장음표시 사용
391쪽
1 potentie ergo innuet in instatrii. Secunda ratio: Si Deus esset infinitusin vigore,pOlset motiere qtinuuia caue in Ibileqtii-tumcumque magni ina: At ex sententia Arist. hoc non potest et ficere, quia ait ar: st.2. Ji,t'. o. quod si in aliquo O bifunerraticorum Cisent plures stelli, Orbis vltinx is esset in labore, cum moueti inti motu diumo, At si potentia in Itytis primi mobilis esset infinita, non moueror cuIabore,ut iam dictum est Qusico firmis
mente Aristi quod si in primo Celo sient plures stelle, aut maiores, orbis ille ut
tardius moueretur , aut non moutet turpe nituS.
αλ Timara Theoremaete sexto,nititur opinionem Averrois defendere,& suis proli
h rc breuiter collecta In principio illius Theorematis ait Scotum sustinere de me te Afiermis Primam motorem esse inii niti vigoris: qua in re ostendit ipse Timara, se non vidi ite Scotum, uni Scotus hanc disputatronem sumat proprie contra A-
Nesrocm, ut patet ex eo loco, respondendo ad primum principale quod a uicin Primus notor non si tinfinit vigoris probat prius factis duobus fundanae is suo I rii a Primum est, quod finitas in vigore sequitur formam adeo qUod quaectimque forma tiasniim est de se est finita in vigor: siue illa foram sit iacta materiar, siue sit abstincta a materia. ccctndum, infinitas vigoris sequitur corpus infinitu, ut infinitum, Primum fundamen cum pro batur auctoritate Aris .in S. M taph. tex. o. licentis, quod formae sunt sicuti numeri, numerus autem quilibet est imitatus,& finitus, de ratione etiam formae est limitare,& determinare. QiJod confirniatur ex Arist. DPhyntex. κ .&6s .ubi Philas, phus dici liquod finitas est 1 Orma sicut illuminati, Minfimitas est a Materrari,ait lianc eile communem viam Philosophoi tim Secundit in fundamentum
probat iis de mediis quia si forma est causa limit itionis, necessario materia est causa illimitationis, re consequenter corpus infinitinia, quia rubetis iteriam infinita,
ciuin finit uia in vigore CSed specialiter probat quia in maior quanto est maior
viri IS caeterispa ribus . H in possito conceditur ab omnibu Pilato in iis, &ῆ- deos virtus illa auget tri in nas in xi eis,q ita corpuSati tui in infinitum Ex his patet dicendiim Pri . num iii Itorem non esise vigoris infimiti quia non est corpui, nec virtus in corpore, scd formit abstra cla miteria; .ee i tm constrinatur et quia admisso vigore inflant , non esset proportio inter motore, simobiles ut siu-pra Piccolomi neu, hines orius argu
Verum rationes ista non gunt, cx S.I, dictis facile soluuntur. Ad priniam rei P Adio deo, quod Primus mior mouet medi te, non immediate. Ad rationes contra hanc responsionem in s i sentibus res ire debitu in per idem patet ad prima in hanmmationem, tenet enim de motore ibnitae virtutis rubuente immediato de hoc enim sequeretur, quod moueret In non tempore Ad aliam confiim uione dico, quod Primum motoren poste mouere vetlocius,qua mouet, potest intelligi duobus modis vel ratione sutri vel ratione et S clauum ratione sui pote ih velocius mouere: quia habet vitri inlinitam in vigore: haratione et fectuum, non potesti ima est necesse quod utatur causis secundis, illis mediatibus agat, ut dichi est in praecedentibus. Ad secundam concedo, quod me Ad . duim quo utitur Arist .ad inuestigandam Primi motoris infinitatem , est aeternus mistus: sed nego propolitionem quae sub--
intelligitur pro brinando subsyllogismo, quod ex hoc medio, Motus aeternuS,
nos possit colligi infinitas vigoris et quia
ut ostendimus in prima ratione, Aris h. ex eo, quod motor Prirnus noti et in aeternum,concludit,quod est potentiae infini-Lae; ex hoc ulterius cocludit, quod est sine magnitudiise, impartibilis,Du autere a terno imotu deducit primim motore esse infinitae potetiae,dictum est, id nece Latio intellisit de infinita potentia in vigore, non indurationetpropter instantia de Caelo Ad tertiam dico, qd illa tria media Ads. ducunt nos ii Ognitionem omnipotentis Dei,eo modo quo ait et uit Diuologi Deus esse omnipotentetia, infinitu in vignre; at eo modo, quo intelligilt Philosophi, adsunt media naturalia,ut vidi in ' Ad qua Adi.
392쪽
iNPINITI VIGORIS THEOR. LIV. rot
ri rationem specialiter respondebitur masticis dicam,iamdci in infiniuein vigores tamen pro nuco consequentiam Ad probationem dico , quod attemus motus sic absolute sumptas, non est suificiens medium ad bbneludendam infinitatem vigoris , seu requiritur alia particula, Et licet a se, denam mouet a se arterno tempore est m-rinita potentiae in vigore, ut pestractauimus in secuda ratione principali pro co-to Arist autem non fecit mentionem uehac particula expresse, sed forsan subintellexim&crede lumel apsum; lam, lub- intellexisse a quia loquebitur de tam o
piesse in illa ratione non ponitur, tacie Scotus nolle disputare, An ratio Philosopli conchideret,nec ne,intentiam, quori quidem intentii proculdubio erat olledere quod Primus inoto caret migrata duae, quae carentia magnitudinis nons
test probari per infinitatem duratiosus propter instantiam de Oelo; Ad conn
rius etiam dicana; pro nunc dico,quod vique ad tex. r. loquitur de Substantijs abs ractis in communi,& ibi multa predicata iiiiiestigat quae comperiant substanti j si comniunt, attamen no omni.talla prae
dicata competant cuicumque iuelligeritiae, sed aliqua tantum primae Intelligentiar, aliqua alta tantum liis A rex vero 1 .incipit distinctius agere de illis,&M cet quomodo ordinem habeant ad unam primam, aqua alia dependent, multalii particulari deprima docet, de alijs, quae illis sol is competu uas Mid eo falsa est illa propolitio,quodque enunciat Ariit. de Primo motore, de aliis quoque velit intelligi,und cum in I a. Metapla.textu 3 quaerit,an una, vel plures sivit talas substari liud verbum itales non refert omnia cuicumque agenti debeat respouere proprium passum ad equarum quia in hoc sensu est falsamam materia prima est passum proportionatum multi formis, immo eadem portio, teriae est proportionat si passum multis Ormis,sed uisicit,
in tota coordinatione en tiu,cuilibet ageti respodeat propriti passim .Ad propositu, sufficit,quod agenti primo respondeat
totus mundus, velasSum,non potest autem ei respondere rurandus urinatus,quia repura nate parte effectris, sollea non abit secundu totam suam virtutem, quia astit mediato,ut dictum est,sidicemus an ,Ad sextam dico, quod Aristat ri Ir, finitum in Nuantitate molis acturi de hoc loquitur in s. Pliosi c. loquatur cisa deformis materiatis, quati ,no negat autem dein rinito virtutis, perfectionis, rede formi seiunctis a materia,de quo etiam infra respondendo ad Timaram. Ad septiinam si ratio ulla conchadit, . quitur, quod nullam possumus habereco mitionem Substantiarum abstractarum Gonsequentia probitur quias stra cognitio est per pliam asinata, phantasmata autem omnia nostrae sitiat corporea,ergo non possumus venire in cognitione abstrachinii: Si ergo, quia phantasmara sunt finita no possunt iam ducere in cognitione infiniti, neque quia sunt corporea, possunt nos ducere ili cognitiolierim corporeorum, cedi ua et laigo,quod licet enectus, res isti ex quibus phantasmata gignuntur, sint finita, tamen quia habet quasli condationes , que non posse
sunt ptouenire, causa finita,argum dilatamur dari causam inlinit.raia , Ut ex continua oeneratione cos cruatione, Vici nomotu, ex Aristi argumen amur clari cam-sam sinitam agente infinito. Ad 8.li illa aratio concludit cori imitas,COcludit quin
prvdicata enumerata de substanrijs ab quecsitra eos, tuas illinet, dprim in iit ictis, sed refert soluin genus Substan tor est infinitiis ii mora, Silur ut One;e tinum abstractivum , adeo quod est, ac o si infinit u est ignotum , primns motor
si xuerat, an una, vel plures sint iubilantiae generis illius, sciliret,abstractarum amaretia ,quae positio inproprio loco infra confirmabitur. Ad quintam respondetur , quod illa ptopositio Aristotclis ex 3.de Anima , ut in Theorematibus ani-secud si eos etiam erit ignotus; ideo est, spoden tu,quod infinitiam trini iniici,cst ignotu:quiantiqua possumus pertinetere ad cognition totale illius,quia habitae
cognitione eius, ex una parte remanent
infinite cognoscende, uae Deus quo ad
393쪽
Omncs gradiis suae virtutis infinitor , est nobis ignotus etiam secundum Theol. ita Deus soliim comprehenditur ab intellectuDiuino modo infinito: At infinitum pro aliqua sui conditione cognoscitur a nobis, dic infinitum induratione,&in vigore cognoscitur, sed non infinito
et modo dirimat rationem Clegorij, lic quod prinatina fundamentum est falsum etiam negatina Scoto,ut infra dicam Primus cnim motor mouet mediate, non ina mediate:& sic ratio illa non coeludit,ut supelius dictum est. Ad secunia iam rationem,dico, quod Aris .in eoi co scilicet 1 .de Geso, non loquitur de Immo motori , ted loquitur de igninasphaera, quaerano tu suo inrouet alias sphae ras, soluit enim ilhun dubitationem ira Lam superius,quae est,unde est, i uod cuin sphaera superiori sint innumerae stellar, an Planetis est tantum unica stella tapostquam dedit duas bluciones , ponit te tiam in eo textu o qua consistit in ioc, quod tim prima sphae ra superior in i eat omnes infessiores, si cum hoc hab re mouere phi res stellas,essete labori iunx quia cuiuslibet corpolis est virtus finita a est, quod dicit Aristotel ubi aperte patet, quod facit comparationein
inter corpora mota, Molintram mouentem,& dicit sphaeram mouentem excedere in potentia corpora mota, scd finita quia illa sphera superior est corpus , in corpore autem non est virtus infinita . Qtiod etiam contirmatur: ilia cum dicit , ii od prima sphcra motiore cum dii ficultate, si in illis orbibus essent Pit res stellae, non debet intelligi , quod in alellis esset ponderositas aut aliquidis sistes motiti,quia nihil tale est in illi sed vult dicere, quod debet esse cxcosius co roris mouciatis ad mobile in virtute, De allis corporibus caelestibuscompetit, Nili caecinus non esset,si in inserio ibi is simul
Cum multitudui e sphaerarum esset multitudo stellariam, tunc enim sphaera illa superior non esset corpii aptum Duere
corpora illa inferiora. iod etiam to a
turde coapore, nota de motore separato, patet ex verbis textus ait enim: Omnis autem finita corporis ad finitum vi tus est; undeucet uermes iocintelligit tam
tore separato,& abstracto non tamen o rum est.
Ad tinaram, primum, di secundum ad fundamenta falsa simi Primo,quia in
teria non est activa, sed passium non agit, sed patitur,ergo materia de non est habens vigorem, virtutem agendi, ae sequenter non potest habere vigorem finitum.aqUo autem remouetur genus, Iemouentur quoque eius differetiae, sp cies: sed a materia remouetur virtUSag
di, ergo finitas, infinitas, quae sunt partes eius econuerso, sola forma est ut agit,& 1abet virtutein operandi Ergo si h formae competere potest virtus finitari Minfinitae si est forma limitata in entita-tinestistioque limitata in potentia MVigore si vero est illimitata in entitate, necessario quoque est illimitata in potetia , Muigore quemadmodum dictuin est de
tapilaysidico,quod lini ait Aristoteles qdibrinae sunt sicut inuincti, non vult dic
re quod quaelibet forma sit determin ta in entitat:&virtute, ita quod sit finiata: sed vult vicere,quodsint determinate: in specie sunt enim ex se specie distinctarct diuerse, unde formae materiata sunt , qua membris diuersis dant esse , di illa deterinainant uspecificant forinae veto abstractae sicut per se sunt species distimetiae, diuersae astentetiain silmlitudineui aliam flarma caenumeris, S de ea loquitur ibi Ariistoteles,quae est,quod sicut numerus no suscipit magis, minus, ita
diximus in disputat one:An tarnia subsissitialis sulapiat magis, minus .Ex hoc patit ad rationcna,cu dicitistii odiorina est limitare finir verum est,qd est hialtareae finire en X natui a iii, quo ad esse specificum, qualitateva substantialem, non tame propter,hoc loquitur,quod csse se finiti vigoris, virtuustassequatur m marmula haec est alia finitas, redeterminatio.vel deras,quod tarma finitae est limitare, refiniumno formae infinitar,uti est
Pisimus motor Ad illud de tertio Physicoriun dico,onod Aristoteles confutat infunitu uiuaciti, Madmittit infiniturini tanti.i, loquco,ile infinito in magnitudia ne molis, non de infinito ua magnitudine
394쪽
per chionis, virtutis non est ergo, riim, quod ille neget infinitum a tolina, ct concedat infinitatem materiae. Ad probationem secundi indamenti,ex illa propositione in nratori quanto, est maior vli tus ceteris paribus, dico, quod haec propositio fert secum stolini nem,ait Enim,quod in vera taeteris pariabus ergo non sufficit, quod materiarii gratur, ad hoc, ut augeatur virtus alicuius: sed opus est, quod omnia sint patia,
inter haec autem requHitur praecipue ii tensio formae, nam in maiora quanto in quo etiam est intensior forma est maior virtus sed si assumas maius quantum,in quo sit forma minus intensia, quam formae alterius quanti minoris, in illo quanto maiori, non erit maior virtus, sed minor, ut patet de Asino, Leone, Asinus cst maior Leone, quantitate molis , sed non est maior virtute, c.
Primus motor mouet mediate primum mobile
Exponitur, et probatur opinio Scoti
cipue in quod lib. q. . G. tenet consc-quento ad dicta,quod Primus motor secundi in ilitentionem Arist moueat mediate primum mobile, ita quod respectu
primi mobilis est duplex motor, sicuti&respecti alsorum orbium,sta licet propria Intelligentia , quae primum mobile in uet immediato, primus motor, qui mouet idem primum mobile per propriam Intelligentiam, appropria tam piimo mobili, reliqui olbes etiam habet propriam Intelligentiam motricem, ultra Primum motorem, qui omnibus illis Intelligen-lijs dat esse, Moperari, ita, quod Primus motor nullum orbem immediat mouet, scd omnes mediate primum tamen principaliter, Mappropria te mouere dicitur,propter nobilitatem, principalitatem eius. Hanc sitiam sententiam paucis probat Scotus, immo videtur eam stir ponore, quasi de illa nulla sit conti
uersia, cum videatur uermes in hanc sententiam declinare, licet Timara, alij Auermissar oppositum de mente eius sa-stinere nitantur.Sed quidquid sit, te hoc videam is rationes Scoti,& rem ipsani consideremus. Arguit primo Scotus exati ritate Aristotelis,ina .Phy sic textu 8. i.&licet Scotus in eo quodlib.in I. rs. tendat probare, qtiodaliae Intelligentiae a primas, prodi:chae, prima tamen a s imit pro medio, quod Primus motor , qui est infinite potentie, non mouet in
mediatessiillud ex sententia Aristotelisina. Phytic probari ait Videamus ergo hoc modium;Aristotcles in precitatot
co,tCX.TS .pi Obat, quod virtus infinita in yi Ore,non potest mota re immediato aliquod mobile, quia moueret in non tem- pote lioc consequens est impostibile, emgo etiam antecedens est impossibile, scilicet,quod motor,qui est infinitae potentie in vigores, moueat immediate aliquod metbile. Hinc argumentatione, quae tota est Aristotelis, sitim pia pro Maiori deducitur sed Prinatis motorcst infinitae poteria in vigoim,ergo non mouet immediate luin,sed mediat tantum Maiorem illam, quae est argumentu Aristotcilis, pr batur esse de mente iistotelis: Probat incitato textu Aristotelo propositionem illam, quam se ido loco assiimpsit ad pribandum quod Primus motor caret magnitudines, nempe, quod virilis infinitano potest esse in magnittidine finita , pro bat inquam hoc modo. Primo assiimit , quod maior virtus mouet in minori ternpo quam minor virtus;Unde videmus, quod maior uetus calefactiva,citius calefacit aquam,quam minor virtus.Ex hoc
fundamento deducit si in magnitudine finita sit virtutiinfinita, sequitur alterulo rum duoru absurdorum nepe, vel quounon detur tempus ullum in quo talis victu movere ponit vel quod finitabimus, aequali tepore irioucbit cinn virtute infinita:Dimisso hoc secun absurdo,quodlnon facit pro nobis, piobat primum a surdtina consequi , quia iam suppositum est, quod maior vlitus mouet in inmorit pore, quam marior virtus ergo infinita virtus in tempore minori in infiniatum mouebit qua antinuum excedit ib
395쪽
nitum per exuberantiam infinitam,aturo datur vllina rumpus inlinus tempore sinito,in in sinitiam quia tale tempus est non
tempus,Orgo virtus initima in vigore, nopotest mouere: quia si mo teret, moueret
quod dimisi polleti equitur, quod talis
tudine finita, ut ibi; Ugie Vi come artis exponit Assido I pr positum nostrue probatione consequentari itius absum di facta ab Aristotele conspicue patet ex Aristotele,quod virtus infinita in vitinia, nori p'test movete immediatmsed ii mouet aliquod mobile,mouebit mediato, quod primus motus,qui prodit ab illa intinua virtuet , non est motus localis alib lius mobilis quia illud moueret in non
tempore est ergo ille prim is motus alte rius rationis; nos autem dicimus, quod
ille primus motus est productio Intellia .riij, ideo dixit Aristoteles quod Primus motor moueat ut amatum, sidesideratum, te quo infra. Ex his patet Maior nostrae rationis , Minor velo probata est insuperiori Theoremate, de vigore infinito primi motoris, Ex hac ratione coadiutritu reti tm prinia ratio facta pro infinitatevigni is quia dum Aristot in illa dei non liratione vult ostendere, quod Phimus instor care magnitudine, probat per hoc quia mouet infinito tompore,&quod ideo habet ui finitam potentiam, pooi tu rentia autem inlinitari nota potest esse in in iis inagnitudinesneque infinita, neque fini- veto da,loquitur Aristot. de infinitate potentiqne in vigore,non in duratione, ut aduersu ij exponunt ut conspicue patet exprobatione consequentiae litius abundi; conspicue enim patet ipsum loqui de infinitate in vigore:quia loquitur de virtute infinita, ad quam sequitur hoc absurdum ;hoc autem sequitur de virtute infinita in vigore: quia si adesset virtus infinita in vigor moueret in non tempore , non autesequitur hoc absurdum de virture infinita in duratione; loquitur ergo Aristot.in eo loco de virtute infinita in vigore. n- firmatur in eodem S textae S. vult Ariastoteles, quod motor infiniti vigoris,m ueit Velii in infinim motu, id ei tempore inunito.Subinfert AOim,ergo non mo
iret immediate, sed mediate ita scet me di ante aliqua Intelligentia alia a prima c. Antecedens est clarum quia Arist in illo te tu sipponit ex probationibus prius factis , quod Primias mDtor insue eterlari tempor cum motus sidae emus , quod aute n existimet Primum motorem, ita infinito tempore mouet,essu infiniti vigoris, iam ostendimus in laeoremate proprio quia quod movet intii filo tempore ,
liabet: oteiitiam infinitam, sicaret magnitudine , Consequentia vero deducitur: quia si moueret ina mediate moueret in non tempore, quod est inconveniens, ut dictum est supraude necelse est quod moueat mediate.Hinc etiam cite senteritiam Arith. scilicet, quod Primus motor
moueat mediate, asseritur ab Auerro iret Metaph. rex. r. 3 reuera illud aperte aio serit Arist. loco citato. Franciscus Piccolomineus libro de Celorum motoribu ,cap. 18.huic rationi respondet, primo eam rei lectit contra Scitum,deinde illam soluit:reflectit hoc modo ab eo sine medio mouetur primularmobile de quo Arist in S.Physic. m. p. format ostensionem , ut ostendat, quod caret magnitudines, at format ostensi neni illam de Primo motore M primo principio, etiam secundum Scotum, ergI primum mobile mouetur a primo principio sine medio.Secundo, illa ostensio vera est de omni motore Ii , non des Io primo ergo si ex ea colligeretur debere dari alique mediu motore etiam colligeretur in quolibet motu Planetarum dari duplicem motorem , quod ipse Scotus inficiatur. Tandem rationem ipsam soluit: quia institutum Aristo t.eo loci cst, stendere motum Caeli non possie effici amotore materiato, nec finito, neque infinito,d de illo habent vim ostensiones aiasignarae.
Sed ex dictis patet, quod isti e reflexiones nullae sunt,nec minus blutio ,Prima,
quide reflexio re vera non potest dici re- nexio quia est ratio penitus diu se a ratione Scoti,ut patet inspicienti Ormationen utriusque Scotus enim probat, dprimus motor non mouet immediate quia moueret in non tempore;quae est ra
396쪽
est Piccolomineus autem probat, quod Primus motor mouet immediate,quix stensio illa , qua Aristoteles probat Pri-inum moloiem carere magnitudine fit de Primo motore, ecce, quod sumit penitus diuersum medium Neque etiam cocludithaeae ratio aliquid contra Scotum, irreo enim Maiorem; ad probationem vero quae erat, quia nunc conclusio non responderet principijs; aego hoc sequi:quia ut diximus in materi ide vigore infinito, conclutio illa,quod Primus moto carcat magnitudine , procedit ex duobus illis fundamentis,quod nulla virtus finita mouet per infinitum tempus, sed solum virtus infinitam, quod virtus infinita non potest esse in m. ignitudine Ex his duo-.bus sim ritur , quod Primus motor caret magnitudine;Sed iste forsan vult dicere, quod conclusio non responderet principijs, id est medio:vult enim quod medici, quo ostenditur dari Primum motorem abiunctum a materia sit motus locatas a deo quod si Primus motor immediate non moueat primum mobile motu loca- Ii,motus non erit sui sciens medium; sed si hoc intendit in praesenti ratione , non est ad propositum:quia in eo loco non habetur taris ratior huic autem rationis insta in solutione rationum oppositarum statisfaciam, est enim Achilles Zimaerae, aduersariorum.Secunda replexio nihil valet nego enim, quod ratio illa coneludat de alijs Intelligenti js, ut supra in materia de vigore infinito ostendimus, cap. 3.sOluendo quartum &dicam infra in solutione obiectionum aduersariorum Solutio antem, quam adducit,nullius est momentae quia in Theoremate de vigore ii sinito,can i perpendendo primamim
nem Scoti,ostendimus Disium esse, quod in litutum Aristotelis ibi sit ostedere motum Celi non posse efficia motore materiatori sed esse ostendere motorem Celicarere magnitudine. CCtan o probatur eadem conclusio efficacissima ratione , quae adducitur a Scoto in praecitato locosoptimo quodlibeto, ab Antonio At dre. I .Metaph. v. aest. r.&a Iandu nora.Metaph. quaest. I .&est ista Prima Intelligentia mouet in ratione appetibi-
s, Mintelligibilis.Haec propositio habetur ab Aristoteleti 1. Metaphysice texta 36.Subinfero sed intelligibile, &appetibile; mouet tantum intellectum, appetitam, non autem illud quod caret intelia lectit, appetitu ergo Primus motor mouet tantum intellectum, Mappetitii; M tior,ut di xi, est Aristotelis Muror vero probatur quia omne agens, bouenS, agit, sim Duel passim sibi proportion tum uec est clara de se, sed corpus carens intellecta, .appetitu, non est passe sum proportionarii in ad pati ab isto inatelligibili, appetibili ergo solum intellechui, appetitus Subin ero sed Oibis celestri seclusa intelligentia neque est ita ' tellectus , neque h. ibet intellecti imitae appetitum , ergo O bis non mouetur a Primo motore, qui est Deus immediate, Hinc ratio proculdubio est efficacissima a Huic rationi respondet imam de tripli R a. ci causalitate, , concedri, quod DeuSm Zim. uelut finis,&ut intelligibile: dium subinferimus, ergo non mouet effective ob Ium,l ed debet dari alius intellectus, qui moueat iminetate ipsum Oibem Respondet, quod non sequitur hoc quia illemet Primus sicuti est mouens in ratione finis, ita illeinet Primus motorinsective movet O bem, quia in separatisa in Neria,idem estis ficiens, finis. ec responsio non bluit quia Aristoteles ibi uis declarat modii , quo Priinus motor minuet, inquit, quod movet ut appetibile, desidet abile;& adducit rationem:quia
haec solum non mota mouent, non Ergo mouere potest pellendo, vel trahendo sine e sciente motu locali,ut inquit Timara , quia talia mouentia etiam mouentur,sed morietulum intellectum,scilicet Intelligentiam sibi proximiaqua dicitur anima Caeli, non ratione infoimationiis, scd ratione propri. 2 existentita, usic Iris
nius motor est mouens, non mollis quia talia mouentia solum monent,&non moVCntur. Praeterea, nostro negimus Prima
motorem mouere prii num mobiles sed dicimus,quod illud mouet mediate anima,
Mintelligetici appropriata ipsi pi lino mobili. Praeterea,cAcedit,quod in leparatis amateria, ide est eniciens,&rinis, ergo ecficientia primi mouentis,non est alterius rationis a causelitate finis Consequentia
397쪽
quia tunc non ellit vera ista deti iplici causilitate,&Theorema tecto. primo si*Nullum datur medium ad probandum clari Primum motorem,nisi mo
propositio Ii separatis a materia,idc est cinciens, finissedisset quid diuersum;
confirmati v xemplo de balneo,quod monet appetitum,& sic efficit quod hi Ino tendat ad balneum, sic est causa finalis,Messiciens, ergo dum Primus in tor mouet in telligentiam sibi proximam in ratione finis ulla mota a sine mouet Orbem, ut assimiletur primo mouenti non distinguitur in primo mouente efficientia a causaelitate finis. Perillaec eadem eiiciuntur ea, per quae respondet Picco, tomineus ad hanc rationem in cap. i 8.3 re, de lorum motoribus.Tertio principaliter adduco rationem ipsiusmet Arist. in illo ir Metaph. textu 36 assignat nim rationem , propter quam cogimur dicere,quod Primu motor mouet via
petibile, intelligibile Mest ista: quia ista sola mouent non mota, tunc arguitur sic: eo modo mouet Primus motor, quo mouent illa, quae dum mouetnt,non molientur alio: sed sic est, quod illa, quae dum mouent, non moueritur ab alios tum sunt quae mouent,ut appetibilesergo Pisimus motor solum mouet in ratione
appetibilis, desiderabilis, quod autem mouet solum ut appetibile: in tolligibile mouet solum intollectum,& ippetitii, proprerrationem nunc supra dictam,ergo non mouet OrbEm, qui caret intellectu,&appetitu, sed ipsum intellectum di appeti tum M.tior, Minor huius Syllogis in sunt Arist oti lis Xprese . Praeterea,conspicuum est cx 8. Q ra. Uta-Phys. textu 3 quod I iimus motor citimmobilis per se, per acci lcns, Minorct imponitur ab eo in pnrcuato tex. I. Praeterea, Deus est infiniti vigoris , scd quod est infiniti vigoris, non potost mouere aliquod mobile immediate motu locali,quia moueret in instanti, tamen Priumus motor mouet cx Aristoteleptimum mobil ergo mouet mcdiatet.
Adducuntur ratioues duci fariothin, ct solutinetur cap. II.
ADacrsus Unc opinionem in Lirgut
multis lationibuS. Tuarum principaliores ii adducam; Arguit Zimara .
tus quia solus naturalis demonstrat dari Primum imotoretna via motus at si Priamus motor non mouet immediate primum mobile, ut efiiciens,lioc medium erit insuffciens neque naturalis poterit ostendete dari Primum motorem. Hanc rationem tanti fecit Timara, quod eam putarit insolubilem Eadem utitur Gr gorius de Arimino, r. Sent.dist. I.quaest. 1 .artior ubi nititur probar quod Primus innior mouet immediate. Secundo, Arist. in 1. Metaph. textu s. inuestigat 'numurtim Intelligentiarunt ex numero
Orbium se ita tot esse statuit Intelligentias, quot orbes Ratio autem haec non valeret,nisi omnes Intelligentiae mo- ut rent immediat Orbes et nam si unus O: bis haberet duas Intelligentias,prosecto non essent tot Intelligentiae quot orbes: sedissent plures Intelligentiae qtiam Oibes.Tertio, pe habetui apud Aristo S telem, est veris linium, quod Intellige-tiae agunt in duplici genere cauta, sciliacet, finalis,&tancientis:crgo nedum in uent in ratione appetibilis, Mintelligibilis, sed etiam in ratione essicientis, itae
mouent caelum immediate plures alias rationes adducit ad ostendendum lianc fuisse mentem Averrois sed de hoc parum est cuiandum. Pro hac sentetia quarto loco adducitur auctoriras expressa Philosophi,in i 1. Metaph. t . 38 ubi apertet Philosophis altaquod Primus motor m uel prinatim mobile motu lationis, quo primo mobili moto, reliqua mouentur, ergo Primus motor mouet immediate;&in Codem iba. tex. 3. t Arist. quod pr. tersimplicem Dionem uniuersi, qua molirie dicimus tib stantiam immobilem scilicet primam, caeterae lationes Planetarii si inlaeternae Ecc quod aperte ait mrist primam liuionem fieri a Primo in tore.Quinto Franciscus Pic s.lib.de Critorum motoribus,cap. i .ule motus,qui sepe ab Arist nuncupatur motus totius, in quom aliaeta conspiriuat,qui est regi l. t, em sasura, tamquam vita aliorum motuum, ab eo solo motore prodire potest, qui obliti et conditionem totius est princeps
398쪽
mrincetis Vinctorum, ex quo cuncta pen litate finis' neque enim arbitrari det,e-
per quem cuncti perficiuntur di mus, quod Deus moueat prinnum mobi
Tsed hic solus est Deus, ergo Deus mouet effecistiue,& immediate primium mobiles confirmatur:quia Aristot.resoluens Oroora caelestia ini Phys. o. Metaphysinunquam ea in plura resoluit quam indu scilicet, in mentem secretam amo amouentem;& in corpus mobile;ergo ciu- libet corpori mobili caelesti solum coci- petit unus motor, ergo primum caelum habet unicum motorem , qui est Deus Sexto, Alij,ut Gregorius;rusi primum mouens moueret ei sective primum mobile, estot otiosum secundum Arist hestetit pernuum in mundo.Septimo, Ali ita ar- unt,Aristot.in .Physicorum textat 8. probat Primum motorem est impartibilem, ista demonstratione: qui si esset inlinvi homo mouet lapidem,&vt manus baculum, hoc enim esset valde stultum &tamen hoc modo aduersari vidcntur
velle Primum motorem Ni suere, cum
nixe sustincant, ipsum pellere, strahere primino mobile sed dicimus, quod uel ut obiectum intelligibile, appetibila moliet,hoc enim genus motionis Est nobilius,&haec sola non mota mouent; sed
de hac et ficientia primi mouentis , in sequenti plura dicemus. Quod autem haeci intentio Arist. lna. Phyinpatet: quia sic procedit ibi ostendedo, quod omne qumouetur, ab alio mouetur, in quocuque enete motus: scrinia strentlbin, loc stet,deueniendum sit ad unum moves,
quod sit immobile per se,& per accides
magnitudine, vel illa esset sinita,vel in si quom o autem illud primum me nita non infinita,quia illa non dat r; non immobile moueat, non disquirit Physi ita,tum, quia tunc moueret In non te cus: in sui ficit illi ostendere de Plinio Dore tum, quia virtus finita moueret in motore quod est Per hoc idem pato re ominii tempore cu virtute infinita; at de spondendum esse hoc modo adplias au-d ctio illa, quod primu moves moueret toritares probantes Deum esset Odore, in no tepore: non sequitur, si ipse moueat ut ad illam ex .PhyLMouentia,alia futui: ratione finis,sed tantum si dicamus p mota, stitit Physice considerationis a
Adissim mouere in ratione causae efficientis Vcrum rationes istae nullius sunt in menti Ad prim immitae est Zimarae, spondetur, quod surficit Physico via motus deuenire ad viiiim primum mouens
immobiles sed ad ipsi in Physicum non spectat cognoscere quomodo primus moi irinoueat, sed hoc pertinet ad Metaphysica, oui etiam secti luetiinaram confiderat quid eli,de ipso primo motore, Vndem Physicis nunquam dixit Philosophus
quomodo primus motor moueat, sed in Metaph. licendo, quod mouet,ut appetiabile, desiderabile, id odioli elicitur ex hoc medio motus, an Primu motor in uetat mediatet, vetam: nediate, sed sat est, quod permotum ictarum scimus deueniendii mel se ad vinim Prinatu mor 1emimi nobilem;vnde nos negamus Primum motorem esse causam efficientem
nimis: sed dicimus,quod non es applicalia mouentia non motas haec non sunt Physica considerationis: istae enim auet ritates, similes,non plus concludunti, quam quod Deus, Irimus motor , est mouens sed quomodo mouear, non habetur ex illis quia hoc ad Physicum non specti it,sed ad Metaphysicum. Ad secundam in qua aduersari ea ciui maxim im vim, Respondet Antoni is Andrae aS,in ire Metaphynquod ibi Philosophus accipit pro uno , Meodem morore Primum mouens immobile, telligentiam immedine mouentem prinil immi
bile uideo primo mobili unicum vid tu assignare motorem Et haec responsio potest si istineri quia Arist. ibi en timerat motolles per se, licet autem pri timis bile moueatur a duplici motore, qtii tamen intelligentia recipit virtut m mouetem a primo motore, ideo Primus motorentimeratur tamquam proptai r utator;
causalitas motus,non est distincta a causa spondeo, quod id est iudicadu de prim i
399쪽
Intelligentia, alijs respectu Primi mo, toris, tamen, quia primum mobile est a- is Orbibus nobilius,motus eius ab Aristot. tribuitiar Primo motori Tanaen ego puto melius respondendum esse, quod Aristot.per prinuim mobile intelligit aggregatum ex Orbes Intelliguntia, adeo quod cum dicit Primum motorem mouere lum, pel Oaelum intelligit Intelligentiam Morbem, sic primo mobili assignat unicum motorem, Et quod haec sit intentio iust probaturiquia Arist intextust .ait Primum motor ID DUere,
ut appetibile, Mintelligibile, modo, O bis ille,& primum mobilescircumscripta Ilitelligentia, non liabet intellectam, in que appetitum, sita non potest inoueri
ab appetibili,neque ab intelligibili crgo
illud, quod mouetur a Primo motor est aggregatum ex Intellcchu,MOrbe Item in calce textus 3 . ait, quod Primus motor mouit primum Obile, ut amatima, desideratum, caelum vero siue prunumobile motum,reliqua mouet,Ecce aperte, quod per pium iura mobile, celum accipit aggregatum ex Intelligentia , in Oibe; Et haec fuit causa, propter quam Alexander, Ni dixerunt talos se animatos Quod si quis dicat,hoc etiam dici posset de alijs Intelligentijsis Orbibus,quod mouentur a Primo motore,dico: qiiod verum est: nam Primus motor non solum mouet plinatim mobile, sed alios Oi bes; trado inquit: tum vero motum,alia incit nitar, mouet illos in ratione amati,quia i per accipitur agglegatum ex intes gentin Oibe i mouet Ergo PrimuSmomr omnes Oibes, quia movet Intelligentias a si istentes Oi bibus illis: dicitur timen appropria te moti Creprimum mobile, quia cum ab illo carerimotus pendeant, isnetbilius illis, iure eius motio tribuitur ipsi Primo moto:i: Sita quot fi lii Orbes, tot sunt Iinelli gentiae; Piimus motor vero supereit,ut diximus. Quod etiam primus motor non sit appropriatus alicui ibi, Sed super omnia,&alijs omnibus tribuat vitiam , patet ex ijs situr In calcessa. Metaph textus r. dicit Arast ubi illas Ilitelligentias Gnatandum comparat familia , in qua ali seruriunt, alij fisj, ipsum vero Primu
motorem comparatPatritamili is, Di medici,&Principi , non ergo proprium eius. δ. munus est ala luam sphaeram voluere,sed omnibus alijs Intelligenti js praebere virtutem sipotentiam.contirmatur etian . quia nunquam Aristot dixit de alijsJntelligentijs, quod moueant in ratione amati, redesiderati sed solum dixit hoc de Primo motore. Ad tertiam, non negamus In Primo avi motore efficientiam sed dicimus, quod non essicit immediate motum localem primi mobilis quia eius cssicientia non dii inguitur ab eius causialitate sinati,seu sunt idem,sicuti hesticiens,& finis sunt idem in separatis a mate ia,quod clatius infra patebit dum loquetriti de modo, quo Deus producit Intelligentias secundum Arist. Ad quartardi, ad illiis duas auctorita adstes patet ex dichic ad saecus dam ratione
dicit quidem Aristot Primum ni Ororem mouere primum obiici motu lationis,
scd per primum mobile .per quin non intelligit corpus Gaeleste exclusa Intelligentia, sed aggregatum ex Intelligentia, orbe, unde iste movet Intelligentiam dando illi esse, isti tutem mouendi ,sed ipsa postea immediate movet O
Ad quintam dico, tuod illa ratio Pic-colominet cocludit illum nobilissimum,& praestantissinnirn motum primi mobilis prouenire ait imo motore; locnos gratis cincedimus sed non concludit, quod Oroueniat immediate. Ad contirmation om dicimus , quod quo ilibet corpus ca teste lI.ibet propria Intelligentiam asti sontem, ideo iure Arist resoluit illa in Mentem,&corpus,tamcn non propter hoc sequitur, quod Primus motor sit applicatus primo in
bili, quia est eteris Intelligenti j encellentior, uippo qui illis vitam, Messe triabuit. Possiimus etiam dicet usquod Arist.dum loquitur de ptimo mobili, Miubdit illud in Mentem secretam a materia, Morboar,per Oitem intelligit aggregat tu in ex Intelligentia, orbe, cum ipsum aggregat uin habeat rationem pauiui uolum larimus motor activi absque ulla passion cum neque esse, neque vi
400쪽
tutem ab ullo alio recipiat. s. tali dic, quoed non est otiosus
Primus nablor, licet non moueat missu locali, is scrit Enim Arist. 1. Metaph. lix Passi quod e t vitas elicissimi, re quod in
contemplatione sui beatus; terte, qui huic argumento nituntur, vidcntur L 1. Metaph. non legisse: quia ibi Aristo t. EX- presse diciti vitam Primi inritoris esse beatas sin Uni eam q. consistere in contemplatione sui prius, non in rerum, extra eis
sum, ne vilesceret intellectus ille; aperte in illo textu 3 3. ait, quid ipso idem e tintellectus, intelligens, intelligibiles: subinfert, quod est speculata , ita ij pilus, hest delectabidissimi,&optima, munus ergo primi motoris,&Dei Benedicti, nocit voluere, vel pellere Coi pus illud eleste, sed speculatio sui jpsius, etiam secundum Arist quod estinax me congruum veritati Christiana ;&m irini est, quod dum Aristotel veritatem ipsiam attin git, sui expolitores illum perilertere,
, iunt. Ad septimam dico, qu Ad ratio illa cocludit, motorem haben reii natinita in virtutem mouendi, care aera i mdan e,ut diximus in Theorein Le de p. imi motiris in rinitate in vigore' de modo vero, quo ille motor noueat, ex illa ratione nuhil habetur,ideo negatur Consos uentia scilicet , quod in conueniens illud non sequatui si motae.it in ratione finis, quia illa est ni otio et sectiva, quae intenditur sicundum vnn mouentis.
Omne aliud citra primam intelligetiani est causatum, ita quod secunda In tellige istia Caelum, materia prima lint causiria. Explicatur opinio Scoti,ta eius primaraetio adducitur, continet, iuersarios dilucidatur, et constrinatur. Cap. I.
DE opinione Philosopliorum,sima
xime Aristot. a uicennae,est in xima disputatio,quid de hac reclivelint; tamen Scotus . qtuest . quod lib. hi Sententiarum dist. 8. q. s. iniim uo, ausu non
velle imponere absurdiorem sententiam illis,quain eliciatur ex dictis eorum. Aliqui ergo dicunt ipsum Aristotel sensisse
Intelligentias, Mentia aeterna, necessaria esse incausata vi Henricus , alij, cum e quibus multi ex modernis concordant ricui. tamen cum hoc dicunt aliquo modo pedere a prima, quia videtur illis, quod sit contradictio, licere, Intelligentiae sunt j ternae, Mnecessariae, tamen sunt ab Diio Scotus vero ait Plutosophum existiam asse entia aeteria a Mnecessiaria esse causata, producta a prima Intelligeti per
Emanata omnia que hoc est contradictio apud ipsum quia tenet hoc falsu iri principium, quod Dei is agat nece: sario Extra C,ad hoc uitem consequitur, quod et se tu immediato ploximus Deo, sita, ternus: quia non potest non esse, sitamen est causatus Id caergo esse mentein Aristotelis probat Scotus primo in V. Me staphyrices texitiis r. ubi declarat omnia Seoti. entra licet non similiter, et sentialem habere ordinem inter se, sed magis ad vitia primum,ita quod in entibus unum pen-
dct ab altero , omnia a primis in dat exemplum de familia,in qua scivi, liberi, Si timenta habent ordinem ad patrem is familias,&ab illo dependent, sed non similiter;d ititia exemplum de exercitu, in quo est unum supremum caput, ita in toto uniuerso eucia ire ait, 'adem inquit, entia nolucrinale disponi, unus ergo Princeps. Ex his omnibus apparet, quod omnes etiam Intelligentiae nitetit inesse a Primo Motore S consequenteroinnia sunt causata praeter priis uim sicuti in familia omnes penctent a Patrefamilia . Conrirmatur: sient in aliquid aliud, vi Im C si telligetitiae siccundae,cissentiti sinitar, hincautatae, Maequales prinnae, non possent ordinari essentialiter ad aliud, quia inhi--im intensitae, non potest sub ordinari essentialiter alteri nec ficu adtinem quia unum in initum non est propter aliud boni ina: neque ad aliud bonum, ut ad priiicipalit s, quia nihil est principatuis bono infinito; li ergo ceterae Intelligentiae essem infinitae, Mimprodiichae,no haberent ordinem essentialem ad primu , quod est in conueniens: quia bonum niuersi consistit in utroque ordine, scd maxime