장음표시 사용
381쪽
irationes, sciendum est, quod Scotus perint initum vigorem , non intelligit omnipoteatiam eo modo , quo Theologi ponunt omnipotentiam in Deo, quaeest infinita potentia activa efficiendi quod eu-que etiam im inediate, sine causis secundis talem enim omnipotentia in Deo, in rinitum vigorem,non nouit Arist quia posuit necessarium esse ordinem, ionnexionem causarum secundarulai; sed per
infinitum vigorem intelligi potentiam activam insiliitam in se, in efficie do quod
Cilinque, tamen alligatam causis secundis, ut insta manifestabitur adeo quod Scotus probare intendit,quod priina Intelligentia secundum Aristotelem, habet infinitam potentiam in se, sed actu illam
non exercet, propter imperfectionem e Dinium, propter qLiam dantur cauta se
cundar, qui b illa potentia infinita est alligata. Probat ergo Scoriis, quod Deus sit infiniti vigoris ex Arist. Primo sic.Ariastoteles S. Phvsic tex. S. hidi Metaph.tCc. r. probat Deum carere magnitudine hvtitur hac demons Tatione , quae in Ormam reducta, continetur in duobus Syllogismis hoc modo. Omne illud , quod movet per infinitum tempus, habet infinitam potentiam; AtDeus mouet mi infinitum tempus,ergo Deus habet infinitam potentiam;Subsumit, sed quod habet inlinitam potentiam,Caret magnitudine At Deus liabet infinitam polebam ergo Deu Caret magnitudine. M aior primi syllogismi probatur quia si esset finitar potentiae, ilia constaneretur Mita non pos et mm Te perint initum tempus Minor est probata iri S. Physic ubi iam concluserat, quod in rus est aeternus Maior a Syllogis in probatur ab Arist ibi dein sic: quia vel haberet magnitudine infinita, hoc iste non potest, quia non datur magnitudo infinita, neque habere potest magnitudine sinita,quia in m .ignit adiriennita,non potest esse virtus inlinita, sed quacumque potelia in magnitudine finitata ita,posset dari filio 'a m Iis r.
Ex hac ratione Arist. Colligitur ipsis in existim se primam siri elligentiam cssens hae notentiae; auonia in Maiori pro- ne i Syllogi simi, i ce funest,
quod per potentiam infinitam intelligit
tale infinitatem iotentiari quae non potest
stare cum opposito consequentis, scilicet eum habere magnitudinem , vel esse in magnitudine: quia hoc est et dicere, quod
faceret conseque iam, quae secundum
intentionem eius non tenetreimam ex eo,
quod primus motor habet potentiam in
nitam, infert,quod primus motor caret
magnitudine Modo, si illa infinita pote-tia motoris posset stare cui magnitudine,consequentia Arist.esset nulla: quia novaleret dicere,habet potentiam infinita , ergo Oret magnitudine; Reliu qui tuli go, quod Arist.in utraque illa Maiori,per infinitam potentiam, lixtelligat potentia, quae stare non potest cum magnitudine Ex hoc arguo sic sed potentia infinita induratione potest stare ,&achii est secundum Plutosophum cum magnitudine,ergo dum ait Philosophus, primum motirem esse infinitar potcntiae, non intelligit de infinitate in duratione: sed intelligit de infinitate vigoris Ant cedens probatur et quia Caelum est acti sum, agit enim secundum omnes, lumine, calore in mortalia, est praeditum magnitudine, &tamen est arternum, habet infinitam potentiam activam in aratione.Consequetra probatur quia non daturalia potentia infinita, nisi durationis,vel vigoris;P tentia motoris non est infinita indurati ne ergo in vigore. Hri ratio mihi videtur est a caculim .i,nisi enim Arist inrelligeret de potentia infinita in vigore, sed in dusatione, ut dueessari volunt, faceret ipse Arist.cons quentiam, quae secundum ipsiuninet Aristotelem non valeret Ex hac ergo demonstratione Arist deducit Scotus, quod nae Arist.est quod, Primus nactioi sit infiniti vigoris; Vnde non curat,an
ratio illa Aristotelis concludat pioposita ipsius Arist necne, sufficit sibi colligerem ntem Aristotelis esse , quod primus motor sit infinitar pote utiae in vigore. Huic rationi respondere nititur Franci soliuscus Piccolomineus, lib.de Caelorum in re citra,c. 3 . 3 c. sed neque eam addi cit,ut e Im tbrin it Scotus, ncque vim ibi ius peti pendit; ta men rcsponsio eius co
sistit in hoc, i, Aristor eo ua loco intendit
probat Caickiaci motu , nsi posse produci
382쪽
a motore, Muimite materiata, tabente magnitudine, siue illavirtus sit finita fue infinita adco quod tota Concusio est ista. Primus motor non est habens magnitudinem finitam, i in niuiam quam postea probat quia magnitudo infinita nodatur, in magnitudine vero finita virtus istens, non potest mouete per infiniturepus,ex dictis in rex. 8. Insuper ex hoc
ait pateriquod loquitatribi Arist.de finita, Minfinita virtute, quae Competitio mi materialibus,quod est finitum, infinitum extensione, motu, talis autenIsinitas, infinitas, non competit mrmis abstracti;;vnde ipse instinet, quod Deus non est finitus , nec infinitus ea accepti ne qua finitum,&inseruium accipitur in
illo S. Physic. propterea ait per iam
multos formare illam demonstrationem, sic enim esse formandam ait Nulla vi tus materiata mouet semper At primus motor mouet semper Ergo non est virtus matellata Maior probatur: quia virtus materiata,vel est infinita extensione,mora, actionesve est finita,& in magnitudine finita non infinita:quia non datur; non finita: quia talis per ostens in textu
S.Illius S.non valet sempei mouere; Hecox dictis Piccolomine habentur ex quia bus ad rationem Scoti patet esse respondendum, quod Arist.per potentiam instantiam,intelligit , non potentiam infinita in vigore, sed in diaratione, siue mora,
R di Verrem haec solutio nullius est mome- eitu . ti, roboris Prii num quia dato, quod fit aliquae difficultas de hac demonstratione, ut ponitur in S.Phys tamen an his explicato modo formatur ad ungue in idi Metaph.tra. I. scd etiam hoc e
dem modo coficitii Huid .Phys.licet di ficiliori modo. Dico igitur, a laaec responso Piccolominet, coincidit in set etianu relata de meto Scoti,vel est falsii. primu quide claru est institutu Arist in illo
is primus motor est cares materia, magnitudine: d lucide oespicitur exprimis verbis illius cx. 8.quar ut ista Quod aure hoc necesie est impassibile esse, nulla haberem.ignitudinem,nunc dicamusJISI
Modo si dum Piccolomineus ait Aris .institutum esse, ibi veste ostendere motum
aeternu non positae ficia motore, virtute materiata, hoc idem si vult intelligere, est nobiscum qiua est ide dicere, motus
aeternus non potest effci a namore materiamin motor aeternu caret magnitudine,,inateria;Cu cinde inquit,quod Arist.institutum est ostendere,quod motus aeternus esticino potesta motore naateria tocii finito, siue infinito, hanc infinitate,& finitateva,vel accipit pro medio, ita
quod illa finitas,& infinitas sit medium,
quo cocludit motore pruinii esse sine magnitussine vel ponit ea ex parte quae siti, conclusionis non pro medio, ita quod hic sit sensus,quod Arist.intendit oste. re, quod motus aeternus estici iis potest amotore materiam finito, neque infinito,
si intelligit primum sensum, est nobiscu, tu currit ratio uti supra ipsam formaui: quia tunc opus est, quod intelligat mrist per potentiam finitam hin initam
poteneia vigoris,&no durationis, siue morae ;s aut intelligit secudo modo,uti videtur intelligere Piccolomineus est sensus manifeste repugna Arist .aperte. n.Arist.inaeditoibamqd prim ' motor arct magnitudinetquia in magnitudine no potest esse potetia infinita,unde ad hoc,pbidii, facit duo sudanacta Primit in rex. 8 id nulla viri finita pol mouereo infinitu tepu'Secudia in tex. s. in magnitudine
finita,nt a viri infinuatisse pol, Cictb. duob fundametis, postea Elicitur demostratio, d prim Vin or careat magnitudine, qtua prim motor mouet per infinitu tepus, erg. est viri infinita ex primo fundamet, scd virtus infinita eis occido fundame toto est in magnituditu finita, infinita aut magnitudo ec . Phus no a tur, ego primus motor non est virtus in magnitudine Ex his lucide patet init trem, infinitate virtutis esse medium in hac rationes nonis inaesi tuna,vel conclusimnem proba la,quae est, quod primus motor per aeternum tempus mouensaest sine magnitudine;&tunc patet, quomodo optime currit ratio Scoti qui et cum dicitur in Masori prim motor mouet per infinitum tempus,ergoest virtus infinita ex primo fund.imento necessario debet Arista
383쪽
intelligere de infinita potentia in vigore,
quia si intelligeret derinfinita potentia in mora,tunc minor esset falsi, cum dicitur,At virtus in unita non est in magni tuane finita,quia Colum est magnitudo finita, stamen habet virtutem infinitam induratione Ex quo patet Aristotelem intel ligere, i in indisso octauo de virtute repotentia, vinitate, infinitate, quae competit formis abstractis.& conle-quenter falsam esse illam conclusionem Piccolomines, quod primus moror non est finitus,nec infinitiis infinitate,de qua loquitur Arist. in . Physicorum. Quod etiam Aristoteles ibi potentiam finitam,&infinitam accipiat pro medio, non pro Conclusione conuincitur formando
demonstrationem, eo modo, quo ipsam Piccolomineus fibrinatanam concitis io est ista; Primus motor non est virtus materiata, nec habens magnitudinem , qtiar
deducitur ex illa Maiori:Nulla virdus materiata mouet semper, ex Minori illa,
primus motor mouet semper med III me mouere semper a Probat ergo Arist teles,quod primus motor est sine magnitudine, sine materia, quia mouet semper,& nulla virtus materiata mouet sena Per. Probat deinde maiorem quia virtus materiata,vel est finita,vel infinita, Minfinita non datur, finita vero non mouet semper, ex textu 8. Modo conspicuum
cst quod in hoc discursu subintelligitur propositio illa: tio mouet semper est virtus infinita, quia causia propior quam
virtus materiata non mouet Emper est,
quia ad moliere semper, equi littir vi
tus infinita revirtus infinita non potest esse in inagnitudine; tunc postea li&sequitur illa probatio Maioris, quia si in magnitudine esset virtus infinita, vel illa magnitudo esset finita,vel instrata quorum utraque est impossibile; Ecce qt:od omnino cogitur fateri medium in hac
demonstratione esse potentiam infini
C et Gregorius Ariminensis, primo Sent. dist. 1.quaest. 3.ait. huic rationi Scoti, aliter responclens, inquit, quo Philodi, phus inquam fecit istam consequeti tiam, Deus est infinitus, ergo non est vi tus in m igitudine, sed alguit sic nul-
sum finitum mouet tepore finito;Omnis virtus in magnitu dine, est vultis finiuta,ergo nulla virtus in magnitudine, mouet tempote infinito Ex quo posteas testitib sumi,Deus mouet tempore infinito ergo non est virtus in magnitudine; omodo autem in praemistis accipitur finitum,non vult cousiderare,sed inquit, dato, quod fiat haec consequentia Deus est infinitiis,eigo non est virtus in magnitudine, intestigendo in antecedente de infinitate durationis, non vigoris, valet
consequentia secundum Philosophum: quia talis infinitas motionis localis in duratione secundum Philosophum, repugnat virtuti cuicumque existenti in magnitudine: quia nulla virtus in m agniti dine potest mouere motu locali per inrbnitiun tempus,quia quaelibet talis virtus, ex hoc motu locali defatigatur. Vnde licet aliqua virtus in duratione posset per infinitum tempus alterar non posset tamen mouere localiter, quia n hoc motu locali defatigatur, non in illo motu ait
Verum haec responsio Gregorij, est ,
nulla ,Primo,falsum est,quod illa conse citur, quentia non habeatui in Aristotele, licet enim non sit in Aristotelis verbis forin liter, tame habetur virtualiter, quoniam ex illo medio, m et per infinitum tempus concludit,quod primus motor est sene magnitia Iane,ut stipra diximus: nam ex Primo fundamento probato ab Aristotel nulla, litus sinita mouet semper, relinqttitur, ait Ad virtus,quae in Ct semper sit infinita; ex secundo fundamen to quod nulla virilis infinita me poteshin magnitudine infinita sieqtritur, si primus motor mouet sempero est infiniatus in virtute mouendi, non est in magnitudines ecce consequentia elata in Octa uo. Ilaec eadem lucide patet inspicienti
que se vertant,clai uti est,quod medium, quo utitur Arit . ad proba sum primum motorem si in magnitudine est mouere semper, siue infinitas potentiae in uendi quod talem est quocumque modo
postea me metur,hoc nihil refert, hoc vidit&intellexit Gregorius, ideo dicit Ien velle pro tunc considerare praemisc
384쪽
sas; Qtiod vero ait, quod etiam accipiendo in antecedonae siue in medio pro pintentia infinita, infinitaetem in duratione, ratio Arist. concluderet, quia talis inrinitas motionis localis indit ratione, TCpugnat virtuti in magnitudine existenti, propter hoc quod quaclibet virtus infinita in magnitudine in suo motu locali est latigabilis, est penitus iidiculum nam si
daretur virtus infinita in duratione, innaagnitudin certum est, quod non lax Ietur, neque fatigaretur, quia esset intinita non ergo qua libet virtus in magnitudine in motu cali est aligabilis, sed si luminita in sinit autem non potelli scin magilitudine quia magnitud , infinita,non datur, neque in magniti id incirii ita,virtus infinita existercim. Elt. Pr Uterea, probatum est sup a, qtio conseque-tia, ratio Aris h. non concluderet si intelligeret de infinit ue induratione propter Celum, in quo et potentia infinita in duratione, minen liabet magnitudinem.
6 e Ali dicunt, quod ex illa ratione non col- igitur Deum esse infiniti vigoris, sed eicIs V A se sine magnitudineo quod postea illa
asumit Scotus ad probandum Deum esse se infiniti vigoris. H. cc responsio non tollit ratione Sco- m: quia nos quoque concedimus Aristo t. coxcludere per illum demonstration Vm, quod Primus moto caret magnitudine, sed dicimus, quod hoc intentum habere non 3-test, nisi intelligat in antecedente, siue in medio de infinitate vigoris, quia infinitas durationis, non sufficit ad probandum Deum carere inagnitudine. Eim. Tandem imara Theoremat Co in principio,& fine de mente A terrois, Icespondens huic rationi, concedit Arith in telligere re vera in illa demonstratione definitate hin filii tate vigoris, In tamen sequitur ex illa ratione, quod Deus sit intimi vigoris vina illa ratio, ut eam pertractat uermes, procedit de virtute nat tirali, coneludit quod curn Pirimus moror sit mouen saeterno tempore, sequitur, quod non est virius ire corpore, sitie virtus naturalis, nam omnis virtus in corpore, Mnaturalis est finita, quia in corpore finito, non potestes e vir tres infinita,
corpus infinitum non datur: sita est
impos Tibile, quod virtus infinita natu ia-lic corporea dctur, primus motor autem cum scin permoveat,est virtutis inrinitae, ergo prima motor non est virtus niturali &corporea, sed alterius en
ris abstracta, non tamen ait Timara , exliacrata uia secundum Averroena, sequiatur, quod Primus motor sit virtutis infinitae in vigore quia secundum uerroesi finitas vigoris sequitur fiama unde omnis forma tam corporea, quam abstracta, secundum Averroem est finita, quia de ratione forma est terminare,& finire: Infinitas vero vigoris, sequitur corpus,
materiam, cum non detur corpus insi
tura virtus infinita in vigore: primus motor itaque cum littorina, licet it forma abstracta, non tamen est virtutis infiniatae, seclinitae , Verum sic Iulio ista Ziimine,ni Reb-hil officit rationi Scoti, immo conficiendo eam rationem hoc modo quomodo
expresse eam conficit Averro es Ir. Metaph. tex. I.concludit metein Scoti quia
si haec ratio con adit quod Pirimus in tot horieth virtus naturalisci quia semper
mouet,&quod movet semper, habet infinitam potentiam, non finitam, hic per finitam potentiam intelligit potentiam finiam in vigor ergo per potentia infinitam etiam intelligit potentiam infinitam in vigore. Et sic concludit Primit motorem elle immaterialem, quia est virtutis infinitar in vigore, quomodo ergo Zimara dicit, quod licet demonstratio
concludat Primu in motorem ei Iesinam telialem tamen non sequi, quod concludat issurii esse infiniti vigoris, si accipitinfinitum vigorei pro medio ad probandum Primum motoreiri esse immateri lem Certe non equitur ex denaonstratione illa hcc conclusio Primum motorem
esse infiniti vigoris; sed praesupponi rur, o tua est medium in illa demonstratione Et ioc nobis susticit, Quc d autem ait novalere illa iri Consequentamia,quoniam demente uer mi finitas sequitur forma, omnis brina est finita, in vigore, infinitas vigoris seqttitur materiam Vel non est venim illud sie de mente Aue mis, vel sibi aperte contradiceret, aristoteli, vetitati, si quidem ipse uer-
385쪽
roes explicans illam demonstrationem. Aristot.exeo,quod Primus motor mouet semper,ait esse potentiae insinstat,&ex eo, quod non est virtus in corpore, quia in corpore finito, non est virtus infinita in corpore autem infinito,esset virtus infinita; sed tale corpus infinitum non datur ait, quod Primus motor est virtus sciun ista a materia, corpore ergo de mente Averrois non est, quod virtus infinitas Eatur corpus,&nonmmam, quia hamatuit Primum motorem esse serta ab suacham a corpore, quia est vir tutis ininitae, non in duratione, ut tu ipse Timara exposuisti, retaphas supra probaturnest, sed quia est virtutis infinitae in vigi
e ducuntum alia rationes ad idem, ex
ALia ratio potest desiimi ex Scoto iti
S. N. Redit Scotus, quod Aristotelesin illa demonstratione per potentiam infinitam
intes Digit potentiam intini tam in vigore,
non m Oratione prosequutir declarare quomodo rati Aristotelisconeludat absolute non amplius secundum mentem
ipsius Aristotelis aeuia per rationem nucallatam ostensum est, quomodo Aristote
Iechanc rationem fecit,& quomodo existimauit coticliad Cin ratione autern Aristotelis,adderant illae consequentiae per ordinem, Primus motor mouet infinaeo tempor ergo habet potentiam infinitam, ergo Metua nitudine, quaerit e
go Scotus, quomodo exprimo antecedet re deducatur secundum,scilicet, ex ista et Deus mouet semper, ergo habet potentiam infinitam,&inqtat,quod licet illud antecedens secundum Theologos sit f sim: ilicet, quod Deus mouet semper, amen multi coriam concedunt, quod potest mouere perinfinituin tempus a pa te ante, sicuti omnes Theologi dicunt posse mouere per infinitiam tempus a parte imis .Modis, rela ac possibilitate conclu ditur infinitas potentiae sicuti ex motione
ictu,quod enina potest aliquid facere,licet illud non faciat actu concluditur habet e virtutem, quam Ponnesur habere
factu illud efficeret Ex hoc ultro quaerit, an ex hoc antecedente concludi pocst potentia infinita intensitio, ' ostendit quod sic; ipse adducit rationem qu
modo concludat, non secundunt inici
tionem At istotelis,sed absolute.Viide si i- pia in eodem lom adducendo primam rationem quam nunc in precedenti capite adduxi,postquam ostedit Aristotelem intelligere de potenti. vlgoris,dixitGoi cedo, quod Aristoteles iue sufficienter
probauerit intentum suum, siue nou,im
tellexit de infinitate potentiae intensiva ex quo patet, quod Caietanus hi quaestionccc insinitate Dei, non recte percepit
S uim Tutauit enim quod Scotus dicat rationem Aristotelis de mente ipsius Aristotelis concludere eo modo, quo Scotus ait, ego nunc explicabo, quod non est verum,sed est Scotus qui is hid antecedes primum Aristotelis perpendit Pi initis
motor est mouens per insulitum Umpus,
considerat an ex illo possit deduci haec cons quentiae, ergo habet infinitam potentiam in vigore,& Scotus est,quod sicet sed cum additione, scilicet, quod movesiper infinitum tempus, in se habet infiantiam potentiam intensivam , inlio et sensu accepi illud Aristoteles, quia loqui tint de Priino motor qui mouet a se. Ratio autem est haeciquae nobis pro piincipali ratione in Ieruire potest , Omne, quod habet a se potenti amictiliani , arie uoque habitentitati ua, quod habet entitatem a se habet illam in tota senstudine,quae sibi competere potest,aeditatitas in tota plenitudine, quae alicui Om- petere potest, est solum cntitas infimitata ergo minus. motor ex eo, quod moueta se concluditur habere entitatem infinitam,& potentiam activam infinitam. Propositiones istius rationis probatur;
Prima quidem patet:quia potentia sequitur entitatem,&ideo nihil potest moti re a se, nisi habeat entitatem a se, si autehaberet entitatem ab no,no metuere se, a se,sed ab alio haberet, quod Otreret; Et denique concessum est ab Aristoteles, quod Primus motor altiso dependet urcntitate, neque in virtute, potentia
mouendi, sed omnia alia ab ipso pendetu
386쪽
se da propositio polabam quoques quia quod habct aliquid a se , habet illud illimitate, victa tota plenitudine, ira quod maior dari non potest; Prob tur: quoniam nihil habetin limitate in aliquo, nisi illud accipiatur ab aliquo superior agente determinante illud ad certum gradiani Si enim aliquod ens haberet irtutem illimitatam ex se, illud tioni,immo Scoti ratio directet est contra illam : nam ratio adducta directe probat, quod prima forma scilicet Intelligentia est sine imitibus in entitate, desirigore quo ad intensionem: propositiones assumpta sunt probataea ad eas
inhil respondetur, non ergo sufficit. gare conelusionem, nisi ostendatur, vel falsitas propositionum , ves aequivocatio
habet et ex se virtute limitatam,nulla pos in illis proprer quam non sequatur talis coinclusio, quae per aliquam distinctionem patefieret, scd neque negat propinsitionem, neque aliquid ad rationem dicit, sed talum negat conclusionem Propterea hoc respondere, est Inihil dicere. Quyd autem praemisis Sumptae sint verae, directe impugnent hanc responsi nem,patet; Prima quidem propositio est evidens ex se: secunda autem, in qua disti lias tota consistit,probaturiqui si nullum habet agens sit pra se, quo ei limitellicentitas, proculdubio inest sine inu tibus; inde si in eo elicesvntu A, enrita
tunitata ex se, quaelibet restantitatem limitatam,quam habeta aberit mihi limitatam non posscinus laabri rationem, propter ita in intc llagentiae habe.rent,ntitatem linutatam tot gradi is,
Ac alia res, tot gradibus,sed omnia cilciat casa. Est ergo dicendum,quod detur
liqua res, quae habet entitatem limit iram, racii ctissimam in maiori gradu, quo nulla maior dari pollit quia siliaberet illa res determinatam Entitat , non possemus assignare causiam,propter quam illa liabet entitatem limitatan quia cauo in silperiorem non habet, e go esset dicendtir , hoc deuenisse ca-lti,ut sitim,st quod est incolnieniens, sed posita tali re , habere vietatem
stea rationemi, propicrquam potitianus assignata propter quid caeterae res sic stant limitatae . At dicunt quod hac virtus innia ita primarinael ligctiae repit a at, Propis multa inconuentcntia , qui
est solucre rationem Maccre ergo, otio non potest esse illinutata entit ut dirusci assignari ratio,propter quam illud haberet,ntutem illimitatam,&illud non, quia utrumquc est a se, sed esset a casu, qtiod non est dicendum in iis, quae sunta IC, sunt entia nec aria Est ergo vera ista propositio; id. quod habet Uniit tum a s habet illam illimitaram, siue illimitate,&in tota plenitudinc,quia maior dari non potest Ex qua sequitur.
ceuario, quod Priinus motor habratentitatem, , tuten illimitatam, de infi
Ex his quo itie apparet,quod si in illo
anteoedente Aristotelis puro, scilicet,
quod movet semper, non deducitur lioc Consequetris hahet potentiam infinit.hm,t.imen cum ista ad litione, quod moueti semper,&a se deducitur, Ar stoteles antem, vel a rhitratus est solum ilhid ant cetaetas suincere ad inducendum hoc consequens, vel lianc additionem subintelligi voluit Huic rationi respodet iccolominetis loco ubi supra quod prinia Intelligentia, de sic est imitata , iunia, qtria ex Aristotele octauo Metii ph sices, formae sunt si ii numeri, redeo omni lubrina, i
sistit in indivisibili S est aliquid defin
tum ceterminiis si luitur ius conditionem, Deus itaque si essentia optima, quae secum defert terminos sibi competentes, quia est optimum ultra quod nihil aptum est ei competere, AE a nobis excogitari. Alij rc spondent, quod vitium quae est a se, Libet totam potentiam,quae sibi non repugnat, at infinita potentia ei repugnat, quia tunc primus motor mouere
posset in non rempore, quod est impossibile.
Venim responi me istae null.eriant,
Prima quidem responsio nilii obest rh
387쪽
gutae, At opus est propositionibus respondere. Cum ego Aduersariorum obiechioniabus respondebo, haec incontie alentia tol-l im. Sed aliquis dicet: Respondent prinpositionibus rationis, quia negant scCundum, scilicet quod virtus mouen Sex re, scin qnitae potentiae. Contra, haec Iam es h probata. Iterum Respondebulariis probatio non valet: quia noest nece,Cri quodo, nis virtus imitata limitet tur ab alio,
a tua aliqua per se est limitata, hoc amodo est ista prima intelligentia Contra, qui nulla potest assignari ratio tacati ita istius limitationis , ergo erit si innitata lcatu, quod est infir lum potiere in ij quae sunt se,&rmo me nectas apti: Consequentia clara 1 qu i hic nullam possesiimus assignare causam Pr se, ergo. in cui rendum est ad causam accidentalem PI aetereas quaero, curis limitata ad tot
gradiis, Mnon ad plures cum enim sit finita, certum est,quod poterat sortiri plures gradus entitatis, quia iaOCumque radii limitato d. ito, maior dari potest alio quia non esset imitatum Praeterra, limitari sedeterminari, Ust ii id priuati-utam, quia dicit defectum re omne priuatitatim reducitur ad politauum , eigo Opils est assismare cavsiam positiva quis limitatio his,&deterini nationis Oxtrins cana,vel intrinsecam intrinseca uulla d tur quia illa substantia est simplexu n NUC extriniceti: quia nulla datur superstar illa, eruo vidites , quod nullo pacto prima substantia possit dici limitata, i termina n. Praeterea, in Prima intelligentia effetiali ira composito scilicet Entitatis illius, istius priuationi , ellet quo que aliqtio modo imperfecta, Vae omnia Nesrat, Arist. et Metaph. textu 3o.&inde dici de prima substantiat, quam vult cli e perfectus limam. simplica ilimam, Praeterea, stat ratiosi pratacta, quia dato casu, quod ei Iet aliquod ens, quod haberet plenitii dii lem entitatis a se diud vero haberet a se ontitatem imitatam Ninc cum utrumque istorum habrat entitate, huilla poterit at ignari rationi opter qua illud habeat plenitudi siem ensitatis istud vel limitat m,nisi casus qiii non est: ne irdus isti his, quae sunt a se, ergo dicen
ritim est quod elle a se est causi proptet
quam hoc haberet plenitudinem nil tatis, illud vero non illud ergo, quod est iso,&laabet entitatem sic, habet, itoque plenitudincia militatiS: quia per linc di fert illud, quod est a se, ab eo, quod ii onesta se . GregoUus autem de Limino loco sti-i praeitato, huic ration HesmodCL; Priuio, solvi. quod plenitudo entitatis dipotentiae, in sine antinitate intensilia, ita quod conceridit Psimum motorem, quia est ex se hahere ciuitatem. virilitem in tota plena tradine, non Vimen habet infinitam in-rensure, Secundo lamat id, q uod rubet
auia caeterae Intelligentia etiam secun-clum Mophia noni ibent en Itat in m- finitam,&illimitatam Verum ii . respo Rebito nihil obest rationi Scoli roin, illo O M. negat unam propositioncmi di probatur a Scos, ct ad n banollem Scotin chil dicit; propolitio, qua ne Quod
virtus habensentata tem de ritu ira tota plenitudine, habet virtutem ni fini tam lintensitae: At haec probata est retitia
per se patet; quia si est finita in te iueta Ahiacmai rivirtus haberi poto stitit iii testin tendi, non eigo est in tota pleniit
Alia propositio etiam qtiam negat; scialicet ii, illud, quod est a se, noui ab civentitatem iis virtutem infinitam sat Ensi-ue,est probara a Scoto Ipse vero ad pi bationcm nihil dicit pri bauit eam Sc tus cinia nullud est ut lili primo Catiliam iter,&deteranii et Cntitatem vir item &ideo habet in maiori pleiat id isae, qti e possit haberi liaec autem m. iior niti ido est infinitas intensiua, Illa tm. aior dari non potest, quae pres dii steriam
confirmata est nunc superius rei cu nido respontion siccolominci, ea ratione praecipue, quia dato casti, sitrer acta hypocla Vir, quod altasti odin huc centitatem inlinitam, Sentitatem is initatam, sivirum qiNec luci sepion possetis uii iratio istans diuersitatis, cum v-rruiriqi: est se,sed ei sent. casu sic distin, clii; Ratio ergo pi Cina inunitati sentit iis, virtutis est est a se, sic, qui Maest
388쪽
ase, necessiario habet viletutem insinitam intensitie,quod ver non est a se rioni test iliam habere Quod si quis dic .it, Casiis est impossibilis, dico, quod ad tuaestisandam diritatem,etiam supponimus aliqua falla, impori bilia, quod Arithoteles Laepe facii, ut patet q. Physicor ubi di initat, an si vacuum daretur, inco feri possct motias, vacuum est impossibili dari tanacia supponit quod de tui sui vetitatem clarius eluci sci, hoc apiid Phi- .losophos saepe estura usu ' Ideo etiam in proposito, licet sit unpossibile quod duo
quorum unum sit vir lilii Sihatina .ae, aliud vi tutis linitae, sint ambo a scit mi ipto inuestiglinda natura re viri tilia. et rum quae sitnta et, teli supponi, iiii
illa hypothesi facta, innotescit eo ut ii diffceteritia ab aliis, cenatura,&, iras ritu lautem ait Scotum asserere secundit inite ligentias esse a se, deici utat ictas est
T. Tertio principalitera igni Scotus ad trum 1 ostendendum pri imito istorum et caua ei flati finitum in vi reti . Ont. dii . r. llisti
Om. E 1. ratio Ius ab co con Licitur ad ostendendum valer lianc con equentia, qua
facit Aristotcles i. Physicorum , nam Metaph. Primus motor mouet imori infinito; crgo habet potentiam infinitam in vigore; argui rergo sic. Quodcumqucageiis habens virtutem , qua quatiun est de se posset in infinita sim tit, licet in m-
possibilitas effectaeium impedia ista simul poni, est virtutis infinita es Irirnum iliouens est huiusimodi ergo est infinitar virtutis Maior propositio dcclaratur:
quia si esset aliquod agens quod posset si
niti producere album innig Furti,quantum ess in se, istud non csser minus perfectum, si non posset actuca simul causa re quia ista non si in limul calis ibilia, quia haec non simultas es ix re ignan tia cortim renon ex dei tu agentis, quia ages simili habet v. rta erit respectu amboririn, si illae sedi o ne compos libilia . Minor quisque pro' Cur si Ptii numnio lictas habEi et In tonare is ab Ilitatem omniscatis epotii, si ibi liber, imiit,
procul lubio ill vita illa lita inis ae licet
1lla causabilia non possent acti sit nul poni in esse, quia mi an turti esset in se pos-
set simul infinita producere. Sed Primum tuens perfectior naodo habet in se omnem causibilitatem, quam si eam ha b reti brm: liter: a tria illam habet ciminenter,ergi li habendo illam formaliter, Osos et infinitum in vi et ore, multo magis si habet ullamita feci oti, excellentiori .rri ado, erit in initum in vigorE. Minor il laptabatur in m quod themiae in eadem quaestione iiij tali: ipio &etia alibi: quiantist in 1. de tapli. textu . probat, quod datur status in causis etficio cibus, Myr batio Arist breta iter consistit in hoc Tota lita es sitas causatorum causim ha-b vi m a uicin quae sit aliquid istius viai
tacessita is, qui sturicid cui dilet causa ibi ergo est aliquid ita a totam uni ita illi. rem caulatorum: si Ergo in causis non tin iis finitas, est deueniendum a b H. In primam causam, in qua erit statu Lamquam in pti ino principaliter, simplicuer causalite. Ex hoc arguitur sic; Om-tim aliae causa secti ada liabet esse ab is aprilia catina, ergo prima causia eminen-rci in se continet caussit bilitatem astarumsccundartim Causarum , si enim illa pri-
ta est, quae illis causis se dis dat esse, Scausaresnecesse est quod nobiliori modo illa prima causia contineat iii se illa causabilitatem Ex hoc patet minor, scilitat, quod ptinuum nouitas continet in se eminentcr Caucabilitatem omnis causi possibilis quia omnis alia caussa ab illa prima dependct in esse; taliquis dicet, quod .
licet primis in Ouens cini en in contineat caiisabilitai cm causarum secuti darum, non tamen potest ex totaliteriti omnes effvcrit sine causis setaindis, quia non est probat im N Ad si totalis
Scotus hanc obiectiori in I nullam
probat: quia priira causa est ita pellecta modo, sicuti si esset totalis causa boimaliator: lato enim quod essetis mira liter causa citi nitetna, nil nil rei fectitis esset, qu insit ni inc: quia non plius esses aestruit mes, priniam causam datenuan et ii,
causare omni istis alijs causi S. Fiat clea,
causae siccudae non equiri: ntur ros irrpersectionein addendam in ca o
389쪽
Alta quia tunc remotius a prima caula esset perseetius, quia perfectiorem requirer et causarn, cuin requirat plures clusas secundas se recura secundae secundum Philoibphos requirunitu propteriinpe tactionem flectus ut prima causa cum alia causa imperfecta possit causiare ei e-ctu imperfectum qitisse cundum ipsos non potest immediate causari a priina causa; Confirmatur ut dictum est quia causa siccusida proxima primae,totam per-Ωctionem illam causativam habui adb-la prima causa , ergo tota illa petiec ioci prima est sic habet illam perfectionem eminentius quam secundari qui tiam respectu secuncta est totaliter Causa, causa aequivoca, similiter arguitur de tertia causa respectu secundae, vel respectu primae , dic de oninibus alijs est dicendum;ergo ex has patet, quod prima causae est virtutis infinitae; quia habet in se omnoen peritastionem aliarum causarum secundarum.
Quyssi quis huic rationi respondeat, D . quod prima causa, est Catilia constamans omnium, non Cinciens livi responsio est nulla dupliciter , Primo,quia Aristoteles
1.MCtaph.tcX. .reinde, quando probat non chir processiim in causis in infinitu, neque ascendendo, neque descendendo, sed deueniendum esse ad unam primam causam; qtia. Ornne aliae dependent,l 'iiit tu de ominbus quattuor generibus
ea usarum, praecipue delassiciente, ut pater ec ergo in causis inicientibus est deueniendum ad causam primam incausatam,a Somniae alia causantur. Secundo, quia caula conseruans, reduci debet ad aliquod genus illarum quattuor causarunt non potest autem reduci ad materiam, neque ad formam, neque ad finem, ut patet, ergo reducitur ad efficiens;Et confirmatur quia Conseruare ii risi, est continuo dare esse, quod est continuo producere,&efficere, quod Gnaei conscruat aliquid, manutenet illudne diificiat in esse, istud autem mariti tenere est dare esse, quod clarius infra dilucidabitur, licet per se sit clarum. Preterea,quod eget conseruatione, et hin se,&in suo esse dependens, ergo liabet ecse illud 1b alio eniciem neque enun prima causa posset conseruare illud esse, nisi tali rei dedisset tale esse Si quiscilius ver, dicat,Priiniam intret Aliis
ligentiam non esse caaesam primam pro re spaductitiam alii mim omni oua causatumi, floreim quia non est c.iuci productiti. Intellige citum tiarum alia ruina prima, ut solent dicere Gregorius,&alij, qui negant alias intelligentias protienti ea prirna mani reste adituriaturi attani Aristotelis piaedictie, in qua ostenditur deuenisti idum esse ad unam primam causam esticientem incausatam, qua omnia pendent quia tunc non Efiet unae pruna causa esticiens, sed plure , quodes incorvienteus, contra ipsum manifeste in eodem loco sictui nimnon sutit plu1c primae maicitam, neque plures vltuni sines, ncolle plures ublimae forme ta nec plures tati se esticitat
Vatic athae rationes ab alio adducuntur sed ista sucit rationes Scoti, Mestica.ciores mihi videntur,quae in hac 'terra
adduci possint,ide, patet, quod non sine ratione Scotus vult Aristotelem fuisse huius opinionis; in mente Averrois Aucri nolo modo disputare, seditiod accesserit ad lianc opinionem,Sc quod ratiotiabiliter possit ei imponi liaecopinio, commici potest cx ijs,que dicit TimaraTheoremate cet. Hanc eandem sententiain
secuti sunt multi viri docti, uti Philopo P onus,Simplicius .misi tex. 8 . Amomus I rin initio capitis de Substantia,Al Nander Aphrodiseus,&ali multi,quos comme Ire. morat Franciscus Piccolamineus libro ei .f. de Minoribus,cap. 3. A
Adducunturrationes eduersariorum, soluuntur Cas. ImADuersus hanc sentevitia Scoti Ad ncuit
uersari multis rationibus instant; Franciscus Piccolomineus libro de Celo rum motoribus et arguit Primo sic, &ratio istae adducitur quoque a Timaei. ra,simultis alijs Deus nouet immediate, testiciens petoximum pro viribus definito tempore, crgo non est infiniti
Antecedens prsbatur ab eo alibi, quoad illam attent, xio diminediate mo
390쪽
tior .ut em ciens,& definito tempore. n- se litantia deduciti irier regulis proportionis iam uum quia motoris id mobile
debet etse aliqua rapolito nan qualis est ratio motoris , talis est vulocitas motus: sed si motor est iniri nitus, clam in ible iit finitum, nulla ei it proportio, sic nullum assignari poterit tempus in quo moueat, Ergo Piimus niolor non est infiniti roboris crirc consequentia ab alijs formatur sicci sequeretur quod moueret in non tempore, quod est absit udum in i c., ni sinunis, Confirmatur consequentia exf mis Arist. S. Phys ex . o.ubi ait, quod si in mari . ni itidine inita esset vis ninnita, moueret in non tam poretqui si assignaretur ahquod tempus in quo moueret, repcri VC tur aliqua vis talia, quae in eodem tem pore moueret, sic codem tempore moueret vis finita, Ninfinita, iiod destruit Ailitoteles ut conspicite abium iam Confrinatur, quia vel potest primiis
ris,si sic,in ternis dein est esse, posse, ergo si potest inouere,mouet actuire hac rationein putant insolubilem in principijs Aristotclis a. γδ. Secundo,Motor Oeli ex sentetia Aristo est infinitus, comodo quo colligi potest
ex medio,quo utitur Arist.at Aristulitur pro medio motu infinito durationei, mora,non velocitate,ergo Primus motor ex Aristot.sententia est finitus duratio
s. p. , Tertio,Media,sue nos duculinio iationem vigoris infiniti sunt tria,scilicet, Reiielatio Creatio, miracula, sed ista media sunt incognita Aristot. reviribus
naturalibus,ergo nec ab Arist.ncque a naetura potest cognosci immensitas roboris in Primo motore... Nyarco, si Primus notor ex sententiae Aristot. et infiniti roboris, omnes Coli
motores essent infiniti roboris coseques est absurdum,ergo antecedens Cons quetia probaturm uia Arist.ad Primi in toris notitiam eleuatur per motum dei mina; in quo autem verum est medium, vera quoque est Conchisio: at reum est de omnibus Motoribus Caeliquori Cmper mouCnt,ergo etiam verum est , quod
sunt terni roboris; si ergo ex motu et et m, siue ex motuere semper,deducitui et
finitas vigoris , necessario fateri cogimur omnes Cesi mratores ciuienat era tre: nr, eme infiniti, gi is reconii matur iecra tio ex eo quo is iii S. Physi i 1.M
t.iphystcWil .. Ucnunciat de Ilaim motore,deonina CP orum inotore putat esse entiliciandum unde in i et Metaph. loco citato,cum ostendisset por aeternum motum Primum motorem esse abiunctum a materia quaelit , an huiusmodi motor sit viatis, vel plures Mait esse plures h leoninibus esse verum iis,quod stelisum est propter idem meditum. Quin s. .
to,cuilibet agenti respondet propitum patiens,in s. id ima textus . Ergo si piimus motor esset roboris infiniti deberet
ei respondere mobile infinitu Priscis hoc e limpossibile;ineo Antecta es Quyd
confirmati iri Ex Arist sententia Dei is est agerrim e Sari illubet produXisset mu-chim infinitae iamlis. Sexto ex sententia 6. M.
Arist.repugirit dari infinituna acti, sed De est 'ilire tarma ex calce prinii Physi
go non est in niti roboris, Aivitato uten3 primo Pitys ctimulatim reiicit infinitum ex parte Ormae, solum concedit hi fini tum in potentia ad materiam. Septimo, DOmnis nostra cognitio ortum lia, ex phantasmatibus sed phantasinata sunt finita,ergo,ion posiunt docere nos ine .gnitionem infiniti Octatio, Infinitum est Q Ignotum, igo Deus eiit ignotus, sed si Deus est ignotus,cundi sitsi incipium primum omnium reruim omnes res essendignoti . Giegorius de Arirmno aduersus eane
dem sententiam arguit s. Sent dist. 1. Pq.3.arti c. I.&Primo supponitdtio Pria c. mum, licui Deus immediate est motor orbis, ut PQ ait nedum vertim esse ex me te Arist sed etiam esset concessum a Schio Sectrudum fundamentum est, quod demetite Aristotelis Deus iovet necesssario, ex his duobiis fundamentis M suste sequitat , quod Primus motor non est infiniti roboris,quia moueret in instatista sequentia e celara: quia mouet immediate expriiam supponito, re necessario ex stoindo,ergo secundia vli timii siue T Item