장음표시 사용
531쪽
philosophantes; temere enitia philosophatur, qui assertiones Alex Aphrodisii vel Averrois vel Arist asserunt esse veras inplulosophia, quasi philosophia lex.
verrois, Aristot vel alicuius alterius Philo phi sit uniuersia philo phia, ut supra
dicebamus. Dicant ergo,ilas assertiones deducet ex doctrina illorum philo ph rum,quae cum habeat multa falsa principia, non est mirum, ex illis sequi Conclusiones falsias, quas tamen ipsi veras iudicent: sed non dicant esse vetas in philo-
phia ab stolute, quia philos phia ab tu
te sumpta,vel est ipientia, quam luminenat ali exclusia diuina reuelatione habenitis , quae est vulgaris acceptio ita ius nominis philosophia vel est sapientia vera,&hoc modo idem est Nillos phia, qtuod vera philosophia, Se tunc coincidit cum sapientia reuelata, quia ipsi sola syncera,&indubitata veritas est. In philosbphia
autem hoc duplicii nodo sumpta, falsissimum est, animam intellectitiam hominis esse mortalem, ut iam abunde ostensium est Sed sacrum Concilium non decernit asserendum esse Aristotelem hanc veritatem cognouisse, vel eam ex principijs - 1istotelis necessario sequi Satius est ei sononini j cete scrupulos in mentem auditorum cedrin veritate apti te eos docer explicando, quid Philosbphi gentium dixerint,vel dicere existimentur, deinde illorum errata manifestare,& neruosis rati nibus veritatem tueri,Mco firmare, qtio lipsi pro virili facere conati sumus.
Omnis Anima animalium habet esse a Deo immediate secundum Aristotelen .
Exponitur, o com probatur opinio Scoti, et declaratur in quibus sit emen, Pquid sit, metio modo agat in ge, neratione. sap. i. Loquitur Scotus duobus inlocla praecipue de productione animarum , sed praesertim de intellectiva, in . Sent. distinc t. 3.quaest. 1. declarados eo indam propositionem an scilicet,anima sitim-
m nrtalis, de omnibus vero animabus animalium, qua per propagationem producuntur, in communi loquitur, in 1. Sent. dist i S in calce, in utroque loco dicit animas viventes, non posse produci, Diu te sentinis , sed recurrendum esse ad Dei ina Prius explicabimu Sattinentia ad animam intellectivam , Cum hucusque de ea locuti sit nus , deinde loquemur de alijs animabus in communi, de virtute seminis. Quo ad primum,inquit Scotus in praecitato loco . Sent declarando locum illum Aristotelis Intellectis de foris aduenit; quod valde dubium est quid Arist. senserit de inceptione anima intellecti rem si enim non ponit Deum remediate aliquid de nouo agere , sed talum motu
sempiterno mouere Caelum 5e hoc ut gens remotum, arurima gente separato, poneret illam animam ii uellectitiam den
uo producis Si enim dicas, quod ab aliqua intelligentia: duplex est inconuenies; Vnum,quia illa non potest create substatiam, Aliud, quia illa non potest magis aliquid nouum producere immedialo, qua
Deus, secundum principium Pinlosophi de immutabilitate agentis, inde sempiternitate in agendo Nec potest ipse philosoplius,ut videtur sc indu In prIn pia sua, ponere intellectum esse terminum a gentis naturalis et quia ut videtur ex Ia.
Metaph. ponit eum incorruptibilem , immortalem diximus enim supra ciso varia principia aluid Aristotelem, quorualiqua inducunt ad niortalitatem,ali ira ad inaniortalitatem dcotus nunc loqui tui de illis piincipijs, quae ducunt adum mortalitat om nulla autem forma, qua est terniantis agentis narii ratis, os simpliciter incorruptibilis bis sexcitati dubi j , postea subdit suam determinationem,dl-cens: Adduco verba Scoti,quia clara stit,& breuiter aperiunt mentem Scoti P. test dici, quod Philo phus ponit eam immediate recipere esse, hinnuum esse a Deo; quia quod accipiat esse fatis sequitur exit incis ijsiuis,cum non ponat eam perpetiti, 'ia egisse: sin corpore , nec
prius in alio corpores oknon est probabile secundum rationem, . quo possit recipere totale esse, millo piaesupposito,nisi a Deoo
532쪽
Deo ergo concederet creationei , non se inritura quia non dixit eae aliam productionem compositi, de animae intellechiaua , sicut nec in igne, nec in fornare ignis, sed illam antinationem corporis orsarisci ponit csse productio irem per accidens ipsius animi; Nos autem Christiani, pOri mus duas productiones unam, te non esse animae, ad eius esse, Milla est creatio; Aliam a labra animatione corporis, aclanii nationem eius kill iel productio corporis anilia sei, e per mutationcm proprie dictam , Qui igitur poneret tantum
feci ad am, scilicctanimationcm, nullam
PD. irret crinia Ione, it Aristotcles Ad huc Scotus rein magis declarat, dicens: sed licet vites creationem, secundum Cu, suom odi potest agens immutabile, ut est lxu , ii ricturi buum producere Respondeo, millona do, nisi propter noui a-tem palli receptiui, ii id enim effectus
ri si totelem iii aliquam vari. Hi nem ipsius causae efficie suis sed quod cilectus clependens ab agente, passio receptiuo, si nouus, po est reduci in nouitatem ipsius passi, sine nouitate agentis, Mita diceretur hic, quod Deus necessitate naturali transmutat corpus organicum ad animationem quam cito corpus est susceptiuum istius animationis Ma causis naturalibus tit aliquando de nouo istud susceptit Vim tunc noua est mutatio ad animationem ab ipso Deo sed quare reducenda est illa nouitas immediate in Deum, sicut m causim agentem Respondeo; Sicut quia ei primum agens,ideo secundum Aristor est semper agens aliqua actione in pastum semper eodem modo
se habens,ita si aliqtiod passiim potest escse nouum, .susceptiuum alicuius formae quae non potest subesse causalitati illius causae secundae, Deus est immediata causia illius, tam clade novo;quia omnipotentiae passiuae in ente , oportet ponere aliam activam correspondentem,&ita si potentiae passiuae notu non responderalia potentia ac tua creata,correspondebit
sibi immediate Diuina haec Scotus, Ex quibus ciare patet, Scotum voluisse Aristotele existimasse animam intellectivam
esse immedi ne productam L Deo es t meta non esse creatam 1 quia cicatio est productio de nihilo sed ista prchi icito naturalis et eductio de potentia mat Iiae, hoc enim idem est quod animatio, ut ipse dicit; habetur etiam ratio huius sententiae quia sustinendo quod rationali, anima habeat es O post non esse, ut sulfinere debet mus, sustinendo multiplicationem, Miti formationem abiecta transilii grationil Pythagorica, numero dete
minato anim arum, secundia in Platonem,
quae omni .i certum est Aristotelem rei
cisse;&insupersit stinendo illa principia Aristotelis quod anima sit immortalis , necesse est nos dicere, is cura est a Deo
cha: quia tunc non potes producia caussanarii rati ,ergo a Diuina, non ab Intelligentia, ut dictum est ergo a Dco Sed iis in eiulo etiarii animam rationalem es e mortalem, stat induam alia principia Aristotelis, quae magis cogentia apud
eun videntur, ut stupra diximus, necesse est etiam dicere, quod immediate produ- citur a Deo,&hocnCdUm de amma Iationali, sed etiam de sentieme dicendum est Hoc autem diligenter probat Scotus in 1. Sent. distinch. IX. licet non loqua tur de intollectu tamcn quia loquitur in communi de anima animantium, quae
per propagationem producunt sibi simile, coinprehendrita quoque anima intellectiti ad Scotus et go in pracitato loco,
Tria deci arat , Primo, in quibus sit me; Secundo, quid sit semen; Tertio, ii aliter in eis sit. Qus ad Primum, sicit, quod ali qua producunt sibi dissimilia in specie, in tarnia,ut Sol producens Ranam Magentia aequivoca alia sunt quae prod
cunt sibi similia, hoc dupliciter, vel immediate, ut ignis ignom, vel mediante propagatione; in prinUS duobus nona quirit ut ratio seminalis mediante quae forma inducatur, sed solum in tertio
Quod autem in illis duobus non sit se imen, probat Primo;quia nihil est dicere, quod ignis in producedo ignem de aqua,
primo causet sibi ratio aena seminalem, quae fidi coagat,vel aget via lucri ali, quia
elementa sunt imperfectissim irentia icundum Commentatorem p. Caeli, rim
533쪽
ment. 21.&c . semen autem cuiusculumque agentis est imperfectius coagente, non ergo illa ratio seminalis agercet ad Ormam perfectam mixti, si enim ignis non posset agere, multo minus senatin i 'nis ageret ad formam mixti, cum illudi s. semet a sit imperfectius igne. Praeterea , ratio seminalis agit absente agente principali, sed ced ante ignea sua actione, in Gcontinuatur caliditas,vel actio caloris medi. Me qua generatur ignis,sed redit aquas N ad frigiduatem,ergo. Praeterea,seir lenionitur ut sit meduim inter generans, genitum:sed hic est actio immediata sine semine, quia ignis immediate generat i-
maneriisergo Praeterea Arist. . Metaph.textat s. si dicit, quod sicut in aruticialibus non rit aliquid nisi ab extra,itai M-turalibus lac aliquia tantum ab extra, ut ignis ab igne igitur non praecellit in materia ratio seininalis, quae est inchoatio His habitis, accedit ad secundum, scilistes et ad declaraeiadum , quid sit semen, men quid lit ratio seminalis Deinde declar bit quomodo,&qualiter haec ratio seminalis in animalibus, alijs animantibus se habeat non eniim eodem modo se habet in omnibus Inquit ergo Scotus,quod semen est corpus quoddam impersectis, cuius Idrina non est intentarempteri, sed propter aliud ut scilicet ex illo gene retur aliquid simile generanti ..ut hoc melius videatur, potest distingui in natura duplex processus in formis; nus, cendendo, via Orma semiui ad tarma san- fainis, a mi in sanguinis ad Ormam a-am,scilicet, Embrionis,vel alterius: distae processus est ab imperfecto ad perfe-etum .Aluis processiis est descendendo a persectis ad imperfectiora, resoluendo , scilicet,in cadauer,&in foeces, sic procedendo usque ad elementa,vel ad materiam primam illud autem a quo incipit natura in ptimo processu est semen , constat naturam in illo non sistere sed ulterius procedere, lascendere usque ad ultimam formam perfectam, e conuerso clh in re tuendo, descentiendo scialicet quod natura non sistit citra ultima,htota natura astricta est huic ordini, pro si in;semen igitur ei quoddam co
piis impersectum productum genetrari te, ut sit via ascen dendi ad viteriores D mas pellectas. Ratio autem laminalis est aliqua forma seminiS,iniuratum semen est, illi id est vel forma substatuialis seminis, vel qualitas necessario conseques
rinam subitantialem eius, sicut imi marritici in tritico, vel qualicas consequens Hrmam substantiale tritici,est ratio seminalis tritici,semen autem fit ex nutrimento,in quo semine est ratio seminalis tamquam in subiech, nec semper est semeia in seminante, cum fiat desuperfluo ali- metui. Haec de secundo Tertium principale est,ad quid sit seine: laoc est,quod iiij inti quaelitur, An scilicet semen
sit propter generationem, hoc certuntcst, quod semen cit propter generatione sed quaeritur qualiter conducat ad genCrationem, scilicet anita .it proptergetia rationem,quod sit principium generationis activum vel potius pal tuum. ScotuS respondet aperte, quod semen non potest esse pilaicipiti in acciuum generationi attingens Vrmam,in animam gonerandii,
,hoc probatur primo sitaQuod non est, non potest esee principium productitauin
substantiae, sed semen in instanti gener tionis non est ergo tunc non es principitiin produc iuum generationis, vel te ni ii generationis.Setaindo,neque etiam dum est, potest esse principium tale:quit semen cit aliquod de proximo conuertibile in id, quod debet generari hoc autem habet rationem passivi non achivi. Tertio impersectius non est caula hisE- ciens activa persectioris sed semen est imperfectius, quam res generanda etiacum omnibus spiritibus suis, ergo etiamsi inaneret, non poSet esse principium activum generationis. Ad hoc respontactur, Mod semen moti et Magit in virili: edecidentis, teneratriis, rideo sic potes agere ad productionem substantiae, regeniti, toc patet per Galenum, qui
dicit in semine esse virtutem Diuiliam Sed contra hoc arguitur. In virtute non entis , eo modo quo est non eras, nihil apit, sed generans, vel decidens semen in
proposito, est non ens, ctim non sit praerasens illi corpori in quod debet agere Omen,vel ratio seminalis,& potest non es
534쪽
se simpliciter ergo si semen agit, hoc est
in virtute alicii ius in se conteiri . Praex rea,licet cauti e per se, essentialiter ordiartiatae simul concurrant ad unum et Nechum causandum,sicut patet de Sole,&Homune in generando hominem, catusa tamen accidentaliter ordinatae, non requirunt
se in caussando, sed licet vita sit ab alia ex quo tamen est, habet,& habere potest propriam causal atem respectu alicuius essectus, non existente causa, aqua est, sicut patet de Platone generato a Socrate, qui potest generare Ciceroncm Socrate noli existent nec causante. Vnaquaeque igitur cautarum accidentaliter ordinataruagit, lauta propria virtute, sed gene
taliter ordinata sicut Socrates, Ilato,d-gitur ad actionem iiitroductitiam tbrinae vitiime, non concibrrit forma generantis Sed sit nec semen nec generanS, sunt principum activum forme,&substantie generandae, quodnam erit principium activum generationis, Multimae Imrniae generante, siue est anima Respondet, quod nec semen, nec aliquid in semine, nec pater,nec mater, sunt
principium productitium istius ultimae formae,De sentine dictum est,rede rati ne seminali est indem ratio pater etiam, mater postunt non existere , quando compositum generatur,ergo illa non sunt tu producunt , neque est tarma tali, quia multa viuentia fiunt perfectiora m maceli, neque Angelus , siue Intelligentia, quia An relus non agit nisi mediante motu Celi. Relinquitur ergo , quod a
Vlterius querit Scotus , postquam se men non est principium actitur in ultimae forme, an saltem sit principium previum aliterativum corporis organici, quod ge
Respondet,quod neque huiusmodi activitatein possumus ponere in semine quia semen est uniforme, , nigenum,&ideo non potet per aliquem gradumentitatis sue vcl per qualitatem sua seipium comimper vel proinouere ad vit
riorem gradum:sicut patet de igne,&suo caloren Ista eti it qualitas seminis si eisset activa,altetraret se, nihili vitem alterat
se,quia nihil agit in seipsum Pretetreari
principium uniforme non est principiunt actitium difformitatis, nisi passivum sit dii rine: sed semen est uniforme, iuni-
genetrini,dato etiam quod sit activum, similiter in aeteria ergo non potcst alterare ad tantam mersitarcin quanta apparet
in organis ipsius geniti, scilicet corporis organicita Seda quo prouenit igitur ista dindomitas,& organiratio corpori Si
Respondet Scotus,quod recurrendum est hic ad virtutem Diuinam, sicut, Averroes facit in dis luendo questiones difficiles, 1. Celi , ideo Galeluis vocat virtutes seminum diuinas Dicit Ergo quod virtus queiacit diuersitatem Org
dii rinas, auiusmodi est actio caloris Celostis,vel corporis CCeliis qua est conformis virtuti Diuinae. eciliabet Scotus de semineri, virtute seminali anim lium . Ex quo loco aperte patet, apsum
tenere nedum animam rationalem injnaedi.ito prouenire a Deo , sed antinam sentientem, iniuersaliter animas an malium.
Da alijs vero ab animalibus,poni potest
ratio semin.ilis hoc modo: alii micta habere polsu iri a generante quasdam qualitates, quae sunt viae a dormas villariores, pei fectiores,ut in cadauerebo utS, PO-test induci qualitas aliqua a corpore Or-lesti,qu.eeli via ad formam. Et tiae, qualitas dici potest ratio seminalis Hoc idem potes dici de corporibus non vere mixtis , quia Coi pora Caelestia non semper generant de veto mixtis , sed de Dii per iuxta positionem, tale mixtum p test habere qualitatem quae est via ad forinam persectiorem,&sic patet, quid sit ducendum de ratione seminali in animalibus, alijs ab animalibus , secundum Scotum minae opinio cum sit munita, tionibuS, v sigillatim ostensum est, iudicanda in vera. Soluuntur quidam dabitationes contra praedicta,et eadem sententia magis coUFrmatur. cap. II. EX his habetur, quod locus ille ex se rem
cuiado degeneratione animalium , dos .
535쪽
r. sve quamuis valdo exagitetur Boetio, Pom-nire ponatio, Vicco mercato, PIccolomineo,
aliis, potest explicata hoc modo, tio Sco- inre tu explicauit, scilicet, quod ibi Aristoteles voluerit dicere, quod mens extrinse- cus accedat ratione principi producti ui: quia producitii immediate a Deo , propterra ille locus nihil iunat pro immortalitate animae:quia siue sit immortalis siue mortalis, tamen edit rinscctis aduenit hoc modo, non solium intellectiva, sed quaelibet alia anima. rtiod confit a tur ex serie illius capitis quam optime
ponderauit Zabartilla cap. nono de Huniana mente , nam Aristoteles proposui Cibi tres qiuaestiones, sed praecipue hanc , quae est iri membris an omnis anima ex trita siccus accCdat, vel nulla, vel aliqua caiitequam 2 litat, dis putatiue procedit,
ut sui motis est primo probat, quCdno omnis anima extrinsecus accedit, id est no praeexistit ante corpus, quia aliquae v-runtur organo,. sic non possunt pracvistere ante corpus, spolio accedere ad corpus: quia prius sui sic ni otiosae,ae hanc argumentatione statim sequuntur, orba illa Restat igitur,ut mensi sex trita secus accedat, eaq sola Diuina fit, nihil enim cum citis actionet comunicat actio corporalis, quasi dicat,omnes an innae parto extrinsecus accedere est impossibili : quia aliquae sunt organicae dia relinquitur mos,
quae Cxtrinsecus accedere postit, ac Diuina esse dica fur,quia ipsa non est organica, id est, cuantum est ex vi huius rationis desumpta ab organis, nihil prohibet iam s. se Diuinam . Meririnsecus accedere quoad substantiam. Ecce, quod nihil certi colligit , Et haecis eadem sententia, quae est
Mox habitis his veribis, soluit quaestio nem propositam , Mostendit quomodo
omnis anima extrinsectis accedat: nsi quia pila Existiterit secundiam substantia ante
corpus, quia hoc est impossibile;&deor ganicis probauit , de rationali reliquit sub lubio: sed ratistu agentis, est cientis aclito prodiacti niur, dictantur in trinsecus accederernam ait, Hod foraniae inanima tortimidii cunt Vir emat cria ab agente
elementari sed anima non potest producia calore clementari, id habet prin-
cipium externum,caeleste,&Diuinum, scilicet, Altrorum vires, in semine enim ait reperiri spiritiina lui proportione respon det emento stellarum Stras steli setia ait nobilitate, dignitate inter se si si id 're prout etiam animae produconda nobi litate discrepant actiones autem cuariassent instrumenta primi mouentis, immo in se inentibus dicit, in semine esse dupli cena virtutem; nam ab ipso separatairi;
Alicram vero mori s pararam, agit enim semunctamquam agens pro imum instrum ale agit etiarii virtutes testi, tam- qtiam instrunientum Celestis agentis; laquei: clocus egregi confirmat sentcn tiam Scotiri nequcem in Scotusncgat in semine omnino actitabatcmi agiten im semen naarison semen seminae, qua actione di ponitur, rei potetaria animal Hm, non ac u , ut dicit Aristoteles in codem
cap. a. degeneratione animalium , sed actu animatur a Deo producente animam negat Ergo Scotus, solam activitatem iii 'ad ultima mi Orniam quae est anima, neque illa auctoritas nobis obcst cum inquit At illoteles, quod Qta mens extrinsecus accedit retii a dictum est , quod in alio sensu accipit extrinsecus a cedere,ab eo, in quo accipit, dum soluit quaesionem nam ineo sensu, quo ibi lo- qtritur,ncque intcllec tua, neque ulla alia extrinsectis accedit . licet illud de intelia lectiva ibi non probetur per illam rati
Adtiersus hanc sententiam arguit Suc Obie. sanus . Motaph.quoad definitionem se Suefminis, S nititur ostendere , quod scnjensit corpus persectum , quod male Scotus dixerit uin asseruit semen esse co
pus imperfectum. Sed hoc nilairin:quia G.
Scotus dixit pro lato senae esse corpus imperfectum, quia non intenditur a natura propter se, sed propter aliud ordinatureia nim ad animal . Contra Conclusionem vero principalem, scilicet, quod anima quaelibet producaturrim inediate a Deo ,
nimam intellectivam,virtuteri minis producantur,ac ab illo attingan lir hiic praesertim raticia quam caricti huius cntcntiae pili rim faciunt:quia si cae erae ammae
536쪽
producerentur a Deo, non a virtute semi nis,sequeretur, quod illae creareturi Creatio alitem non admittitur a Pnil ompho; Probatur Consequentia quia nulla alia ratione anima intellectiva dicitur creari, de non generati , nisi quia non educitur ab agente naturali de potentia materiae . Sela, Sed hoc argumenturn nullius est momenti icimus enim, ut patet e dictis, quod in hoc dii fert Creatio a Generationesquia id, quod creatur producitur ex nil illo de nulla subiecta materia, nullis prae requisitis dispositionibus in materia, at in presenti dicimus , animam posse produci a Deo secundum Philo prium, sed de materia subiecta, prae requisitis dii positioni-
betis, Mideo non Est Creatio, sed Generatio; quod etiam optime nouit Francisicus Piccolommeus, libro I. de Materia,cap.
. obis. Ex Themistio ali sic arguur. Si se inen. ac, non produceret animam,ic Deus, ergo The non magis homo posset generari ex semine hominis,quam equi. Responde vir, tio non negamus si men agere dispositi ueri est etiam corptas inductum a generante, Ma natura, propter animi generandum , evagit ad terminum quendam, quo hibito, Deus perficit quod semen illa agere non potest
quia Deus est causa uniuersalis quae supplet defectus causuum naturalium quando passive sunt di bi te dispositae, tantilla causa activa hoc attingere potest.. Ob e. Iandvnus . M 'Laphysices, quaest. Is .ex. Commentatore sic arguit. Si anima inducitur ab agentes parato , ergo genitum non est unum. Probatur Cons sitientia et quia omne generans terminatur ad achesi, sed datur agens coniunctum materiae, datur Nagens separatum, cfumque agenSproducit aliquid in acturi ergregenitum
Resp. cspondetur, quod insequentia non valet quia non sunt dii mrmae ultimae sed agens iunctum milesiae, vitarina si min sagit ad dispositionem quandam , sed illa ordinatur ad vite iorem formalia, quae pollea inducitura Dedi, ideo cum istet formae sint subordinatae, genitum non est duo,sed unum. a. . b. Sectuido,Ageras separatum non potest transmutare materia, sed geniturnesti
neratum per trans nititationem, et g non
est genitum a Deo; Dico, quod Dor est Respuer de agete separato ex se bio operate non de eo operante per causa secundas unde in proposito, Deus utitur mollice
lorum,&motu seminis. amauam causis
instrumentalibus ad inducendas praeuias dispositiones: sed vitimi forma quae in limstanti inducitur, a solo Deo producitur. Paulus Soncinas, nonnullas rationes adducit, quae nullius momenti sunt, ideo
eas omitto; sed praesertim arguit quia generatio omnis naturalis esset aequi uocari
Consequens est stilum Cosequentia probatur: quia formae rerum naturalium, nosunt eiusdem specie cum intelligentia Respondetur, quod aeque Concluderet de Resp. anima intellectitia, ideo respondeo, quod est generatio, ni voca, quia generis, licet no attingat productione ultimae Phrme, tamen sussicienter disponit materia, ad qua dispositionem sequitur necessario secundum Aristotele ipsi iis animae productio Et quod arguit, quia itinc agens naturale superfluit ellet: si ita quidquid potest facere in litis, potest tacere minus , nisi ii est: quia haec propositio valeti nil sectibus eiusdem rationis sed in et Iechi bas diuersiae
rationiS, nequaquam; nam homo potest generare hominem Miameid potCl generare pulicem in tamen homo est efie-citu nobilior pulice; Ita in proposito, licet Deus secundum Arist possit producere animam, non tamen potest producere dispositiones, tita istae sunt neetus vili
reS, qui Deo competere non possunt , propter hoc datae sunt causae secundae, ut alibi dicitim est.
Intellechus non est unus numero in omnibus hominibus, sed multiplicatur ad multiplieationetu indiuiduorum. Exponitur ex dictis meus Scoti, e rationes Aduersariorum praecipirae addit c inm
T nonnullae dissicultates tollant tir, quae praedeterminatis aduersari vi-
537쪽
dentur,expenctere decreui particulariter, an intellectiis sit ut iis numero in omnibus. Quid vero hac in re sit dicenduim,ex dictis Lacile pater,&precipue ex eo, quod intellectiis est sol ni insormans homine, atque illi dans esse specificum nam luce clarius sequi patet,quod intellectus mulutiplicatur ad multiplicationem indiuiduorum , quoniam hoc cognouerunt erroistar,dixerunt intellecti in esse formam assistentem, non Iamrmantelu Solus Achillinus 3. quodlibeto, dubio 1 .ut recte insilit Zabarella, negauit hanc C, sequentiam. Intellectias est mi maiiamr- man S, ergo multiplicatur ad multiplic tionem indiuiduorum: sed recte conrutatur ab eodem Zabarella,siconfutatio est perseeuidens, sequeretur enim, quod sim tollectus est Orma informans, tameest unus numero quod omncs homines particulares essentv nil homo numero re singularis, quod unus homo num rotaberet esse alterius hominis particularis, quae omnia inplicani contradicti nem, ipsi sensu aduersiantur; Atrem det Achillinus , haec absurda non seqUi, quia intellectus est na Intelligentia, nitier salis , que dat esse omnibus hominibus particularibus, quasi dicat: Si intellectus esset rina pariticularis, non posset lar esse omnibus particularibus hominibi istic t quia est uniueis alis id singi lares homines possunt ab illo intellectu sume ieelse sitium hoc, unum; Ratio, ro multiplicationis oritur ex materia diois ab intellectu in i mabili cogitativa, ct iae cogitativa mustiplicatur, , sic datur multiplicatio indiuiduorum in natura humana, licet esse specificum,me se hominem , hunc recipiant ab eodem intellectu . Sed hec positio stadeo implicita absurditatibus,ut nihil magis. Qtumeto quomodo mima uniuersalis potes dare esse singulare per sui in rinationem , lita malant in informans est, quod quid est rei, e sentia, qualis est Orma, tale ecse dat rei, non esse oppositiam quQmOdo ergo tarma uniuersialis daro potest este singulare Prae: erea, qua do dicit, quod intellectus est inna uniuersalis, quaero, vel est Orma uniuersalis in praedicando , tunc implicat contradictionem dicere
quod est una Intelligentia numero, sicuti dicere,quod animal est unum numero,&hoc dicere non potest quia nil tale, niuersite, habet s ibicindiuidua, est isto solum uniuersalis in causando at uniuersia te in causando, non dat esse rinale cavi satis: sed per modum est icientis, ut patet de alijs causis uniuersalibus, ut est Deus,
Praeterea, ut inquit Zabarella, singularitas substantiae, vel pendet a rina, vel a materia; vel adiungamus nos ab Accidentibus, ut omnes modos Indi uiduati nis comprehendamus iii a Vrma,ergo rma una numero, constituit unum singulare, sic valet nostra Cons quentia belsingularitas , dis diuiduatio prouenit a Materia,vel Accidentibus, situnc Orma ipsa est singularigat , di indiuiditatari sic erit numero distincta ab alteram
Secundo communiter adducitii contra hanc unitatem intellecriis, argumentum definia pium ab operatione, argumen im est hoc Actus secundus intellectus, sci licet intellectio, multiplicatur ad multiplicationem inditi id uorunt ergo tiam actus primus, scilicet intcllecti is Conlequentia est euidens: quia diuersitas operationcm indicat ditiersitatem Ormariam, Antecedens est clarum, quia intelli clio mea,non cst tua: qui ac aliquando dormio, Siti vigilas, Saliquid intelligis, ergo intellectio tua, non in mea . Praetcrca unus discipulus discit, tantius cst i-
Ad hoc argumentum respondUt Aue rocs, Averroistarivi Gandata sis, i cona catus,&alij, negando Conscqtientiam. Ratio est,diciant ipsi: quia ad multuplicationem posterioris , non sequiti irini illi plicatio prioris Nicetenim multia plicentur intellectione non amon propter hoc sc qititur , ouod multiplicari deleat intellectus, qui producit huius di intellecti nos cassignant etiam rati nem multiplicationis, intellectionum ex parte phantasmatu in cum enim phantasmata sint varia , v ne quoque intellcctioncs flant et non Cnim solus inici lechis intelligit, i, Utrit icco mercatus, sed toriis licinori talislacet intellectio is se
538쪽
isu, in se sit una, tamen respecti eorum quinin intelli eunt,sunt plures, phantasma il-ratu si stratum ab intellecti mente, in diuei intel si hominibus diuersias intellectiones prole t. ducit. Sed re vera haec ratio sic ieiune im mala, non est e rica Huia ad multiplicationem posterioris, non sequitur multiplicatio prioris sed deciaratam mndo,
quo infra est sicam,quod utro ipsi dic(it
de multipliciatione intellectionii in rati ne phantasmatum est pinpetria uerro- istarum cantilena, quam in Theoremate de informatione animae ostendimus non esse intelligibilem: mirtim est enim,quod intellectit sit prodii clivus Greceptiuus intellectionis solus, quantum est ex parte potentia:(ncq ire enim in hoc utitur corporeo organo,ut dictum est supra, tamedi ueri, intellectiones in hoc, in illo homine sint propior diuersitatem phantasmatum non intellectuum Mugmenim
ab Auetroistis, sunt ne phantasmata, qtaci i/- intelligunt,necne profecto dicere, quod phantasmata sint qua: intelligant,est in rtim ab sui dum quia intelligere est actus vitae, ideo est actus alicuius forma viventisacilicet animae si autem phanta ma non intelligit, telinquitur,quod solus
inici lectus sit qui intelligat, cum neque sensus , neque corpus Intelligere dicam tur,ut ex se patet;tunc vltra argumentor, stippono unam propositionem veram, quam supra ostendimus in Theoremate de Informatione animam, quod Intellectio recipitur in intellectu, quod pro tanto intellectus intelligit,quia recipit intellectionem in s quae infra probabitur,
Diuerta intellectiones numero recipiatur in diuersis subiectis numero actu,ut in diuersis hominibus, ut alia in Socrate, alia in Platone, c. ut e perientia vid
mus,ergo diuel si intellectus numero dantur,&lno vnicus;Cosequentia patet:quia intellectit est subiectum intellectionis; Antecedens est verum: sed negaretur tari an ab Averroistis,qui dicunt unicam ecse intellectione numero in omnibus. Sed contra .Quando aliqua duo sic se habent,
quod uno destructo remanet aliud illa distinguuntur numero,sed intellectio Socratis potest destrui illo dorri uente rere,
manere intellectio Platonis, ut palci ergo differtini numero, Quod si concedant esse diueras intellectiones, sed hoc prouetur non a diuersitate numerali intellec suum, cd hominum in quibus recipiun ir, Contia Intellectio cum recipitur in hominibus, non recipitur in parte corporea, vel sensitiva;sed in intellectit,ergo si recipinu in diuersis hominibus,est, quia in illis fiunt diuersi intellectiis, unde si eisset unus numero intellectas, diuersae ii iis
tellectiones non possent recipi in diuersi,
subiecti, numero diuersis. Pimetrea, co- uerso, dem intellectio numero, quae r
cipitur in intellecturi cum intellectitas ii telligat patiendo, erit in omnibus homi nibus ea sim numero Consequentia est euidens: quia dictataquod in omnibus hominibus est unicus,& idem luci lectiis,& sic seqtutur, quod eadem erit intellectio
Aliqui dicunt, quod est eadem specie,
non numero sed hoc ultra quod reprobatur ex argi imento facto, quod Includit, quod effet eadem numero in omnibus hominibus, si conced itur,est Falsum: quia sequeretur, qtiod omnes homines haberent eandem cognitionem specie,&sic, qui studet et mediculo disceret
illud , quod discit studens Mathematia
Adsunt multa alia argumeta apud D. Alia
Thomam, Gregoti tun liminensem, Zarata barella,&alio, &maxitne illud D. Thimae,quod intellectus mouettura phantas arara mate tamquam ab oblecto, adeo quod cum phantalina mouet intellectu metris neccsse est dicere, quia moueat in eli chum aliorum hominum,si idem numero intellectita est in omni biis homiliabus ate romtiquam cognoui intellectum meum mniter a phantasmate aliorum, certe
si verroiste non dicant suam cogitatiua esse quae intelligit,&patitur, recipit intellectionem, intellectum esse tanta causam e cientem intellec stionis , non possi int haec argumenta soluere et dicere autem cogitatiuam recipere intellecti nem, intellectum se habere mere active est falsissimum,nostendimus inTheoremate de Instrinatione, talias ani quenubus mauulastabimuS .
539쪽
Visa veritate , nunc rationcs potiores luccnda sunt, quas uereoc ipse
primis ab omnibus adducitur hoc algumenturnis quod exstimatur magni mo menti. Omnis fibrina substantialis, ouaeos: multiit ita,&numerabilis est ye
tellectitari eam Pitellectus non ei forma multas laesita Maior probatur X Aristoteleuat L. Metaph. tex. P. ubi dicit, multitudinem indiui uorum sub eadem ij
cie a lateria prot mire Minoet vero pro-oatiar: quia Olmacimteriale est potestate intellectum ut ait Aristoteles in textu 16.3 libri de Anima omno autem potestii te intellectit in est obiectum intellectit posssibilis, ergo idem intellcctus est obiectum sibi ipsi, mouet seipsum, recipit se: quae om nia sunt ab suida , ergo intellectus
non est forma numerabi laci, neque multipli US. x. ,3. Secundo. Si intellectus esset multipli Catus numeraliter, sequeretur, quod intellectus unius hominis non esset eiusdem speciei cum intellectu alterius hominis. Probatur Conisequentia: quia velisis et in diuiduatus per corpus, vel per scipsum, non per corpus: ilia subsistit anteco pus mon per cipsum: quia in eadem spe cie non sunt di serctaria substantiales, cxlibris Posteriorum, sed solum accident Iesi ergo si intellectus est mustiplicatus numeraliter, subilantialiter, non erit in eadem specie. s. ro. Tertio. Si intellectus unius hominis e set penitus distinctus numero ab intelle ctu alterius nominis, sequeretur, quod Magister non posset producere scientiam in animam discipuli Consequens est falsum; Conlequciatia probatur quia scientia non est qualitas , ideo non potestaliam numero scientiam in alio producere eo modo , quo Calor ignis producit in alium, alium calorem numero igitur
idem est intellectus Magistri, Discipuli; alioquin non habemus modum , quo
discipulus possit doceri magistro. Hinc
est etiam ait Themiscius, quod communes animi conceptiones apud orinnes sunt
Q rario. Si intellectus esset multiplicares,scq UcrC Ur, 'Dod intellecti ne esset multiplicatae, Phoc, sicq in in Claam quod erunt multiplicata rata infinitum sat infinitum non datur ergo Secim laconia sequentia sic batur quia ab hac intelleuclione niea, ibi ac tua, poterit abstra hi alia uniuersalis, quae si iterum a pluri bus hominibus particitaribus intelliga-tUr erunt plures intellectiones de illa I quibus alia uniuersalis intellectio abstr
hipoterit, sic in infiniuim,er . Seu rationes istae nullo negotio minuta ad . tur. Ad primam, ii id cin respondetur e. quod animam rationalem esse id amma telialem,potcsi luobus modis accipi Uno modo quatenus materiale idem est, lii Od corporeum Organicum exten-unia:&in hoc sensu accipitur ab ipsis; lio modo accipitur quatenus at celatis serma dicitur, quae est mi ino , quod quid est materiae , siue corporis materialis concedimus animam rationalem esse materialem hoc secundo modo, non pria
momodo , in hoc sensu conceditur Maiores licet alio modo dicamus nos de indiuiduatione, ut patet in proprio Theo remate mine itur Minor Adprobatio nem respondet Zabarella, &rectissime quod obtectum de queatum intellectus
non est materiale tantum sed omne enS, sic intelligentia, in ima sub eo continentur: sed hoc obiccium postea est duplex: aliud est obiectum intellectus prima rium, aliud secundaritim, pili rium est omne ens praetcr ipsum intellectum, secun clarium vero obieetum est ipsemet intellechis dixit enim Aristoteles 3. CX-
tu undecimo de anima, quod intelleelus intelligit se per intelleetionem aliorum , sic non mouet primo iniellcchim, sed secundario scilicet, per alia obiecta priamatia , quando antem Aristoteles dixit intus existens prohibet extraneu in , est intelligendus de obiecto primano, non secundario.
Ad secundum respondetur, quod indi Adi.
uiduatiar homo, sicuti caetera indiuidua specierum m. iterialium, scilicet, per vitimam realitatem formae,ut declarauimus
in proprio Theoremate, de Principio In-
540쪽
ad i. Ad tertium Zabarella optime retorquet illud in Aduersarios nam aliqua a
nimalia bivita, ut Psittacus vocem humanam audiens, eam imaginatur, dim
moria figit, mirabiliter imitatur, nec propter hoc dicimus , quod eadem numero sit phantasia Psittaci, hominis , Et certe hoc argumentum est indignum illorum . Ad rationem tamen in se dicitur, quod intellectus Magistii di fleri nu-- n ero ab intellectata discipulia cum a guttur , quia scientia non est qualitas achiva: respondetur, quod non agit mat rialiter, sed spiritualiter, ut etiam quantitas, quae imprimit speciem suam in octilo, ita deinde in imaginatiua, ita scientia explicata per voces , derer tur ad auditum,
inde ad Phantasiamin sic imaginatur, tandem intelligitur . ni dum hunc adiuscendi docuit Ari tot i. Perihermenias, dum dixit, vocem esse signum eorum quae sunt in animo,& sic nos explicare cinceptus nostros per Oc s. l. Ad quartum, conceditur prima Conseqtieritia, secunda velo negatur Ad probationem dico, quod ab intellec iombus particularibus, potest abstrahi una intellei hio uniuersialis, uin illa sistimum Cum dicis iterum si illa intelligatur a pluribus, erunt plures intellectiones singula
res, a quibus abstrahi poterit intellectio vniuersalis; lico, quod intellectio duobus modis potest consideram; et subiectitae , Vel obiectivo si obiective, intellectio de obiecto uniuersali , siue sit in uno indui- duo diue in pluribias, dicitur,nili ei salis: intellectio vero subiective dicitur singularis, quia est in subiecto singulari . Ad propositum ab intellectionibus singularib is subiectivo, , niuersalibus obiecti-iae potest abstrahi intellectiori in communi, scilicet consideratio intellectionis illius uniuersalis in se absque consideratione huius, Villius subiecti particularis . hic igentis, ta hic datur status: si enim iterum illa intellectio de illo uniuersali obiecto intelligatura particularibus, non potest abstrahi alia intellectio ab illis intellectionil, is particularibus, sed semper eadem abstrahitur quae prius Vel dica-
. I liuitis, quod intellecti an communi, ei species, set quaecutriquet intcli
ctio cuiusuis de qua uis, est indiuid uim intellectionis in communi, ideo si stimus in abstractione Ilitelligentiae in uniuersalis licet enim iterum ego illam intellectionem, nitier salem intelligam, ille,&ille, istae omnes intellectiones sunt Indi ui-dtia illius intellectionis uniuersalis; licet ergo dari possit procelliis in in initum in intellectionibus particularibus, non tamendatur processus in intellectione in gen rati . quia illa est veluti species, quae est uniuersalis, semper manet, licet indiuidi iam ultiplicentur in infinitum.
Aliquae species entium naturaliter gene rabilium possunt produci,ni uoce, a qui UOce. Exponitur opinio Scoti, et declaratur .angeliata ex putri di seminesnt eiusdem
S tu i Sent. dist. r.qta est. . soluendo primunt principale, de hac re loquitur ex professo, letclarado propositione illa uerrosis S Phys Commento s. quod
unius naturae est unus modus comunicadi; inquit, qui, sibi uerrocs loquitur
expresse de homine, iis putat coti uiccnnam cui ipse me Atierroc imponit, quod existimauerit hominem poste prinduci aequi uoco Pr lateret, Auerimes
quod homo no possit produci aequivoce,
sed solum vn tutace, re Cit per propagati nem, permultas rationES. Insilit autem Scotus, quod Coclusio Aueri Cis cst vera,
intelligendo ipsam de homine, Me alijs
genitis narii raliter pericctis: si me uerrori intcllig. it uniuersialiter, quod nulla res genita naturali e retia imperfinia, potest etiam gelici ari alio modo, scilitatas tum generari vini uoce, nona sitii loce, ait Scotus Coclusionem fieri sisse fa sam, rationcs illius non conchidere. Primo ita itie prCbat Co lii ioncm uerro lselle falsiim de rebus imperfecti naturaliter genitis, neque enim ea unici m modum generationis, via illocum abent: sed etiam equi vocum, ita quod produ