장음표시 사용
491쪽
pter formam ignis magis, vel minus in tensiam, sed propter miteriam, de proptet rea cum dicitur remistio effectus denotat remissi onem causo negant Ioc quia di- culu, lirum pro uestire ratione materiae, vcs dispoisitionum subiccti. Ad secundam ex Arist. 8. Metaph. eX. io dicitur, quod non concludit tormam suscipere magis,vel minus sed tantum, quod unai, rna. est perfectior altera ibaratio non assignatur ab Arist Archange Ius auloen dicit, quod ibi Arist.non loquitur antrinatiue, ieci siti, col. litione vestit sens sis: Forma substantialis non suscipit magis,vel minus, id si susciperet ullo pacto, tunc susciperet in materia, sed nec hoc, nec illud supplendum est, Crg I non valet illa aucto ita pro Sco O. Uerum quod ista opinio sit talia, patet ex rationibus Scoti ad ilictis, qtiar non soluuntur per responsione illas, primum argitineratum Scoti manet in suo robore :quia materia liabet Esse aiirma, materia in composito est talis con litionis qua se, rno dat ei tale esse, ideo si operatio indiuidui unius est pellectior, quam alterius,aioc non est ascribeiadiim materiae, sed forme: quia cuma dat Eue, nec pedet a materia, sed materia forma Nec est dicendum, quod pioveniat propter dispositiones in materia, quia dispositiones
consequuntair formam ergo non sunt cotraria fiuina .Maii, ita Crgo intensionis, vel remis suinis non est ascrabenda dis pisitionib', sed fori , que est causa priina.l taeterea,ille dispositiones,que iunt in materia, non fiunt contrarit forme, quia conti arientanae ad aduentum noue fomine recedunt, ideo non possunt impedire operationes forme in diicie de nouo.
Secunda ratio similiter manet in suo robore dictum cst enim quod si ibstantiano: potest dici suscipere magis , vel mi nus ratione nateti , sed ratione stir me. Responsio Archangeli est mera fictio quia patet te enti textum, quod Arist.aLLon tiue loqtutur, ait Enim Et quem adiani piria nec numerus habet magis , nec minus, larc qile secundum speciena sub- Ili ni hi sic sui quidem cum materiai Ecce .ist: O si liidem cuin materia, loquitur
Preter ration adductas pro opinione, . 5Scoti opinio aduersasNirilia impue natur vi Iosic. Ipsi admittunt,quod una forina inteni a. sitis operatur alia quod etiam experien ii i patet sed confiigiunt ad modum sue positionis . dicentes hoc prouenite pripter matcriam Edispositione eius, ideo hoc corum fundamentum sic confutandum. Et quidem cotra illudiunt illa duo argumenta superius secundo capite facta
contra D. Thomam, des Dipta ex Scio in primu Sententiarum, iis . I T. q. vltima.
Sed praeter illa adhuc et eo scin loco arear uigumentor Formaturita ignis, tunis, opstuat forme eiusdem speciei species secui pirum . dum se totam habet dispositiones critictam rationis in susceptitio,ergo omnia nidi iidua illius habent dispositiones et iis dem rationis,& sic uni uncinditi lut linio habet maiorem dispositionem altero, Cusint eiusdem speciei, tamen via limin- diuiduum est magis intensium, vel remiciti in altero, eigo maioritas,vel minoritas no proueniti dispositioniblis, sed ex gradibu ibi marti m. feci inda propositio probatur quia dataveritate eius Opposis U,
seqtieretur, trod trando ligni uni si di spositum ad recipiendum hoc indiuid tibi ignis, non esset dispositum ad recipienduin aliud inditi id uia ignis eiusdem specici, quod tamen est ridiculum, quia cuinii Gnim si calefactu in ad gladias debitos, re cipit in linerenter hanc, vel illam formam ignis.Secundo.Si precedant tales dispositiones ad magis, taminus, tunc non crit unus inratus ab intens ad remit sum , quod est absurdi i m.Consequentia probatur quia nihil mouetur ad retinis sum, nisi quatenus habet dispositionem istam conuenientem receptioni remissi: non potescat item hec dispositio habe: in is perinG-t tu tactum in hac dispositione, adeo, quod intercedit motus fictus in illa di o si
ne erg motus ab intenso ad munio uni non es Sci unus motas, scd duo. Idein dicendum de motu a remisso ad intensu in. Contra eandem opinionem habes lationes apud Giegorium de Arimino, i Sent.distinc. I p.&apti l CCOniam I. Ienten .distinct. I . sed pruna ratio ad dilata contra responsione in Aduersarioruin adptimum Scoti est validior Cmnibus, 'Lia Ie a fata-
492쪽
est se indamentiam huius positionis. i Ad ration os aduersariorum. Ad prima et e Formae sunt sicut numeri, etiam dicitur quod forma substantialis accepta pro quid ditate,ut abstrahit ab indiuiduis, nosti scipit magis vel minus, sed forma sti, stantialis ut participatur ab indiuiduis su- strepit magis, Si miniis,ut dictitii est, Au
Mi. Ad secundum per idem Responderiar quod est verum de gradibus quid litati-uis,id est de different ij specificis,' variant speciem, non degradibus indui id ualibus,qui non variant speciem vi dichum
Ad tertium dicitur eodem modo. Ad quarti im de Auctore Sex Principiorum dicitur, quod probat formam esse in diuisibiloen, quo ad quatri ita Cm molis, non quo ad quantitatem porsectionis; nos autem loquii nur sectando inrido,non primo Ad rationes Mercenarii pa et per fecundam distinctionem insecas lignan
Ad primam dico, quod Arist.in Prarili
camentis ait , proprium es e substainiae non sciscipere magis,vel minus motu conLinuori non tameni mar quin suscipiat magis,& mimis motu indiuiduali, se itin- di sibili, ut dictis melli iti xta hoc Aristot ponitdisi rentiana inter sit l, stantia, Maccidens adeo quod est si in Arist in P aedicam Entis, quod fit ibilantia non suscipit magis, vel minus motu continuo , ut ficit accidens unde exemplificat, Si
cratet non est in agis,homo nunc, quam
prius, qiria habet semper idem esse, quod a principio habuit sed he nec st modo in agis albus quam pritis, quia accidens m
tti conlinito intend in & emittitur; His tamen non obstantibus Plato potuit habere pedis citorem formam in generati
di Adiecim lana auctraritatem exti de Anima texit C .dico, Diod nihil aliud probat, nisi uod bitria ibi tantialis non sti- scipit magis,vel minia motu continuo, di ideo est ita perseera in ptiem,quam in sene quod concedimus; sed propter hoc noausertur, quin in motu ita diu dilati suscipiat magis taminii S.
Sed protroin,& dilucida diutione rationum in contrarium adductarum , cadducendarum, pro declaratione auctoritatum Aristot motanda sunt duae li-stinctiones. Prima est, quod sit,statia duobus modis accipi potest; no modo rimquid litate ut abstrahit a suppositis, S un- diuiduis; Alio modo potest accipi subst
ita pro quid ditate,ut includiturin indiuiduis substantia primo modo consideratano suscipit magis, nec minus,quia quod-cuque additur quid litati est dii serentia specifica,quae variat quid litatem contrahendo illam, ideo hoc modo non suscipit magis, nec minus. Secundo modo quid litas substantia suscipit magis , Ac minus, quia hoc indiuidimna perfectius habet naturam specificam, quam alit id. Secunda distinctio est,quod aliter contingit suscis cie magis, S minus in Accidentibus Maliter in Subs antiqs, quia in
Accidon tibiis magis, S minus inducitur motu continuomam eadem caliditas nu-mcm,m Ido Est in quatilior gradibus,modo in octii, modo in sex, semper in I tu continuo absque quod corrumpatuita intendatur,uromittatur ad predictos, Scsimiles et r. idus in substantia autem magis S minus in diicittar sol timin mutati ne indiuiduali, qua est generatio, quam appellamus mittationem indiuidualem quia tenta in alti rad indiuid sitim; quando autem inditi iduum genetratur, tunc participat magis,vel minus alio indiuiduo de sua natura specifica , sed postea amplius
non rem titur neque intenditur quoad substantialem illam formam quam recepit, sed semper in dona eradu permanet re in hoc consistit diti erentia inter Substantiam : Accidens Notandum e. tia, quod di ierentiae specificae ei quaru additione variatur quid litas, licvtur gradus specificngradus vero illi, qui in latitudine eius de speciei repetitantiar, secundit quos magis es minus participatur ab indiuiduis, dici in tui indiuiditates Per has
duas distinctiones respod Ottir nam Uniter ad omnos alictoritates ruoncludunt enim qi:od substati accepta pio quid ditate,&ut abstrahit ab inditi id uis, ta n Oscipit magas vel ininus. Ireat icti iri a C ne
493쪽
motu Continuo, non autem motu indiuisibili;& ita omnes illae auctoritates facitit pro secti a Conclusione, nec contradicut primae. Nos tamen ad unam quamque su-Adr pia respondimus Per haec patet ad auctona tactitatem adductam adauello, quod indiuiuet, duum costituitur in esse per tarma indiuiduale motu continuo;vt patet ex dictis.
itioves aduersariorum contra secundam conclusionem, di earundem solutio. p. IV.
Ontra secundam Conclusionem est Auer qui sustinet formas elementorum continuo intendi, remitti, sicuti etiam euenit in qualitatibus . Hanc sent. probat primo sic tertio Caeli, Com. 6 .Sisormae elementorum non suscipiunt in gis, binus, non potest L. iluari genera tio mixti consequentia probattuet quia elementa certum est,quod manent in mixto,no possunt autem manere in esse summo, perfecto: quia tunc generatio mixti adi enirerenti persecteto, tamateriae iam existenti in achuiquod autem aduenit enti existe tui in actu ,eit Accidens ergo forma mixti habita per generationem, est et Co R- accidens, quod et uncontieniens. OInfi firmeniatu quia mixtum non esset, ni , quia unaqU Eque forma Clemetorii dat eis simpliciter; quatilior aurem sunt elemcnta,ergo quattuor cdposita,eigo mixtii non e set unum Secundo,ibi aduersus uice ita sicaretiit.Silo imae Elcmen totam non remitterentur ad remimonem suarum qualitatu nisi i in celementorum possciat conseruari in materia sine di oositionib. suis; Consequens est falsum; COsequentia probatur: quia qua ratione duo, Vel tres gradus caliditatis remitti pol sunt absquet C missione formae, pariter&Omnes c imsint eiusdem rationis , sic Orma ignis poterit manere in igne, tanun ignis merit calidus . Ultra adiungit Scotus alias
rationes pro hac opinione , quas prole Antonius Andraeas adciucit. x. Prima,Calidum intenditur,& remitti
mi tiir igitur ignis; Antecede est rinis siti; conii quenti. problitur: quia proprii pass et fio sequitur mi mam tamquam peti sci causam,ergo clim propria pastio antes iditur ,
signum esti quod sol na quoque intenditur per se. Seca ad i. Si in alterat itane prae a cedente corrupti nem aquae in ignem, m-
ducitur calor in aquam ipsiam deforma ignis, non perfecta, ergo in i perfecta, , remissa Antecedens patet: qiuaa-
qua per calorem disponitur ad cor iptionem, receptionem Grinae ignis. Probatatur consequentia quia calor et propria passio formae ignis, propidii passio non potes esse sine subiecta. Insuper, quia si posset induci unus, vel duo gradus caloris absque ibrina ignis, pariter possent induci omnes sine forma ignis, vicisset totus igneus calor in aqua , mala rei aqua, non esset ibi forma ignis, quod estabilirdum. Tertio, ignis remisso calore non aeqiles ignis, sinum aquaticum no conuertit semper aquam in vinum' tamen illae generationes fiunt per formam subitantialem generantis, ergo signum est, quod illa forma remittitur consequenter tiam intenditur. Quarto, Ex Arit t. s. Play conne quod . trai mutatur, partim est in ternalia D a quo, partim in tennino ad quem, Elgo Oportet transmutantem habere partes &secudum illas partim esse in uno loco, Spar- tun in alio uiocno potes uitelligi nistro in sit diuisibilis ergo suci ellitie inducitur, sic intenditur, remittitur. auinto, si duo ignes numero uniantur,ri, sint unus ignis,certum est, uod ille est tantii I, Creo certum est,quod ille ignis
compositus habet perfectiorem Orma quam nusquisque illorurn per se seiunctus,qui .i ardentius urit.blis rationibus omnibus respondet Sco
tus loco citato. Videt iuri rationes pro b.tret, illo lunas rina numero et tintestor ' μ' .llic I .i, ut diximus in ptima Conclusione deforma substantialis, ut in hoc sensu, adduxisset Antonin an si as, non esset contrarius Scoto, illas concediremus;
sed videntur vlici ius probare quod eadefornia tibi tantialis numero intedatur,ecret Iurtatur, ut tacit albedo, loces , diri gat Scot in propter hoc soluit illiis rationes, ne Ne enim hoc ultimum probat: Antonius Andreas autem videtur eas adduxisse in hoc sensu, sed qt id quid sit de
494쪽
MAGIS, ET MINUT THEOREM A Xv. gos
mente eius, ad rationes respondetur.
N Ad priniam dico, quoia supponit fal,.sum, scilicet, quod elementa nianeant inmixto,vel secundum esse remissum,vel secandum esse summum, quorum virum
que falsum est, ut diximus in materia de
quia exit extra latitudinem determinatam mici sciam conuertitur in aquam, necesis eth quod amittat calidit tem,&remittatur,ita quod ignis tendens ad corruptionem,est remissior igne in el- se quieto,licet habeat eandem formaru quae perfectam Ex quo sequitur etiam . quod ignis tendens ad corniptionem in
i. Ad secundam est notandum pro intelli 'entia, quod intilia entia ad hoc ut sint aquam,sir aliqua lominus caudias aqua,
simpliciter,neces s. uio requirunt aliquam vim di et
'tia uatem , infra latitudinem aliquam graduum,no tamen necessario in hoc gradu vel in illo: exempli gr. uia Vita homianis requiritianitatem aliquarn , non tamen requirit hanc proportionem hum x una praecisam in hoc gr.idui vel illo adi rivisit,qui si vita requireret determ naturn gradum sanitatis,ut hanc propo tionem humorum praecisam sequeretur, quod corpore meo aliqualiter infirniam animae mea periret, v a deli ueretur;
dicendum est ergo, quod drina substantialis requirit aliquam qualitatem infra
aliquam latitudinem , sine qua extitere non potet , tunc illa qualitas intra illam latitudinem, licet inrundatur,&rC- mittatur,dummodo non caeciit illam l. viatudincm, Orno sim permanet in eodem statu dicam vero qualitas exit extra illam latitudinem forma statim coirumpitur,
ita in propolito,i Orma ignis ad hoc vidit, requirit callusitatem in quadam latiti id hne graduuin ut exempli gratia, requirit caliditatem qilinque gra liuim, dilicet,
a quinto addet uarii in adeo quod supremus gradus ignei caloris ethdecimus, in-ritnus est quintus quando ignis est in esse quieto, quia tunc est in furnino ignis
habet calidit. tem in ciccimo gr. hi, cum vero alteratur a conteario, paulatim deperdit gradus tos, scd non statim cum amittit declinum: .. dum caloris, forno i in alteratur, cd neque cum amittit octauum,ui ext minuta levidennis, quod si auferatur contrarium, redit ad pristinam caliditatem decem gyaduum quod si mrmacuset remusa,Crit,uic non possiet, ut dictu in est supra; neque etiam corrumpituro quia non requirat praecise decimum radum caloris , vel octauum ad suum esse sed cum corru 3pitur quintus
gradus,tunc deforma igni corrumpitur,apsa,dum corrumpitur in ignem, amittit
uigiditatem, recipit caliditatem non potest enim serina a iecorrumpi, nisi cum est inditissa caliduas in tot gradibus, quod sit incompostibili&llaim. eaquae, sic caliditas debet excedere frigiditatena
In aqua mulctim, antequam flamo aqvie corrumpatur.E Conuersis,in igne corrumpendo in aquam,frigiditas doDEt exced re caliditatem, ad hoc,ut forma ignis corrumpatur, Minducatur forma aquae alioqiuia non et Set bene disposita aqua cuin conuertitur Ili ignetna neque ignis, cum conuellituran aquam: ignis ergo in via
ad corruptionem In aquam et minias calidus aqua via ad c d ruptionem in ignem, tamen in eis quicto ciarum est ,
quod ignis est cilidior aqua, a itia frigidior est ig)E. Adar metitum ergo negatur consequentia:Ad probatione dicitur,
quod unus, duo gladiis non simile ssari simpliciter ad hoc, mrma sit,sed citeri iura laetitudinem. Per hoc soluunttri , duo acgumenta coli,quae vidcntur pr brae, clii dii trienditur calor in aqua cor m iaru penda in igne,itiam ibim ignis paula notiti mundii catur,quora prim tu est. Si panita . actim non inducitur forma ignis in aquai. . adum aqua conuertitur in ignem, sequi s. tur, quo aqua tuanens aqua,etit calidior igne manente ignesquod est absurdum ad hoc res poli letur, Mnegat reat sica, Ss T, conseque i in aquas Igne invia ad cor tur. ruptionetin. In elle quieto vero,conseques est falsum .,Ccundit margumentum; est Ignis corrupedus frigescit,igitur anici corruptione deuenit ad unacuin gradum caliditatis tantu, qui talia noninnam di .sponeretur ad cor Huptionem, ergo aq incorrumpenda in igne,excedit ignem cUI-
495쪽
m LMEN EST INTENTIO SIUE SPECIE s
(non disputando modo, an Onna lenis seci cone spodeat prisprius Oradus Erinpossit manere cum vno gradu calori nec forsim enim cum ignis admisit plus
quam medietatem graduum calidi Litis, Prina ignis est incompossibilis illi matenae propter frigiditatem oppositam, hoc autem non facit ad prasens quaesitum it supra, quod admis a forma ignis manere cum unico gradu caliditatis,& nouem trigiditatis, hoc consequens non est absu dum de igne S aqua in via ad corrupti,nem, sed esset in conueniens de illis in esse uicto sed sustinendo latitudinem gi uum, dicimus, quod igniScorrum pCn diis stigescit,&cum amisit ultimum gradum sua latitudirus est furficienter distiosius ad corruptione ina ita iri, ita quod numquam permanet ignis in tali gradu quod sit minus calidus aqua corri inpenda in ignenin idem dicendum de igne o rumpendo in aquam. Ad primum ex Scoto, negatur consequiantia, potest enim esse,quod causa naturalis impediatura coirario agens pie- sente, agCn re,&ua per illud ontrariupotest eius ei Iccius remitti, licet ipse causa non remittatur, quod hic patet quia caurea sibi derelicti ablato contrario caus re et sectit in perfectum, ut prius,non ei-go remittitur Causa in se, licet remittatuies Techus.Valeret qua dem Consequentia arguendo exserie ibas causatis a diuersis causis sibi derelictis in essem laicto, quia si illi effectus sic se traberent, quod unus e sectaragis inrensior alio valeret quidem
tunc inficta C ergo una causa est intensior alia vis nos argumCntabamur pro prima conclusione de drina subitantiali; pro ea enim recte concludit, noli prI hac secunda Ex hoc apparet, iii iam sica Antoni j Andre ad hanc responsi Cm nulla est; Ad probationcm consequentiae, negatur
quod caliditas sit propria pastio ignis'
quia nec indivisibiluer est sequens, no ire istam dictinctionem decimam
'. tertiam charosum de luce, di tu- Ad primam prcbationem consequentiae dictum est,quod caliditas non est propria passo ignis Ad secundam similiter dico,quod non valet unus gradus cal ris potest esse ab agente extrinseco, scilicet ab igne in aquam sint foran ioni ,-go omnes gradus ignis pos liant nece aia ilia sine aquae corruptionet, de introductione formae ignis,non valet: quia fiONDa ignis requirit quandam latitudinem graduum indet ei minatam, ad quam postea ipsa forma ignis subsicquitur. Ad tertium respondetur, tiod inten is o S remissio iij huiusnodi effectibus', prouenit c contrario impediente, lem ma autem sibi derelictarit esse quieto, novalet'.
Ad quartum,dictum est supra in Theo A. .
I emate, quod daturan intimus mori: s, ibiam rationem concludcie extensionem quantitati uian molis , non extensionen, virtutis ita perfectionis, de qtra nuc loqui
Ad quintum dico,quod tunc fit gen od- . ratio noui indiuidui liabenti et rimam in tensiore ex duobus enim illis indiuiduis
debilibus gOneratur ab agent unum individuum habens mima in intensiorcm , ideo concludit hoc armum Vntis pno I. conclusione deserna subit uatiali, non contra hanc secundam.
I timen est intentio, si ii specie sensibi is ipsius lucis. Tonitur quae Bio coli ad literam ex Iecundo Sententiarum dis .i 3 quae si . nua, quia in ea hum multa puIchra ritu de hac materia cap. I. Adrifoliuntiaerens, sed est qualitas neces lario consequens forinam ignis neccilitate absoluta, secundum aliquem gradum determinatum in illa latitudine. Ad secundam rationem de alteratione negatur limiliter consequentia n. Hia non est verum, quod cuilibet gladia qualitatis, qui uaest per actitanen agentis extrin-
Et primo quFro, et trum luxgignat lumen tamquam pro riam Deciem sex'bi
496쪽
SENsIBILIS IPSIUS LUCIS THEOREM A LXVI. Ios
ue patet de igne,ergo est substantia portet aerem moueri localiter adueniente Praeterea.Lumen fran tur, es refecti lumiue, di non moueri recedente, vel utur, go es corpus qui et Lia sunt passiones adueniente lumine quia tunc in medio tί- corporis luminato non esset respiratio aeris: si illud Praeterea. Quod non sit pecies, quia de corpus esset localiter motum propter lu-nombra medium, non iespecies coloris men. Nec etiam lumen es forma substan- Excludit etiam oppo tuum Icilicet tene tialis quia illud,cui advenet,manet pcrfe-bram,non ita species simul enim sunt spe ciu in pece illo recedente .sicut apparet et cies oppo torum, Pessimul sintspecies at aere quandoque illuminato quandoque te-bi,tamniti medio nebroso. Neces materia, Patet. Nec ali- Tereio uia habet cfectum realem in quid pertinens ad genus subitantiae. Nec e Perisimile, quod ad aliquid aliud genus pertilieat, praetexquam ad genus Q litatis. Cum autem quatum adter iam speciem dissi iguatur ausalitas tu quant item lens-bilem octio qualitatem, quae clupecies, siue intentio qualitatis seni bilis. Notandum est, quod Ditentio nou dicia lux, ecundo quid ummi, Tertio qua iter tu tur hic illud in quo tendit sensus quia hoc moria tuta guat ut . modo iptum objectum citerinteintio; sed in-Debrim dico, quod lux nou pote filio tentio hic dicitur illud,per quo tamquam, ni tib iantia queae si pia 3 et misitim per priaci eum formatriin obiectum tendit
sic DCtantia,eigo, i. cit i. iit, sevius Osic quidquid ei siguum, es Tres quoi iaccidens, ergo ras uulfo ubi an secuti sum se gusZ de doctr chrissianae mcdio, organo,scilicet,vium corrumpere P giguere colorem, eiectus realis Docconuem jeciei etc. contra, Luxen de sensibilibris ex . de e et ima lex os ergo habet aliquam speciem sensibilem, novaliam a ta muc, cr-go, etcIIic tria suti videnda Trimo quid sit ira, tuod enim vel e ci nulla accidit, ex prinis Thystc.tex x . Uutecedens patPt:
quia si in igne esset lux forma sub Iannalis vel esset,ltima diserentia specilica, vel aliqua imperfectiset,a tu exent inpo- licet non conuerso et ideo tu distinctione rei, et signi . res accipitur pro illa re, quae nou e i signism, licet i Di, quae si signunts etiam res ita in istinctione rei oeiη-tentionis licet ii tevtio et res, et forte ententia adformam specificum. Tun primo biles res in quam possit sensus tendere,
doc via tunc quaecumqtta haberent tu tamen illa dicitur iumentio, qua non est
cena essent eiusdem peciei secundo tantuni res, is quam tendit sectis , sed est Modo quia tunc issa forma esset imperis ratio tendendi in lupum citius es propriactior forma specificastitis, et ita nouellet similitudo. formasub tantialis alicuitis corporis caele Hoc modo dico, quod lumen proprie e tfiis in quo nulla e forma substantialis in intentio siue species usibiles ipsius lucis:
perfectior forma elementari Tertio est probabile Dimam sub lautia Iem corporis caelestis consequi aliquam formam assiuam, sicut formas substantiales generabilimus, ct cori replebilium conse squulitur qualitates activa. Nim est autem rasen limpositum non crititur, di ita tu quod probatur. Tum quia si non esset intentio, turic possitum supra sensti prohiberet rasum quia quod es tantum teusibile, e nou rata olentiendisi ouatur suprasensum impediat tentariourm quia ensibilesv-
alia qualitas cousequens formam substantialem corporis caelestis udin lux . Confirmatur per Daina . tibi ori cap.8.
. De secundo dico,qubflumen non est ab nantia completa hoc e I per se tibiciens, quia nec spiritualis . cum lit extenhibuis crum et Pi at nec corporalis via icthc duo corpora, etent Modus bonites 1Ne, quodsicut lux, dit muties enim lumen cum toto aere, nec o visibilet ibi in ruralis colore in
menirepra positum oclito impediret ipsum
Doc autem es V sum, contra tam a. de me viatorem 'ra de Seum, Sensato,ri ara his viti o nectu est 'men proprium et .ctocula che ad hoc, trecipiat pecies cois, et ,
497쪽
species eius est naturaliter prior specie Gloris et ita tam tu perficiendo medium tae uod medium non illuminatum non sit capax ad percipiendum colores, qud in in per iciendo, cum ita quod orgamim non iralmiuatum non sit visuum proxim p. Quantum ad Tertium articulum,qui declarat istum fecundum, notandu est,qi odest dare triplicem radium, videlicet, radium rectum es fractum,et reflexum ecundum ipsum Auicen .in Terspectit a sua. Rectus radius est, qui diffunditur talumn so in medio eiusdem diaphanestatis quantum durat,irtus lum tuos . Radius reflexus es , qui occurrenteo, paco, ante quam terminetur,irtus a diu alumicos, si stud/turi partem oppositam. non ex electione, sed quia naturale agens, cuius virit sactiva non est totaliter exhausita, in directum agitat antum potest,
quod uon potest in directum, agit in obli
Nidius fractus es , qtti occurrente medio alterius diaphaneitatis, non tamCI: Omnino opaco, multiplicatur in illo medio ednon secundi m lineam rectam, sed incidit ibi angulus: quando autem occurrit medium densius frangitur radius ad perpendicularem quia ex quo eli perpendicularis est fortissimus in agendo Uude cum frangitit ad agendum in mediis, lenctus, requiritur siti s propinquior perpetndiculari radio talis est situs radiis pacti ad perpendicis larem, valido autem occurrit medium rarius, 'angitur radii supcrpendiculari propter oppositam calmam. Dico tunc juod lumen multiplicatam feta udum flos tres radeos immediat gignitur ab ipsa luce CF.etiam immediat des species sensibriis ipsus lucis De recto patet De reflexo probatur: tum, quia per illum radium,idetiιrres in se nou autem
aliqua species impressa speci lo reflectetite.
in uia iuuare Commentatorem de hoc,
qui dieit quod radius egreditur corpore, adioso,ta diisnditur in peculum ci indere lectitur in eodem. ysdem modo etiam per radrum fractu, ridetur ipsa res multiplicansmet nota petita et erea ipsus rei, Loescat salumna primaria multiplicatione dissura utiti nodiat species lucis gignentia forte ita
i inmediato gignuntur ab ea, loquendo de immediatione ad causam moti excludendo ordinem esse tuum ordinatorum, respc-ctu eiusdem caura. Sed praeter icta est aliud it meu sectiniadarium , quod dicitur lumen accidentale, quale IIbbi et imbra. In hoc enim dis inguitur,mbra tu actu tenebra, qttia tenebra est priuatio luminis tam primari , quam secundarii; umbra es priuatio lumi- vis primarii. Istud autem secundariis miti-men,licet quandoque diffundatur per reflexionem, nou tamen d co pore polito, quia
reflexio diali corpore es gignitio radii primarii, quia es immediata species ipsius latas giguentis, non autem sic isti, lumen secliuitatium immo giguittir ab ipsi lumine primario, ita quod si per impossibile refle-λιo remaneret sine i miue radit imprimentis, gigneret pharic/, vel hemisphaericdis ad lumen secundarium, non sit autem gigueretur lume reflexum d radio primario,qt alis est reflexioci corpore polito, est ergo omne lis me uspecies sed lumen primorium est ecies lucis gignentis, tum tu secundaritim species luminis primarii. Et ex hoc patet ad argumenta, quae pose sint fieri contra istam partems quia cum lumeu videatiir, non erit species cibilis. Re pondeo Decies aligit intensa nouob iante, quod sit intentio, o pectes alteriis cris bilis potest tameo in se esse visibilis, sicut dicit Comment . uper de Sensu, disivsato, capitulo t. quia quando lumen rcflectitur ad virides plantas,colorantur parietes . Similiter species non sunt visibiles, nes quando ter inanti r ad opaca, ita quod nou contigvatae opacis , o possunt gignere specie fui,quihus videarum tur: sicut species coloris dam et in medio con videtur, sed quando contiguatit opaco Anci, deri poten sicut patet de radio transeunte per vitrum coloratum, apparct color pariete, ubi termi eatur radit si te νι- detis r coloratus smiliter sciit vitrum et tamen iv medio non erit ille radius color ius visibilis uec tamen propter hoc Degatur ille rubor essespecies, qui apparet in pariete . quia oculus ibi exitiens cuis supponeretur ille rubor, videret ri heum, irru,
498쪽
sENSIBILI IPSIUS LUCIS THEORE A LXVI. si
didibile, sed ista est vera. Omnis intentiomu tantum est visibilis fed est etiam ratio
videndi. Unde forma illuminans Lunam, lumen est, non lux squia non est corpuit minatum in Luem Stam cuili sensb. iis, et spectes lucis, s militer per e sit tot. inde Sensiti, Seu to cap. 1. FIsigor emd, ab oculo moto in tenebris,sibilis est: e tam, Uspecies lucis tantlim. Et Milem modo lumen non terminatum ad opu- cum, Ion videtur, quod patera. tu quia rad Solares de nocte non apparent, qui tamcuintercipiuntur inter nos, et caelum, et supra conum pyramidis umbra teri C. Tum, quia exissens in carcere opaco et tenchroso,
biper oppo ita foramina transiret radius Solaris io videret ita, qttόdnt quam re- nee cnte se ad opacum, non ideret illum radium,s corpi scula illa non fraemantur. Similiter si medium illi in altim esset ivsinitum ration terminatum adcfrpvso pactum, Sole existente super Hetri ovum nihil videretur Quia non esset termi Naus. Eandem ergo conditionem habet lume, si 'am habe ut aliae pecies principales coloraem, ei stanti an ad videri, voti videri,scut princi vales species coloranu quae scilic rapiet dios multe plicauitur, possint generare alias fecundarices accide Hales nou a. d. os muli tu catas, di per illa videri Ottanneu non negatur illas primas, e intentiones pro eo Aisces simpliciter sunt smilitudines illarum primorum colorum Iglientium,ita in proposito.e d primum dico quod e g. glisin. accipit ibi luce in pro corpore subtili puta force pro ignequiis corpussubtilius u mixto, vel pro al: quo corpore subtili multum conueniente cum igne in natura: sciscet scri-ditura dicit, luce faedam fili se prima die: nona 'od tis v si ut acci dys sine subiecto, sta tunc fiebat corpus lumin Iem,crtius forim notior erat lux o deo describitur sub-
laedium ignotum per termitium Lot Orem. te secundum dico quod licrans in F, ne atterationis generat,no i autem illa qualitas, qua alteravit.
e G tertium dico, quod icta sint metaphoric dicta de lumine: sicut patet pratiatii Cn. 6.naturalium par. 3. non enim aliquid idem procedit recte quali motu locati, o tamen quanilogi se oliditatur frangendo, vel reflectendo: sed qua o irilisa ilia noui l totaliter exhausta, id it notantum causa dicit, quantunia potes causare, tunc vlteri: s, i non potes fecit udum lineae
rectam ager secund: mariam natura maxim petit, quia illa est breuissima, et iis .cacissem ad operandum: agit nec indum aliam liveam isti propinquiorem , et hanc fractam, vel restexam, si nihil potest agere ulterius, reagendo ni id passum in quod prius egitic scando tamen ibi cu illo priis scausat aliquid simpliciter imperfectius. Et si obiicias quod citra perfectiori causat priori diu potes esse causaltim imperfectius posterius, et ita cum toto medio. luminato radiobrim trio no potest esse trux, nec etiam cum medio illuminato radio, reo potest esse radius res sexus. Dico, quo falsitas vclusovis apparcta Olen rem . Fatet enim si aditis Solis incidat in a quam, et reffect itur in aliquem locum te
dicit res extorrem fieri, usque in locum illum tenebrosum tonstitem illic fieret. nisi prius esset radius, Iexus in medio illuminato radio recto Eodem modo dicit Sensis lumei, secundarium sue peciem luminis primarii dis: diu lumine primario coteuato alicui cirpor opaco,,sque ad oculum alioquin non vide itur illudquies ea primaritim , et tamen per tuum illudis dium est lumen primari s.
Tunc ergo illa propositio est neganda . νbi est forma perfectior,ibi non potes multiplicata aliqua imperse Stior, siue species, quae sitforma viperfectior.
Idalia, quae si ut contraspeciem, siue intentionem. Dico ad primum, qhod omne accidens tortae, posset denominare subrectum suum,in quo si, sis et denominatis: De nomen impositum, quod significari t
lcnominationem cocluenient ENi formast
Hoc modo non es denominatii una e postium di pectchus colorti, que rit UOD natiua impcstari colorebus, ici Una fuit biectu habent colores, secundu se reaia . Si autem esset denominatiuum in o tvm,qtiod denominaret ulu Hum .ibcruformam,secundum esse intentionale, uo secundum esse reale, heu poset edin mo
499쪽
minaria tale nomine albi, di tale estim, postituta lumine, di forte magis hic, quam
in coloribus,propter maiorem perfectione es euidelitiam huius intentionis, qvdm aliarum intentionum visibilium. . od additur fecundo de oppost dico, quod lumen, num non excludit aliud immen alterius rationis secut lumeis Solis noexcludit lumen Lunae in eadem parte me-d: , vel alterius telisi sicut nec spec/es nigri excludit speciem albi vella conuerso in eadem me medii, sed sicut Iumen quodcumque excludit d medio tenebram: qtra es eius priuatio non contrarium,νe disparatam, ita species cuiuscumque coloris excludit priuationem illius color et in medio' gd tertium concedo,quod res est,ta efffectum realem habere potest non tamen
ita res,quod possit non esse utentio quia cum ratione sua stati quod ipsa per se sit ratio tendendi in obiectum. Et hoc iussicit ad
rationem intentionis. uod autem totus radius gignatur immediat ab ipsa luce, o non pars radiici parte, probatur: quia si ponatur, qud flumen in aliqua parte melli gignat lumen ex se quilibet punctus luchis: ltiplicatse sphaerich, quia omne acti-tivm Maturale aget in medium circum Basaepharice si sit ex omni parte aquae dispostum, cis habeat opacum obitans ex napartesui saltem multiplicat he hemisphaerici ergo modos lumen esset elleus respectu alterius luminis, ex quo von habet opacum impedieus ex aliqua parte sui spherichic mi stiplicat , et ita sicut lumea principale evitalis flumentiterius M-cuvii Dium directum ita gigneretur exorum parte radii distantis , qtio sessi contia secum Praetere, Aliquod liminare poteΩ
gere in ditiatis localiter quia si non posse tagere visibi eli localiter, tanti ni posset illuminare alter, od indivisibile , quod si
praesens es tu ratione agentis alicui chlanti localiter,ergo et pari ratioue toti medio seque ad tantam dictantiam, ad quantam
suscit virtus eius, si praerens es illi toti di pstes in toto causa relumcn .ergo cari
ut gilia ipsum lumen sevitum ab nodato, quod posset eausare aliud lumen tam euluminare prs es est majoris Pirtutis Esd D
luimen genitum, inita praeuenit ipsum 'men is agendo tu partem remotam. Teclaratur sententia Scoti breuiter; opiniones e duersariorum reiiciuntur,
cum suis fundamentii. Cap. II. EX allata quaestione Scoti, patet quid
sit dicenuum secundum Scotum de allato Theoremate. De luce quidem asserit,quod non est dicendum, quod ipsa sit subitantia. Ratio est quia ipsa lux est per se sensibilis, at substantia non citiei sibilis per se ergo lux non est subitantia; sed est dicendum, quod est forma accidentalis activa consequens formam substantialem ceraestis corporis; sicuti ibi mas substantiales genes ab illum in corruptibilium consequuntur qualitates activae, quae sunt fornice accidentalcs; De lumine vero ait, quod non est stibistantia: quia tio est uibstantia completas quia nec spiritualis, nec corporalis, uti probat , nequci est substantia incompleta,ut materia,vel forma,ut etiani ibidem probat relinquitur ergo, quod lumen sit accidens. Non videtur alitein verisimiles quod pectineat ad aliud genus, qtiam ad dialitatem , Est ergo dicendum, quod lumen tuti alitas, Nessit de tertia specie magalitatis, tertia autem species Qualitatis, Icilicet, sens bilis Qualitas, diuiditur in duas partes, scilicet in Qualitatem sensibilem in Qualitatem, 'ira eli species, siue intentiora inlitatis sensibilis, lumen est species Qiralitatis sensibilis,quae dicitur species ta intentiora tialitatis per se sensibili S Sed pro clara intelligentia huius rei explicare debemus, quid sit Intentio, de Intentionale: hoc enim cognito,cognita erit n. ii ura UmimS, opiniones falsae facile
Porro hoc nomen Intentio, nil aliud significat, nisi attentionem, cediligentia animae in alicti ius rei consideratione. Vnde qui diligenter aliquid considerat dicitui attentus, scilicet valde intentus, sed in hac significatione non accipitur in pr senti. Alio modo accipitur Intentio, pro actu potentiae tendentis in aliquod obi istum, siue illa potentia sit intellectus, siue
500쪽
s N SIBILIS IPSIUS LUCIS THEOREM A LXVI.
, quod se habet lumen quia unici est cies Vimago lucis, uic habet esse rhes t sensus; locho Io consideratio, coenitio quam habet Intellectus de rebus realibi is videlicet de honian animali,&c. a Philosophis dicitur Intentio . dicimi prima Intentio : quia est prima
consideratio Intellectus circa illud obie- etiam realmqtiando postea Intellectiis iterum considerat illa obsecta realia, format secto da In Rinnes, ut diximus mTheoremat quod Logica est scientia illa secunda consideratio Intellectus dicitur secunda intentio: intentio, in hac franificatione comuniter accipi ira Phialosophis. Vnde scientia reales dicum ures sede primis Intentionibus Logica quae
est scientia rationalis , clicitur esse de s ctandis Intentionibus tamen instarienti intentio non accipitur in hac significa
Tertio modo accipitur Intentio pro illa rati: ne formali, per quam potentia tendit nisi, si sic species intelligibiles. species sensibiles, cum sint rationes formales quibus intellectus tendit in obiectam intelligibile , tensius in obiectu sensibit illa species dicuntur In letiones, taentia Intentionalia quoniam enim ii lar species habent eis spirituale repraesentant obiecta sitia dicuntur est inten-riones illorum obiectarum , id est imagines, sisimilitudines in anima illorum obiectorum. Ad propositum dicit Scotus, quod lumen est intentio,& species lucis: quoniam lumen est species, imago, per quam sensus tendit in lucem illam cognoscit, ic lumen habet esse intentionalC.
Sed subinfert Scotus, quod lumen ne-di m habet esse intentionale, sed etiam habet es Te reale. Pro cuius intelligentia notandum est. iii od illud dicitur habere soliti esse Reale non Intentionale,
quod solum est per se sensibile, sed non est ratio sentiendi alicui ut in proposito, lux est solum sensibilis; tamen non est ratio, si ita sensus videat recolor est talum visibilis, non ratio, qua visos videat;&ita lux, color, imilia habent solum esse se Reate,no Intentionale ed illud, iii od
specie , mi imago Intentinnales, est etiam per se visibile,
quia potest terminare visium, resic habet
quoque est Reale. cnet ergo Scotus, quod lumen habet esse Intentionale, esse Reale. nomodo autem lunae situ crse visibile, ternam et sunsum, non declarat Scotus, nequc etiam asse time dicit
quod sit per se sensibile sed inquit, sorte sextanten dicit, quod lumen, uniuersaliter illa species,uintentio est res,&ideo habet esse Reala inita patet quomodo lumen habet ile Reale,& Inici tionale quomodo autem lumen sit persi visibile; tei minet vis ina, infra inani- ilabitur ii unc I xvis i it et cliscrimeni inci luccm, lumen, nam lux est obi chitin per se visibile,&est forma accidentalis consequens corpora cales lia ,ut Sole,&Stellas; sed tum mi estis)ecies, imago ipsius lucis, ab illa mat os, uti alia specie sensibiles manant siproducuntur suis obiectis sensibilibus. Qisomodo autem lumen posti habere est Reale, Intentionale Scotus declarat exemplo Theolooico ex D Augustino, te doctrina Christiana' sed nos possumus hoc declarare cXemplo naturali, nam saepe vide-nui S a lumine per ampullam vino plona transeunte, produci speciem Mimagine
coloris vini in panno linteo subiecto ina enim rubedo, qui e est in vino est color
realis, molietur ad motum vini, quod
est eius subiectiim sed color, qui est in
panno linteo est color intentionalis qui non nouetur ad notum subiecti paniani, sed ad motum vini, Mad motum tu minis causantis,a quo prodiiciturnisse ergo color intentionalis est species, Mimago coloris realis vini; sic habet esse intentionale, quia etia est res in se, sisensibilis, ternis natur enim visus ad eum, di citur quoque habcre esse reale, licet illius
esse reale sit esse valde ignobile, taxi
. Hanc sententiam probat Scotus , chpraesertim probat, quod lumen habeat esse intentionale hoc argumento Nuia si lu-
potest sentiri,&quod etiam est ratio sen men non es et intentio, tunc positum sutiendi alicui, licitur habere est Reale, pra sensum, prohiberet sensationeni: quia
esse latentionale' hoc modo inquit Sco quod est tantum sensibile, non ratio