장음표시 사용
401쪽
sco DE CAVSATIONE INTELLIGENTIARUM
xime in oldine ad prirniam , ut explacat satae,quia uniuersus ordo caluarum acci Philosophitis,in ta Metaph. lex sa. Ra. dentaliter ordinatarum, pendet ab orditio ista adducitur a Scoto de Intelligen tae causarum essentialiter ordinatarum , iij si sed concludit etiam de alijs, quila si insuper unaquae qUe causa accidenta- Intelligentiae pondet in esse a Primo mo Gis,ab alia dependet in me, Indi uidua c-em torminagis lum, matella prima, . nim perpetuantur,quia ovium. Intelia M. ego Lam confirmo authoritate Arist. In ligentiae, Ealia causares lentialiter ordiuato is eodem Ir. textu 38 in calce, ubi habet iratae, sunt perpetuae,&dant esse;&vltra
a. oec verba tali ergo principio tum hoc unumquod iti In diuiduum recipiet Caelum, tum natura dependet;&primo esse abesto Indiuiduo.Ad propositum oedo otio, textu ico inter multa habet do ecthntialis sic se habet, quod ea,quoichaec ferba Unde alijs communicatum tali ordine depedent, ab alio depedent ineri ,his quidem exactius,his autem obf ii essendo qui destructo primo illius ordiritis,esse,&viuere. Ex quibus locis aperte reis, reliqua collaberentur; si destructo paret, quod Omnia Praetcr primum ens, primo, non ruerent alia esibi ordo acci primam causam habententitate caua dentalis non essentialis ad illum primuri sitam, dependentem ab illo Primo mo modo,si primum moueri non esset, nihilae, a se liorum esset,siqitialem ab eo dependenturi Vlpondetur hic ab Henrico, quod in omnia et go aliae Intelligentice pens Enti ressa Herit s cst ordo,non tamen est cau inesse a primas Pra terra, etiam est ut salitas,sicuti in numeris, refiguris esto Princeps paterfamilias, ergo secundaedo,&ita una dependet ab alia,&omnes causae liabent dependentiam in esse ab a prima, tamen non causantur ab illac illo,quia habent ordinem essentialeui adae ei Contra;Hic ordo est essentialis, vel accia illam Praeterea, stat argumeritum inimoidis . dentalis,non est dicendum quod sit accia bore,siatis enim est nobis, quod secundardentalis,quia in causis accidentaliter or Intelligentiae ordinantur,&dependent adinatis , causa secunda inquantum caum prima, sed incausatum, in productum sat, non dependet causa prima ex Sco est a se,&ad nullum ordinatur, alioquinto, in primo Sent.dist a. q. a. scd potest etiam prima Intelligutia,ut Deus, pollet per siete fluctum producere scd in causis ordinari ad aliud, redependere ad aliud essentialiter ordinatis, sucunda inquan at hoc negatur in Deo, hac sola ratione: tum c..usat, opendet a prima. Item in quia est incausatus,ergo ceterae Intellige caulis accidentaliter causantibus, causia ritae simi causatae Quod vero dicitur delitas est eiusdem ionis; nam Socrates, numero,non est ad propositui quia mare Cicero eius filius, habent catas lita ior numerus dependeta minori, quia mitem eiusdem rationis;sed in causis essen nor materialiter acceptus est pars maio-tialiter ordinatis causalitas est Uterius ris, sic maior in essendo dependet a mirationis:quia prima est perfectior sectur noti,tamquam tot tua a parte sedininoeda Tandem causae accidentaliter ordina numerus tormaliter acceptus,non est aes tae, non omnes requiruntur simul ad caii quid maioris numeri, sic maiorno sandum, sed unaquaeque pcr se sufficit pendet Liminori, neque minor a maiori et Socrates enim ex se generat sine Platone in his autem Intelligoniij ,nilii est qtiod Patre suo, sed causae essentialiter ordinae habeat rationem totius, partis, sed omm necessariis omnes simiai requiruntur . nes sunt acius: est ergo necesi si habent Ex iis patet, quod Intelligent uae, pri indinem,&dependentiam ad primum , ma causa,quae sunt causa horum inferio quod dependeant inesse, in catas uitrum, ii incessentialiter, non accidentalio quia circumscripta hac causalitate priarer ordinatae:quaa omnes simul reqInrum ma non remanet ulla ratio pmpter qm
tur cum prima ad causandum; quod si aliae Intelligentiae ordines itur,&deses quis ditate vellet illas esse acciden taliter deant a prima. ordinruas, uti sunt Indiuidua specierum, Alij respondent ad hoc argumentum, p. 3
cogeretur dicta. Quod euitanassent tau talia audioritates, quod intelligentiae A.
402쪽
CAELI, MATERIAE PRIMAE,&c. THEOR. LVI. to i
rri rei dependent a prima quoad operationem illari tantum.Contra,vel intelligunt,quod sis cunctae intelligenti ae nullam ha ni ope
rationem nisi a prima a vel intelligunt, quod intelligenti e secundae habent prOrtiam operationem, ut moueret immC- diate Caelum: sed tamcn hanc suam operationemrexercere non possunt absque
auxilio primae primum non potest dici:
quia quod a habetentitatem habeto tiam operationeina h&quod iaci habet operationem a se, neque etiam Entitate: quidem opera Goandicat entitatem dc qualis est operatio,ialis est entitas causi clua illius operationis,quia operatio prodit a principijs internis subiccti. si ergo secundae in ligetiar sunt a s estimirum, quod nullam liabeant per si operatione. Essent etiana entia inficiora quocumqueente materiali,cum nullum tale sit,quod non habeat propriam operationeiussi ducamus secundum,ergo nonstant ex se immutatae uoad est quia Unc posset per se operari, sed e ni auxilio pranae cissori ima est prior illis,non potest autem aicci gnati ratio illius imi tatis nisi alaec, quod prima est a se,reliquiae ab alto,ali quin haec diuersitas effeta casu.Ali respondent ab has authoritates, quod aliae intelligentiae, Mentia a terna,
erum ' solum pendent prima quo ad conse
uationem, non quo ad causiuia efficientem, vet agi olomiticus in duobus libris de Creatione, danaxime in seciindo luhro c. II aid etiam pondore a prima tamquam a forma in fine.Contra.H
conseruatio siue sit respectu esse , ita quod esse iiitelligentiatum secundarum non posti perpetuari nisi a virtute, di in x.Sent disi asq. I Res dendo ad primum principale; etia declaraturi quia in iis corruptibilibus coseruare est vitare contraria Iem corrumpentia,ut submirustrare alimetum, quo es perpetuaturuat hoc est dare esset in illis vero qua ' non corrumpuntur pCrmorum, mutationem, sed per desitionem, si adsit consse uariS, opus est, quod perpetuet,sse per quadam manutenentia illius entitatis inesse,ne deficiat aaec talis manu tenencia, quae est continua datio esse, quod enim conseruat sic si dat sic. Confirmatur: quia si illa entitas eget onseruante, de
se est tura ibiti cxposlibilis non esse, per
conseruan rem autem x anct in esse e go de se est causata,& non sumnac necessatia quia tunc nullius ali xilan inesSendo indigeret. Preterea, quario sita de causa
egent conseruantea certo quia per se cIse non possunt, alioquintiuitia diceretur illas pedere a primo tam qua a conscru .re,Crgo intelii gentiem, quod pendent
quod sic respondendo nihil dicunt. Alicut Achillinus quodlib. secundo Atio loquens de intelligentiis, soluens quod rcredam argumentum in calce secunde vici misqua arguit contra Philosophum, dicit quod Philosophus non concedit intellia gentias, neque alia entia necessaria coim seruaria Prima, sedi uod ipse ii uelligei
tielseipsas consereant laborando ut priinc se assianilent, sicuti illa intendit perata id ,in quo consistit eius periectio alta antelligentie se conseruant,quia inmadunt assimilari pii ma in hac oper troi consistit earum perfectio, ita quod ipse se conseruant. 1xu primae intelligetitiae,in quo sensu Contra,quod eat possibile de nonpost loquuiuun siticiari conseruatio sit re test perpetuaria se,at intclligentiaepor sentiet sunt possibiles de se, ita quod .cgent consertiation ergo non post inta sometipsis conseritari Asinor conceditur ab ipse:
nam non negat Achillinus, quod non Conscium tur, scd inquit, quod a seipsis conseruantur per operationem, ita quod operatio est causa coniuruaritia, qtic, ii non operaretitur, On se conseruarent &dpectu operationis, ita quod secundae intelligentiae susum c pendEnta prima, ut postitit Operari,nulla est:namhocuc cun-elum reducitur ad primum , quia quod dependet in operari noncst a se, sed ab alto,ut nunc supraQiccbaatius eviciora seruantur,quo adesis unc sic: Conseruatio quo ad esse,in continua latio csserna quod conseruat entitate rei continuis datcntitatem rei, ut de se patet inspiciendo quid sit coseruatio, ut optiliae docet Scin
Minorest concessa Maior probatur: quod a se trabet possibilitatem,no habet
403쪽
DE CAUSATIONE INTELLIGENTIARUM
o 2 perpetuitatem , quia hoc irri plimi contradictionem esset enim per se corruptibile, non coiruptibile. Item runc non haberent dependentiam a prima, nam p tama millam haberet actionem circa sectuarias, tamen Philosophus ait, quod a prima pendet Caelum tota natura, et
Quidam respem dent tripliciter. Pri-
s o mo, quod locus ille ex primo de Gelo texrecen tu IOO non ilitelligitur deprima intelliis
tiara gentia sed de corpore colent, ut inponae Alexander, quod probant: quia attribu ta illa, celse, quod habet significare ibi situm i& habere opturam vitam, sici difficientis limam, non competi niuntClli renatijs,quia ista, inqtitulit, non tribili Dinis intestigenti js secundum e lentiam , ne queenim laborat si tinn, sed neque habet vitam a prima, sed a se quod patet ex illis verbis stiperioribus, quod tot aeuo vivunt, habent vitam stisiicientissima, ergo illam non habent prima, sulte quoad essentiam.Secunda responsio Euoillud intelligatur de intelligentijs, hoc verificatur de illis, quatenus et sective applicantur talo,&mouent alum, Celuinem in tunc vivere, habere esse dicitur, cum mouetur; ibin alia mouentur,
re tunc communicar esse, non Comp
tit soli Prima intelligentiae, sed alijs omnibus, quia omnes molient, , dant s. se Tertia responsio Prinia intelligentia dicitur clare este, quia sua praesentia ac est omnibiis rebus,, Est causi, ut sint fecundum suos gradus ordinis in vias
Verum ista responsiones non soluiriat, non prima, quia clarum est Aristote tant ibi loqui de primo, summo ente, etiam
D . secundum Aphrodis eum, protia reseph ritSimplicius. Aue tu es ex Tli dimitti' se lulicet dicat posse intelligi iroque e Crito sed quod o quaturo Primo mouentesaici, loqtimi retrina dein te quod est extra tali imo est in exti a latione, ut patet ex Orbis textus; illud ens autem secundum omnes, es t Dcus sollas ita confirmatur: Cirhi postquam dixit, illa ei laqilae sunt iti cxtima lation sempiterno ae uos ut ii ibi ungit,suodio nomenaei Illi a
Niliqvis habitu in est significare quid di-
tia trillan, nam significat quidem spatium vitae, quod a natura viminii sit rei tribu tum est unde aeuum quandoque significat idem quod saeculum, Ilacratione tota duratio tali dicitur aeuum tamen proprie significat omne tempus siue rempus infinitiina,quia sumit denominati nem ab eo , quod est semper, uest dein quod immoetale,& diuinum:& tunc po-ile sit biungit, ab hoc, quod est semper immortale, diurnum, communimili ralijs esse, vivere,his quidem clarius, liis vero obscurius. Ex his ergo patet, quod intelligit prirham intelligentiam esse ea, rimae propiae sempiterno fruitur aeuo; conrirna a tui;quia ulterius reddens rationem dictoriim scilicet, quod primi ens
sempiterno aluo riuatur, non recipiat esse se, sed alijs communicet, inquit, quia se cundum omnes,omne diuinii est intransmutabile, praesertim autem primum , ac maximo summum necesse est eme huius modi; reddit rationemri quia non habet aliud quod ipsi ina moticat, quia non esset priinum, neque si ibo prauitatem vitam, neque indigentiam. Ex his ergo patet quod loquiti sede primo entU:Vliiscet prius loqueretur in pili rati, doceritentia , quae sim toria Caelum, non sene sicci CSc. tamen se declarat postea C qui in particulari de primo ente , arque It, ab illo tamquam attraxime diuino, maximo pei petito pendere esse, vita In aliora mi , Cum ergo alite intelligentia sintentia distincta a Deo, Ecesse est, quod eorum esse,&vitrere, pendeat aptima. Et pei laoc confutatur ratio duci Lari tam patet enim ibi Arist. per esse non resse intelligere illim , sedis lentiam renim , ' hqrneque enim ibi ullum est propositum des ril .n qu Ede ordine uni tersi; sed de ponde inici sertim in ostea primoente; fassum csteti in illa piri dicata ubero vitam a Deo, non competere intelligentij alijs arrima, i iam hoc meait Arist.Crgo magis debemus erodete Arist se explicanti, quam istis. Nec valet ratio sempiterno
Cli Oili tolli gentiae Iuntur, ergo non habentesie a prii natanon In valet cons
quentia :retii ut colligitur ex eo loco , aetium non clam modo dicitur de omnibus, nam in temporatibus vita citiusque ani-
404쪽
que antinalis dicitur aeuum eius:ergo duratio aliarum intelligentiarum licet sit
ab alio illis communicata potest dicimuum, aeternitur, non tamen eo modo
quo citin primo, quia in eo non solum C: a tirna duratio: sed etiam a s quia pisse et tirons, iiii ix omnis mihin intelligent ijs,vero est ab alio, scilicet a prima.R Neque secunda responsio valet,lum, L C r quia misi loqui tui absolute est enimosa alit a primo coinmunicatur esse,&viuere, his quidem clarius, his vero obscurius taeterea, si Deus effcctive applicat intelligentias Celo ergo erfici ait studunam illa applicatio est aliquis Offectus non rinalis,ergo effectiviis,sive permodum cause et sicientis; sed patet Aristote, leni ibi loqui deesse abiblute, non det applicatione ad motum. Tertia etiam responsio est vana: quomodo enim Deus praesentia sua potest esse causta, ut sint lecundum suos gradus, ordinis uniuersi nisi si abeat aliqi iam e n entiani rixapicientia, non et intelli.gibile. Aae ii Ioannes Bacconus r. Sentent.distinct. o F quaestione prima, artic respondet, quod dependent a prima, non in ratione cause essicientis , sed in ratione causa finalis sustinet autem, quod causia finalis dat esse, nobiliori modo qu metriciens,&concedit aperte, quod etiam ab terna tCcluin, Intelligentiae habent esse post non esse, quod hoc concrescrit Philosophus.Hoc legitur a re in calce articuli quarti,soluendo rationes;Causa autem pi Opter quam negat vera causalitat in ipsis est: quia reputariquod
omnis causalitas vera sit per motum , rnutationem , quia haecentia non habent esse per motum, Mnautationcinuideo negauit, quod sint et ficienter priama ranien concessit, quod habeant esse ab ipsa tamquam a causae finali, ait, quod hic modus est excellentisti inus, iii modus est modus emanationis,quem nos concedimus: hoc pacho ait Philo
sophum concedere creationem , conia
nil Crgo nobiscuniae solum dii fert in mocis doloquendi,&m obstinatione. d. Gregorius de Arimino in 1. Sentent. im, distin h. I. c laest. I. artic t in solutione
difficultatis sit niliter facit nanc distin-cinoratim,deae sciente vero, quem appellat agens verum, Melasticiente per imilitudinein,quatit hic, quem nos appeti inus agens per nanationem boncedit prunam Intelligentiam esse efficiens per similitudinein dat exeniplum de mima, quae est cauta productiva suoitim acci adentium , proprietatum consecutive, ut fornia ignis respectu leuitatis V hoc modo concedit Deum producere Intelli igentiaS;patet autem,quod hic modus cucordat nobiscum,ldium differt in verbis, nam ipse confitetur, quod re vera ia-bent ei se posti esse, sic de se sunt crus abiic quo ad cntitarem, sicuti accidet listia, proprietatcs formarum substantiali uni sunt effecta , producta post noesseexi brina, nunquam prima thrmala het esse sine litic ligentia simindis per aliquod tempus, sed sol una prioritatem natu mira nos dicimus de plinia Inicilia gentiaret pectu secundarum . Eadem vi pies, detur esse sententia Francisci Plccolomi Ibis. ne in secundo lib. de Crcatione, adeo quod nobiscum re sant, sed verbis discrepant,& voluntate
Secundo principaliter pro confirma itione huius rationis Scoti arguo ad con clusionena ex exemplo allato ab Aristotele de exercitu loquens enim Aristoteles de ordine uniuersi,inde entibus in ipsb, ait quod se licet veluti exercitus,in quo vn est lupremus, ali inferiores, reminores, tandem aliqui qui solum ob
diunt;&supponit, quod in hoc exemplo
entia non Considerantur, utentia sim vilioniane lunt, neque ullo alio modo , sed solum , ut nutu iunt,&vt person: dbelli, quo alia considerationcri non sunt
ad proposituria;tuc sic arguo: Omnesqui sunt in evercitu, ut milites sunt, pendent aptimo ce , nam i ple est qui inferi rcs milites pecunia ducit, uic dat illis
esse milites,Centuriones,de Duces cuius ciniaque cohortis Iaabent ergo esse a supremonumqui illos instituit, vel de eius
mandato instititutatura in otibus nucibus in tali gradu tandem Oinnes Duce infeciores, Mesam superiores, ut Dirces legionum, ac vices gerentes in tali esse , apriino D icc constituinatur Hoc ergo est,e-
405쪽
DE CAVSATIONE INTELLIGENTIARUM
est verum, quod omnes perQna exercitus in tali esse dependent a primo; tunc fic: ergo in ordine mundi, omnicentia pendent in tali esse, quod habent a prima causia , uita Duelligenti ae quo sunt primae,& una in maior altera, pendent a prima in t illisse,ab ipsa enim habente
se tale, sic de Caelo,ude alijs,alioquin
similitudo non valeret; unde sicuti in exercitu pereunte Ducri nihil remanetura in mundo si periret primus motor dicebat Philosoplaus omnia perirent:nam nisi daretur substantia aeterna necessaria(dicebat Philosophus in . Metaphysices, textu Est Lmotus destrucretur Hoc etiain aperte voluit innuere in illo taxe inplo de exercita, sile patrefamilias, apud que dicebat alios esse propinquio res, mpropter hoc maioris nobilitatis, alios remotiores, propter hoc minoris nobilitatis. Disp. Tertio,Nobilius dominium est tribue dii in Deo , at dominium Monarchicui est nobilius, quatre Aristocraticum ergo Deo tribuendum. Sed aduersiari ponentes omnes intestigentias esse incausatas, solum quandam paruam relationem
habitudinis respectu primae, ut reuerentae amantes, faciunt dominium mundi
Aristocraticu in nam in Aristocratia vehra, Princeps solumordine est primus, quadam reuerentia,sed in uigore tap tetia,non plus valet quam alius Senator; Ita isti dicunt de Deo Pat hoc dominium ab Aristotele non reputatur optimum, sed solum Monarchicum, in quo tota potostas est apud Orincipem num, ,hoc voluit innuere Philosophus, dumexemplificauit de exercitu, patre milias maapparet, quod in his est dominium Monarchicunt,non Aristocraticum dixit nitri entia nolunt male disponi, unus e
go Princeps. Adducuntur alia rationes Scoti ad dem probandurandi dilucidantur. O . ILPst eadem Conclusione arguit Scoistus in eodem quod lib. sic Aristotelec 1. Metaphylices rex. 3 6.ait,quod Priamus motor mouet ut appetibile,& amabile;modo tali motrone crou potest moue
re nisi intelligentiam sibi proxit mi, et go causa intelligere ipsius m telligentiae, sed illud intelligere est ipsemet subita tia intelligentiae,ergo intelligentia secunda est producta . . Haec ratio est efficax, melius patebit cum declarabimus movidum, quodntelligentie producuntur;Proniiciame sic declaraturiDeus est obieetia appetibiles intelligibile, obiectum autemimouet ad intelligere seipsum,iste autem actus Dei mouendi ad intelligere Dei, est productio intelli talia secundae, sic prima intelligentia ad extra communieat suam bonitatem non ergo m
uel ut intelligibiles ita quod quasi praesupponis intellectunae secandra intelligentia esse uti euenit apud nos, sed ita mouet quod illa motioest a luchio subitaliae intellectualis,quae intestigetia secunda dicitur,&sic de aliis;Hic ergo it modus proiductionis intolligentiatum es ita habet
vim haec ratio, reconcludit quia secun dum aduersarium ista motio qua Deus
innuet,ut intelligibile, siue intelligere in secunda intelligentia est substantia in-siutinet secundae intelligentremam secti dum Philosophum, intelligere in abstractas non estaccitans, ideo valet ratio, quia illud intelligere causatura ino,quivit obiectum mouens ergo substantiae illius intestigentiae causatura Deo . Quis
autem sit iste aduenarius , contra quernibi loquitur Scotus, non habetur;Margim nitri in illae tinest quodlib. notant in Thom .par. I.quaest. 66 art. 1 sed ibi VThomas de hac re non loquitur Caietanus libro de Ente, Messentia de hac re
loquitur,sed est nobiscum. Ad hancr, Res ntionem respondentaliqui, quod nunquadixit Aristoteles, quod prima intelligen quetia sit causa intestigentis , sed intellectio. 'nis, ait enim, quoae mouet, ut intelligibila, ergo est causa intellectionis, non in tet, ligentis,& sic non sequitur, od intelligentiae sit producta ta Contra verum est, a se quod in his inferioribus distinguitur in nituntellectio ab intelligente;tamen obiectum est causa effectiva intelligentis, in quam tum est intelligens:sed in separatis a maeteri , idem est intes ligens, intesiectio sua, ita quod situ concedis priinum causareintellectionean secundie,cum hec tellectio
406쪽
securi diu sis, tam Aliqui alii ut Gre
tet liget niuei Scali uum , utcbiectinim est causa ilia elligentis, sis obiectum nori est
causia est iciens yntelligentis, e gramini Peprima ei causa inciens Irrienigen im S cunaae,qtio ad sub tanti aeri. Seci Contra, obiectum est catas eaeciens rutelligentis ut intelligetis est , uiuia ob ectum est liuod effetit intellectionem, Moullari,a- Iiam h ibet caussilitatem, nisi mouere, de etsi mergo in separatis a materi I, linquibus idem est mi tactio Si intelligetis,obiectum, quoa est causa inteliachio HS etiaesh causae scieris intelligentis', dein enim sunt.
Sed adest in stati ipsi iis Gregorij qui et
prima liuelligenti a non producit secunda petis utim inteligiere, quia intestigere priamae est fili, si uitia prirn m Reip adetur quod primus motor Deus, non causat secundam intelligentiam perstittin intelligere: neque hoc dicimus nos, sed dicimus, quod causia secundam intelligentilini, duasi is moti e n ouid intelligere qua est obieetiim intelligibile, sic dii prima ino uet, ad Intellige tu producit,quia illa talo noviti ei lictio intelligentiae, sitio intel-lictionis, quae est substalitia, appellata se cunda intelligentia , c.&eatenus dici-riir mouer ut intelligibile, Mappetibile, quatenas ta bicit ii,tellectionem sui , qu e et tu ibi . tia intclligens, &appetes ipsi in primam; Aliud ergo est intellectiori , , tia seuntelligit de .iliud est tio odi retra se ut intelligibile mouet :
ci ci lii bitantiu aptius Primae qua pri-rba Diea eli Meinuit velis , de intelle-cciri, uellectum: led motio illa, qua,ut
intellij bile extra se mouet,c l productio
tur: qilia de ratione obiecti in his interim us est,quia producat,excitat enim pol si mrimost obiecti im it Iud diui inim it quid longo excellens , ergo acrii Seius m Rio,debet esse tange nobilior ergo labet esse producti uti intes rectinnis, quaec substantia, si quia hic indorius obiectu ni pro lut i in tes ectitnt in , o. est
ce in taphorica C intra amnis in ca b. dictio mari ritelli taliam uen In est ei lem tur. obiecto, miliae iras obiecto,&non illicri: it realiter, recipitcni in esse sui , illa d est reala ab obiecto sed lircin te secti , Attae poli illi secunda telli est diues si ab obiccto, quia est ad Caesea,
vero re realiter prima, accipiendo hic causanti et ficientem pro causa quid datvere illa d non sis, licersit sine mi, Tu tantirtatione , sine prioritate iem
Quinto argui trico tars sic , securi uin HAri totele primus motores infinit. virtutis , ideo no: potes . si cita :uin diate , ergo tu i et mediante aliqua alia intestigentia, qti e et a finita et sed quod est finitum non si a se; ergo intelligentia id cunda est ab alio . Haec ratio habet vim ex eo, quod Priirui tat est manitae vir itutis, ii rod supra etsi probat in . Sexto deterra natum est, quod respe s. roen Chili siti nidi tomouontia , choc est verum siue sustinetit nobiscum, quod pri
morsrein aruit item uilibet Ocbi, esea Prisios Mnto illis Orbibus virtute asii stiris iniri nihil operaretur prii num mouetis circa orbes alios, ni illai: Iet det peri dentia ad primum , neque inter illos essset ordo ei fientialis ad vini in primuncia quod ei sed surri supra ostendimus Tu et sed arguit Scottri QuandocumquC sun et plura agentia ei sentialiter ordinata,aut secundunt accipitisse a primo, exemplum de Caelo, dc igne: nam ignis habetes lea lo; aut licet non accipiat esse a primo, accepit tamen aliquam infuentiam, eXE plum Bactrius accipita manu motum,ut possit motrere pilam acti tertio, ambo a gentia attingunt et dem et Tecti im im mediat' sed ordine quodam, quia primum piincipalius, secundiam minus prIncipaliter, Gemplum de Patre, Matre respectu prolis, secundum opinionem ,
407쪽
DE CAUSATIONE INTELI GENTIA RUII
quod mulier activo concurratfAd propositi inare vel ergola: c duo mouentia scit i-bent tertio nodo , &hoc est impossib : Quia tunc in aequali tempor immo in eo sim moueret virtus maior quo aninor quod est absurdum jam in eodem pa tio temporis mouet .Prinatis motor
sphaeram primi mobilis, scilicet spatiir . . horarum,&illa intelligentia assistens, sic de alijs; Aut secundo modo, sed hoc ostinconueniens, quia illa entia aeterna nihil recipiunt 3ltra suum esse essent enim alterabilia, si reciperent nimientiam aliqua a prima, quae non esset essentia Caium Haec ergo Influentia,&virtus, non poterit esse aliquid aliud ab eius ei Setitia Relinquiti. ergo, quod se habeant primo R, p. in do,&mire haberet ars propositum. Ad Aegi hoc argumentum respondet Achillinus Ahi illo r. quodlib dicens, quod si edtiae in
ei e relligentiae non distinguntur re, sed ratione.Sed haec responsio non eget impia gnatione, tunc enim unica in omnibus orbi bucetat intelligentiare, sed plureS rati Ais, ne. Probat etiam Scotus iocisi sis ede niet Averrois, sed de hoc nolo disputare qui vult hanc rem in via Coninaeniat ris videre,videat Timaram quaest illa de
triplici causalit u C. Septuno Scotus in primo d. i. q. s. a guit alia efficacis linaaratione . Phil ophus ita I MCtaphysiccet, lex se concludit visitatem uniueri ex unitate tantu ergo omne aliud ab illo fine tendit adit uultimum finem, Hoc etiam ab ominbus aduersatijs Sceditur, subinfert, quod habet causam tinalem , habet quoque causam e cientem , intelligentiae liabent causem nalem, ut dictum est, ergo ha-heiri causam e fricientem . Marota quaesti ta difficultas, probatur ex . Meta- l: i .cap. a. quia finis no est causia nisi inquantuin mouet efficiens ad agenidum , vel aduin esse alicui, propter seipstim tineinaniatum, iam Cit Ariit loco citato. nam finiscit id gratia cuius ali Arduit; mouet crgo statam agens ad a notum, ad danduines e .lliculta pros e seipsumtis mi , adeo quod causit litas sagi a C sp .Pil .gUDIS,&cfficienti, quia hoc solum
ad aliquem sitiem extra se, nec cilano ha-
bet ei sciens, quod mouetur adi ac, pr ducit rem ipsam ad esse proptet illunanem, quoniam res qua etsi opter tinem, pro tanto motis tir uine, quia tini, I-uet suum e nciens ad dandum illi esse,&nisi haberer laseefriciens dans illi e re non esset illa ros adincm , exemplUmissi nitas, ut finis mouet ho:Dinem au ambu landula Lecce ambulatio hao et caucam tinatem Icilicet salii tatem, id collabellatiae i cientem, scilicet animam hominis Q cientem ambulationem ipsam, quiae anima mouetur a sanitate. Tunc ad proposi-miaxo itines intelli Niae preter primam orditrantur ad primam ut ad finem ergo habent causem et licientem dantem illis esse propter illam primam, que causa ira
ficiens es postea ipsa prima, quia ipsi est
finis, Nesticiens.Verti in lic cla illo non vide ui concludere; quia dicet aduers irius, cxli notiquitur, quod omne qNDdm.2bet caulam finalem, habeat cliicientesila
illud agens, quod agit propter finem, vel prodiicit aliquid propter inem,no est factu per talem actionem a sine ergo pari intelligenti mouentur quidem ad efficiendum aliud ab ultimo tine, non tamessequitur,quod ipsi sint ei secte tali motione Hec responsio est nulla quia tunc I cunde IntClligeti essient Oidinate ad pii
man Silo. Operationetat ulla, non tina lenti tale sita a. at iocest ab stirdum, lilia quo ad et Nitatem, operationet ordinatur mi primam, S ut C sc qui tu Trmo, vicum sint ordinate ad aliud secundum entitatem sunt caulati Pryterea ratio Scoticonsistit in hac propositione, quod ii abet causam finali in , factum est propter illum fine quia finis est gratia cuuis alluc est , vel fit, non potest autem alis uidis Se propter aliquid aliud nisi sit posterius illo fine,&ab aliquo et ficiente sit ei tribunis ille ordo, pendentia ad illum finem dcliti dein effficiens efiicit illa rem propteri tam finem , quod autem est in suo esse absque ullo fine,est in causatum, sic est scilii Detis Tunc ergo sic arguitiir. Si secuta che Intelligentiae usu ad plo
pNa enta a te non sunt ii cciae propter hianem,non sunt ad finem, sic it nec pri nuerriclen et ad finem, quia nion Ordinatur
ad alium, ipse enim est suus finis ergo
408쪽
CAELI, ET MATERIAE PRIMAE THEORE A LVI. so
secunda intelligentiae erunt finis, innon' proposi fio probatur ex Arist. r.de Anima ad finem , non ergo erit unus sint Somniuentium in mundo , haec est vera ratio Scoti Praeterea,cum dicimus efficiens habere finem , non intelligimus quod et ficiens habeat finem ita quod illa entitas qu res et sectiva sit ad finem propter illud efficere , sed dicitur etficere propter finem,qitia entitas quo producitur ab ipsa est ad finem ,unde si fieri posset, quod
efficiens produceret aliquam entitatem, quae non ordinaretur ad aliquem fine nata tunc erficiens illud non dic tetur agere propter finem, quia eius et Uctus ad nullum finem ordinaretur solum itaque il-ilud dicitur esse ad finem,quod habet entitatem propter aliud , omne ergo quod habet causam finalem, necessirioli Ibet causam efficientem, quae causa efficiens propter illum finem efficit talem entitatem; Si itaque secti nil arari relligenti. nontra E .ubi in ultimis verbis habes,dupliciter autem dicitur ipsinna raria cultis,&cuitas,&cui Secunda propositio patet: quia .Physsitis.1 . Causa finalis defini
uir sic finis est gratia cuius ergo haec Lstinctio non siis i agatur. Confirmatur :quia finis citi, maxillae continet rationem
causae finalis,estentin illud principale gratia cuius aliquid fit, nam finis gratia cuius deambulationis, et sanitas, sed sinisciri, sui e ultimus est Socrates, cui insessa nitas,&propter hoc Atilior. 1. de animatex. 3 .dixit anima in este gracia c. riurum, gratia cui omnium instrum emo summaturalii man quia omnia licet habeant ae Iersos fines, tamen omnes vltima te ordit in-tur ad animam . Ex quo sic arguitur per aduersarios finis gratia cuius, lat finem,&forinam . ergo finis cui, magis attinem reor.nam Deus est finis cui; intel- sunt causiatiae, neque habent catlsata x ili ligentiarum, ergo dat illis finem, sur-cientem, sequitur, quod ieque et am habent causam finalem etiam si ponantur prodiicere haec inferiora propreepti nati finem, non enim solum quatenus fili clui, sunt ad finem, sed etiam ut habetat esse , sunt propter finem Unde finis definiturr Metaph. textu .ct a. Phylarc textu 28. quod est cui iis causia aliquid fit. Preterea, pro tanto tes dicitur trabei e caulam finalem, quia propter rinem lubet ei Sei finis Io ph.arno potesto se primum erit Eq, et o dat illi esse, sed finis nulli Tei dat se nisi et ficiat aliquid immediate ergo de se necati efficiente, sed per causima es et aliquid effice te immediate, istud nonficientem,ergo,quod hibet causim tina iotest esse aliud, qtiam Intelligentiae, Celia,& materia prima ergo Omnia ista immam ergo Deus est causa efficiens alla-
Ium. IhatCreta, ratio haec formata, ut supra a Scoto,valet contra hoc quia, troci non est ab alio sed ad non potest ordinari ad alitia,ut ad finem implicat enimqtiod sit a se,& simul sit ad aliud. Ad hoc valet ratio adducta a Scolorini a fra cap. .quod Deus est primum Ellicies 3 p isecundum Arist.&secundum omnes ph c u.
lem habet tioqii et Ecessatio efficiente , ita si intelligetitia habent causam finalem, habCn trutisque efficientem.
Hinc rationem formant quidam in hunc modum. Si Deus est finis rei ergo dat rei finem: a crinis, Fbrina sunt de erreo si Deus est finis rei, dat formam rci, mediate ut a Deo. Minor piobatur: quia si Deus nihil ei fugat inani ediate, sed cum,
ni mediates Gergo non erat prilia unietn-
ciens,sed dabitur aliud et sciens prius eo illud scilicet mediante quo esticiet. Et co- firmatiar cui sine illo primuin efficiensi quod dat formam est et scieris, ergo Deus efficere non posset illo autem posito ei Nostia scienS Respondent argumentum concludere de fine cuius, non de fine cui, Deus Est tinis cui, non cuiuS.
Contra. Finis dii est species finis cuius: at conditio generis copetit quoque speciebus, ergo si finis cui , dat esse illi, quod
est ad finem, tiam finis cui diibit esse illi, cit, ergo priniat mel sciens , non erit pii-mis messiciens Alssimns tum in si ibi . t gismo probatur: qtii a caetera ab Intelligerijs caelo,&maleii prima,producit latura Dei , mediantib. Celo,&mosis ficta li S. Rei pondent recentiores filii imit e
tatim ieci mdum philosiptio praecipitc Platone tris& Aristo; in eis e caularia C
409쪽
ses DE CAUSATIONE INTELLIGENTI AUR
, Contra dimisso Platon cui competit
isti, definitio competit Metini tisi primo en- , , t competit de lanitio causae efficientis, e iF Minor probatur ex Aristi 1. Physic. tex.bitu 1 aedificienseth principium unde motus et sed ex Arist.. aduersari s Deus eth Piimus motor Caeli,ergo Respondetn Concedendo Minorent: sed acu ut argumentum esse contra nos, quia motus praesti ponit mobile, ex s. Pnys. te . s. ergo mouens efficienter prae tippotiit materiam et ergo non efficit cuiihilo, ut est productio per emana Ionem.OIntla,adia dicere
inconuemdias, non eli soluere rationem; ex hac ratione habemus, quod Deo con petit ratio caui fessicientis quia est prin- .cipiti,unde motui ergo falsum est, quod illi attumunt preti indamento, quod ni ita cauce essiclentis sit causa dicens perfectionem a tot genere, propter qUa
Deo,ergo non dicti imperfechionem et to genere sed si habet impellectionem hliquam est a subiecto, materia, vel rati ne modi efficiendi aliquorum particula rium .ut instrumentoriari , causiarum materialium sed absoliue in se dicit perfectionem; QPrte hoc nCgale Cili gare principium naturale, nedit Aristoteliacum. Unde reticeto argumentum,&OitC-do vitia argumenti Scoti. Deus est principium unde motos: sed illa principium unde motus, ex sub lecticina tena, siue principium unde motus Physicina non dicit perfectionen absistate, nec patiara in efficieiniam, sed secundaria, quia preesuPPD-nit causiam mediam alia tu concuta Cnre , scilicet materiam, mobile ergo dcbet diuit aliti l principulari unde motus, ali qua alia cincientia,qui sit prinia consequente imitae efficiat nullo piae stipposito, re turlito ad hoc, ut salvemus Deuta epra inum, Veiens,&sine impei sectione. Sed tinc aduersari negat, tint in irem, scilitat, quod Deus siti incipium
niuria,&c. uatelligi deae. usi, isentia finali, non . et Ciliciente. Sed contra Certii iaceti, quod Deli secundi una iiii. est etiam talias. Eli ciens horum inserta-riura,ctim Caelo ipsi, in i vii de isti recenti Oie concedunt Deum, aptilicatum Caelo, esse causiain etera statas ini ne ratione, hocm id O in te ligunt illii l
e confessione Alin Aphiodi ita tetur Deiana este causam effectrice mortis eter ni corporis, Tunc sic Deus este ui ita friciens ii prima, sed secundaria, efficit, quia aliud efficit, scilicet Celtun mergo Deus in genere cati efficientis efficit , sed non pii mo,a secuti dario, o mediate, quod ei taperte abstri uin: qui. primum eus penderet ab aliis iii et ridicua I, operando, suod est absurdum, induc locus et valde is ei landus qtria dc in I. de
uerat. cx, is aperte dicit 'unum ens lanmobil ei Se causam unde motus aeter- Tin generationis, non enirn acri es e causam si lam Caeli,& Intelligentiarum,
illa postea efficere genetationeiani ed ait apEt te Prini ut a mouetnsinmobile esse
causam unde motus, id est efficientem generationisse quod magis urget, et , quia subiungit, quod distinguere cini- mobili principio,pertinet ad prim .im philosoph. signun est ergo, quod causa et fi ciens dicitur de principio alio modo quam his inferioribus, ideo nos rationabiliter distilagitimus efficiens ii efficiens permotum, mutationem hin et sciespcrrumalia iti)nem. Osirinatur ex I i. Mes. ph. PCX. 38 allis in Metaph. bi appellaeipiamum ens principium prirnum , dicit cessante eitis motu nihil moueri posiseergo motus illius est causa efficiens prima omnium entium II horta in causatorum
situlae cum Gelo at nil habeat alit unmodum et liciendira se ita Inon et it primum efficiens in depondensu sed d pendet a Caelo in est ciei ido, dic non erit Lbi susticientissimum , nec vertim erit pissim nullo indigere, ut diccbalii mode lorem iota ut videbimiis, sed egebit Caelo, causi succi vadis, quod est absurdum,& contra Philoibpli uiri ipsum. Hoc idem repetu i 1 metaph. tex t s.
410쪽
rationabilius alijs antiquis hanc doctri- inuit tradiderit , rartesertim , quod p similio unum primum principium dari, ad quod omnia, a quo omnia pCndeant , quia potuisset aliquis obijcere, mod etiam Anaxagoras posuit intellectum esse primuin principium , quia di xit, quod qui dein intellectus primus mouet omnia. Respondet plussos)phus,quod recte Anaxagoras posuit primundi principium mouensita intellechim, tam ed scit, quia hoc non declarauit bene, absolute enim haec sententia prolata est fassa , quia si pestivis intellectus mouet, non poteri teli stalinum principium,quia omnet mouen Propter aliud mouet, scilicet propter finem: ergo primus intellectas habebit aliud principium ante se,& sic non Erit primum principium subiungit deincla rust. Si autem Anaxagoras intellEXIsta uti ipse Arist scilicet, quod Oucat non propter aliud distinctii a se, sed propter semetipsi lin , ita quod ipse inteli
chus sit inouens,&motuna, sicut it intelligens intellectum, recte dicit, late Cmplum, licens:medicina Est quodammodo sanitas ipsia,quia medicina est forma quodammodo sanitatis, inducit enim sanitatem. Vnde Alexander Aphrodisetis ibidem in Commentario dicit, qliod si An .ixagoras in hunc modum de intellinctu primo citi seruit, ut idem faciat mirens,id Cin cuius gratia mouet,&Omn C, quod mouet gratia ipsius, rem natatam intulere dicat, rationi consentanea licere
vidcta possit, ergo ex Arist.& Alexandro , nati sint et citis Est simul vltimus sinis, primima et ficien S, quod omnia propter semetipsum mouet, hic locus est
Praeterea, ibidem paulo inferius ait,
quod a ij philosoplu, qui posuerunt duo principi. quam j,qui posuerunt fiormaS, coacti sunt ponere aliud principi u prius:
qui. non potest haberi, quomodo mateida fiat particeps dearum,nisi sit ala quod principium es iaciens, quod moueat maleta iam, deplorum a formis in materi.un,
illud autem primum principium ait Alexander ex Aristotele est hic phtanus intcllactos, qui e re principium primum. Ex lu: loco habetur expresse, quod pri: nil
mi obita est primum efficiens, idem habetur in verbis sequentibus , quibus ait, nisi unum princimur ortinum, incorporeum, intelligibile, quod sit principiuomni uni, ponarii r non poteriti ilua in ordo uniuersi, nec generatio, nec caelestia corpora quinclabatur processus in infinitum in principijs, ut dixerunt quidam antiqui, quod tamen est absurdum patet auteni quod loquitur de principio esse-ctruo, ut patet ex expositione ipsius Al
xandri Aphrodisaei,vel Egei,ut alij volui,
verba autem ex sunt ham Praeterea , si non sint alia piae ter res senta biles, non erit Principitarn,nec ordo, nec generatio, nec Celestia corpor. erunt, sed semper principium mincipi erit,ut Theo Ogl Omlu-bus naturalibus accidit. Tandem eodem textu ultimo reprehendit PQtragoricos, eo quia posita erunt numero Esse principia rerunt quia si illudisset verum , non unum esset principium Omnium rertim, sed multa, Miuersa,& sic res non 3osseiat recte uniri inter se, necesse est ergo ait Arist ponere v- num principium omnium, ut nos posuimus: quia entia nolunt mala disponi,naala autet dis pniterentur,si essent plura principia prima:ergo unus princeps Mun Umprincipium est ponendum:clarum est autem , quod Pithagorici ponebantur umero Este priricipia ectitantia ergo dum
loco illorum numerorum Arist ponit viatim principunia immobile, loquitur det principio non solum finali, sed efficiante. Multae aliae rationes addi icuntiir ab alijs,reab eo se aliae mihi vitantur potis limae I anciscus Piccoso mineus in suo libro . de Cresition e multa dicit contra hanc sententia mised tamen in nostram sententiam deuenit re ipsa,vt patere diactis ab eo in cap. s allicis libri, Elum discrepat, cibis .Hec est ergo opinio Plutomphoritilla, lod entia necet Caria pra terprinnuu sunt causata sicque apud illos hoc implicat contici dictioncm: quia ex r-stimant primum agens agere nec lSario,
&con qncnter dare illis entibus esse necessario, propter hoc sui linent aeterna