장음표시 사용
461쪽
do sententiam Alexandri, inquit enim Alexandrum recta annotasse, cum dicit Arist elementa iterum ex mixto posse e- parari, hoc non debere intelligi ita, ut illa clementa penitus eadem redeant nu-n .ero suae prin in mixtionem, .aerant,
sed, quod non redeunt eadem numero, sed solum specie hoc modo dicimus ad rationem,qtiod equidem mixtum potest resol tu inclementa, helementa possunt separata a mixto,sed non eadem numero, quae ingressa sunt, sed solum eadem specie hoc autem concludit pro nobis elementa non manere in mixto secundum substantiam, sed corrumpi, manere seci indum similitudinem tantum , hoc nobis potest inseruire pro argum et principatu quia si non separalatur ex mixto eadem numero,sed solum eadem specie, ergo realitas eadem numero ignis,non in ne in mixto,sed corrumpitur,xtunc nihil ponitus elementi,quod pertinet at niti em numeralem inanet in mixto.
Ad primuna Mercenarij dico, quod
lementa corrupi in tura se inuicem &ab
uniuersali agente, qliod inducit mixtum. Cum dicitur, quod hoc esse non potest, a habent pares vires ex Arist.dico, quod clicuntur habere virtutes pares,quia ununo potest conuertere aliud in suam naturarim sed propter hoc non sequitur, quodn in adiit intensior virtus in uno quam in alio: sed quia parum unum excedit aliud, liinc fit,quod duagit in aliud repatitur, re ac corrumpuntur omnia, taresoluunt ui in tertiam formam, scilicet formam mi ii vetiarn hoc argumentum concluderet, e tueretur elementa esse corpora incor uptibilia, cum nullum corrumpes
Ad secundiam dicimus,quod nulli di bium est quod terra, in quam resoluitur
mixtiam per combustionem, actu no erat in mixto, eadem numero, ut supra diximus respondendo ad septimum pro Aui-cenna: sed de nouo generatur . Cum a guttur, quia ignis non producit terram , sed ignem;respondetar,quod ..git quam tirna potest ignis, ut vertat mixtum in Letaem, sed quia tale mimina multum assimilatur terr r, qualitatibus terr x, tuinc sit, quod verri gins niaxim Nn resisten-Ad:
tiam , cum iacta possit vertere in lanem yerii in terram , ali clam tamen cal Ire
Ad tertiuin iam responsum est supra Ad, ad septimum. Ad quai tum concedi intis
mixtum cum coriumpitur corrumpi quattuor elementa , In amen P opter
hoc sequitur, quod elementa sint in mixto actu Iecundum substantiam. Ad primum aba rellae dicuur, quod Adinon debem res decipia mixtione sensibi Zab. li,in qua videmus res iuxtapositas, seruari realiter, quam resipicit ipse, ex cuius similitiidine videtur decipi sed cum mixtio sit generatio ipsa mixti secundum rei non alio modo,dicere debemus elementa else materiam iuxti,quam dicamus sei sus esse materiam hominis, ostendimus
enim,quod elementa penitus Corrumpi tur.Vel possumus dicere, quod elemetria secundum proportionem, sunt materia mixti, siquidem tantum secundum pict-pΘrtionem Iemanent inmixto , ut vidi
Ad secundum ex Baccono patet ex dictis supra, quomodo mixtio, aeneratio sunt idem realiter, sed di gerunt rationC. Ad alia tria, inrauctoritatibus Arist. - ,
innituntur,iam dictum est,quomodo ille fauctoritates intelligendae situ, cum eminloquantur de remanentia clementorti inmixto,intelligendae sunt socii: dum similitudinem qualitatum,lion secunt dum realitatem, substatutam S sic elementa cum ventillat admixtionem , num non corrumpitur omninis in aliud: sed ex ambobus ni medium mixtum,qtro furerii tes loruni in esse remisso retinet in similiti dine,quaalaabet viri utcs in se, simile virtutibus elementorum in esse remisso; Et cuna facit vim super illud verbum, cparari,quia nasi elementa est hiat actu en mixto,non possent Maia am supra rei ponsum est, respondendo ad septimum pro
Avicenna inetur enim loco citato etiam Zabarella cum Alexandro, clementa ad manere in naixto acti eadem numero
sed eadem speciesquoesicis pro
462쪽
Elementa dum naturaliter mouentur , a seipsis mouentur.
divituro mi Scoticum suis fundamem
tis. Op. LDIsputatio ista plena est dubijs,quod
patet ex varijs opinionibus virorugrauissimorum; Hanc autem ex prosesso examinat Scotusse Indo Mnt.d. r.q. I per totam, Primo itaque ponam opini nem Scotis Sectindo rationes aliorum co- reari olom adducam, uoluam, opini
nc sq. allorum euertam siquantum in memetri; Asserit ergo aperte Scotus loco curat quod in grauibus o leuibus ast poetentia iniua ad illud Vbi, cuius sunt receptiua natiirali aer, id es h ibent principiti interniam activum mouendi se ad proprium locum naturalem tu Cli propria forma substantialis elimentorum quam ei se veram opinionein Scoti, colligitii ex rationibus quas adducit quae omnes probant allatam sententiam Pisi se itaque Scotus arguit auctoritatibus Aristotclis. Secundo, itioniblis authorutas prima sumitur ab Aristot. 8. J hysic. textu a cc inde, ubi Aristoteles oluens hanc dub hationem de principio efficiente moriri grauium sileuitian, Primodi Luigit potenuant dupliciter, scilicet inpotenti umidici una primum, uno rontiam ad actum secundum primam
commularier expost eores vocant essetntiatem secundam vocant accidentalem prinia potentia est, quae respicit actum primum, thimam, ut cum qui non habet siletus ina, sed potest illam haber sitie a qu mi Uricquam ill .im acquisiverit, di- ccii este inpotentia essetntiali ad illam h litiam;hec est potentiacilentialis; et cunda potentia respicit actum secundu , scilicet Operationem rei , cum enim ill quid est adeptum actum primum,ut cum liquis adeptus est scientiam, potest exire in actum secundum, scilicet operari, ut considerare,& cum aliquis adeptus est animam, quae est actus primus est inpoteritia ad sentve, intelligere quia po-
test operari actua Hinc ergo est potentia accidentalis; in e distinctio,iaedum ab mrist ina Pliysic textu 31 sed hin librarum de Anima, scilicet 3.textus.&alibi, 'pc, Mapud omnes est frequenter in usu na bita hac distinctione ad propositum eatu applicando, licit,quod ignis est in poteriatia essentiali,ut fiat stigidus quod patet: quia ex igne potest flarii aqua, Minres
tentia in igne dicitur potentia ad actu in primum, sitiet potentia essentialis, quia respicit actum primum aquae et postquam vero genita fuerit aqua ex igne, dic potentia prima redactae fuerit adactum primum , tunc insurgit potentia accideritalis, me potentia adactum securidum ,
quia ignis factus aqua habet potentiam infligi dandi potest infrigidare actu, nisi impediatur ni habitis, hanc dishinctionem applicat proposito de motu grauium, ta leti ium: nam leue fit ex grauita tunc ante tramitatae fiat leu graue est inpotentia ad leti minim vero ex graui factum est actu leue, ita quod illas tentia essentialis,quae erat in graui dedi icta est ad actum p rnarum, tunc in cui iam surgit potentia accidentalis, scilicet ad actum secundit in scilicet ad molieri sursum, nisi impediatili Vinde verba formalia Arist. sunt haec Cum autem est iam leue aciti, Op rabi tui mox , si prohibeatur prohibetur autem,cum leucest in aliquo loco contratio, ut cum est deorsum,&actu in illo detinetur ab agente aliculo terno, nee illi sursum ascenderes Est hoc loco conspicitur Alii .velle,quod ele-inentum cum recepit actum primum,habeat in se potetitiam, Muirtutem exellndi ad actuin secundum ad Operation co& de facto exis ccx se, dictati ignis, ut factus est ignis actu,&habet calorem ctu, ver in Cis cliue efficit calefactione , quae est citis operatio ita ignis actu exi flens leuis illective se habet ad esse stir- sum, siue ad ferri si usum, qU.r Est operatio ei res, se ergo elementa morient , quoad actum feci indum et Aristo t. Subinici etiam Arist in codem tex. haec verba Itiam leue operabitur mox, nisi ali labis ohibeatur; actus autem leuis est alicubici se, ut sursum, prohibetur autem cum iacon ano loco uti Vbi notantia sunt illa
463쪽
verba ac iis autem leuis est alicubi esse, sursum nam per istud verbii in actus, clarum est,quod non intelligit actum primum,sed actum secundum quasi dicat, actio leuis,id est operatio leuis est tendere ad aliquem locum, scilicet si usum nasi velimus exponere de actu primo, est falsum quod ait Aristot. quia licet tues in loco contrario, non tamen prohibet-tiirabata primo, quia adhuc habet actum primum e prohibetur ab actu secundo,quia non habet actum secudum, scilicet titiam operationem cum ergo dicit,actus leuis est alicubi esIe, scilicet sursum, est,ac si dicat, operatio leuis, est est esursum,siue tendere sursum. Si etiam exponamus actus leuis est esse alicubi scilicet cum est in acti leue est actu leue, ita quod leuis est ascendere, nihil imp dit nostram opinionem quia tunc est dicere,quod eumqtii acti leue est, asce dit,quod est dictum causiale, quod nobis manifestat leue esse causam ascendendi
sursum,quod nos fatemur, MasserimuS. Secunda auctoritas desiuinitur ex . Pitys.cap.de vacuo, tex. s.ubi ait aperte, quod ad rarum,' densium, concomitantur duae contrarietates, scilicet graue, leue, durum e molle loquens vero de contrarietate graui leui in tex.86.eiu dem libri, aperte asserit, quod raruin, densiun, secundum hanc contrarietatem grauis,&leuis, ni actitra motus, secundum autem durum, remolle sunt passi,ua. Ex hac auctoritate clare patet, grauia, deuia per seipsa esse principia este-
ie cstiua motus.Sed hic occurrit obiectio Adia, ' Versiariorum quam reflectit Scotusaduersiis eos deinde illam soluit.
Respondent Aditeri arij,quod ista non est intentio Aristotel licet hoc modo si
nent verba Ratio est quia in 1.degenerat texturi Arist enumerans qualitates ainuas, excludit qualitates, grauitatem, taleuitatem aqualitatibus vere ac tuis,sipassi uis. Respondet Scotus, quod si v Iet haec obiectio,& Aristot eodem modo intelli eat in 1. degenerat loco citato, in S.IAtys .etiam obiectio valet contra Aduersarios, ibijpsi Arist aduei siretur, etiam secundum Aduersarios nam Aduersatij dirimi,quod ina Phys ait, gra-
ina, leuia habere in se principium,
tiendi, non agenda in secundo alitem degenerat.ait,quod graue, leue, nec sunt activa, nec passiua, imam hoc probat ibi;Haec ergo auctoritas non solum est cotra Scotum,si intelligatur eodem modo, qui dicit grauia,sileuia habere in se prirecipium activiii, sed etiam contra Aduersarios,'iii dicunt grauia,&leuia, habere in seipsis principium passivum ex
S. siquidem Arist in a. de gener negat agrauibus, ulcuibiis principium agendi, repatiendi quoque oportet ergo dicere ad tollendam hanc contradictione,quod Arist non loquitur eodem modo in vir que loco sed sicut loquitur in libris Physicor de motu in generali, vin uersiali, in libris autem de gener. Joquitur de motu ad formam,itam . Plausi loquitur de actione, massione in communi hin v- niueis ali, ut verum est, quod dicit S. Physi quod nedum habent principium patiendi respecti motus localis, sed etiasigendi:in libris autem de generat.loquitur de actione ad formam , ubi agens, patiens sunt contraria in principio, milia in fine, loquitur de actione, quae est productio ac ua passione, quae est productio pas Titia in hoc modo negat
grauia hietii esse activa, vel pastiua, quia neque sunt principium aciendi alia,neque patiendi ab alijs, hoc expres se linat ratio sua ibi non tamen piopter hoc sequitur, quod non sint principia activa aliquo modo respechu motus locatis,ut dictum est. Te tio,arguit Scotus rationibus Ona inis effectus,qualido in actu causatur, habet causiain in actu maec propositio est Arist.apertere .Physirextus .S s. Metaphy cap.de cauta,ubi dici ciliciens in actu,&causiatum in actii,simul sunt,&no sunt probatur etiam ultra auctoritatem Arist. haec propositio per rationcmes quia quod non est,quando non est non producit aliquid ad esse, haec ergo propositio
est manifesta per M.Stante ioc fundam to sic arguitur.oim graue mouetur
orsum actu, necesse est quod adsit aliqua causa actu producens illum motum d orsum. Haec propositio malis feste deducitur ex fundamcnto allato, subinferi: at
464쪽
MOVENTUR A SE IPSIS THEOREM A LXI.
tunc non causatur actu iste inotus, a rei novente prohibentes quia remouens
rans actu non sit,cum graue mouctur cle-orsunt neque potest dici, quod graue chii narium sit causia talis sui motus in actu: quia nihil mouet sic univoce ad illud,
quod habet: nam ignis non calciacit se. Praeterea, motus est quid extrinsecu graui, rei motae, est enim accidens quod- prohibens, P I tquam remouit inpedimentum,nil amplius efficu:vt patC exe-plo; est lapis in turri positus super aliquo
ligno,ego aufero lignum, statim lapis cadit seorsium , ego non amplius ago nil Iomotu, sed solum egi in principio, quando dam,oportet ergo dicere,quod causa es fi abstuli impedimentum, quo lapis ille no ciens motus sit aliquid intrinsecum ipsi poter. se Titaleorsum motus ergo illela irati I, vel ipsummet graue per aliquidpidis deo sum, post ablationem impedi,
menti, non sit a remouente prohibens; Hoc idem, ait Scotus dicendum esse deicia pestente gr.iue deorsum, quia e pellens videtur esse remouens , prohibens ,
ut cum quis pellit lignum vel aliquod
graue deorsum, quod per se moueri deorsum no posscitanihil aliud facit, nisi quod intrinsectana. Haec ratio potest confirmari ex his, quae dicit Aristot. 1. Post circa textu sf.hinde, de causia, Meffectu, inquit enim flectus praeteriti, este cati strinpr teritam, praesentis praesentem, futuri futurant;actu existentis actu extilentem, potestate existentiis,potestate in iteritem , Unde cum siccius ex istit, opus est remouet prohibens, impedimentum , quod causa eodem modo existat contirmatur quia hoc agens remouens impedimentum, est agens, per accidens,ut vi latur dicere Alist S. Phys rex. r. ip ter mouens per accidens, opus est dare mouens per se de hoc autem l
quimur in proposito Neque talis motus estici potest a centro trahente; quia dato perimpossibile, quod nullum glaue esset
in centro,sed tota terra esset amota a centro, ita quod nullum corpus esset in cem tro, tamen iemaneret centrum sub ratione centri,adhuc graue naturaliter tenderet ad centrum, tamen per Hypothe rit non ens,ut patet,Vnde omne quod est sim datam nullum corpus esset in cetro, inino,estentitas fili j non entitas patris,
quod posset trahere graue; manifestum solum est illa relatio, quod habuit esse aest autem, quod actio illa tractionis, ne patre: at virtus quae esticit motum grauis cessatio debet fieri ab aliquo corpore deorsum,debet esse factu per se quia Neque est Vbi Mathematicum, id est ii reducitur ad causam efficientena causia lud centrum purum, quod est Vbi Asa autem efficiens si non est actu,non potest thematicum, potest esse causa talis ino et ficere actu;sequitu ergo, qtiod hoc intus, quia costat,quod talis Orma Matheo hi insecum existens ingraui, quod est prinHuic rationi respondet Got foedus,c a Q.
cedens totam illam, cum concluditur, quod haec caussi est aliquid intrinsecum, quo-icit quod generans manet virtute intra rum. uiri, per hoc generans mouet ipsum
Sed ham responsio reijcitur a Scoto, quia generans inanet virtute in genitore mut causa in suo eflcctu at quod manet sic 'in aliquo ipsum per se nihil est, pater eis nim qui genuit filium,si non habet aliud esse,nisi esse quod habet in filio, per se
rnatica, non est forma activa, quia est degenere quanti,at quantita non est deaerere activorum Neque potes esseC sum;quia est fuga recurrere ad agen v- niuersale, Mnegare causas particulares, ta esseclus particulares Pr terra,influentia Caeli,quantum est de se est uniformiscipium motus, non sit generans in virtute existens in graui genito,sed quod sit liquid actu,exas lens in graui genito.Quarto, Illud, quod mouet aliud tan atum,quia mouetur prius uniuersaliter ab
alto,ab eodem habet quid moueat, moueatiar Haec propositio de se patet sed In toto, in medio,quare ergo unam par graue, cui alligatum est aliquid ciae, curem in toto medio moueret stu sum, a uis leuitas non excedit grauitatem eius,siam deorsuna; nisi poneretur agens paris mouet leue trahendo illud ad centrum sericulare derei minans. Neque potest esse cum,ut patet experientia;tunc subsumors neran3:quia accidete potest quod gene at graue illud cum mouet illud leue prius
465쪽
si ELEMENTA MOVENTVR NATURALITER
pilus uniuei salite mouetur quod patet: quia ex suo motu ti alii stauin leue, ab eodem autem habet, trod moueat illuci leue,&quod ipsum moueatur,ex propositione dicta at mouet illud cue detorsu
ex sua grauitate,vc videnti Ir Omnes stat xi,ergo traueipsa mouetur a sua grauitate , H aec ratio confirn laturiqui quando aliquid liabet potentiain activam respectu alicuius formae, potest eam causiare in quocumque proportionato, debit approximat, sed graue habet potentiam activam respectu ubi deorsum , ut patet respectu leuis, quod simini trahit deorsum ergo quando graue est extra locum deorsum, cum sit receptiuum illiu Vbi potetit causiare istam formam Ubi, deorsum in seipsi, , quia est patieni pr portionatum, lapproximatum sibi. re a. Quin o Quies ea requirit caiisam in actu causantem, sicuti motus in actu, haec causa debet esse coaxia ipsi. Cui quiescenti,at nullii alia causa coartia ipsi gratii causians quietem, assignari potest nisi ipsa grauitas,caetera enim causiae cum bilinguantur a graui possinit seiungi, separari a graui , et go grauitas ipsa est
Nila motae graue cleorsum et rective ad illam quietento confirmatita quia ab eadem catis a efficit tir quies, motus adquietem, quies enim et finis intentus a causa mouente graue deorsum, Wideo causia mouens graue ad centrum , facit quoque grauet maneret in cemro, at grauitas facit, uiescere gratae in centro, grauitas est quae mouet graue deor
Sexto,graue impeditum a motu deor sum, si grauitas us vincit virtute illius impedientis, vel resistentis, remouet illud prohibens semetipsum gratis a motu deorsum Haec propositio est manifesta per exemplum Accipiatur aliquod graue in aere alligatum flai, suspensiim,possea vero suo pondere filum frangatur, deratur detorsum, certum est hi tui fusilla impedimentum, idq. a nullo alio sublatum esse quam a grauitate Iulius grauis deorsum tendentis , reinotio autem illa impedimenti, siue iactio illa fili, certum est quod est motus violentus,
sic liabet causam ea Lerni quani nulla
ffliana esse fingere possit inus, nisi fauita tem, at graue illuc non alia de causa frangit,&ati fert illud inipediment tim, nisi ut se faciat in centro, ergo ab eodem princi pio habet se facere in centro, a quo habet illud impediens remouere, per grata talem remouet impediens ergo per gr.ὶ-uitatem tendit deorstrin. Septimo , ab eodem generante posset generari aliquid grauius, illud miniis graue, possent ista duo esse in eade dias lantia a Centro, in eadem fluentia Celi,&tainen grauiti velocius motrebitur quam graue ergo dii mrmitas in trem in is lis est ab agiquct princiso ir, terno Octauo motus nati mali sintenditur in fine secti ivltim Philosophu in primo de elo textu 88. 8s ut huius est difficile assignate causicini, si causa effinctuum istius motus esset praecis aliquid extrinsecum. Ex his Onialibi is colligitur , quod elementum molietur a seipso, sciis ceta propria hi ma , quomc do autelaoc se habeat, ita mentem Philosophi do , clarat per unam pilichrum, eram di Uti,stinctiione, qliod ages eii duplex scilicet,
ciun est, quod inducit hi mam in passo, eiusdem rationis co forma per qua agit MN Agens aequivocum est illud, quod agi emnon per forma in eiusdem rationis cuin votbrma quam producit Sive agens a lui uocum est illiid, quod non inducit mana in passum eiusdem rationis se forma, tuam actu labet exemplum primi,
ut laomogeneians hominem: inemphim secundi, ut Sol producens ranam unquit modo Scotus,sicut agens uni vocum potest per suam formam agere in passum,
receptiuum sibi proportionatum , proximum , ita agens aequivociam per suam formam potest agere inia: lim sibi proportionatum, approximatum si ipsummet sit receptiuum illius acti nis, ii Iectus, potest produceio illum effectum in seipso si sit carens illo, immo tunc caul ibit hunc cile nam in seipso, ex quo est sibi approximatum; a m propc, sto lapis existens surstim est in poten tia ad Vbi deorsum,ucaret illo;grauitas aut cm est pi incipium effectivum aequi vocum illius. Vbi in eo ua quo est aptum natinu
466쪽
natum recipi ergo in seipso poterit producere, Merficere illud Vbi immo prius producit hoc Vbi in seipso, deinde in alijs, mediante seipso Causare ergo Vbi
deorsum est operatio grauis, sicuti calefacere est operatio calidi, sed ciuod causet hoc Vbi in seipso,est ei accidentale, accidit enim ibi in quantum est causatiuum huius Vbi quod ipsum sit receptiuum huius Vbi, ut dictum est. Addit Scotus ,hic motu factus a brina grauis, non
e t naturalis in se, in quantum habet plincipium activum in se, sed solum ex hoc, qtaod labet, incipium passa uum intrin-
siccum naturaliter inclinans ad motum hunc, natura enim est principium pila si-
ligendo tam de materia, qua in deforma, ut alias di irinis in proprio Thoordinat et
de hac re,&hoc probat in hoc eodem Scotum Sed quia cla .laoc alias loco ciurato diximus, hic non estim luorandum, mrma ergo elemonii non est natura, ut est princas tum actilium talis inlatiis, sed quatenus largitui ga Uu inclinationem, eia proportionem pali tua ac hunc motu; haec est germana mens Scoti, fideliter relata , ut quilibet videre potUrit conferendo cum littera Scoti. Adducuntur rationes, duersariorum, ac eorum opis io explicatur, per quam red-citur opinio Scoti p. I DA I missis opinionibus anti litorum, loqvo qua solum de Peripateticis, multirum int, qui ex opposito asserunt Elcmenta V m nullula habere internum natatorem p rQ in sitis motibus naturalibus, sed solum motorem externum, Maii int, quod illud strio generans,vel remouens prohibes; llatuunt duplicem este motor na; quia mouere est ducere rem de potestate adactum itiplex autem est potestas in elemento, prima quidem est qua graue ostin potet ate ad ascendenduin, qtiae dicitur essentia iis,quia ad hoc ut ascendat, necesse est quod essentia mulcit, fiat laue, talis enim hensus repugnat graui, nisi mutet essetiam,vicum c terra sit ignis, ita tim facta hac essentiali mutatione,
quod erat prius graue, ascendit, illi impediatur: quia est actu leue Hic ascensus, remotus, ita generante, quia dans Ormam,dat consequentia forme, uideo quia generans dedit gi aut leuitatem, dit quoque ascensiim sursum Alsa est potestas ascendendi in elemento, qua Elementum iam factum leue ascendetret surtium: sed quia impeditur, non potest ferri
sursum in haec est potestati accidentalis, qtita accidit leui extra situm locum existenti, quod non ascendat cum habeat naturalem inclinatione in ad ascendendi ima ab hac potestate accidentali ducitur ad acti ina, mouet i sit sum a remouente prohibes ut si vas aere plenum d tirieatur in fundo aque ab aliquo faxo stipes posito, Maliqais remoueat sexum si perpositum,ascendit ac retunc aer ille di- cmir moueri sursum abi, a quo abductum cit impediment tim Hanc sententiani probant auctoritate clara Arist. in
pluribus loci , haec enim quae dicta sunti reto,dicuntur ab ipsbm et Aristot. in B. Phys texas a. .de C eso rex. g. et s. lergo elementa nullum habent internum motorem, sed solum externum ,&illum duplicem intro praedicto. Secundo Arist. S. Physsitea .r P. 3D.eX-
pies sed: ltinguit graiii , deuia ab animalibiis, per hoc, quod animesia mouentur a seipiis , Mannotore interno, nempe
ab anima, aula vero, tale ita non in uentur a se, sed semper ab aeterno moto
Tettio addit At illot ali im rationem , qui est id, quod int,vel se,etiam sis it serus ' mouet se contrarijs motibus Asele- meimimicique se littere potest, neque se
uetur a seipso. Quano, AVs .in calce leae. 33. S. Pitysic. q. rp. lint quandam tacitam obiectionem iuxquari dilutione vitatur aperte confirmare piaedictam sciatentiam; Dicere aliqtiis poterat, si et .menta ab alterno moto PC D-uet nitir, cur ergo illlim motum naturale appellamu Sivi cum ignis in Duetur si Sit
videtur enim potitis violetini resis 'trii et Aristot grauia, si cura habere in ima pii vprincipium passivum motus, non actilium, , .b illo principan passivo, motus
467쪽
ille dicitur naturalis, quia est cor brinis inclinationi, propensioni passiuae, qua habent,ideo licet non moueatura se, sed ab alio, non tamen dicendum est, quod
non sit natural IS. Qia into,Nullum continuum potest si ipsum mouere ex S. Phyfic textu 18 sed clementa sunt de genere continuorum,CT
Sexto,Aris .ipse adducit rationem pro hac opinione ei ricacenti non potest idems cundum dona agere,&pati,quia idem secundum idem cesset simul potestate actu ergo non potest idem mouere seipsum,nisi habeat duas partes re distinctas
unam mouentCm, a teram motam, ut in
animali videinus quod distinguitur in
animam mouen tem corpus nic tu priat in elemento no potitimus reperire partem per se mouentem distinctam a remotare quia distinguitur solum in materiam primam, Min formam elementarem, at concesib, quod forma sit per se mouens, tamen materia non potest per se mouere, neque moueri; quia non est actii, omne autem quod mouetur,debet est,actu, ex .PhyntCX. .ergo. Hae Omnes sunt rationes ipsius et Aristotel ergo videtur, quod staec sit sententia clara, haperta Aristotelis. Hanc sententiam sequitur D. Thom. p. p. q. ld.art. I. r spondendo ad secun-clum, nullam aliam rationem assignat, forsan supponens hanc esse veram, propter rationes adductas in Arist nunc supra. Iauellus tamena Physic. .p. pro Ditio Thoma arguit primo sic Si duo ita seli abeant, ut remoto impedimento unum cessario sequatur aliud, dans primum diciturqlloque . .Hesecilia sum; sed generans dat sibi mam elementorum ad quam proxime sequitur alio,nisi sit impedimetum, ergo generans, quod dat formam clementorum , dat quoque lationem eorum: Confirmatur quoniam ex Aris . . cle Caelo tendere in sinim lociam, est tendere ad Ormam,at motus ad formam rei prodita generant ergo a generante prodit in is ad suum locum in clementis Tertii, exemplo proicctor iura conn maturinam proiecta solum necis ut principium motus a proiiciente,xta inens
reuiare postea proiiciete, dictitur illa proiecta moueri a proficiente ergo similiter elementa cui u primo recipiant aesenerante formam, per quam nouentur icet generans perear, non tangat elimenta , tamen dicuntur moueri generante. Hanc
eandem sententiam videtur sequi Sima , plicius 8. Phun tex. M.&alibi; Item The FZ millius inet Phys rex. 32.omne asti, di dies .cunt,elementa moueri a generante, licet
diuersifice uir postea in auignado, quodnam sita lud generans: Alij enim dicunt esse elimin Ali generans proximum,d iuersi ricantur quoque multi Inailignan do quomodo fhrma elementi concurrat; Ali enim dicunt,quod generans est Princeps mouens, frirma vero substantialii
lementi, ac grauitas, sunt in trumenta inscrutontia veneranti ad nni iam Hiij vero dicimit drmam esse ciruiana in il- Uam per acci scias, non res erue esse generans,&hanc empina nem Averrois aliquidiciam, quam ex pontant per exemplum Sicuti Cni: rei ne inoia eum uendo trireme, seipsum mouet, sic etiam
corpus simplex pellendo medium, pro 'ducit seipsum usque ad locum suum naturalem Ali adducimi exemplum nat
uriesin se moliet mouendo natarna, quod est mouere se per accidens, ex eo enim quod mouet nauim in qua est , mouet quoque seipsum ita corpus simplexis uel medium,medii nn autem motum mouet corpus simplex huic graue mouendo meduun mouet seipsum, sed per a et leni, Hanc sententiam refert Timarcessae Averrois in quadam suaquautioncmanuscripta , ut inquit Francisciis l)iccolo mineus Mali Moderni eiusdem esse sen tentiae uermem fatentur in a. dec aelo,com. H. immo eam esse Acin nium tur probare,quia Arist. 3.de Cel, et 18. ait naturam ad et ficiendum motum lem corporum simplicium , siue naruralem,sive violentum, via medio aere tam quam instrumento atque eo sublato, Detrirum e sici,vel constare poste, de .s Phys tex. 1.ait, in va o nullum motum re
porum simplicium ficti mile quia non
adest medium videtui ergo i iit velle, quod elementa moueant medium, admotum
468쪽
motum aeris semoveant, adeo quod semnuent per accidens,lacobus Zabarella he conciliare ni titur omnia dicta Averrois;&uult ipsa n isseruisse idem quod Sc tus, S ait malo Scotu in reprehendere A--ermem de inconstantia, quia uermes semper sibi constitit, sed de uerro nobis non est curandum , si consentit nobiscum, quia de hoc non est is, Zda consentiat nobiscum est dubium , cum eius dicta vasta sibi etiam teste ipsis Zaba-
rella, si aecipue sui sectatores, ei aliam opinionem ibuant, propter hoc iuste dicit Scotus quod auctoritatibus uerrois non est,nultum initendum; opinio autem adducta a Timara, non eli vera, ut tunc infra patebit cuiuscumque illa sit.
Praedictae opiniones rei ciuiatur, et ratio.
nes pro eis solvuntur. cap. III. O. Tirum opinionem D. Thomae,no esu se approbandam, satis aperte patet ex rationiblis supra adductis a Scoto pro sua opinione, quibus clare ostensum
est, quod nec generans, neque remoueti Simpedimenti ina, sunt principium per se proximum effectivum motus naturalis elementorum, praesertim, quia effectus in actu,&maxime ille cuius esse consistit in ricri requirit causam per se in actu motus autem est effechus in achii,
eius esse coiistit in fieri, ergo requirit causam in actu quando est, at generans, remouens impedimentum, possunt non esse quando motus est, ergo neque gcn
rans, neque remouens impet limentum,
sunt principium et fectivum per se motus
x. naturassi Selenae torum; Pro Crea, Franciscussi olom ineus adducit aliam rati nena efficacis imam, quae est impia est ex Scoto, in nrateri a de virtute seminali, ut ibi patebit Q ialido dicunt elementa
moueri naturalit cris generante, clari imest quod per generans, intelligunt gentrans proXunum, non Caelum qui . Celum est agens commune, tumotum, At generan pro linum, hi es genita, lintduo particularia, quae ad uicem accidetuliter sunt ordurata, a cause DCain. .ae
accidentaliter, sani huius conditioncs, quod posterior non agit in virtute prioris, ut Socrates genitus a Platone, non operatur , neque mouet in virtute Platonis,
sed per propriam virtutem, uer seipsum, ergo elementum genitum, ut icue,
in virtute grauis, sed ipsa forma et iis per seipsa est causa ei sectiva sui motus . Ex ijsilem rationibus patet opinionem
Averrois, aliorum, quocumqtie modo explicatae sint, luminodo asserant peinc, pium per se, proximum ei lectitium motus naturalis,esse generans,vel aliquid aliud, ut i cmouens impedimentum, ,rmam vero nequaquama sed esse principium naOuens per accidens,esse tuscas,&praesertim contra opinionem explicatam a Timara,argcit inti. ibarella, Paccoloria Coiris kGregorius de Arimino, si iiDniam gra- Zim. ue mouet aerem per se ut isti dicunt, e go pritis mouertar graue arat quam in uet mcdlum, neque enim prius potest mollere aerem medium, nili prius in ueat se , sicuti nec rem iis potest mouere triremem, nisi pratis mouetatur, Mnauta non potcst mouere navim, nisi prius moueat se saltem natura , Ergo in illo priori motu, non innuetur ab aetre moto, sicuti nec primus motu nautae Etha naui Tucquaero de illo ratos antro protieniat per sescerte a seipso,vel assetnerante,at quod a generant fruet a quocumque alio caeterno, estia in imp tigilatilin, ergo a seipso mouetur per se, non ergo per accidens; Praeterea haec opinio tunc eit penitus eadem cum opinionem Thomi quo ad principium mouens per se , quia nullum
assignat mouens per te,nisi generans,vel rei nota En prohibenS qtiae tame non sunt
mouentia pcr se ed per accidens os autem in proposito loquimur de principio effectivo motus naturalis per se, non pecacciden S.
469쪽
hoc non ostendit de quocumque motu cuiuscumque rei, non enim est necesse, quod omnis motus rei,sit ab alto,sed sucscit quod quo ad actiim primum, fiat ab alio; inquit ergo Aristotele quod eleme
te habent actum primum, a quo pendet ac tis stoli lus; hoc quidem est verissimum quia no potest negari quin grauia propriis formis moueantur, tamquain ab agente proximo per se reficiente talem
moltim, vi patet et rationibus allatis, tamen quoniam elementa hanc brinam non habent a se,sed ab alio, scilicet a generante dicit Aristot quod mouentur a generante, possumus itaque ita distinguere grauia, leuia moueri a generatrici,cutingit duobus modis uno modo , quod
moueantur a generat tamquam principio proximo, per se, locis falsis; quia sic mouentur a propria mi ma Alio
modo elementa dicuntur moueri asscncrante tamquam a principio dante clemeris actum primum, quo habito, postea se mouenti&sic Aristot loquitur,ae asserit grauia moueti agetnerante taliancca. iam precipue as ignat in octavo, quia est ad suum intentuin ibi,non tamen negat quin moueamur a seipsis, ut dictum est. Ad id vero qtiod ait motaesi alac mollente prohibunc, patet, quod hoc dicit ei Ieprincipium mouin per accidens, se quo non loqui nati modo Preterea illa eff-cientia videtur pertinere quoque ad ac iam primum nam cum grauet impeditur a motu deorsum,videtur quodammodo non habere actum primum, cum adaetiam primum sequatur semper actus secundus,remouenSergo impedimentum, dicitur quodammodo dare actum primum elemendo, cum remouetallud impedimentum,quo ablato,est solutum, suae naturae resti tutum,ut possit operari secundum illam , patet per hoc ad intentionem Arist.& ad primam rationem.Ad Adr secundamni spondet Scotm,quod rario
Os illa Philoidphi coneludit, quod grauia,&leuia non mouent se, sicuti faciunt a uentia operantia per cognitionem; per hoc habet intentum suuin,quod grauia, releuia,non sunt primuS motor,quod ibi intendit: iuia primus motor veraturi in
mouet per cognitionem: in qui ergo grauia,&leuianOR MOUeresse,quia non pol sit nisistet ei neque mouere se quocumque volunt,uti animalia:quia non sunt agentia operantia pei cognitioinem;& propter hoc dicuntur moueri ab alio, quia illum motum, quom efficiunt, non habent ex se uti animalia habent suos motus,sed illum habent a Dia erante, quod dedit illis talem, talem flarinam efficientciritalem in talem motum svnde non pos- si in aliter mouere si sed animalia niaxim et non tame propter ioc seqttitur, quin moueant se triaturaliter Per hoc patet etiam ad tersitan Ad quartam Respon Aedet similiter Scotus, quod per illud innuit Aristot motum illum elementortina non dici naturalem a principio activo: quia ut alias dictuin est, natura non est principium activum sed passivum, non tamen propter hoc negat, quin active semoveant;iaeque Arist.ibi dicitiquod non habeant in se principium achivum, sed uod ab activo trincipio motus ille nonicitur naturalis Ad quintam Respon Ausdet Scotus, quod non concludit de contimio, Ilateiau qtlantiam,sed de cotinuo, quod est ei uini dispositionis in omni parte; concludit quod non potest mouere se per partem , non aciem concla dit, quod non possit mouere se primo i cundum totum; probat enim Arist.quod gratie non mouet se effective, quia labet partem unam in actit, duae posti facere aliam in actua secundum eandem qu alitate; hoc modo conceditur,quod una pars grauis existens in actu,non causat motu in alia parte sed dicimus no , quod totum graue est in actu secundum actum primum,&ita mouet se totum, secundum actum secundum,non pars,par
Ad sextum, quod est difficilius, Re Adspddet Scotus,qtiod illa propositio quod
nihil potest mouere seipsum,est tantummodo vera in agenti sintvocis, non a quivocis,ut diximus supra,cap. I in calce. Ad probationem: quia idem eii et tam tu in actu, sin potentia, similiterior valet, nisi quando agens ageret uni uoce, tunc etiam sequeretur, quod idem hineret acturi or uiam eiusdem rationis, ad
470쪽
quam moueretur aina,quod implicatae, tradictionem; sed hoc non valet, loquendo de agentea: at ut loco, quia hoc agens habet virtualiter tant tim uiam OImam, ad quam mouetur,sed non habet eam formaliter,immo est in potentia ad eam O maliter,esse autem in actu virtualiter, TC-
spectu alicuius formae, eas ere illato maliter , consequenter esse in potentia au illam formaliter non est contradictio. Ad rationes auelli respondetur unica
responsione Generans. remouens prohibens,issicere motum in grauibus releuibus contingit duobus modis vel proximo,vel remoti, concludunt, quod generans,& remouens, prohibens efficiunt motum remote, quia in hoc lensu est vela illa propositiori Dans fiormam clat consequentia formam unde pater gener an filium,cum dat ei actum primum, dat quoque actum secundum,scilicet generare alios filios, sed tamen pa er non uicitur g norare illos filios, nisi remote, quatenus dedit mrmam,&acitim pIinatim, quo Exire postit in actum secundum. At in proeposito loqui natu de mouente proximo , non de Icmoto,
Adducuntur quaedam obiectiones contra sententiam Scoti, in diluuntur. Cap. IV.
um A c opinio Scoti, videtur dubia insta at quibus, propterea Franciscus
Pic lom. in lib. a.de Elementis cap. I. aduersitis tam arguit, conuenit quidem Piccolomni is cum Scoto in conclusi
ne scilicet,quod grauia, deuia a seipsis moti cantur,sive a proprijs Ormis,sed di fert in modo a Scoto quia Scotus videtur dicere,ut elicitur ex dictis supra,quod norequiritur distinctio realis inter mouens, &motum: sed sussicit distinctio rationis, siquidem idem mouet seipsum utitur etiam illa distinctione, quod agens univo- cum non potest in f psuim agere, sedi ne agen aequivocum; Argui ergo Piccilomineus contra haec duo dicta, quaer deunt in idem, probat, quod necessaria sit distinc orealis inter mouens , , - motum,& primo sic. Haec politio aduer-
latissime probat aliquid talum cx se in
Ueri,qui. constat ex parte mouente Mex parte in ili, adeo quod constituit dis screntiam realem , ex natura rei interna Duentem, motum Secunda ratio, si h fusticeret distinctio rationis inter moves. motum, mobile, ut inquit Scotus, tunc Arith in 8. Phys suis rationibus non asicqueretur intentum nam sibi proposuit in inouentibus,& mobilib.deueniendum esse ad primum , quod ita ex se m Uct,ut constet ex motore immobili,& parte mobili, at si sudicit illinctio rationis sola, dicere possemus, lilli aeternum, s.&ingenitum moueri ex se, sine alio in rore viai nobili per se, praelectim, quia mouens motu locali est moror quati cus, quod etiam fatetur Scottis Insuper cosait ex Aristot S. Physic textu 31. haberi, quod motus Clementorum dicitur naturalis a principio pallivo,non actiuO.Cor tratoc quia Arith. ita 8 Physic tex. r. det hac re nec vel bum quidem facit. Veterea, si motus ille est a forma, forma est natu ia, est principium activum, in tus ille debet dici naturalis ratione principi activi non pasti tu, quod Est mat
ria Praeterea,conspicua Est sententia mrist. 8.Physic.textu E. assci tuis totum a
nimal, quia ab anima interno principio
mouetur, moueri secundum naturam quamuis corpus contra propriam nati
Iacobtis Zab.irella quoque libro de . iamotu grauium,S leuium c. e. mendat Scotum in conclusione, quod elementa moueat se a propriis formis,& quod nubia requiratur dulinctio realis inter o uens,& motum sed primo reprehendit ipsum Scotum, quia dicit Auermem hac i. in re fuisse inconstamcni, cum sibi maxime constiterit semper. Sed hac in re ipsemet Zabuella, ait Lurroem varie loci tum fuisse , licet modo ipse diligenter c, siderans Averrocmufaciat cum Sedeterminatae sententiae , sed omnes aliorum Averroistarum opinuones testantur semientiam Scoti esse veram Reprehendit secundo Scotum ipse quoque , quo adit 'lam distinctionem de agente nivoco, &a quivoco, qua Scotus si in sententiam cordirimat. Aduersari una rationem