장음표시 사용
471쪽
soluit nam fit sum est ait, quod omne a- AS aequitiocum, pos it agere in scipsum absque di tinctione relli si quidem dan
. per transi i ationem e tricta uti est alam, respectu istorum inferiorum,in talibus autem nihil potest transnarata restip-ssim, R indit nil potestatem habet tri leue di sibi achum, nisi trabeat partem per
se in dientem, partem per se mDtam ,
quod probat etiam aliis e templis: nam vinum est virtute cali tum de actu frigidii, sed in putentia ad fieri calidum actu,
forinaliter, attam In noris test calefacere seipsitimo motus etiam secundiam Arist.gener i calorem, quo liquescit plum-bmus mucro sagittar, hoc modo quod mucro strigittar per motum agit primo in a rem, hipsum atterendo accendit, illo a ceto poli ea calefit ip e nucro ecce quod mucro, sagitta habeti virtutem Cales aciendi se, ei hin p)tentia flarmati,&tamenn In potest seipsum immediate mutare; non ergo est idonea ratio Scoti, ue-que haec dis in chio ipsius et coli , adprobat id im hanc conclusionem valet. ob. Ceterea, hircrmio e ita gens a sit riuo-cam , h. Ibet potentialia recipiendi
m, an ergo potest mutare seipsum est falsa, hi moliciit contritdictionem quia hoc eis et vertim, sequeretur, quod tale agenS, non esset in potentia starmati ad habendam illam ita anari sed e siet sub a-cru sempei , quia si habet virtutem op ridi, hest dispositu ni &est sibi praetens, cum iit agens nat male, earn cerit in a-o uiso Liret, viget contra Scotum ratio
Adueri itiorum , quod admissa hac sententia Scoti ruit processus Aristotel. in p. Physic ad inueniendum primum motorem immobilem nam Aduers istius dicerer, dei leniri aes prim im Iuens, quod seipsum mouet absque distinctione nio- toris,&moti sic non daretur primuin mouens una nobile . . Vertam , quia ista obiectovltima mili rat etiam contra eos, qui sustinunt, quod elamenta innueantur a seipsis, ipsi Adueri sti aliter respondent,&declirant hunc motur quo elementa se mouent alio modo si ram ficiat Scotus. - Franciscus Piccolomineus itaque re-
spondet, elementa moueri per efferetia let distinctionem originis, actioni*,sipasti
nis,n im corpus gratae, totum moti et,
totum mouetur, ita tamen, tolli diries,&pri in e rationes agendi, patiend iisti distinchar: nam quam lictata forina non inriueat, est tamen prima, Mintegra ratio a.
gendi similiter quamuis sola materiae nomoueatur,est tamet integra ratio pati ei idi &ita non sequitur absurdum, quod iadem, telatum ad idem, fit acti potentia Cum itaque elementum sit com Iitum ex materia, forma potest haberetii in distinctionem,quod si esset simplex, ut est Angelii , non posset ei competeret talis distinctio nec post et motiore Niccu- dum Aristot. sicut ipse Arii tot. se aliis In telliget iiij dlcit Iacobus Zib irella accipit distin hionem de agente operante permDIulia, de mutationem, opera nite per manationenia, verum est ait, quou in agente operante per motum inmutati nem, ne sic Eit innuens, motum distingui,at in operante perem iri. Itionem,non
Est necesse; per hoc bluitur obiectio facta ab alijs contra Scottim , quam ipse Scotu subluere potestinempe, quod stante sententia hac destrueretur processus Aristo t.in S. Physic ad an ueniendii ni d.tri primum moto te minam. bilem, quia Aduersarius dicere pollet, primum seipsum
proinde non requiridistinctionem reale mouentis, moti, cum a semetipsona uentur; proinde possiemus dicere, Cinium seipsum mouere. Respondet: enim, quod nullus motor per emanationem potetit dici primus quo tit, cum pCruen rimus ad hunc necessario prodeat a G-tore alio priore, talis enim motor porg- manationem , non potest esse nisi formai saturalis Mideo haec obiectio contra cui non valet. Preterea ipsemet Scotus aduer coisus se duas ratiori es ad modii in dissiciles stra adducit, quas non oportet latere , quia huic materiae maximum lumen praebet grum e earum solutio.
Prima est, aliqua diuidentia entis sunt ita incompossibilia in aliquo uno, ut Substa Scottia, magalitas: nam ditii ditii Hens in Stib et
stantiam, uitantitatem at videm is se qthbd id quod est Substantia,non est Q ia
472쪽
ritas,in quod est Quantitas non est Substantia, sed actus, de potentia diuidunt
omne ens, Substantia enim, Squantitas non diuidunt omne em ergo potentia, actus sunt in inpollibilia in quocumque eo letan non ergo est possibile, quod
idem sit in actu,&in potentia. t. r3. Secundo. Omne quod movet se diuidi tui in duo, quorum alterum est primo
. Physii Orti, quod nihil mouet se primo:
quia tunc quiesceret ad quietem partis,&non qui icerct, quod implicat contradi
s.lu Anicquam dissoluam cbiectiones istilio. nim,ostendendum est, quod modus isto-ium, quo dcclarant hanc inclusionem,&rationi resipondent, non est admitten-
Reu MUS; responsio quidum Ficcolominei est falsia . quia falsum est, quod rationes agenm di di,upatiendi in graui, sint distincta rea-cendi uici: litia cadem risima, quae est princia Pisc. pii imagcndi motum deorsum,est princi
quia materia de se, nullam habet dete minatam propensionem ad hunc, vel ad illii in motum,ut ad sursum vel deUrsimi; unde in leti est apta moueti sursum, invram deorsum tota ergo determinato illius inclinatio vis pastulae, est audiana, que lacesseel. t uir ergo eadem ratio, origo,qita est Plinicipium agenda,eit etiam principium patiendi: liocautom abunde probatur in Thcoremate , quod natura est principium pasti utina motu tantum, deiici si in eli quod niateria sit integra ratio patiendi, forma intcgra ratio ag adri Concedo quidem formam est intcgrarationem agondi, sed cum hoc etiam estra io patiendi: m.Nersa enim solum rubet porcintimi in ic crini natam patiendi , at imari Oill 1ec torminatur Praeterea materi iste Imrma, ut sum incomposito,ncia si mricaliter distincte, dinum numero e te, hi uncina, qd ei te possit,
ergono est distinctio realis inter illas de eo magis hoc sequituri quia videm , cocedunt, quod nosola materia mouetur,&non sola forma agit, sed totum mouet , S
mouetur, di estir ira edistinctio reatus
mouentis,ct moti;Certe id video quomodo possitis aluare hanc distinctionem roalem, nisi forte dicataquod grauia, dei ita mouent se,ut facuant animalia, quod quia est nimis vano non credo ipsum asserere. Ad rationes ergo eius, dico; quod surii Adi. cit aliquando ibi adistinctio rataonis in a liquibus agentibus aequi uocis, ut in prinposito. Ad Aristot. in S. PitylTOrum,l cxcu o. dico, quod ibi Atis . loquitur de agente uni uoco,quod paret ex exemplis adductis:ait enim, quod uic sequeretur, quod
neus, probat, quod Aristo t. ibi loquatur
etia in demotoica qui uoce, quia motor secundum locum, cit aequi uincta in UT , ta inen ait Ariit ibi,quod idem non Dic si moucri,S: mouere in i tu locali, ait hnim; Si idem moueret se idcin ferre et a ferreretur, quod et cinctati ni et S. Elgo; Rursus,omnes ratione Arist. in .Phvsic. ruc-rent, quibus ostendit delicii tendunt ei ead unum motoicia imm ,bilcm latione et quia possenuis dicere cum Scoto , quo litatis est distinctio rationi , Niter D iENS,S: mobile, a quod ideo l)os stimus sitiei cad movens, quod etiam molleatur aries Pr aeterca Est Conspicua A t. sentcntia is de generata textu s. bi di putans cotra Democri mi, asscientem A homosdc-scendere, inquit Arist. vel diuuluntur pmotorem de Obel C, S ita non erunt mi homi vel secunduru idem conta uia ipsis inerunt, quaeratio inanis siet, si ita de .set disti iacti irationis inter et, sensin motu lir, Rei pondet tur, quo ut supra dictum cst ibi Arist. l,qui tui scili triau Cmollcnscvnuloco, non aequit loco, ut ipsc me Atiit. testatur in calce icti ita G. ari Enim id
ipse dixit, quod niuit se monere prates tric- an suam tot uni,vcrum est ham in agcil-tibus una uocis At illi: d desinotuli calii, dico, tioci mouens motu locali, potuit comparari ad duos primo Potcli tanan .irari ad Ubi, quod cit quid cxtra ipsum 'gens, Sstunc respectu illius, cit gens adi sui nocum, quia inducit m Q Vbi quo lei tibi ma alterius rationis albim i , crquam agit, hoc modo noni sat At stotclas quod movens motu locali, non
473쪽
s et ELEMENTA MOVENTUR NATURALITER
possit seipsum mouere et quia videmus , quod animal seipsum mouet ad Vbi hoc, vel illud . Alio modo potest consideratia nouens motu locali in ordine ad formam intei nam,per quam mouet localiter, tunc non potest mouere illa forma , ad illun formam moueri quia sequeret Ur, quod tunc haberet formam , per quam
i nouet, non haberet, quod implicat contradictionem Min hoc sensu dixit Aristoteles quod non potest idem mouere,&moueri, quia ferret, ferreriar, quod implicat contradictionem hin hoc hnsi,mouens motu Iocali esset agens uni-uocum:quia induceret tarmam in se,perquam operaretur, quod inplicat contradictionem in certe hic est sensus in quo loquitur Aristoteles ibi, ut patet intuentiliteram, alioquin Aristoteles ipse mentiretur,dum ait:Id quod dixit totum non posse mouere seipsum , verum esse solum de agente univoco , quibus verbis mstendit se locutum esse de mouente in tu locali , ut est agens univocum , non vi Csta in aequivocum . Perlioc idem
Patet illud ex primo degeneratione. Ad secundam impugnationem, dico, quod processus Aristoteles non ruit, quia dato quod inter aliquod agens, patiens aequiocum , solum requitatur distinctio rationis , quod illud idem posset in
irere seipsum, non tamen propter hoc d
hitur status in tali mouente , quia huiusmodi motiens, non est immobile, Mideo non potest esse primum , Alistotcles autem probat necessario doueniendum esse ad vinna primuin mouens immobile unde etiam in animalibi is in . Physicorum texturio docet, quod mouent seipsa motu locali,&animal mouetur ab aliaima in motu locali: at anima a nullo amplius mouetti motu locali , licet mo- Iieatur ab obiecto motu metaphorico, tamen non propter hoc sequitur, quod anima sit primum mouens , ratio est:
quia licet ipsa moueat seipsam moturi cala re sit immobilis ab alio motu locali , non tamen est immobilis quocus n-que motu ab alio , quia mouetur ab ol
iecto, alijs ita de grauibus, licet seipsam'ucant grauia motu locali, non ainingraue est immobile quocumque motu quia moueriar ab alio, ut a generante adactum primum,& ideo no potest esse prumum mouensmon ergo datur status in illori licet ergo solummodo cadat distinctio rationis in aliquibus mouentibi iv,
motis tantum,non tamen pro D ter hoc se
quitur quod tollatur processus Arni in S.I3hvsicorum. Perlaoc patet etiam ad secundam ob adi. lectionem principalem, falsum et enim, quod ex hac nostra politione sequatur talum posse statui primum motorem qui Oelum,id est corpus illud aeternum, non est minobile per se, sed mouetur, Cr-go ipsum dat, quod esset seipsum in
uens,line intelligentia, non esset primum mouens quia non est immobile, at prilii Um mouens debet esse immobile, ideoliaetuit Arist.dari Intelligentiam, qua est
tantum mouens,non mota, Celum vero
est motum Ad aliam obiectionem,quod Ads.
elementa dicuntur naturaliter moueri, a
principio passivo,non activo, ii dictu es hin Theo lenia te de Natura,quod est principiti passivitantiniAd oblectione Illam, uod Arist.in 8.Pirysic rex. 31 nocverbuicit de rae materia, scilicet,an motus sementorta dicaturi ituralis a principio passivo,dicitur, quod Piccolomineus non
recte considerauit ili texturaria, ut patet
cuique intueti illu textu,claru est,quod in medio illius textus Arist mouet hanc dubitatione, quam etiam Antiqui quidamnarata ant, scilicet, propter quid grauia &letita in sua loca mouentur; Grespondet, qliod causa el , quia ipsa apta sunt secundi im propria natura ad illa loca moueri,ut leue sursum. giaue deorsum;ex his deducit Scotus, quod motus elemem torsi ad propria loca est naturalis, ut patetrat causa, principium huius motus
ex Arist.est inclinati,n ituralis, iue api tudo p ii sitia ipsorum Clemetorum , Crgo motu naturalis dici turnaturalis a principio passivo eoru scilicet ab illa inclinatione passilia,non ab ac titio piincipio Ham dicit Aristot.&que eadem Aristat. licere ait Scotus;& ita Imitet, quod nullius val ris est lurcobicctio Piccolominet. Ad alia obiectionem iam dictum est in proprio quaesito, quod forma est natura, sed non dicitur natura quatenus est piincipium
474쪽
suum , sol quatenus est principium passi inini, quod quomodo intelligatur, ibi dii iise osteius vid Ad ii rectionem alia ex eo loco Aristibi cui te dico, quod ibi Aristo t. facit generalem quandam diuisionem mobilium,&inter multas diuisiones, ponit hanc: quod aliqua mouet
turnatura, aliqua praeter naturam a d ciaran S, qtia moueantur natura, ait esse illa, quae habent in teinum plincipiis O- tu S,non ex temulans exempli eat de Animali secundum se tot tim, cum enim habeat intermina principii inari moueri naturaliter dicitur: si tamen Ioquamir ait Aristot.de corpore naturali: C se: possumus dicem quod mouetur natui aliter, praeter naturam;si mouetur contra incinationem pastitiam , etiam si ille motus fiat ab anima est contra naturam i si vero fit secundum inclinationem naturalem, est naturalis;ex quo colligitur, tunc locum facere pro nobis,ut patet quia inquit motum corporis animalis, si sit contra inclinationem passivam , non me naturat m, sed praeter naturam. Ad illud ergo, quod ait animal totum cum mouetur a seipsos naturaliter moueri: res pCndeo, per ioc denotare naturam esse principiu
tur naturaliter moueri: quia habent internum principium otiis; sed cura duplex sit internum principitim, scilicet ac uiuin, p. si uuim, Ex his non apparet, quodnam principium sit illud, Lod natura dicitur, kilicci, an activum volia sinum immo istud ste solum pastiuum colligituri vel bis sequontibus, in cuibus icterminat, quod si corpus mouetatur ab anima, contra inclinationem pacsuam, non natura, sed praeter natui ammotlcbitur.
CV Ad Zabarellam vero dico, quod respoxatio fio sita coincidit cum responsione Scoti, quam putat falsam: na dum dicit, quod
graue est agens per emanationcm, Uaero an sit agens uni vocum , vel aequi uo-cum,certum est(utetia fatetur ipse quod est agens a quhio cum quia incucit Fh mam, scilicet, Ubi, quae est forma alterius rationis a ibrina, per quam operatur ait etiam, quod inter tale agens, satiens ,
non requiritur distineti realis, sed iationis hoc est id citi od dicit Scotus, scilicet, quod inter agenSi aequit locum, cepasse suum si bi respolidens, susticit distin etio rationi sicum etiam respondet ad rati nem Adtiersarior ii, quod oli cretur princessus Aristot. in B. Igi ysic.&ait,quod ad suam sententiam ioc non sequi tui quia
tale mouens per manationem, non Orest esse primum, et ea scin respos , qua Scotti quare enim tale agens non potest esse prinatim, inquit quia scirper OUU-tur ab alio, scilicet a generante; hoc est quod ait Scotus hirtu simodi mo DCnsae-qUiuo cum , non posse flatu primum quia non est immitile, sed ab aliis mouetur, scilicet, a gonerant c, motu alis rationis, &generationis, Metiam ab .lijs et proces is autem risito telis, itionis ibi adductae,probant dari untim primiani motorem immcbilam omnino;non su Iiceret ergo dicercet latur la tus ad Cties, quod moueat se, quia primum mota clasdcbet elle immobile per se. per accidens,ut dictu ita est supra et sedetaba reli ideceptus est in cognoscenda ratione fui dameritati opinionis Scoti, optauit eni in quod Scctus adduxerit illa in distinctionem de agente, ni uoco, requi uoco profundamento ad probandum grauia in uere se, uti hac ratione, agens aequiti cum non requirit distinctionein realcininter ita passum, potita mouere se, e lementa sunt agentia a qui uocat ergo 'ssunt mouere se, unde inibicctione ala Scotum deficere in adduc da ratione suae positionis, quia falca et busta propositio quod omne agen aequiti Octarn agat in seipsum in quod nulliani agat in palsum distinc una a se realiter, cliti licet vera sit de aliquibus agentibu Sirqui Vocis,
ut ovium cum sit in haec inscriora noraeci tamen vera de omitibus et Sed fallitur dabat ella et quia haec disti laetio non inscruit Scoto ad probandam suam Conclusionem, sed ac eam pro bandam sitfficiunt retui et adductae pro Conclusione initimo capite,cla maxime, quia crefectus actu requirit causam acha; ed liaec distinctio inseruit Scoto ad declaradam sua inpositioilem, quomodo grauia mota tant
475쪽
se: ad soluendam illam obiectionem si abdita fio luet se, quia illa vera est in
agentibus, ni uncis noui di qui uocis.Unde s et se , t i5dali itia agentiae G V m i in uetans, ceu sin illis non requiratur uit tinctio realis inbuentis,
m perhoc pate ad suam semii in
Atta Obee nem principalem contra Scotti : rei iam neque enim S a is confecit talem rationem, rialem ibi colligit Tabbella Perium patet ad fiarram , b e ctionem, cui eode nundi Is Catiet citrico-tus, quia tale in uelis non est primum : Siae it nastum .ica tollet autem Aristo .i irae , quod mouetur ab alio moueriae . probori deuemendum esse ad viilii prinium mouens, quod suum nobile, quod illa mouens, quod in IuOPur, ori potest esse primuin, siue illud innueatura se, sine ab alio, quia ante se habet alium in torcniet primum ergo in Uens debet esse immobile quocumque motu,cilius Id non sunt grauia. Ad primum obiectionem Stoti contra se,respouet: tio Jachus, potentia dum bus modis iuderari possunt , Uno inrido ut sunt in I ii entis,& sic sunt inconiposissibilia in eodem nte,sicilli eationale, si r uionale in idem re Alio modo, ut a cipi itur pro principio activo,&passivo, hoc in Ido non sunt incompossibilia ine idem, quia non sic diui Ernicias, quia talia intellectus pia sente obiecta, potest inducere in se :atellectionem,&ita est activum, pallivum. Ada. Ad secundam respondet: quod illa propolitio: omne mouens C diuiditur, c. valet in mouentibus per cognitionem, mouentibus se orgianico quia illae partes organicae, taedum requirunt distinctione inter se, animam, et litiam inter se,ad hoc,vcmbucant: sed hoc non valet in monentibus su non organice, quia tollim est uniforme quantum ad actum primum , totvin inj I et uia quanti ini ad actum secundum , A l prostationem ex septimo Phy icorum respondetaquod ratio illa Aristo non probit, quod nullum totum p , sit se primo mouere, id est secundum omnes partes simul sed probat,quod nulli toti compe ut mouere se secundum totum primo & secundum Tuamlibet paria
tem primo, ita quod causalitas adaequa ta mouendi, competat semul toti primo, tacuit:bet parti illius totius primo, quia hoc implicata sequeretur enim quoad quietem partis totumqtuesceret, non quieteret: at si dicamus totum mouere se primo, quia secuta lumesi iamlibet par tem se mouet, mouetur, licet mouere se non competat primo cuilibet parti,sed solum toti, non implicat contradictione nec sequitur, quod si pars quiescat, totum quiescat,& non quiescat.
I mixto privespilam moto naturalis secundis elementum praedominans essformamiaeti cap. Vnicum
cxprese erieirtia constet, aristor res se asserat in initio pi mi libri de Gelo, omnia mixta moueri secundum prae dominium elementa praedominantis,
est dii ficultas, quodnam sit principium activum istius motus de hoc est contentio apud Ahilosophos Mortis r. Sent.
distoris . ltuest i soluendo tertium argumentum,ait hoc principium activum e se qualitatem quanda mixti, resultantem ex mixtione elenientorum similis qualitatis elementi prirdominatis: na desit mixtio ex elementri, ut diximiis semper, vel saltem ut plurimum , torma mixti magis
contienit cum vnn elemento, quam cum
alio: sic conuenit etiam cum qualitate illia clementi magis quam cum qualitate aliorum, sita alia qualitas est principium actius motus naturalis in illo mixto,quae qualitas non est qualitas cicimenti,cum non adsint elementa in mixto, sed qualitas itarinae mixti, quae sequitur con
Ad hanc opinionem comproband inet Scotus nullam adducit rationem, sed ex ijs,quae habet in quaesitos, quae nos supra diximus e ponendo quomodo elemeta maneat inmixtor, potest probari: quia principiti motus localis in elemetis sunt qualita eS,ideo Sina terra mouetur deorsus est grauis. ignis sursum, qa est leuis; go: in nuato causa motus ad Isic, vel illum
476쪽
vel illum locum naturalem, est qualitas ipsius mixti,ti sit grati tendit deorsum
si leue, tendit surium, uic de alijs, ergo
qualitas est principium activum motus , Notandum est,quod haec qualitas non est prima causa, radic motus naturalis mixti: sed est forma mixti, Neque valet conrea Scotum obiectio quam adducit Zabarella librori de Motu grauium, lautum,capitulo 1. 3. contra Latino , scilicet, quia forma mixti est alterius,
tionis a formis elementorum , quod propterea non potest efficere motum simplicem , qui dicatur secundum pratu lens elementum: quae enim diuersa sunt, diuersos motus quoque producunt. Non valet inquam quia licet sint diuersiae, tamen, ut dictum est, elementa remanent
virtute,& proportione in mixto, sic forma mixti semper conuenit magis cum aliquo uno elemento, rideo cum-sit magis similis uni clemento, Iam alteri,in tu illius Ormae dicitur factus secundum elementum dominans,non quod rem sit,sidomine tir,sed proportione,& similitudine forma ergo mi iti est causa, radix principalis motus qualitas autem is et uit pro instrumento: sicuti etiam disimus de calatu ClementDrum . Ex hoc patet quod in mixto est unicum tantum principium motus ac iuum natural non plura. Sed contra hanc sententiam arglutiat Nominali si qui sustinent, quod elcmentiam n In in curetur ab unica forma, sed a
blui ui quam opinionem probrat:
in imo faciunt duo fundamenta. Primum et Aristo l. s. de Caelo graui in suo loco non auitatu nec leue in suo loco leuitat, id est graue in suo loco non mouet , C- te in pu Alr sinii liter nec leue, sed h-lum quando sunt extra propria loca S
cundium fundamentum est, quod graue
tunc secti adum naturam dicitiir est edicatum, quando est infra leuius seipso; tu cfingunt exerta lima Sit mixtaim habens quinque gradus igneae qualitatis, tres ae-rcae, tre aqueae,ire terreae, certum est, in
hoc dominari qualitatem gneam , attamen non sciri per mouerura illa quia si tale mixtum ponator in igne, descendet,
quia illi gradus qualitatis igneae in prinyrio loco non mouente primo supposi-
to, insuper nouem alij gradus elementorum grauium praeu assen etcum etiam fuerit in ae descen ictaquia tres gradus aereae qualitatis erunt otiosi, ex primo fundamento , illi autem sex gradus grauiorum , praeualebi iniquinque gr.ld b is igneis, at cum eri in aqua tale mixtum ascendet quia gradiis aquei erunt otiosi', reliqui octo leuiores praeualebunt tribtis terreis, sic ascendet, sic illud mixtum quiescet inter aerem, aquam, quod oleo, similibus competere videtur. In
hoc ergo exemplo apparet siquod non
semper mixtum mouem ab elementopi .rdominante: sed etiam ab aliis non I rq dominanti bras . Verum haec opinio iure rei jcitur Tabaret ri tum , quia falsum est,quod qualitates dem elementorum maneant in mixto, ut disputauimus contra Latinos altos, tum quia equcretur quod idem moueretur mo ibus contr.2rijs naturaliter, quod est absilrdtim, n-tus enim secundum, nam qu rlitatem illi esseti itur ilis , sed ali clemento esset
contrariuS, violentus. Insuper equot e-tur, quod elementum praedominans , ut
PCrra quantiam cumque excederet , non
pn secura atram facere mixtum quiescere in suo loco, ut incentro, qui iusti dicunt , undelementum in filo loco non moueri reliqui octo gradu qualitatum leuium domin ibuntur, Millud mixtum ascendere faciet, et tergo dicendum,quod in unico mixto,Est vii ca Orma, uic est unicum principium motus, non plura quod ut didimus maiorem similitudin i habet cum vn' clemento qua cu alio; saac de causa dicitur moueri secti dum temeri praedominans: l Natale et .mEl tist,cui magis acti mittitur videtur dominari in illa mixto Ad rationes illorum, ad illii e epta dicedulast, i in Italia exempla
sunt possibilia quia supponunt in ali
quo in b. to reperiri varios actiis, dradus dii linctos formarum nos aut cindicimus es leviticum formam , quae natu tali ter mouet secundunt elletitiam,quam t.
quirit in fila generatione. Ad primum furidam una dicitur,quod est veru celemetis per se existetibus,sed non rei stentibus in mixto. cudu fundametum in onmlno falsum:quod pateris accipi imus viri: Aa plenum
477쪽
sit sim Plenuin aqua, ctii aer supernatet, p namus utrem in loco ignis , non tamen Propter hoc dicetur aqua existens in illo ut re esse in suo loco , licet sit infra leuius scilicet infra aerem quia non est in co naturali in uniuerta sibi a natura coimstituto,&determinato. Alia es difficultas , quia motus mixti factus secundum elementum praedominans , videtur es ledii plex: at forma mixti et complexa, e go non videtur posse producere motum simplicem Pro Intelligentia istius argu menti videndum est quid sit motus simplex, qui compositus Ad quod est res pondendum breuiter, quod ex Arist. i. de o textui. motus simplex est ille, qui non est compositus ex motibus aufersis,ut ex recto,siex circulari,ita,quod Iuni rectus,&circularis sunt simplices , haec autem implicitas in motu, tantum Oritur ex unitate lineae, superquam titta siue fiat a causa si inplici siue a mixto, naratio simplicitatis, vel compositionis in motu semper est petenda a simplicitate lineae superquam it motus. Videndum et modo, inelit linea simplex, qu emixta, haec autem potest esse mixta duobus modis Viro modo est mixta Mathem ilice,que scilicet partim est recta pamtim vero cuctilaris sed alio modo apud naturalem dicitur simplex,uel mixta ,simplex est linea protr icta a cetro terrae, siue ascendendo, ita descendendo quia non descendit ad latera, ideo non est mixta mixta vero est, cum partim vergit ad latera,&tamen tendit ad contrum,uc du- itur a ce:irro, Modo ad propositum,cuilii triuin naturaliter secundtim Clemei attii, , lo Dinas ni uetur ad cntrum,ues recedit a cetro peracleam lineam Nahmnis motus mixti, vel est sursum, vel deo sim quia natura superflua reiecit, cutunc mixtum appetat proprium locum , mouetur ad illum per breuiorem viam , quam per longiorem, breuior autem est
via r -ta,quam mi X f. t ergo colligitur ex hoc, quod motus nati iratis clementoriim,
tacti ammixtorrum, ille res licet lili f.ictus est ecfridum elementum pi dominans, est imple quia rici ex me in rectam naturalem, mixtum etiam movetur alio mo i , qua mixtus clicetur, eli ille quinta
li cum quaerit cibum quia hic motus nori fit stipei lineam re n, Ideo ad propositum patet,quod licet Grina mixti sit co-
posita , tamen motus tactu ab ea secundum elementum praedominans, est sim
plex, quia tit super lineam rectain simplicem, motus vel O mixti facitis ab anima est mixtus, quia non lic per lineam recta, sed per mixtam. Sed cotra hoc arguitur,quia ad simpli Cois
cit Ue motus tria requiruntur, Unitatina tra 1.
time mouetis,Simplicitas corporis, quid morietur,&Simplicitas spatij;licuti ciuer ad compositionem motus requiru-turii l. i tria,scilicet, Pluralitas principiorum Duentium,Secundo,compositio corporis Tettio,compositio spatij:at in mixto, principium no est simplex,nec mobile est
simplei, ergo neque motu mixti secundu clemetum praedominans est simplex Maior probaturiqtita mouentia diuer , diuersos motus enucilint , ni ido su sumsi, modo deorsum milent, ut contingit in motu ventorum simplex ctiam corpus uno motu simplici mouetur , mixtum motu mixto,ex Aristot. i. de Celo, textu . ItuSetiam achus per sp tium lineam simplet cena,est simplex,sis cuti factus per mixtam luteam, est mix-tUs,ut nunc dictum est. Secunda ratio,sequeretur eundem et Te et Q. cstum prodiici aetati absolute,ce tali secudum citi id , nsequens est falsu quia de effectus non potest produci a summe calido taleuiter calido.Consequentia probatur quia terra absolute per se est summe
grauis,uilla producit motum deorsim
ergo si mixtum, in quo terra pnedomina tur,producet motu deorsum rectu sequitur, iiod ide effectus producitur ab absolute graui, a secundum quid graui. Ad primum argumentia respondetur , Adi.
negancto Maiorem quia adiimplicitate motus sufficit simplicitas lineae , ct spatij super quam rit. Ad probationem, quoad primam partem dico, quod forma mixti est duplex, ideo duobus modis mouere
potest, vel motu simplici, vel motu mixto illi siti TnIOUet ratione qualitatis simplicis et grauitate, vel leuitat quam a ci citricua generatione,talis motus est sim
478쪽
ysex, quia fit super linea rectam,ut dictu
est , silloc modo mouent tarnu mixtorum inanirnatorum Vel tarma mixta nomouet Aliqua simplici qualitate , sed per se,ut est anima: tuc hic motus est mi tuS,quia non rit super linearn rectam, sed cit compositus ex mixto in circulari. Et nota quod omnis tarm itam mixtorum , Quam elementorum est simplex, quia erivia simplex essentia , quoniam nullam habet colu positionem ie strina mixtorum dicitur mixta, Ubii praesupponit alias tarmas in materia eadem priores se , siue illa remaneant post aduentum suu , siue recedant &sic animae licet sit essentia simplex,dicitur innixi quia presupponit alias rinas in materia,Ormae veco dementorum dicuntur implices:quia nullam priorem rimam presupponunt in eadem materia priorem sic etiam Patet propter quid forma mixti dicatur
mediare inter forinas elementorum ,
animam : quia anima presupponit m mam mixti, Grina verbiiixti presupponit formas elemento um. Differuntaquia anima ea additi forme mixti, quia ita mamixti in aduentu anime: non corrumpitur, sed Grine: elementorum in aduentus iring in xii non remanent acturi sed Him proportione,ut dictum est , mrma
ergo mixti clam semper animitetur alicui element , recipit similem qualitatem,&per illam mouet, dic ille motus dicitur tactus secti ridum predominium illius elementi,& est simplex, quia mouet qualitate,& principio simplici anima vcro quia moti et per se, non qualitate illa, Leco facit nanti immixtum. Ad probationem secunde partis, querennititur auctoritati Aristotelis primo de Ce o, tram T. Respondeo, quod Aristotcles loquitur de mixtis quando mouento mixta ritimium sunt mixta animata, dc his mixtis proprie veri ricam dictum Aristote- A. et lis ut dictum est. Ad secundum argum tum maior est vera cum hac conditione , quod nullum tale secundum quid potest Producere eundem et fectum omnibus
modis, quod producit tale simpliciter, ideo argumentum concludit, quod i Qxtum graue non potest mouere se it mrtiter,uti graue simplex, quod ideo no PQ-
test octipare locum ita infimu sicut graue simplex. Corporea enim grauia habet loca ordinata in mundo, secundum quod sunt magis, taminus grauia, sed non sequitur,quod non possit moueris notu situplici,&C.
Motus Celi est neuter. Exponitur mens Scoti,ac aliorum obiectiones soluuntur, et declaratur quomodo in Celo sit na- iura. aphcrnuum. S tus a. sentent.d. r. quest 6. in fine Scri corporis que ita O. e ' dist. 8. quest. 1.E. Respondendo ad ultimum pri imi pale O.asserit aperte, motum Cest noli cilcitis naturalem e pro se citat ut lanam reusiic Metaph.ubi idem asserit:& rationem ad hoc adducit et quia si motus tali esset naturalis, Elset terminabili ad aliquem locu in in quo postea deberet quiescere..ti moueretur b illo loco , iste motus uisiet sibi violentus: at videmiis, quod in Cue nullus est motus violantus , quia tu lac Celit messet corruptibile , quo ad
Hoc potest confirinari a simili. Ignis naturaliter ni suetur, ideo habet proprium locum sursum ad quem tendit, uia quo naturalitc quiescur quod si ab illo loco moueatur corsum , hic motus est illi vim lentus, ergo etiam licetum moueretur naturaliter, haberet proprium locum ad
stea non posset remoucri, nisi violenter. Similiter in dilh. 8. iii. Yst. t. idem sierit: nullain aliam rati mem adducit,nisi
quia motus naturalis ei ad aliquem te natiuim in aliquo Vbi ad quiescendum; sed inotus Caeli non termitiatur ad qui tem in vilo Vbi, quod paret quia tunc cuin recederet ab illo Vbi ad aliud, violenter immereturo hac de caiisa ait Scotu non e lita ituralis, neque violentus, seu
Perrerilis libro de Narilra, cap. .rece Per se opinionem Moti, destre r.uione pro eritis eius opinione adducit, quae revera non
sunt apti l Scotum , teli videre eum iri locis
479쪽
locis citatis; nullibi autem de hac reprae rerquam in iis locis loquitur Scotus, sed
solum allieri illam rationem, tiam ego adduxi, illa enim est totum eius funda
Zabarella quoque lib.de Nat Caeli,c. o.ait Scotum fuisse tutius opinionis, sed nilla de illa dicit, solii in approbat Perrerium.Arguit Petretius aduersus Scotum I .ex Aristot. i. letorio, ex s.ubi probat Arist. lum habere aliquem motum na
Alio modo dicitur motus naturam. quia tendit adquietem in aliquo Vbi ut
motus ter deorsuin est naturalis, quia
tendit ad Vbi deorsum,ut ibi quiescat ita quod distinctio in hoc constitit,quo motum est e naturalem coringit duobus io dis; et ratione principi j vel ratione ter mini.Tunc dico quod quando Scotus ait motum Oeli non essu naturalem, intelligit ratione termini, non ratione princi pijsquod conspicitur ex suo fundamen ituralem,quoniam es corpus naturale licto ait enim, non esse vaturalem, quia tuc ben naturam. Item ex s. libro de io, haberet aliquod Ubi, nisi inquiescerer, lex. I. de partibus animalium cap. quin inaquo non post et moueri nisi violet to 'octauo acta hysices textus. h. ter clarum est a uicin quod Gelum nonc alibi,ait Caeli rictae corpus naturale; sed labet aliquod Vbi deteri Dinatu in uocorpus naturale rubet principium o quiescat, non ei heret naturalis motus
ius, quietis,ergo habet motum natura lem
Secundo, Monis circii laris, quo Oelum mouetur,vel est ei naturalis, vel violentus; sed patet quod non est violciatus:
Celi ratione termini quia ad nullum Thi inclinatur ut ibi quiescat, sic est cuter ratione vero principij, nulli dubium
est, quod motu Caeli cui natur.ilis; ne Helioc negat Scotus nam in et Aletanti. quia est perpetuuS, nullum autem vi Olcia cx.1y.dicit, tre essest ibi tantias,quarum
nim est perpetuum . duas, scilicet substantiam sensibilem, de . ertio, omni r naturali habet na generabilem, densibilem, inveneri turalem propensionem ad su.un opera bilem pertinete ad Phu cunari sensibitionem, v perrectionem: sed propria CC lem vero,&incorrupteb lem,ad Metaph. limperatio, perseetio et motus cucu per substantiam autem sentibilem, sed mlaris, orgo Cthim habet nati iralem incli tentam intelligit sumsimo cum coimnationem ad morum circularem . Tan cedat pertinere ad Physicis in evalibi condcm,quae sunt nccessaria ad effciendum cesserit corpus natiarale eis stibi dictum motum circulatem, ea omnia sunt in Oe in Philosophia naturali, seo uitur, quod sonat tiraliter, ergo etiam motus circilla iudicatierit esse corpus naturalo; con id est ei ruituralis.AntCcedens patet: Ula sequenter eius motum ei sciaturalem, adest figura orbiculans, adest grauitas, hoc corpus in se haber natteram. Iteiri leuitas, est substantia incorruptibilis concedit naturam esse principium , carens Contrario, ita V omnia requiri in tu rus passuum at inculo est princidii mi :id T lottim circularem taciendum Fran passivum motus, quia est aptum natum ciscus Piccolo mineus quoque libro de moueri motu circulari, ergo iud citii: tria Ceso, cap. 3 Hari Scottian cere lum Ploci se naturam , ullum motum est
non esse procliue ad motum , sed cita naturalem, quia eliconi Grinis suae incit indisserens clim ad moturn,tum ad quic nationi,&nattine;quo ervo ad pii raptu, rem Niaoc talsum est Probare nititur , motus tali est naturalis,n quod ad te sed quia hoc non dicit Scotus,ut raret ex minum. Hanc etiam esse mentem Scotidietis,neque ipse Piccolomineus assigna conspicitiir: quia cum dici Scotus respo- locum, in quo hoc licat Scotus, idcora dendo ad ultimum principale, quod itition fius omitto Pio intelligentia orgo Celo est habilitas quo amad moueri cicopinionis Scota veritati s ciendum est, ctilariter, propter guram sph. aericam quod motus localis ductus modisio sed quod talis habilitas non surricit ad natest ei ac naturalis Uno modo ista sit a turali alcm, ostendit aperte lum habe principio nati irali, absque ccns . eratio reinde principium passivum, cons ne terrula ad oticia est quenter naturam, motum tali circit-Jarem:
480쪽
I irem: tuac ratione posse dici naturalem, se Valesion polle dici persteti naturalem, quia omnis motus naturalis est ad aliquem ter in uri naturalem: hoc delicit motu Caeli, dili re de cauia ait quod noncst in tu naturalis filicet ratione principij, sternini, seu bl innis. io ne princia. i iij. Quod autem hic opinio Motauit e ra, promtur Et quod tali motus no pol sit appellari naturalis ab lut e probatur:
quia omni . motus naturalis habet motu violentum sibi oppositum,ut patEt: at nulsuin possumus assignare motum violentu non Gelo, neque enim in motu circulari positi nus assignare ramuni violentum, quia talis Otiis non est ad aliquod Vbi determinatum, ad quod accedendo mobile dicatur moueri tua turaliter, Qquo recedendo, dicatur moueri violen- ter. Hinc patet solutio rationum Perrei ij, ' neque e lim militant contra Scotum, sed sunt pro S re, quia probant motum tam Ii esse naturalem ratione principi j non ratione termini vi dictaim est nos aut cinhoc concedimus Per hoc idem patet ad omnes alias rationesn Pereandem patet Ad ad rationes Francisci Piccolominet, Ne Picc sitie enim crum est quod Scotus as erat Caelum non esse procliue ad motumet, ait Scotus quod non est procliue ad taliquod Vbi determinatum, sed indifferens, ut diximus ideo quae dicit, nullius sunt valoris contra Scotum. Obie Sed contra lianc determinationem est communis obiectio, quia dictu est, quod in Caelo non est materia,neque forma,Aristoteles autem 1 Physic. ait, quodna il-ra dicitur de materia, reforma ergo videtur, quod in lo non sit natura, quod consequentor motus Celi non sit sesu. Inaturalis ratione principi j. Reli , Indetur etiam communi respontione,quod natur analogice dicitur de corporibus Celestibus, iublunaribus, ideo sicut materia, forem in mortalibus ditariatur natura,quia sunt principium pallinam motus corporum corruptibilium, ita Et sentia,&quid ditas corporis Cilestis scituriatura Ceti, quia ei principium .iali uti motus circularis in Caelo Sicuti enim ex materia,&ubrina,in his inferita ibus constituitur res naturalis habens alam ita
lem inclinationem passivam, ita in Orto quid ditas eius,cum sit simplex, per seipsam est determinata ad talem aptitudinem, prope asionem in Diu Si non Ergo debemus in Celoqtimere tarmam distinet imi materia, qua Gelum recipiat talem , hialem inclinationem, uti contingit in his inferioribus sed ipsi quid litas ibi una per se habet talem propensionem. Ex quo etia patet, quod in Orto loquor de Otidirintilliini est principium activum
internuin rei pecti in Ilus, ad quem est inclinatum, habet propensionemri sed principium elh externum,id est intellige-tia, Meamen Olbis per se dicitur naturale corpus,&h.2bcre nacti ram. Ex quo confirm itur, Urani esse opinionein Scoti,
quod natura est principium passilium tatum, non activum , cum Celum dicatur habere naturam, tamen habet solum principium passivum motu internum, non activum,&c.
Substanti e abs Victae praeter primam sunt in gener . Exponitu sententia Scoti, indeclaratur propo hi illa, aetervo, O corruptibilinius es commune,uiuocum cap. I. Theoremate, lubd Deus non est Thebl nere paret qua de caula assere p6. re debeamus secundas sub tantias cliei ii
genere; Ratio siquidem est quia illi sunt
finitiae, dicet sint necessaria secundum Philosopluim , non tamen sunt neccisi riar ex se, sed ab alto,ut di :a is , Modo coceptu S generi reptagnatiant i conceptui infinito, Mnecesse eae se vel conceptui de se indit Terenti ad in initum, sifinitum ad necesse esse in contingeras esse, ut vidi asinu, supra Didendum est ergo illas esse in genere hin genere Subitantiae quoniam ens diuiditur in unitum, Minfinitu, Substantiae abstractae preter primam, mat incia ur subente finito, modo ens initti diui litur in decem luaedicamenta per modos in trini ucos, tali cens per se subiistum it Subibatitia, irinium P ca-mcntuna: S.ibitantiae ab tracta continentur sub