장음표시 사용
421쪽
cluderetilioque eam esse imperiectiorem materiaci qui essiciens dependet
a materia, neque enim causia friciens Iccundum eos aliquid eruere potest sine materia,& subiecto, quod tamen non putoeos concessuros Insiuper, essiciens
pendet a finesquia ab ipQ mouetur Metaphysices etiam finis pendet ab emcsentem esse reali quia finis est ultimum in
executione;&eflectione, licet ut mouet , sit in inente, praecedat: at est finis, Moptimum, non ut mouet, sed ut est ob emtus. Respondetur ergo, quod non, in mirenit, causas esse si, imuicem causas, ex Arist. 1. Pnys textuso in diuerso genere
causae. proinde penes hoc nota atteruli nobilitatem, natis causat super aliaan, sed penes moda imagendi, constat autem e ficientis iamdum esse nobilissimum e ciens enim est quod connectit materiam cui, rina, dat esse rebus uicto intror,
hos viros dicere, genua musae efficientis esse gelaus cauca imperfectui re, umaxime,quando idem est si nullissiciens,& tibnis Q od autem dicunt ex Aristot et de
Caelo, primum liabet optimum sine actione. R espondetur,Aris .ibi loqii de acti ne morali,non de actione,ut est causi ecficiens,ut incasn ilifra ad quar in m. ia i Ad secundum respondisti , quod dependet a semetipsi, et quia est simul efficiens, Sinis, sicut est intelligens,&intellectum, ideo sicli non est inconueniens, quod dependeat semetipso tamquam ab obiecto,ita non est inconuenies,ut d pendeat a seipso, via fine saeque implicat contradictionemrq tua non est dependemsia, independentia respecti eiusde . - Ad tertium, ut raest Maior de poten- tia activa iuncta materiae, Iam de potentia agentis abstrachi a materia, ut supra diximuS Ad quartam ex moralibus, respondetur minime adicio facere etenim Arist.ibi negat a Dijs actioncm omnem moralem,ut actum temperantiae,tartitudinis, iustitiae, huiusmodi:quiti eorum felicitas est speculativa.quae corisistit in speculatione, iron in actione, at non negat ab eis actionem ei sectatim,de ea enim nullum habet ibi verbum.
Ad qui tuum respoudetur, nos non di-
cere omnia Immedi reo prouenitiri Dei
sed solii nerna densi a Leipi . iiiii inmediato prodiicit, illat aeter na, ut Intulligenstiae, Cestim M iteriait una; at vero illii,
que producuntur a CG o mediantibus hiucaulis secundis, scilicet Gelo, materi priim, Ista sunt corruptibilia, tu abilia
Deus ex sentetitia Philolopliorum ad extra inecellatio a sit,sed securialumi citaetein agit contingenter.
Exponitur obiter sententia Scoti, tan ira
cιrca contingentiam rerum, ex qua a
Cotus ubique iri peribit suis fatetur Aristotel positisse Deum ageret laccessario ad extra,led proprius locus es hin 8.distinctione 1.Sciat. tu est. s. ubi nedum hanc esse Arist inentem ait, sed etiam pro Philosophis in hac materia ad-d icit variasiniones; sed cum letoc concessuin sit ab omnibus Peusipateticis, de hoc non est laborandum, pr.esertim, qUM rationes quarum ibi Scotus ex Plutosophis, pro Philosophis Gonricit,etiam soluit,
ostendens fecundum veritarem Detim agere libere;Ctim itaque ibi disputet cum Plutosophis,&pro veritate ipsa, Scios hic solui secundum placita Axiu loqua
tem,licet hoc sit pure Theologicam:ouo .mam quidam Modini in operibus Philos,phicis agentes de contiugentia secim
dum res veritateiu,co punt cocum, Sco tus enim primo Sententiarum,distin . 1.
quaest. 1.post R.&distin n. 8 quYst. s. a guendo contra Pliadosophos, alibi aisi. an radicein continge: cium, ait illam esse libertitem diuinae volun a IS: VI tenim Deus libere,&contilagenter agit,&opeiatim , ioco adest contietig nti. in re-
422쪽
AGAT NECESSARI , THEOR. VII. at
illa prima, quod est absurdum; insuper haec particularis aliter Cpcrando qua prima inteii dat, erit potentior prima c.iusa causa prima quoque frustaretur suo fine, impediretur a particularita clinae
omnia absurda sunt. abod autem dicunt actionem prim eae iusta recipi in socundis causis , non secundum conditionem primae causae, sed secundum dispositionem causarum secunda ruin, est ridiculum quia causa secunda,esse, substantiam, redispositiones recipit a prima causa, maxime secundum veritatem , ergo causa prima est i determinat causam secundam, noli causa secunda Elt quae determinat primamri amba: causae etiam simul concurrunt ad eundem effectum,s bd potenti aliori modo causa prima, quomodo ergo si causi s una naturalite ii, ne scsario agat ad unum enectum , causa secunda pote it Iesistere, eam ad ne naturali avertere, Mitigere ad proprium scopumi est ergo mens Scoti,quod prima radix contingontiae est libertas Dulinae voluntati , exen enim qtiod Deus libere agit , condidit res ilia suis nacti ris alias
liburas, alias necessari is , tunc illas operari sinit secundi: in iras naturas et
di propterea quae comingenter producuntur , sic producuntur , quia ita sibi placuit, quae neces lario producuntur lioc modo produc intur, quia ita ei placuit. Et lais patet, sitio irati Diu Sullae non conclud uti contra Scotum quia supponunt , quod de mente Scoti contii genua solum proueniat ex Ditiina liber &non ex causis secundis et quod bus: sed si ipse ageret necessario, non esset contingentia in rebus Impugnant hanc pinionem inserendo, quod tunc onan
re, es Setia Contingentes , qui ioinnes res
producti a tui es re a Deo, ergo nulla res dabitur que sit neccessaria , quod tamen est falsum. Item, nil ni prohibet quod Deus dum vult res libere, qtiod alias, lit esse liberas,id est contingetliter proditis cantui; alias neces iarias esse, id est necessario procvicantur;&similibus rationibus et sed quia dedi icie ei grauis lima disputatio inter Scotum , M. Thomam, sequaces, alios Theologos,ura determinatione huius questionis pendent aliedi Ficili in disputationes pertinentes adsilutem nostram , nolo hic immorari a sed in dante omnia aperte dilucidabo in operibus Theologicis pro nunc solum dico, quod iste vir non percepit mentem Scoti, sicuti nec multi alij non enim Sc
tus vult totalem causam contingenti re, rivi, este libertatem diu inev xluntatis, sed vult contingentiam pendere primo ex libera Dei voluntate, detinde etiam exa bus ipsis creatis unde ponit voluntatem nostram liberalia esie, milia casu, fortuna euenire , Scoti metra ergo est quod si prim ac iis , ita licet Deus, necessario agat , necellario omnia quoque Eueuient , innulla dabitur contingen
ti i: ideo dicit Aristotelem non potuis- svulistinere ias duasit positiones Deus
necessario agita&datu contingentia: l quendo secundum veritatem. Ratio est: quia D Iasel prima c. usa, quq mouet immediate sibi pio imam calisiam; si et: il
am mouet necol Sario,&illa aliam neces non disit Scotus, sed solum dixit, quod rario quoque mouebit sic Omnia que
Imouent , necessario mou bunt; unde sic totus inotus erat necessario causatus ,
ergo quelibet pars illius motus, erit, cessario causa tata, sic nihil contingenter causabitur , cum omnia pEr morum causentur in his inferioribus: Mita cum dicamus omne agens particulare eClpCre vim ab illo in uini; primo, (ponimus enim Decina habere perfectam causal a-tem voluntas mea in operando tabilia prima causa dependet, ergo si illa causa n t rio agit, rista particularis necessaries aget, vel in agendo non penacbi ab - . . Thil. I t. Io. D. Scoti. prima radix contingentia est libertas Diatilinae Voluntatis, tilia qua polica ad hoc ut re contingentos sint , concutrunt aliae cauta, ut voluntas nostrari aliae dii formitates inmolabris , qu EpC seni-hilecticere possent , Pptim. causa omnibus dans esse, &DPetrarii operaretur
neces Cario, Mab ius causis ecundis libe
ueniunc a causis secundis neccisarijs, naturalib', nec, aliae,&nauirales dictitur ab his causis. Nuquid aure hec opinio
sit vera, uationes adductit, habe pro
verit ite ipsius concludant, piacet tamen
423쪽
alias considerabitur, quia reseri imgni
se Aristotel. autem, In ait Sco ab . Vas quia sibi contradicat, sed collim ait,
qtio Aristot. sustinendo hoc antecedes , quo lis 2 a, gat nece is trio , sit pei sectum agens v tenelit Catholici, non poteritas et aete hoc consequens, quod a tur coat ingentia, propter causiam nunc adductam. Deo pisaione autem Atast cld- Tu ness, quod tu drai, posuit Deum a te
nece. lirio ad extra, tamen posuit acti snem suam fistum eis circa Intelligentias,&mundum superi Irem,cui per Ema
nim immediate pendent ab ipso Litelligentiu ,Cel im, Aeterna, liris billa,cT 3, la ec interiora,non petident ab ips immediate , sed mediantibus ciuilis fecundis, quae in haec in fetiora agunt necessa no per motum Orbiam Gelorum: iniiccontinuo fit generatio, re tauptio Verum, quia in his in Tioribus adhu a causae particulares quae simul cum causis illis uniuersalibus producant suos et sectus,&illae causae saepe sunt impersectie, propter vivio defectus quos h.ibent propter sua imperfectionem , non semper attingunt
finem, scopum intcnt m an Itura, Unde multa per acciden tiunt: causae enim uniuersales naturaliter agunt necessario tendunt ad suum finem, scripum: sed quia causa particularis delicito uenit alius effectus ab eo, quem communiter intendit illa causa particulari cum vni uersali causando, Misita sum monstra,
alia,quae casu, ubi Lunae uenire solent. Vnde talia ab Arist appellantur contin gentia, C. Metaph. EX. T.dicit enim contingentia siue talia entia per accidens ,reduci ad causam per aeccidens. quo loco tiam colligitur secandum Arist non d . . ri Maria, urnonia rium mi olbptu dicebat,
et asserentes illa quae per accidens hic via
n. dentur fieri , producia quadam virtute corporis caelestas, cum quodam ordin, petrantis, tutac Cnim non essent ista contingentia, neque Underent a causa per acci- Apud dens, sed a causa per se Propter eandem Ar rationem , apud Aristotclcm non datur prouidentia in Deo , quia tunc haec om- nia,quae per accidem eae iamdiam esset
in ingentia , non enim abcrent cara tu aes uia per accidens, sed per se, non possent ei se ad verum libet; nisi di c. inus cunia. Francisci, Piccolomineo lib. de X hindo
Cap.vit.&ante, quod Deus apud Peripateticos pro tanto dici ir habere prout letiam quia omnibus ii communi largitur necet faria; sed quo ad particu l. tria non habet prout lenitam, quia neque dili in cham et gnitionem omnium , sicuti nec
Princeps omnia particularia distincto cognoscit, prouidet, sed blum quaeris ni ter alia spectan Et per h.ec conseqtie ter licit ut limere proludentiam deusn-hiladibus tacdiuec proindentia cum sit
peractionem nece lal i. im , non est pre
prie prouidentia. Dicit insuper Scotus ,
5ent. dist. 3 o. in pri acipio solutionismirae litonum quod icta propositio: datur contingens, non poteth demonstrari a priori. IVnde Arist. primo Petrihermenias, alii ii is,
hi, dis putans contra necelsi a tem futuro ditis,
rum, non deducit ad aliquid impossibi olis.lius Hypotheli ut est, hoc, quod datur se. Contingens sed ad aliquod impossibilius
nobis, manifestius scilicet, quod no Oporri et nec consiliari, nec negociari,in ideo negantes talia manifellaundigent poena,&exponendi sunt tormentis donec concedant, quod post an torquetre, Non. tor ... queri. Contra hoc etiam arguunt illim 'derni quoniam possumus a priori ita diis, stendere, quod datur contingentia in re sis i. bus, praesertim in sublunaribus,quidquid uis . habet materiam, contrarium , est con tingens: sed omnes res sublunares habent materiam,& contrarium ergo in illis ethcontingentiari Malijs similibus rationibus utuntur. Sed diserte isti viri decipi utitur, aliud enim est probare dari ensio sibile, corruptibile, Maliud est probare, quod res postibilis,&corruptibilis quata causatur, cauletur contingenter, ita
quod possit non causariri argumcntum quidem probat, quod ens postibile, corruptibile daturae non probat,quod taleens dum cat atur, libere causeti inmmo videmus, quod omnia fere sublunaria neces Latio causiantur , tamen in se sunt corrirptibilia.Scotus autem loqllitur de contingentia in causuione rei. Vnde
apposite diiunxit in i . Sent. distri .m illa
424쪽
fecunda, ante R. quod vocat hic contin- Senter causatum, non quodcumque non sempiternum, non necessarium, sed illud cuius oppositum fieri posset quan- .do illud fit.
Intelligentiae non sunt formae in mantes Gelum, sed asii tentes. Exponitur mens Scoti, et Aduersariorum ratio ues oluuntur caput,nicum. SCotus, Sent. d. i . q. unicaon corpore,aperte sustinet, quod Caelum se .cundum Philosophos non est animatum formaliter, sed quod Intelligentia est O ma assistens ei,ut nauta naui Pro hac pinione ita argumentatur. Si dicamus Caelum esse animatum formaliter,uel est dicendum,quod Qelum erit tantum arrina tintellectitia quia Philosophi non posta runt in Celo nisi intellectitiam, ut intellectus erit litantus, quod nonis in . telligibile, lula Calliam,vt patet,est qua- tun Drmaliter, vel Celi in erit aliquid perfectibile ab anima ii uellectitia,&tioc. est inconueniens sitioque: quia tunc in C qio erit potentia obia tradictionis, sit acqlum non erit neces larium , dempite num , quod est in conueniens, ut ostendi mus in Theoremate, quod in Gelo non ei materia; nseque ia est euident: quia
si Intelligentia est Fbrma dans eis sormaliter corpori Oxlelli, necesse est, quod in Orto sit materia perfectibilis ab illa schma Nec valet responsio quortendam re- contiori na, ut inquit Mercenarius in suis Dilucidationetbus, qui rationi huic maxit ' li ittit, illain notiti csse validissima. Non valet in quain responsio recentior ti,
qui dicunt, quod potentia est duplex, una ad Gila tantum, ad dimidium contris dictionis; alia vero ad utriimque; quod inateria Celi est in potetia ad ellere initi, Vad dimidii; ntradictionis, ter hac recipit Intelligetiam ipsam cti qua facit vj num per se 'ec inquam responsio est nulla: quia in illo Theo romate demat ri coeli ostendimus aduersus Caietanti, quod omnis potentia pastua est potetia
contradictionis; Confirmatur nuc petalias rationes: qiua tunc ratio Arist. ita inifacit P. Metaph. textur .ad probanduria, quod aeterna non habent potentiam ad Cise,esset ni illa titur enim hoc imedio si aeterna haberent potentiam ad esse, hali rent etiam potentiam ad nomen C; rex. Metaph. lex so .ubi probat, quod Intelligentiae in sua essentia non litabent potentiam, per hoc idem mediundi quoniam haberet quoque potentiam ad non esse, naaliquis posset his rationibus respondere,quod habent potentiam ad esse , si
dimidium contradictionis, non ad tota contradictionem. Neque Elia valet quo ri indam aliorum responsio, asserentium, quod materia Oxli non est quidem in potentia, tamen ex ipse, de Intelligentia sit unum per se, quia est talis conditionis, uter pici, Orbe possit fieri unum per se, licet non sit potentia. Hinc enim responsio est sine rationes immorationi contraiiatanam ratio compositionis, propter quain ex duobus fit unum,est, quia unum est potentia, Maliud est actus at ex duobus in actu nunquam fit unum per se, ut in itiit Arist. a. Metaph. textu i s. r. sc AH.lma, textu S. alibi saepe; Praeterea, re ipsi fatentur isti, materiam OH es e potenti item, tum dicunt eam actuaria foratam naequidem si actu Nur materia Celi per se ipsam,estin potentia, ct carens actu , de sicli ibdit in se piritationem Praeterea si in Creto Intelligetiaeest forma informans luna, necessario illanti quem OUcbi
ris moti sed hoc est contia sistotcle X. Physic ubi ait, quod In re sit gentia' non mouentiar per Q, nequc per accidens se is blium moti cnt. At aliqtu et pondent, odduplex in forina inflarmas, alia en in climrma insormans inconstitue ins subi huin esse , ct simul constituatur inesse persub: ectilin, quomodo sunt ista formae materiales , filia vcio est forma intolinanS,&constituens in esse subiectu, scd non cGilunitur tu es e perfabiectum: illac ad arguntentum dicunt, quia f. rm .ipii mo nodo Ct: ctur per accidens ad inloti lint ii sui tecti , non autem mima secundo modo accepta et Intelligentiae autem sunt nanae
425쪽
Gmre insorin intes secundo modo , non primo Diiiiiisa impugnatione Mercenam j, te qua in rebus animasticis, cum aliis arguitur retio per hanc distinctionem
non soluitur argumentum quoniam dato, quod sit vera illa distinctio, non tamesequitur, quod blina in Ormans, quae costituit subiectit in non est constituta,
non moueatur per accidens ad motum
sui subiectu quia dum mouetur Oelum
qimo, vel mouetur sola irrateria ii, vel aggregatum ex materiari formi non sola materiari quia per eos est potestate tantuin, eget termino, actualitate, subiectitin alitem motus est actit, determinatum,ergo id, quod mouetur, est aggregulum: sed illud constat ex materia& forma,crgo materia, i Irma in uentur: dic Intelligentia mouetur per accidetis salteriin conficinatur exemplo Solis,qui modo est in occasu,modo in o tu, si ergo Sol est compositiis ex Intelligentia tamquam ex forma informante, Intelligentia quoque crit modo in ortu, modo in occasu. Tertia ratio desumitur ex eodem S. Phusicormn multis in locis , sed maxime ex textu o. Minde Madducitur a Scoto complicata cum praecedenti; Ariastoteles distingtiit id quod mouetur, indua partes, ita partem peruet motam, partem per se mouentem et at si lumconstat ex Intelliget trita tamquam exta in insorin in te, non constabit Caelum ex parte per se in Ita, pari per se mouente: quia materia perie, sine Intelligentia, est pura potentia, non est actit, rideo non potc staeue suo techim inotus, Intelligentia tioque non poterit esse per se
mouens quia mima informans non mouet per se, sed est ratio mouendi, ut anima in nobis hipsa mouetur, necesse est ergo inuenire alitina motorem , qui moueat Caelum per se diuersitim ab intelligentia. Hae sunt rationes Scoti, quae maximam euidentiam habent. Pro hac eadesententia multipliciter arguit Franciscus Piccolomineus, in libro de Caelo,ca. io. hanc plurimi viri clari s Equuntur,&multi sectatores A Uerrois, adeo quod
est fere communis bis temporibus apud gratuore Philosopho .
Contra ianc sententiam non ulli arguunt, sitistitientes oppositam sententiam CSuciliatius, Balduinus Achillinus Ma
lij, Achillinus lib. s. de Orbibu et, dubio pri m 'mo, per totum, sed maxime Conclutionec probat Intelligentiam dare esse seri naliter Gelo, sic Formavi habetur exta. Physicorum textu 18.est quod quid est rei,&dat esse rei antelligentia est forma C
li,ergo est quod quid est Geli, siue dat el-
se Caelo tarmaliter. Secundo, quan clocumque forma sub i stantialis est realiter unita materiae, inta mat materiam, dat illi esse substantiale: sed Intelligentia est forma Caeli subis stantialis, ex ii Metaph. textus T. ergo. Maior probatur: quia negata hac propisitione non probaretur dari formam substantialem, dantem esse substantiale composito substantiali. Tertio, ex Aristoteleri de Anima tex. 3 .Anima est qua vivimus, Muiuere est viventibus esse sed Intelligentia est anima ti, ergo. Ali rationem hanc fio mant sic. Aiunt Aristotelem in illo seculido ita argumentari Antina est forma, e go est causa ut viventia sint: a pari, Intelligentia est forma ergo si causa ut cael ste corpus sit actit. tiario, in separatis a materia, idem . est enficiens,forma, finis cum ergo Intelligentia sit efficiens, Glanissi ergo etiaest forma Oeli. Qiunto , Omne quod mouetur inci: - dit inde quattuor genera causaru sed qium mouetur,ergo claudit in se quattuor genera causuum, scd si exclud is Intelligentiam esse formam informanicia celo, lia colo non erit formalis causata Sexto Intelligentia est natura celi, ergo sic causa intrinseca celi, quia natura est intrinseca rei, at non est maioria, ergo est forma Septimo. Alii argili intex Arist. in 1 de r. Anima tex .a . ubi prisbat animam esse achim corporis,hac ration Oliane, per Palicui propria ope alio inest, corporis actus est sed per Intelligentiam Caelo propria operatio inest igitur Intelligcntia celestis corporis actus est. Octauo, Quod . largitur alicui unitate: n, largitur eidei seseae Intelligentia largitur clo unitate, quia ex orbe, Inicit gentia, magis fit
426쪽
no Arist.in 1. de Caelo tox is ait in bone tum per relationem ad nos sed absolute, ratione sui sinueniri ditarentias positiolus, cum sit anum tum aergo, si Caelum est exi animatuna igitur ab anima iccipit esse, ibrmatur ab eamae autem anima est Intelligentia is Q. go. Deciano corpora Caelestia inuice comparata, vel lunt eiusdem,vel distinctae speciei: qui dcularitu edicatur,semper infertur Intelligentiam dare esse:quoniam species constituitur in cisi per Mam, e go per Intelligentiam diuerina specie, dii tinguuntur specie; vel sunt eiusdem speciei; ltu. Intelligentia elumem specia sunt colastituta in Esse
ad i. Ad rationes illas ficilis est Eliatio. Ad primam dico, quod mima est duplex, scilicet, proprio dicta, improprie dicta Intelligentiae non fiunt sermae proprie dichae, seu potiti Sagum es, lularantum m Uent,ut nauta navim,at non dant actu esse:pro tanto autem dicuntur mi mae,quia dant talo motum , qui Est unus ex quattuor gradibus vitae. Possunius itaque dicere, quod duplex est forma scilicet in- forinans,quae est vere, proprie forma Alia est assistens quae etsi improprie forma,definitio Arist.in a Pli,s intelligitur de inflarmate, non de aliis ete,uti sunt Intelligentiae,mrma enim assistens non dat esse substantiale, sed dat soluui aliquem
edi Adiecudum duco, quod Intelligentia est tarma Caeli assistens,no inflarmans,&hoc est quod dicit Aristot. 1.Metaphyn
rex et &ubique Maior autem est vera de mima inflarmantet.
e. i. Austertiam dico,quod Intelligentia dicitur Anima Caeli, Melt qua Caelum vi-uit,sed vivit solum quarto gradu vitae,scilicet, motu locali, non tamen ex hoc Diogradu vitae sequiriir,quod ipsa sit anima per chainmrmans, Mansisse substantiale per informationem Si vero conficiatus alio modo dico ut Mercenarius , qt od non argumentatur Aris .eo modo in illo loco, sed opposito modo, nepe sic: Id quod est causa ut res sit, formae si atanima est causa ut vivens sit,ergo antina
in causa ut forma; Vnde ibi probat Mi-Plat. t. Io. D. Scoti.
norem, scilicet, quod anima est causia in triplici genere causae, talicet, efficientis, flai malis sititialis valeret ergo ita:Intelliventia est causa ut caelum sit actu , ergo Intelligentia est forma infuermans Caelu; sed tunc antecedens est falsum,nec valet, nisi quoad mobile. Ad quartam dic, quod Intelligentias da, est efficiens , qu itcnus est principium inotus est finis,quatenus Caelum est propter Intelligentiam est forma, non quia deteste mimae, sed quia dat quartum gradiim vitae, ideo in separatis a materia
finis rana,&efiiciens, stantvmim. Per
hoc idem patet ad ii intum radix Ad tam dico , quod Intelligentia non est
natura C li , declarati inatis en in inproprio Thmiernate, qu modo in C losit natura quomodo motus Caelisit naturalis . Adirptimam dico, quod Mabor est vera secundum proportioncm,
verum est iiii ienaretiod id peirutiod inest alicur propici operatio substantialis est achus eius, sed quod est causit ut
alicui inlit tantum motus locatis , non autem aliae operationes, non est aectus eius , mima informans, scd sol mas fistens . Praterea', possunt us negare,
quod Intelligentia sit ratio , bauta
propter quam propria operatio insit cla I, iam propria operatio Caeli est ago re in hac interiora, saltem lumine , calore at haec operatio non inest Caelo per Intelligentiam , sed ex propriana i tura Caeli foueri autem est quodammodo ei accidentale revia est operatio, quae illi inest ibatio extrinbeciis, scilicet, ab Intelligentiae. Adochream, negatur quod latelligen ii det unitatem Caelo.Ad Averrocmdicentem ex Oribe, Intelligentia magis fieri unum, quam ex matEria, tormas dico, quod non vult asserere qitod ex orbe, Intelligentia fiat unum compositu,
ut illi perperam intelligunt sed vult dicere, quod ex Intelligentia, orbe fit vii
magis indivisibile, quam ex materi ,&mrma materiali Ad nonam Responde , Piccolomineus, Caelum dici absolute,&ratione sui, animatum squia liabet vitalem actum, vitalem contactum vim tutis, ex quo vitali contactu prodeunt
427쪽
isterentiae:non tamen propter hoc quitur,quod sit vere inim reum anima mi iris ante quod ut breuiter ditauu est ani-d ei imaturia esse itie, non formaliter.Ad de mira cunam dico, quod sicuti illa corpora fiunt actu entia per seipsa ita etiam per capsa ab inuicem incrunt , non pei aliqU Diamrmam informantem, &danteritus ile substainsale
Caelum est corpus simplex. Pouum ur opiniones Aegi in m. Thoma,cum suis rationibus: et icte. Nis vi ni Aegidi, cap. I.
Quonia in hac materia opinio Sci
ti non potest compiobati,inisi excώ--- futatione opinion tu Adueri
ristum, ideo prius apponam opiniones aliorum, deinde Opinionem scini patefaciam Aegidius primo loco putauit in Celo se materiam, eam cile eiusdem rhtionis cum materia horum inferiorum Pro hac opinione ipse,&multi alij, va- rias rationes ad lux unt. Prima ratio sumitur ex Aristoteleti de Orto, Exitio a. Omne inditia luum sensibile, de per se E-
istens, constat ex ni uelia,&mima, Lpus Celeste est huius nodi ergo Corpus CaeIeste constat ex materia,S forma. MI-nor est per se nota Maior est Aristotelis in allignato loco mimo totum argu naentum; ibi enim expresse ponens hanc Maiorem , colligit aliud esse rem absolute sumptam, ut a Ium , aliud esse eandem ut singular vi hoc tum Criumentiri absolute pronunci itum , signirica formam , at hoc C aelum significati brinam in materia: Ait ergo Aristoteles aperte, quod Oxlum constat ex matella, tor-ma.Subiri fert Aegidius at nulla alia materia datur apud Aristotelem nisi illa priam a materna, quarinuenta est primo Physicorum, quae est mater talorum inseri rum ergo eadem est materia Cacti, tali
Secundo,eadem accidentia sunt com Muinia Vniuerso Orbi, Jo, Mittas.
bus, vaccidentia eadem, an lem in Neria consequuntur ergo babunt eandem m.ueriam. Antecedens patet: quia lunae, perspicuum, rartim, densum, si in communia mi talibus, celo.Et confirma- tui: luia ex iistotes feci indo de ortu inretitu quae comparatuur secunduin icini dimensiones habent communem iniit liam ait Aristoteles, dum,&-Ortalia lint huius inodi,trgo Na dicimus,
solein maiorem tetrata lunam in rem ergo communem materiam inclu
Tertio,ait Aristoteles r. le ortu, hinteiitu esse genere eadem , numero qualia priticipia Caelii mortalin in Cr-go materia est eadem in Gelo, morta-
libit S. Qii arto, unica est ibrma mundi, ergo unica materia. Item, unum primum eniciens omnium, ei munica prima m. Ueria omnium , ut cirilibet palicrati et spondeat proprium efficiens . Item unus est munduS, ergo unicam habet materiam quia unius Opera est vilica materiata confirniatur, Metaphysices Unum numero est id, cuius materia est una, Mundus est unus numerori ergo materia eius est unac sic Caeli, Minferiorum unica est materia. Qui into, luna,vel est pura potentia , vel et pinu aetus,vel compositum ex actuin potentia: sed non est purus actus , quia elum est quantum, habet alia accidentia Iacique est pura potentia,quia non est prima materiata ergo est compositum ex potentia, rictu . His omnibus rationibus probatur in Oelo esse at riam, rillam materiam Essie eiusdeInrationis cum materia horum inferiorum ; quia videbat contra hanc suam sententiam valere argumentum Diti Thomae, MAverrois,quia tunc talum esset corruptibile. Respondet, quod hoc non sequiatur:quia ait, quod simi duo gcnera O marum,que materiam iussirmant alii nim tirma liabet contrariam aliam se mam, propter lioc materia illi subiecta liabet potestatem recipiendi aliam Di, mam contrariam , propter ioci et tali materia est priuatio alia vero forma nullam soImam cauardinia habet : sed
428쪽
satiat omnem capacitatem matUriae, qua informat,& tunc materia illi vibiecta noest in potentia ad aliam ranam recipi lidam , quia tota eius capacitas sariaturis ac Hrmai Hoc modo contingit in proposito d. materia Caeli,ctim enim nullam aliam flarmam contrariam habeat, sati uom nem capacitatem materiae, quam informata, Vita non est in potentia ad vi iam aliam formam, sic Cusum licet habeat materiam eiusdem rationis cum materia horum inferiorum, tamen Oelum est incorruptibile.Duo itaque dic Aegidius, Primo quod in Caelo est materia Secundo,quod alia materia est citis dem rationis cum materia horUm in seriolti m. Pro hac eadem opinione audiui uocis3 clam adducere ex s. libro de Coloverba
illa: Dico autem subctantias quidem simplicia corpora,vt ignem,et terram, o quae eiusdem cum his ordinis, et quaecumque ex his velut o totum Celim, et partes eius, et rursum animalia oe Plantas, e c. Nam videtur hic Aristot. dicere, lurid totum Gelum si compositum ex Elenitentis,sicut alia composita materialia c., Iruptibilia, consequenter videtur velle , quod Cetram constat ex matelia eiusdem rationis cuinateii.ili Arum miseriorii Idaiuem colligitur ex illis verbis: Et quod ex his velut tortim Castim, et a I s CH S. D.Thomas prima parte quaestione 66. articulo et partim conuenit clam Acgi-VM dio, pariundilli ni it conuenit in hoc , quod in Orio est materiari de quod sum est compositum vere ex mamria, e forma dissentit Nero, quia D. Thomas ait hanc materiam esse alterius .itionis a materia hormia inferiorum et quomo-ώo autem si lineis declarat, hoc est notandum, ut cognoscatur, quomodo dii ierat abo 'Linne Averrois cest ergo liuersa secundum D. Thomam in hoc tantum quia Dalesia hortiari inferiorum cst inpotentia ad diueis a formas , ne-
bie vi punia recipei potest unam o mam, que sit ei perfectio integra, sit totum eius obiechim receptibile,sed om-Dis forma, Nu.im recipit, est pars obiecti ad equari,c quo fit quod in materia hirum inferiorum necessario semper Iclinquitar potentia ad aliam aeriarum , qua in
est priuata, Mita in materia horum inferiorum hac de causa est priuatio, recom ruptibilitas: at in materia Celi, nulla est pruinii , ne tie potentia ad aliam so mam,quam .rileam, quam habet quia
illa forma sui attotam cap. cita em materies , si quidem illa matersa est tantum in potentia ad illam Ormam , sinon ad aliam,&propter hoc in C ira non est co ruptibilitas Vult ergo quod a tetria Celi sit in potetitia ad elli , quod recipit a forma Celi, non ad bi,soluinin mia differt ab Auei me, qui vult, quod materia li sit blum in potentia ad U-hi; sed non adesseo vltra D. Thomas vult, quod imateria li sic ibi uinini rentia ad saanc formam inlita non adastati uper quod distinguitura materiali rumitateriorum , in i discrepat ab Aegrilio. l/rimam partem liuius positionis, qua conuenit cum Aegidio scilicet,quod retia illi:in potentia ad esse , adHrmam Gel , ita sit pars, ex quasinant cum Orma CG componatur Celtam , probat lao argumento . Omne ensactum vel sttotii in aetiis , di formari vel xst habens actum, formam, at Caelum seclusa Intelligentiari est clasacti , ut patet , ergo vel est totum a- eius , forma, vel est habens actinia Gmrma at non est totum achus, m ma, qttia omne tale Clt intellectilia in a clii, quod non potest dici de corpore desti , quia est sensibile, relinquit tire go , quod sit lis,ens ainina sed liabere actum est componi ex forma, hii
ieetos dirmae, ergo Ut m constar ex materia, Norma Pimia ac pacae etiam va-Jent rationes adducta pro cratentia Aegidi quo ad id, in quo conueniant. Secundam partem probat, in qua discrepat ab Aegidio talum apud Aristotelem Cttingenitum M incorruptibi 'e, ergo citis materia ni habet annexam priuationem; Ante dens est clarum Consequentia quoque citclarari quia priuatio eret causia corruptibilitatis subinferi: at materia honum in criorum habet annexam priuiuionem , quia est in potentia contradictionis, ergo haec, &illac lic
par1 ilarandi crepat ab Aegidio proba
429쪽
ritas consistit in hoc, quo istaec materia inserior est in potentia ad diuersas fio
ma oppositas, ideo habet annexam semper potentiam, priuationem, etiam cum est actu sub una formari at materia Celi est inpotentia sol una ad unam o Dram,quain actLI habet, ideo non est in eo pristatio, neqtie potentia ad alias tamina , ita non est in Ceilo corruptibili-
Pio eadem opinione argirunt recentiores,aeacutissime quidem Theopurastus ita .sib, quern scripsit de Natura , Albertus Magnus in Summa p. p. Rabbioso se Aegypti , piriant hanc propositi nemio Corpus naturale est composi-ttim ex materia, torma esse per se ii mini; quod etiam videtur demente rustotelis secundo de Anim i textu a Damibi Alistoteles diuidit substantiam in materiam,sormam,recompositum Deinde textiis. facion diuisionem compositi , uod dixerat constare ex materia, forma,in naturale Martificiale deinde. turale in vitam habens, Mnon habens vitam, in compositum non nominat amplius nomines inpositi,sed nomine corporis, dicit corpus,id est compositum comparatum alijsfibstant ijs scilicet,materiae,&mrmae, esse maxime sit bitantia,& subiungit maxime oninium corporii in tale esse corpus naturale ergo Aristot ius aperte videtur supponere corpus naturale compositii in ex materia Crina esse idem, proindComne corpus esse compositum minime litetna pus naturale( Maili Utictim nimio
pus, Artificiale ibi accipii intur visu,
stantiae , quatenus existunt sola existentia substantiali, non accideritali Hac C m Maiori sic constituta, sic formatur ratio Corpus naturale est compositum ex materia, forma,Caelum est Corpus natiirale ergo Caelum constat ex materia n forma Minor supponitin vCi .i cx di-
iis alibi. ' de Secundo ex Arist sectindo Physicorti.
Omnis res naturalis ad tria membra reis ducitur; vel enim est natura ut habens naturam;vel seci indiunia tiaram. lum est res naturalis,ut patet: at non est natura, quia natura est in alio, scilicet in eo ,
cuius est principium , Caelum vero non est in alto,sed per semetipsum existit;non
est principium motus, sed corpus mobile; neque est secundu in natur aequonianon est astectio, nec proprietas corporis naturalis cista autem ibi proprie dicuntur sectita dum naturam,ergo es inquitur, quod Caeluin sit habens naturam Latia bens uaturam, est compositiun ex mat
ria, Orma ergo Oelum est compositu
ex materia, forma.Alsumpti ina probatur ex discursu Aristotelis in secudo Physicori ima tex. 6 usque ad texturio, ibi Gnim Aristoteles loquitur de naturis inexistentibus liabenti natiuam, scilicet composito naturali sticae sunt materia. Ormarergo supponit, .ibens naturam lite compositum ex materia, forma istae Gnim sunt naturae, quae insunt labentin
Tertio natura ex Aristotele secundo s. I. Playsicorum texturi est in alio quia est principium motu in eo, in quo est, c. tunc facto hoc supposito sic arguunt: Naturam esse ii alio,duobus niodis fieta potest , vel ut sit in alio tam quam superta niens vel sit in alii tamquac simiens; si primo modo, e sit accidens virgo saecutido modo: at si natura est si Caelo icculm do modo,scilictit, ut constituens, necelle est hirn esse compositum Conisequeam tia probatui quia simplex materia , simplex tarma, non sint in alio, sed ambesunt in composito: si ergo in Coocst
naturari natura est in elotam qi iam in re constituta ab ea , necesse est quod Celum sit compositum ex materiai mrmata quia hoc modo solum veri sic tui Inaturam esse in Celon ut in consti
Quai tota ex Alberto Magno sic argu .ro. utari Posterius non abstrahita sitio priori , compositio acci lentalis est postoli iussi intiali,ergo hec non abstrahit ab illa;ergo ubi est compositio accidentalis, ibi est
inpositio substantialis:in talo est compositio accidentalis , ut patet est enim compositu in Ex substantia, quantitate, figula,&Gergo Celtun est composta
tur: non est possicitiis sine suo priori, no est natura prior materi , materia est poste-
430쪽
posterior, ergo materia natiualis est ubi est forma naturalis at in to est forma reaturalis per Averroistas, ergo ibi qu
Que Est mneria naturalis , ergo elum est compositurn.. 3. quato Aristotele S. Metaphysices ter. HiiDI, proponit substantias ab omnibus concessas, hier quas numeraec , Ianu&partes Caeli, in textus .deinde ponit hanc propositionem:omnes sub stantiae sensbiales habent matellam, subdit ibi diuisionem illam , substantia est triplex, mate- ria,forma, quod ex his Hinc paret , quod Cehi in continetur sub his substat ths constat etiam, quod Gelum est sensi bilis substantiae , quod non est materia, nec tarma, ergo habetur, quod est substantia composita ex materia
Sexto, ristoteles i. de to textu sΣ. est omne sensibile esse singulare , minomni singulari aliud esse rinam sim pliciter , illud esse rimini in mate-tia tunc sic: Caelum est sensibila, sin-etulares ergo Caelum est compositum in materia orma Constranaturi Aristotcles tertio de Anima, textus scribit, in nonnullis rem esse, essema, etsi idem et
in aliis vUro non esse idem illa in quibus sunt idem, sunt quid litates, simplices essentie; illa inmitibus non sunt idem . sunt composita ex materia,&st aut incsta Caelum est res,vol ergo est primi generis, hoc non quia Crium est ingui
re quod darn, non quid univcrsule ergo cit de numero illorum , in vitibus dii ferunt esse rem , inesse rei et omnia talia sunt composita O materiari ma ergo tum est compositirm in m turia, Urmc coincidit cum primo
2 Soptimo, Nisi Celum sit corri positum
ex materia, Gloriana,non dabitur primuolhciens natura e consequetns est absur clumsergo Cotilequentia probatur: qttias Otium sit lacri actu,qua: moucat ra Iutelligentia, Celum non habet, italiam formam,quam intelligentiauisat relligentia non est ma naturalis, ergo lum non erit principium efficienSnaturale quia in Celo non erit vis effectiva maturalis, quq cst forma nauiralis preter intelligentiam. Octauo arguitur ex Aristiat.1.de Orto . N. tex. g.ubi habet,circulium maiorem velocius ferri minore quia in maior est na ior virtus ,tunc sic:virtus in alio poteste se maior ex duplicii visa;primo,qtua maior virtu Sadditur mouenti, ut contingit intrauibus , qtie in fine velocius mouen- Uur rua augetur grauitas ex incutiestastentia inedij, quod semper diminumirquo magis m approximatur Centro.S cundo,quia virtus augetur ex multiplicatione matcrie sub eadem Orma, ut rit de igne inferri &palea , in ferro enim est maior caliditas propter materie multiplicitatem in Coo non potest esse additio vii tutis primo modo,ergo erit secundo modo at multiplicatio, , condensa tio malet ne sub eadem sorma, supponit materiam esse sub illa forma ergo in Chloest materia. Nono Ruum audes multiplicatio, is materiae si ab eadem forina, aliturinae in eade materia,crgo ubi est raritas, densitas ibi est materia, in Caelo est raritas
redensitas , ergo in celo est materia sub
Vtraque istarum opinionum est falsia .
secuta dum Scotum, communibuSur rectis
gentur difficultatibus,& etiam proprIjS; Aeet nos tamen primo reiiciamus opinionem Aegi dij. Aduersus eam argirit Scotu E. Sententiarum,distinctione I .quaestione I aretamento eodem, quo etiam utitur aduersus Diuii Thomam , ut infra vid bimus , est illud idem argumentum , quo utilia Diuus Thomas contra fg
di sciuentiam, propter quod vitanduit
Dium Thimaas dixit materiam Caeli Esse altari rationis a materia horti in serioriae,
quod est istud. State opinione Aegi dij se
quens cst falsum ergo S antecedens Co siqvcntia probatur quia in quocumquc est potentia contradictionis,in eo est Drmptibilitas, quia potentia contradictionis est ratio corruptibilitatis , at in mat
ria prima est potetia passiua,Nest potetia
contradictisonis,ergo in Celo non est materia prima Huic rationi respondet e RU .gidius quod licit in Celo sit materia pruina palsiua, qtis est contradictionis, non