu Omnes partes,in quas est diuisibile, unde ii l. 1 propositio uniuersalis Continus est duit sibile iecundum quodcumaue Ii-
gnuna,sive secundum quaciique partem. est vera recepta in hoc sensu , quod continuunt est diuisibile secundum omnenae partem non simul scd seiunctim, quia v-naqu*que par indit tenter est diuisibilis,sed non omneis ni ut, illac de causa illa consequentia non valet, continuum est diuisibilo secunduin quamcumque
p.Iricin ergo actu poterit esse divissum In omnes partes, non valet inquam, erit
inuisum secundia omnes partes simul,sed ibi tum erit diuisum secundunt omne partes, sed non simul, quia nulli parti repugnat diuidi, led repugnat omnibus simiai, ut dic nil .Hic est sensus intentus ibi a
Scoto, licet propter magnam rationum perplexitate, multitudinem, sit obsini
rus xhic est sensus in quo intelli git ut haec propositio ccitinuum est diluit bile in
inlinitum .contuitium enim est infinitu &quia est inlinituna est diu sibile in infinitum, tamen non potest actu esse diuisum in infinitum; tum,quia non est postlibile esse actu lauisum in omne part S io quas est diuisib te sum uiae coatinuum est infinitum id una in potentiae , non actu , quia infinitum actu non da-
Ad secundam probritionem illius antecedentis,ptam praemittit resposionem l k,:Dinalitin,&eani confutat; letitaeic, ni propriam, quq est, cum qinent, quid succedat illi indiuilibili raptim transcunisti. Respondet, quod succedit pars con- Salia illiens,non autein indulisibiles, reluc pars fluens succedit, quia continuuest immediatum diuisibili, rideo fiat s 1 eli etiani illa propolitio,quod successivum tunc tantuin siricum eius indivisibile est, quia etiam succei siuuna est , cuna eius pars diuisibilis est; sed tantum valet successi uuin non est eodem modo, Munia formiter hoc autem non est inconueniensi licuti nec etiam linea habet esse v-nimrmitet ubique , quam linea habet essse in partibus suis diuisibilibus,ut in vitiamis, de in palicti', qtubus terminat ut in crininis. Ita tempus,Maliud quo fuis successitium , non habet esse unis dr- mlter semper,prout semper distribuit,
pro pambesiluentibus, pro indivisibi .
375쪽
Ad secadam rationem principale pro
illo antecedente de minimis , neg.It ante cedens mi primam probationem ex primo Phusicorum te , tu, S. Condrae Anaxagorum, Res Odet, tro Philosophus ibi non in endit d.iri minim unci sed sufficit Ci contra iraxagor.ian ostendere , quod in diminutione ita totii minoratur, ClodnIn semper de eo aequale abstrahi potesc, coni quenter totae caro ditii de tui quod non poterit tamdiu amplius ab ea aequale liuidi Mnc non fieri potitat generatio, ut volebat Anaxagoras, in diccbat, qtiod generatio fiebat ex segregritionc unius ab aleero: sic volebit, quod
caro generaeretur ex alia carne segretiata
ab aliquo toto hoc autet nescimpos libile, quia diuidendo deuenienduin est ad
CaΓncm, a quam In poces accipi caro in tanta quantitate , quod ex et ait Caro posset generari cam autem, ex alta debet fieri generatiori debet esse determinatae LIM LitariS,nIn minima , non admittit et
go Philosophus minimum natu tale, sed
minimum tale, quod non est aptum, ut
Ad illitae secundo de anima dicit , quod ibi Philosoplitis loquitur deqtrantitate naturali augmentabili , diminui bilis, hoc concedulita quia det terminata est ratio magnitudinis, re augmenti, secundum sit tam unaquaequetre produci debet si ecundum quana debet augeri, nainui, non enim potest augeri sa- p .i momeni Olympum,neque in ortu est
ita parua,ut formica; sed ex hoc loco nihil
Ad illud ex libro de sensu, tensibili,
Respondet quod concluditur,quod sens is cresceret in infinitum ii sensibile sic munituri est perceptibile a sensu, ossiet diuuibile in infinitunii sed illud est impostibile, quia minimum sensibile, non est perceptibile a sensuri ut etiam Philosophus ibi dicit, ergo selisus non potest intendi
Ad primam rationem ait, sese negati consequeiatia: quia qui dixerunt di iri
mum in nrotu,diXertant mutationem primini esse partem in tuS, tamen negat dari primum motum, primam mutatio
nem: quia Plutosophum o Physicorum
textu Sa .ex intentione o tendit oppositit, scilicet; atlod omne insueta pr.ecetdit in Ita tuni esse inua sinitum, o conueres: de hac re aggreditii diriptitatio, em , de quae suo loco. Ad au Uritatem autem Aristotelis ex S. Phuticorum textu vigetli- morettio, quae ita OppIlutian adducitur Respondet, qti odii Dios Delius ibi in teti dii soluinos tendere , t Iod non Omilia semperna Duen ruta, uti Diamilli antiqui putabant , conuincit illos Ex ij motibus, quibiis in talem Opinionem incide runt di quia enim vidibant animael aug- meitatum esse,pCrcoptibiliter in magno tempore, ut puta in anno, putabant quod illud ani na semper augere uri in toro
tempore licet imperorum tibiliter: Plesios phiis autem illis obuiat, quia betae rest tale in , bile quiescere per aliqtvoti repus postea moueri in aliquo parti to, re illo moturi tanti Id nori oportet scin per illum moueri illo influo ad hoc adducit Exem plum de guttis aquae cadentibus, catlantibus lapidem, quarum multae cadunt,&-ulliti mouentati una tanderia
ut puta centesima cauati virtute aliarum, non tamen vult dicerci Pi illos sphus, quod ablatio patris lapidi sitati instan ti, tota simul, quia hooestina pollibile: nam illa ablatio est motus localis,qai in cessario fit in tempore insed vult tantuindicere, quod hic motus non sci succei liue, ita ut secundum , ii Id n.i guttaa- qui e caedit, tiat aliquis motus in illa cauatione sed ait, tiod hic motus cairatio fit in casu ultime glutae, ed tamen illa cati: tiosionestitistaentanean stat successivas quia est impossibile, quod Qt in instanti, ut alias dicam A secundum hunc lensum pol casti bintert,quod alteratio non est partibilis in in lini tum, sed velox ita Ctiam expolitio Comentatoris non est bet Iaa: quia est contra litteram ubi nurn nostra expositio habet,clox; illa Dinentatoris habet subito, si deo ipse exponit in instanti, sed debet exponi vel x, id est rinpente, siue in te iri pone paruin imp c
ptibili ultergo dicere Philosophy, qu dlicet alterabiles , ut in infinitum altocari ion tarnenesti Elle, tio luti eratio illicori es ponacat, itaq: d illa alieratio
continuo facta ciuia ipsa fiet in liquo
376쪽
EX EMPER DIVISIBILIBUS TII EOR. LII. et s
ad ultimam rationem de contrauici rijs,concedit Scotris, quod inter non esse mi mei ucendae, Messe eiusdem, non datur me linii, sed quod essemrmarani ducendae immediate sequitur non esse ei asdem: quia inter illud non esse, esse formae inducendae , nihil mediat;non tamen sequitui, quod esse rinae inducendae, quod tempore mensuratur, uniatur primo , secundiana totum illi non esse , Huod mensuratur indivisibili, sed unitur illi immediate per paritim nam demde per alteram ideo non sequitur, quod illud prim timuit mirumtim &indiui sibi te, sed est pars prinna minis diuisibilis ,
sic habetur quomodo succCs rutam non componatur ex indivisibilibus.
ita hoc etiam patet quomodo vera sit illaimpotiundi, continuum est diuisibile in infinitul , intelligitur enim in potentia, nim actu, immotu repua nat cristicari a sto,ut dictitan est supra solitendo pri main Tationem scit enim vera sol ni in
hoc sensu . Continuum est diuti bile se- oindum Uamcumque parium non simul, sed heiunctum in ita in infinitum, est diuisibile , quia in diuidendo continuima, fecitndum partem sciunctiina ad possum iis deuenit ad fili Em, macum secatur secundinan unam partem, oeci in dum aliam et Dinam , siticinini in istum ive i .ictius pendet ex veritate praece lcnti S, do i litiuium non Componituro indivisibilitius, sed ex diuisibilibus , eo neque poteri res flui In indu sibilia: Hinc patet, quam abstarda sint, quae alij dicitiit de diiusibilitate continui.
Sed circa illi im proposinonem est di si illas : quia omne unitum per ablationcm finii , tandein conuimitur, I gO tinuum Coi pus tandem cons imitur, e
go non est diui bile in infinitum in semper diuisibilia.
Responderiir, iam dixi, quod illa propositio est vera hi potentia, non in actu certum est enim, nod .mne corpta, filitum continuuin actu non diuiditur in
infinitas partes, quia est deuenire ad aliqua partes ita paucas, qua contraria illius corporis facile corrumpant tamen
in potentia illae partes esssent diuisibiles an in f nlium, quia non sunt indivisibiles , neque constant ex indivisibilibus vi di inim est ideo illis repugnat diuidiusque ad indivisibiliari adeo quod sunt
semper diuisibiles quaecumque Cnim pars minima d. ita, illa habcbit partes , ita erit diuisibilis , tamen aetii propter
acientia contraria , cum Corpus conti
tum est diuisum in quasdam paruavpartes consumitur, quia illae partes mi rumpuntur a contrariis , ita veri sic tu illa propositio:Omne corpus filiatum per ablationem partium, tandem , - . sumitur, id est per ablationem achialem
partium paruarum, qui ea conir Irijs facile cornim putatur, illud quoque corrupitur,tamen sic nil tim se,&in potentia, . intrinscco, illi non repugnat diuisibili ta in infinitum, qtiod etiam declaratur in Theoremate , ba loquar demnumo
Et nota, triod illa responsio, uiae com cim muniter ad hanc propositionem addue se citii , quod conra tum est lim sibile in infinitum secundi in paritis eiusdem pro
portionis , non alii Cm sectandiam partes
eiusdem quantitatis, in siet est falci; licet sit Philosophi in terrio Physicorum , extu sci. quia etiam facta diuisione secundum partes eiusdem proportionis, illud
continuum filii itim consumitur,vel non
fiet processiis in infinitum, quod patetinam detur magnitudo decem pedum , auferatur ab ea dimidia pars, deinde ab illa dimidia parte iterum auferatur dimidia i lia cenim erit diuisio per partos eiusdem pi oportionis , non eiusdemi quantitat; S qm a prima pars dim iiii, haec secunda pars iniudia,non sunt iucdem quantitatis , scd eiusdem propo tionis, tamen patet cuique, quod faciente talem diuisioncm in toto siliit nonii et proccisus in infinitum, sed illim an . cm consumabitur. Est ergo dicendunt: quod in se non est stissicion ratio , sed fund .itur in hac prima radice, quia magnitudo est continua , continia lames diuisibile in infinitum , . dis si
377쪽
mercatus , Qui lavis recte in eo te
Metaphysicus potest probane dati substantias abstractas. in Scoticumsuis fundam'itis, O reiectis, Guersariorum.
V Cottis primo Sententiarium in prolo ago quaestione de subiecto, iues iuncula secunda, respondendo ad tertium, approbat opinionem Avicennae , vidicebat Metaphysicam posse ostesidere da-n substantias abstractas, d reprobat A-Herroem in hoc contradicentem Auliacennaendicebat orgo Auermesta Physicorum textu 83. quod ad physicum solum Uectat ostendere dari substantias absti
cta, ,&non ad Metaphysicum, de quod nullum aliud medium est efficax ad hoc
ostendendum, praeter motum. Scotus Eoo'tra sustinet cum Aui nna, quod etiam Metaphysiciis potest ostendes iudari substantias abstractas.1 Prima ratio est haec Si aliquas sub- si intias separatas esse , esset suppositum in Metaphysica,&probatum in Plutosoplita naturali, sequeretur, quod Pitysicae iset prior Metaphysica, quod stabo dum Fallit.i coiisequentis patet; consc-quentia probatur : quia tunc Plutosophia naturalis ostenderet est de sit biecto Metapbylio , quod quidein subieetum praesupportitur toti cognitioni scie-tiae Metaphysica'. r. ro. Secunda ratio per omnem conditi nonattis crus, quana impostibile est ne
de eflectui , nisi ab aliqua causa prima, talium Crativam, potest demonstrari de illa causa, itiodest.At siccit, quod in Metaphysica considerantur mi illa passi res , qua impos libile est inesse einibus nisi a caula talium otium quae sunt substantia ab reritae,ergo perstas potest de aiionstrari de frumi, i ij, ain iactis,quod
diint. Maiorcst nota Perse . Minor vero probatur quia imittiuido Cratiunx d cn-
dentia, compositio, siluiiusmodirint conditiones entium , quae illis incile non pol unt nisi ab aliqua prima causia illoru, quia miti ritudo pendet a simplicitare,dependentia ab independentibus, filixibilitas,&corruptibilitas, a necessitate ergo
per ham media potest Metaphysicus probare dari substantiam simplicem, independentem,ne si esse;talis est substantia abstractata ergo multa media habet Metaphysicus per quae potest demonstrare de substantijs separatis , quod sunt Adiungit Scotus, quod mulio perfectius Metaphysiciis ostendit primam causam esse ex passionibus Metaphysicalibus causatorum, quam ex passionibus Pirysicis, se licet motu, qua a pastiones Metaphysicae ostendunt perfectiora praedicata deprima substantia, quam Phulica, quia Physica ostendit solum priniam causam
cile moueritem, sed Metaphysica ostendit primam causam esse ne fle, et D primum ens, taetera , perfectior autem
cognitio, immediatior de primo ente est cognoscereri quod lit primum ens , necet Te esse , quam quod sit primum
Conre. Num sententiam liabet Zima 'Dara Theoremate 1 .circa finem,siso. Za sita harella etiam libro de Inuentione aeterni serat. motoris,mpite primo omnes aduersus Zim hanc sententiam Naarguunt. Omnia a QTqlia media praeter motum, nullius funisa . V es toris, neque necessaria sunt, ergo solus ' Physicus potest ostendere substantias abstractas dari. Consequentia est clariisAt
tecedens probatur: nam clim alet rinci
tamur, i uiri ens dependens, quod a nubio dependet, hic est i durum, ergo. Item da
c aetera Antiqui Plutosophi dihi liceteries corporeas, Sciensibiles, tul aliud C-xiltcre concedebant, sic aerat, illud summum,3 optim una, ita sectissimu in cse Oxlum , nec ultra praeter illud dari Deum et nisi ergo confugiamus ad in
tum , nori poterimus prc bax edati substantias separatas.
Fraoiseus Piccolomineus libro de Mo ...toribus xlorum capieulo septimo conuenit in conclusione cum Scoto, scilicet,
quod alijs medijs quam per moxum
378쪽
SUBSTANTIA ABSTRACTAS THEOREM LIII.
potest probari in substantia separa x a. tu,sed tamen repraehendit Motum PD-' si,quia Scoriis non assignatre tubus ra-1.,3 tionibus Arist. sit sus.Secundo,quia non est verum quod alia media sint potiora ,
aeternitatem motus , ut videtur caicere
glossa Scoti in margine, tunc soliis motus est medium necessarium, Malia media non sunt potiora illo, sed debiliora ;Vel si non supponunt, ergo errauit Aristoteles,qui tum in Physica, tum m M taphysica ostensurus dari substantia si
paratas,semper incipit ab aeternitate motuS,ineoq. moratur,non in alijs . . ro a Quarto retorquet ratione Scoti quam adducit contra Averro em contr. ipSume Scotum . Rationes Metaphysicae supponunt lationcm Physicam ergo Metaphysica est posterior Physica onsequeri valet, consequentia Scoti valet contra Averroem Antecedens est Scota, Encndo, ut glossa sila marginis Scoti ait, quod rationes Metaphysicae supponant rationes Physicas. s. rp. Quinto arguunt alij, quia omne quod consideratur a Metaphysica est abstra- O tim Media ergo omnia Metaphysica sunt abstractari a per medium abstram non potest ostendi dati abstractum, quia
verum obiectiones istae nullae sunt, cocltiso Scoti manet in suo robore,quc detiam probatur optime per rationes sumin ei ius adductas ex Scoto , Et constrin, Scit tui multis auctoritatibus Aristotelis, A-coo ristoteles 3. de io, textu secundo, ait, sim imagis esse alterius , hyrion Phu I U- phiae, quam sit naturalis, ostende cesi se quaedam invenerabiliatam omnino
immobiliari in Metaphysica autem saepe pollicetur se ostensurum dari substan
tii s. s. alibi, in principio terti libri eiusdem Metaphvsces asserit ad Meta- Physicam pertinere ostendere dari substa tias separatas, his verbis textus &hoc idem quoque necessario est quaer re, utrum sensibiles substantiae esse solatia dicendae sint, aut preter has aliae' paulo infra in eodem textu et habet haec verba quinto est Metiam illud quaerendum inccessario,virum oporteat necessario diaere, quod substantiae sunt sensibilia tantum aut sunt aliae substantiae ab illissens bilibus xv bi aperte dicit pertin re ad Metaphvsicam ostendere de sui stantiis abstractis,an sint,&deinde quaenam sint; alibi cape. Nec valet Iesponsito communis Zabarellae,quod Aristoteles in praedictis locis loquitur de quid est,non de an sit,& quod in omnibus praedictis locis iure dicit Aristoteles substantias immobiles esse ignotas, quia Arist teles in B. Physicori na, non docuit Primum motorem esse luebstantiani immobilem , sed motorcinam mobilem unde hoc praedicatum, quod Primus motorsit substantia immobilis , probatur in Metaphysica, sicut ilia praedicata pertinentia ad quid est , non autem probatur quod sit non valet inquam haec responsio quoniam patet legentibus textum,quod Aristoteles loquitur dc si est, non de quid est, quoniam in Metapli sica disputat aduersus Antiquos, inter
quos non erat leui contentio de num
rosubstantiarum Aliqui enim ponebant Ideas;aliqtii res Mathematicas; iqiii solum res sensibiles esse substantias, ideo semper pollicetur se,clle determinare quo genera substantiarum dentilia, presse, im p., ctaph.textu G.inquit, INUrendum ess an dentor alie substantiae pr ter sensibiles,&istae quomodo sint, per quod denorat utramque questione, an sint,&quid sint. Idem habetur 3. de Celo textu a. ubi habet Aristot. haec Ve ban Oecnim quaedamentium ingenerabilia sito taliter immobilia magis es halterius, prioris,quam Physicae considerationis at illud verbum esse, significat existentiam. sensus est ostender quodlinieriim natura sit aliquod ens ingeni tu,
retotaliter immobile magis est Metaphysicae,quam Physicaemo ergo in illis vel bis aflerit Aristot ad prinium Philosophum speetate probare immobilitatem primi motoris, ut vult Z ibarellari sed loquitur de existentia entis immobilis, hibi vula magis spectare ad primum Philosoplari declarare existentiam enus ingenati, S immm
379쪽
ei ficax deductae illo principio . Praete-
TU I, incautis elletitialiter ordinatis , non
datur processus in infinituna, et S. Pityiicorum. 1. Metapthysices, textu D -- de . Eu hoc plancipio sic in rerturbat datur esse eius dependens ab alio .ergo deueni d. in ita lentina primum, quod sit inde trilens, illud citis tibi ratiae abstracta D tem dat utens coimpositum, ei debet
dari aliquod ens simplex , cum illud sit perfectius, quod oet perfectius, est ad-
i. Uti Leridum in rerum natura. Item ordo
accidentalis rerum,ut gCneratio est contingens,at omne contingens pendet ab aliquo necestatio, alioquin non esset permanens Misso deueniendum et ad ali- quam causam necessaria,qualis est Deus;
omnes istae rationes cc idunt,ut patet , Iespontiones autem adtaersariorum nunc rei j cietatur i
Gi. Ad priuatim autem Zabarellae dico
Z ab quod dicere hoc optimum,lii dependens, prina iam etficiens esse Caelum, vel corpUS , est vanum; luoia iam corpuS Omne depe- det a locomon est etiarii optimum, quia videmus, quod intellitus est perfectior
corpore apud nos ergo illud , quod est
pei iectissimum on uam, optimum,no potest esse corpiis, sed erit ita tellectus. Prae terea omnem pus participar potentiam,
favem ad Ubi alistio participat potentiam, non es optimum, sed solum purus acclis. Illud quidem eli verissim uni, quod motus alternitas est medium uidelius , quod habere possunt is qiua quod substantia separata sit, non potest cognosci a priori; tria non habet causam supra se innotescit solum per effectus. Inter omnesentaria autet in substantia Iumi paratarum, clarior, notior est motus,
cuni ona alae si ian a per inium, Irriarne propter hoc scqllitur,quit alia media si ii te si acta, licet non sint ita uideritiae uti in otiis; nspicuum est enim quod Celum:&corpus lim lex, no est optimatur,cum musca propter vitam sit excellentior Cael D.
Ad primum Piccolominet dic, quod Dis
Scotusadducit alias rationes, quibus uti potuit Metaph.ut visu in est dice in D. percurrat Pe omnes, lioc sal ficit. Ad secundular dico, quod Scotus non ait quod caeter e rationes in t potioles, disicatiores ratione desumpta a morti, sed
quod sunt perfectiora me diari, quod MettapliLostendit de prima causia , quoaeth perfectiori modo , tuam Physiciis ; ima Playsicus per motum olhendit, quod
datur unum nouens prini am , at et
pl1.ostendit per illa media, quod .itur rium prinium, quod e t necesse eis; de quod datur vitum prinii in quod est sim plex; qtiod est intelligens,&c qi Le omnia sunt praedicata excel lentiora. Ait ergo Sco tus, quod media Metaphylica sunt petasectiora, persectiori modo ostendunt primam causani, ut dictuna est non ta-men atri quod sint etsi cacior .
Ad tertium dico , quod illae rationes avi
Metaphyl . non supponuntii Ituni, sed sunt media diuersa; sed eas neglexit Aria stotel. quia ratio desumpta ex moturi erat euidelior, suis per se et ficax flosis autem illa Scoti, pro tanto ait rationes illas praesupponere physicas rationes: quia aliqui aduersati j Scoti ex eo loco arbitrabantur Scotum negare motum es nitissiciens medium ad ostendendum dari primi motorem kphysicam hoc praestare non poli quod est falsum quia Scotus non negat Physicam per motum posse probare dari substantia separata , sed
ait id quoqtie posse Metapliis hinedia
Metapn. lucere nos in excellentiorem co
gnitionem primae causae; ideo illa glossa ait aduersarios Scoti decipi, putantes Scotuin asserere Metaphysicam probare substantias abstractas dari , non supposita probatione Pliysica,id est solum Metaph.
probare dari substantias abstractas, Me cludere penitus probationem Physicanitanam iam inualidain.
380쪽
SVBSTANTIAS ABSTRACTAS THEOR. LIII.
as, Adqriartum per idem patet: quia ra- tiones illae Metaphysices ex Scoto,ndore supponi ni rationem physicam, sed sunt penitus diuersae rationes Praeterea, rario Scoti ei tetricax contra Auereoem et quia Auermes dicebatiquod genus subitautiarum separata tum est subiectiim in Metaph sica.modo scietia,quae probat de subiecto alterius scientiae, quod est, est prior illa; hi deo vere sequeretur, quod Physica esset prior Metaphysica at si una scientia accipiat medium unuin ab alia scientia,non propter no sequitur,quod sit posterior illa , quia non propter hoc sequbturiquod lit de subiecto posteriori illa. Ad quintu possumus dicere,quod me
di Metaphvncalia sunt abstracta a m tu,& mutatione; d abstracta tamen omnia non sunt eiusdem rationis, quaedamentim sunt notiora,&quaedam mmu n ta, sic per magis nota deuenimus in cognitionem eorum,quae sunt minus notan, An quaedam enim licet sint abstracta, tamendem sunt notiora nobis aliis abstractis, per fir illa ascendendo ad cognitione istorunt,
non fit petitio principij. Nunquid autem I haec demonstrati , quod datur primuS
Hu motor per viam motus sit dicenda Physi- ca,vel Metaphytim,satis docte disterit Tanis, barella in libro de Inuentione aeterni, mi toris,Ego breuiter puto dicendum, hancam demonstrationem esse naturalem et quiara fui media in qu esitum sunt naturalia;est e- nim clara doctrina Aristoteles primo P ' steriori uri, quod non debet fieri transitussire de genere in genus & quod medium,sub :, sectum passio debent esse in eadem scientia:&sic friistraansinullis quaeritur,
M.t, an demonstiatio denominanda sit a meth. dio,vel a subiecto;quia, media, iubiectum , debent esse eiusdem generis . Quod uicin in hac demonstration in diata quaesitum sint naturalia, patet quia haec est demonstratio Omne quod mouetur,ab alio moliettur: sed in move tibas non datur processitis in infinitum, ergo det ieniendum est ad unum primum motorem immobilem. Ecce quod Conclusio est de praedicato naturali , m dium similiter , sic tota demonstratio est naturalis. Quod aute laic primus in torsit substantia a materia separata incorporea,&ta sunt praedicata Metaphyticalia, sunt aliae conclusiones deductae . ex hac conclusione:datur molor aetemuS, accepta pro inedio Metaphysicus enim conclusionem,udemoniliationein Physicam accipit pro medio ad alia piaedica- 1 inueitigalida de primo motoret. Possumas etiam dicereri quod Meta- physica est scientia uniuersalissima , rideo medij uniuersalibus, iotioribus tiriar, siquiaanotus est effectus notissimus, ideo dicendum et ripertinere magis ad Metaph. quam ad Physicam: unmo Physicam accipere hoc inedium a Met pli sevit illi, ,& con siderate con trahi scilicet,quatenus est passio corpota natur lis sicuti etiam a Metaph.accipit solum subiectum, scilicet corpus naturales illud contracte consi aerat , scilicet ut est principium motus, quod non facit M taph. Vae m. ttim considerat,ut est passio entis. n videi nus in i 1 .loqui multum de motu substat,tiarum abstractarum , in 8..usi. multiim loqiu degeneratione, corruptione, Malijs motibus;iclco non est mirum, quod Metaphys utatur motu tamquam medio , ad probandum dari substantias abstractas, ,eorum praedia
Deus est infiniti vigoris,etiam secundum Atii sotelem.
Opinio Scoticum suisfindamentis.
I lud inprimis c notandum in tractarii de IiriClligentiis , quod Scotti sebi
libetali, nempe, quod cum ex dictis Philosophi postit elici opinio rationabilior .
reverior, quae est consorinis ridci, quae est summa veritas, rasi vult impo excrem Arist.opimonem irrationabili Oiein, scd ex eius dicta vult elicore rationabiliorem sententiam quam possit.
Inrui uestione igitur scptima quodlibe- tali respondedo ad primum principale, probat de mente Phylosophi Deum esse infiniti vagoras Sed antequam adducam