장음표시 사용
581쪽
ter distinguantur ab essentia animae, Maseipsis et tamen dista epat ab opinione D. Tho.in alto,ut ait cap. . luia D.Tho. Agidius, existimaru tu , t d potentiae sint agentia media inter essetntiam animae, ipsam operationem. Hoc iudicat Zabareὶla esset sitim, ait Scoti argumenta esse esticacia contra hoc,& ideo ipse vult, quod istae potentie sint quaedam accidentia, haptitudines ad operanditu vult etiam quod presupponant alia priorem naturam, que est essentia animae, aqua proueniunt ipse potentie tamquam a causa efficiente, non per modum tra mutationis, sed per modum emanali Dis et quae prima causa est etiam immediatum principium operationis intelligenia di, volendi,&c licet ergo Ist potentie sint quodammodo media inter esientia anime, operaetionem, iam suu tam eucata se medici sed essentia ipsiusnae antia me est in inaeda a tum principetum Oper tionis; luc colliguntur. a. s. re .la tando illius .cap.quibus declarat Zaba- rella hanc suam sentcntiani
Verum ham opinio non est iustinenda, ut per rationes Scoti superius adductas satis patet;s d quoniam isti dicunt, quod istae poteriti fiant accidentia de secunda specie Qualitatis,& in hoc facilint maximam vim, presertim abarellari ideo hoc est diligetiter considerandium .Pro clara ergo notitia huius rei est notandum , quod potentia duobus modis potest capi; Vno modo pro ipso principio, rei a quo aptitudo agendi, patiendi em nat Alio modo pro ipsemet aptitudine, repotentialitate agendi, patienda me-hra istius diuisionis patent quia aptitudo agendi, patiendi est accidens, principium vero a quo emaenat hec aptitudo, est forma substantialis compositi Modo nos ponimus duas Conchasiones, ex quibus comprobatur sententia Scoti,&opinio aduersia reijcitur i. Potentia primo modo accepta est ipsamet essentia tormesubstantialis 1. Potentia secundo modo accepta est accidens de secunda specie Qualitatis. Prima Conclusio probatur quia secundum omnes, ima substantialis est activa, loc aduersari fatentur
ubiqud: probatur quila forma distimNCTIONES
guttair a materia, quia materia est proercipium pastiuum,forma vero activum. At non esset actitia i risi secundunt essetiam
esset principium agendus enim lio principium agendi essee quid ex erili in ptimi me,iam forma non agere Per , nc
ue e set principium per se, sed per accisens;sicut lignum ignitum calefacit, non per se, sed per accidens immo in se iram substantialis nullo modo posset dici
activa quia cui non competit ratiod nominationis, neque ipsi denominatio ei competere potest Ratio autem quae
aliquid denominatur ages,est principita,tavis agendi,ergo si tale principium nori competit forme substantiali, neque eicta petere potest denominatio ista quiddita.tiue Preterea mi me substantiales diuer i proe conflicuuiat diuersia composita haben .sse tia diuersas aptitudinc agendi, saeticudi ergo aptitudo non est phimum princi pium, iis agendi, scd habet ante se a liud principium, a quo ipsa emanat, quod est verum, proprium principium agendi,&patiendi lue erea, si negemtis .m oannem activitatem , ias liuitatem ausi, formis substantialibus erunt entia Oti se,&accidentia erunt nobiliora eis, si liuersitas actionum in substantij prouenit ex accidentibus, non ex substantijs, non habebinuis viam cognoscendi quomodo una substantia sit nobilior altera quia via inuestigadito est ex ei Tectibus, quae sunt accidentia, operationeS, ut patet, denique tota philosophia euertitur Hoc etiam aperte admittit Zabarella iiii illo capite notando quarro,in quo di cit puri potentias non esse causam mediam inter animam, operationes sed animam ipsam esse immediatum pri trireptum operationum in genere cause essi, cientis, datetur rationes Scoti in hoc sinniter concludere aduersus Diuti Thomam, qui vult, quod potentiae sint catasqmediae inter animam,&Opera ronem in N, genere causae reiicientis.Et notandum est,
quod forma nedum est principium acti uum aptitudinis agendi;sed est principi a passivum, id est principium aptitudinis patiendi,ut declaraui in Theor. quod naale tura est principium passivum tantu pri yi. viam principium ergo determinatumi agendi,
582쪽
POTENTIARUM ANIMA THECREMA LXXIV. i
a cndi, patiendi est forma substantsa hoc quod sit ab solii te potens , velisit in sic patet prima Conclusio. Sin unda cras est aes rina substantiali sed prConclusio est clara, Si de hac non est con trouersia:quia Laelibet aptitudo, siue actendi, siue pariendi siti conseqtuti rei per tiam forniae, nulli brmai licus apti itido non est subi tantia: quia in his substantiis corruptibilibus substanti no produc iit Iali per Nitum,&mulationem,
ercto erunt a dentia, quia accidentiavit, sursum hi re, leuitas est accidens, it
opter quam res cst icile potens, vel non tam lepores a gerinta pati,quod prouenita u. litate . Quod etiam declaiatur Exemplo de elemciit ista quod enim ignis feratur
surtim ne si h licinius ab solii te pio uenire a
leuitat se dii, rina substantiali ignis, sed leuitate probent facilitas ascendendiunt petia catina emanationis a Subitantia, sic strens palabilis illa aptitudo a
niuitae, lactio patet, quomodo propria pallio dii tui guatur,oc non distingitatur a subiecto. Si enim propria passio accipiturpio priarii Pic 2ptat relinis, est sublimita L. non acciden Sol Vero accipiatu pr' aptitudine emana trista formata est accidens
His habitab,ulterius dico quod pol Lia naturalis, tam potentia, quae poni uir ab iistolan secunda specie alitatis
r dici inti, Isilieni subcre natura ima potentiam asciendendi ursiim , naiulat lepotentiam siceiulendi sursitan in ignee se laui tali lii, in terra tendendi deor- sun gr.it. I .iicin&c.Quia ab his qualitatibus habent facilitatem ac suos motugnatur . et . . Exulas etiam est notandum quod istae itiae poto uiae declaratae,non couunt Unti nil quo merci quia potentia prirna,mo i is . lanna , secundo Odo est acci acn n. scibilanti autona Mac
t' igitur in sciit satiscendens, dicitur de torina quae si Zibstantia, Macius primus, de operatione, quae est acciden S, est potentia secundo modo accepta Pro di actu secundu Sula poternia primo mobatur per hariones adductas nunc pro pri do,di Vitur de fornia ipsi pta tentia secun-ma nclusionCNula potetiae prinaomo domodo dicitur de aptitudine fluent aclo accepta, Estellantia, natura ipsa sor forma, est accidens; hocegregie con-mae subitaruialis,&ideo est ipsa mei sub firmarii rex Arist.O. Metat h. tex. 1 ubi A- strentia Ormae substantialis, Probature risca x prolis,oagetas de potesta, postquac in oec textu Arist. in Praedicamentis cap declara te quid se lintei uia absoluto, ta Qualit te, non enitudici raristot. ibi, riua quali p. . si inicillae Urntinethcsul quod omnis potentia naturalis sic ala primo membro ii : bis cleclarato declaias: sed dicit, quod potentia facile aliquid taciendi, iacile aliquid patiendi, si
Qitalitas tui iacilitas agendi, satiendi uaethrei propter illam qualitatem, que puluiatae forma substantiali, &hoc conia firmatur exemplis Arist.ibi,quibus sic declarat unquit enun, quod durum dicitur illud, quod habet potinati ad non facile secari, potentia ergo ad non faciles ccati, est secunda species Qualitatis, non inratideinde pol iitra In scorta domodo dirichani ius verbis: Dcrumati temo potentia dicuntur aut solum facio Dicaturatum
patiendi, aut ipsius hinc, Ilaic in harum rationibus initiis aliqualiter rationes priorum potenetiarum , vi, not. est illia duci bum aliqualites dicit Enim Aristot. qti Od potentia lecti nilo modo dicta scilicer,pΩ-tentia bene, Vl male faciendi , includat quodammodo rationem potent ae abso-
qui igitur Aristo t.quod potentia absolu lutae, quasi dicat pcraeliandam similitudite ad non secati,sit species alitatis,sed iem, non vult ergo,quod utraqtleptat n- potentia non licite secari . xliocergo manites um est, quod vult secundam speciem qualitatis esse illam aptitudinem,&yropcnsionem, quae insequitur sormam
stibilani talem rei, propter quam retanontra contineatur sub eodem gonerem quia
sic simplicit ea potentiari cJ indo modo
includeret rationen potenti sed vult, quod inciti dat sol unc aliqualiter scilicet per similitudinem, propor, dii ita porcns, vel impotens abstautesquia tionen), Quod etiana confirmatur, quia Thil Nat. Io. D. Scoti
583쪽
insta textu a.diuidit potentias in rationa antim,quae est totim,est substantia ergo les,&irrationales &potentias rationa potentie, quq sunt partes ani ira aeri erunties dicit esse principia in animaris,poten siilbstantia'. tias vero irrationales esse principia in in Praeterea, uado dicit Alist.quod de in . ni inatis,&dicit omnes ames,&schernia tellectu est dii ficultas an sit separabilis, factivas esse potentias, id est principia e bestu est,quod norit Relli ait per intellectu ficientia artes mechanicas Minorales esse accidetns,sed anima intelle ei iam se hae potentias,idisse iret pia productitia a enim is erat apud antiquos, lania de acci-ctus moralis. At quis dicet principia pri clete aliquo, certia est lim,qtiod accides maestici cntia huiusmili artes esse acci non est separabiles, maxime hoc cogit denta.i dicamus ergo;qtio potentia pro Tholmistas,qui ex hoc co desiimunt Aprie accipuui pro principio primo, quod rist si ui animam ianonale esse immorest stibstantia,&discntia rei, a qua ema talcmeatmirando acutantellectit esse im-nat actio ipsa,&aptit lido, se indariove mortalem,certrimest, sper intellectumro pro aptitti line , tiae consequitia rip non intelligere aliquos accidens, sed ii fainfirmam Messenti im sub scantie, Wstitiam, Mei sentiam animae intellectitiae hec est accidens, setainda species, Qua Si ergo intellect est livi statia, ita quoqueli ratis vegetat illa, selisitiua,motiua se dum His declaratas paret quod potentiae ea cum, omnes pestentiae sunt substantiam, nimae,non sutar potentiae sectindo modo, quia eade est ratio de omnibus inim os sed primo modo,&sic non sunt acciden ne dicuntii potentiae, sin P. tia,sed substanti . Hoc etiam per ratio Piegerda,intexiti 1 r.eiusdem E.de Antines Scoti probatuin est, tamen o res cer m determinat Alist quod istae potentiaetior fiat, illud idem ex Aristot. mproba omnes, non i int semper in eodem subietur euidenti illino. cto, sed aliquando a si una tantuin, ut
Alist in x de Anima, textu is diuidit in plantis vegetativa solum , iii animaliaciem oraclus vite in quattuor speciUS,scilicet, in bus brutis vegetatiua,sent sitiva, moti- vegetare,ii telligere, sentire,&nanueri se uasticundum locum, tandem in homine cundum occim; deindet latcx s. mouet omnes. Tunc quaelo de vegetativa, quae
vitas quaestiones PrimT.Vrrima vinis quis est in planta, ait sit Accidens,vel Substanque horum graduum it alma, vel pars tia certe dicendum est,quod est substan-
Animae.Se inda Si sit pars,uta tam sit separabilis ab alia loco, subiecto, aut ratione solum in n. aec uita vel ba Ariuolet Utrum autem, uum quodque horum ess ni uetur pars animae, , si pals,vtium sit separabilis ratione soliim,aut etiam loco; deinde soluens seciunda,quae ait, quod de tiarquia tunc non est pars animae, sed aniama, ut ibi dicit D. Thomas in exposita ne .Tunc arguorie quod Est,ni sub acitia, non potest alteri esset Accidens,veg tativa est Substantia. anima in planta, ervo in homine, Maiali non est Accidens. r. aeterea, probatur quod iste potentit .
ciuibus iam est certum, quod, si iit se; et sint anima ipsa aestus prinRis Illud
rabiles ab inuicem, ut patet in Ent homi quo primo vivimu mouem in , Intelligi- decisis,in quortim partibus decisis est sis mus, sentimus,est anima,sed intellccti-fus,sentalia,desiderium,vegetat liuim apba,sensitiua,vegetatiua, remo a secum petitus,semotus secladuini locum, sed de dum locum, primo intelligiimus, semi- intellectu est dubiu quia videtur quibus mus, movemur,ergo istae potentiae semdam,quo ibit separabilis ab alijs,ut aeter sitiua,intellectiva miliae,sunt ipsamecnisi a corruptibili Ex his locis desumitur Anima: Maior est Arist. 1.det Amma,te: argumetu clarissimia,quod potetieantine et . Minor est clara. quae sunt vetaetatiua ahia litiua, laetera Raeterea in s.lib. adsunt innumem au t. hos enim adus vitae appellat Arist io thoritates , ostendentes intellectiam euerentias rex. 1 .eius se secundi,ut dicimus, Substantiam,&animam ipsiura intellecti- sunt partes animae: sed cuius tot est sub vancnam in primo tex ait Plia inopia uristantia, partes quoque sunt substantiae,at De parte autem ammari Si intellectus est
584쪽
POTENTIARUM ANIMAE THEOREM A XXJ V
pars, potentia animae Espectu aliarum
Darca nil ergo non Accidens i M.tra ait, quod est immixtus intellaetus ab obiecto .hoc non potest intelligi de accidente, ut per se patet quia loquiitur de essentia intellectus, quam ostendit immixtames e ab omnibus obiectis in se to autem
tex.ait, intellectum esse inimixtum aco pore, organo corporeo hoc autern ceditum est dici de essentia intellectiva ant--, Roxime secundum D. Thomam in septimo,ait, animam intellectivam, te locum speciertim non totam,sed tellectum , ercio intellectus est pars integralis 1mmae, abae potentiae, sci tu :getata &cem et , sunt Parie eta ame-
Alia multa loca adducit abardita, Ii-hro de Humana mente, cap. Is inquibus ostendit Aristot.los initis. lib.contra Diuum Thomam de teli tu secundumam substantiam , ex quibus aduersus ipsium Zabarellam habemus validum ar-Cumentum:quia sequitur miod intellectus non est Accidens, sed Substantua quod enim secundum citist accidens animemon potest de m tractari, ut est substatia Messentia anime, sed per te Arist.tra clatinis .de intellectu, ut est anima intellectitia,ergo Intellcctus secundum se,non
est accidens, sed substantia, essentia anime intellective. Sed diceret forsan Zabarella,quod in tellectus duribus modis accipi poteit Wno modo pro intellectiva anima ,sic est Substantia;alio modo pro potentia,ci sic est accidCDS. Contra ecdistinctio est falsa: nam intellectus proprie, qui aest quartus gradus vite est potentia,& ut potentia,est pars nimat in quartus gradus vite Unde Ari
Totetitiarum autem animae , qua dictae sunt, alijs auidem insunt omnes, alijs vero quadam quibusdam vero nasola potentias autem dicimus, egetalluvm,sensibuum appetititium, secκndum locum motitium: intellectinuiti;Ecce quod apUllat
gradum vitiae intellectivam potentiani , graduS autem vitarantellectitius est Aniam intellectiva;non ergo aliud est intelle .ctuSacceptuS pro potentia , acceptus
pro amina:sed idem realiter ideo dicitur
potentiatum,illitis scilicet si sitiue,vm
gelativae,&c. Exsus omnibus colligitur , quod potenti anime sunt potenti Substantiales,non Accideritaleso sic non pertinent ad secundam syeciem Qualiuatis , sed ad Substantiaim. Sententiam Scoti seqUuntur omne se pie.. re Philosophisus tempotibus, ut Franciscus Piccolomincus i libro de Materiata
capite C. Mercenarius in suis Dilucida Mohtionibus Ludovicus Buccaferreus Grego An cc. rius Ariminentis,&nriiltiauj, apud.quos Greg. adliintiationesnon spernende: quod dictum est de vegetativa, sensitam ui tellectiva, dicendum est degeneratrice, altrice, nutrace sicuti . n. illae quattuor .priores sunt potentiaraitainae intellectium ita ista sunt potenuar anuDa vegetalis ,
quando anima vegetalis est solani iri plitis quando autem vegetalis est simul cusensitiva,& intellectitia, illa tres facultat fgeneratiua,nutritiua, ct caetera sunt
poteritiae quoque animae his uiuae intel sectium disterunt solum, quia illa quattuor sunt magis enetrales,rtia magis speciales:sed omnes viant potetue, ide sunt realiter animae essetiae, Mistincta formali ter ab eadem ;idem dicendum est d. p tentijssensitivisivi visit seu litiua,&c. Rationes Aduersariorumsolutimur.
Cap. VI I. EX dictis patet solutio ad rationes in dioppositum. Ad primam D. Thomae respondet, imul eam impugnat Sc tu loco citato,Nam illa prvositiciactus, potentia sunt eiusdem gentris, includit aequi uocationeiai; Duobus Cnim ui dis potest accipi potentia; nonaodo, ut est principium operandi, dic diuiditur in potentiam achivam, lassuam 1 D.Mctaph. vi supra vidimus Alio modo accipitur potentia, ut contiadistinguitur ab actu; pmpositio allata,estvcra de po-tcntia toc secundo modo accepta immolioc modo accipiendo potentiam, actUS,sipotentia sunt nedum ciusdem generis, sed eiusdem speciei,& numero, quia ideindividuum,quod nunc est in actu,prius
585쪽
Tunbi loquimur inicie senti pertio modo etia in potest considerariae us, potentia,ut sunt passiones entis, in hoc sensu patet, quod non sunt eiusde generis'. quia In nullo pr edicamento sunt, sed sunt illimitata,vtest ens; in hoc sensu quoque patet,quod est falsa allata propositio. Accipiendo autem potentiam primo modo,
falsa est illa propositici: qtata potentia,que
est principium transmutationis,ut potClatia activa, hactus illi respondes,non sunt rei existentis in eodem generes, aeque in eadem specie, neque in eodemiuinem;
uniuersaliter in eodem numero nuqtiam
filiae quia nihil producit seipsiim, in eades prcle aliqv.indo sunt, quia homo generat hominem , qui sunt iusidem speciei: sed etiam saepe sunt in diuersis speciebus, generibus, ut curi ubi alia generat Accides,na potentia aetitia Substantia est in Substantia,actus illi respondens est Accides, Ecce quod dit Teriat genere, genere generalissimo: qd aute SEbstantia producat Accides immediate est sentetia Arist. . Me caph.in fine, textu 31. Multimo, ubi dicit, quod Substantia non producitur in eis nisi a Substantia, sed qua tu, vel qua laepioducitur in esse nullo quanto,ues qualipi .esupposito in actu, sed statum in potentia. Ex quo apparet, quod Substantia est
immedi ite effectiva Accidentis; in poter i. passi u. talem patet quia Accidens qui ei trichus, i in mediate recipitur in Substantia alioquin esset processiis in infinibrum: quoniam Accidens inesset alteri, de illud alteri,&su in infinitum. Potentia autem pasiana Substantiae, aetus, iiii est Acci sens, sunt diuersi generis. Itein D. Tho. ponit in anima virtutem activam respectu istarum potentiarum quia eas fluere ab essentia, attribuitur virtuti activae essent Ial.
Item ipsemet in s. Sent. ait,quod essentia animae est immediatum principium ,
provinuntii cceptiuum illarium potenitarum, quantumcumque sint Accidentia socundum ipsum , tamen secundum eundem, non sunt in eodem genere cum essentia animae ergo rcceptiuum non est semper eiusdem generis cum recopto. Caiet r. par. Summae Uaest T. arti c. l.
m pro solutione adducit hane distquAd tripliciter res se habent, quaeda ni-rium sunt essentialiter in genere potentiarum quaedam vero sint essentialiter in genere actuum quaedam participant
Ad propositum ait, quod allata propositio: Acriis, potentia sunt in eodem genere, intelligitur de potentia Cisientialiter:(in proposito enim ait esse sermonem si lum de his,quae sim essentialiter iii genere potentia im ordinata ad amisita siue
sit receptiua, siue sit activa,ut patet in ret. Metaph. texturis Neque contra hoc adducitur aliqua instantia; quod instandie adducta a Scoto,nώ militent contra hoc, ibi nitituros eridere et Sed haec responsio Caietantistes obe it probationibus allatis adestos Etenim ista potentia essentialiter
ordinata ad actum,non potest esse nisi potentia, qua contra dutinguitur ab actura haec potentia enim est essentialiter potentia: quia omnino secundum essentiam opponitur acthii At ratio Scoti dicebat, Pr positionem illam eiusdem generis es Se actum, potentiam, In hoc lensu esse veruti manari sed non esse ad propositum quia hic non loquii Hur de potentia quae essentialiter opportitur actui, sed de pote-tia, quae est principium tralasmurALIONIS, qtiae potentia non est essentialiter potenti .i, sed necessario actus,ut patet de pote-tia ac tua quod enim non est actu non potes agere etiam passula,quod enim ridest,non potestta ansmutari; at quod rationes Scoti non militent contra Propositionem in hoc sensu concedimus sed rationes coli procedunt contra potentiam primoni odo accepta, scilicet, pro principio tra sinutationis, siue iit atauu liue sit pastiuum locus atrie ille exta Metaph.
t tu 16.no recte intelligitur a uetano, ut etiano t. Hiimus in Theor. de Philos
phile naturalis subiecti, dicit enim ibi Arist.quod omnium Piredicamcntorti sunt Cade principia,non absolute, sed secundu
proportione: quia in omnib. cl actus, potentia, quae sunt principia illosi inti sed ait Arist quod non eodem modo in omni b. se habet actus, potentia, quia in alijs materia est potetia, hactus est forma: in alijs vero est potenti.i, actiis' tita
586쪽
POTENTIARUM ANIMAE THEOREM A LXXIV. 8s
antequam essent prius orant in potentia,
tapostea facta sunt in actu prirno modo actus, potentia sunt principia Substati , que: Omponiturix materia, io ma ,secuncto modo omnia Accidentia costant ex actu, potentia, non qiuam itide sint composita, ita quoci accidens constet ex aliquo quod sit potentia, Me aliquo, quod sit forma, ut arbitratur Caietanus r
uia Accidentia sunt tarmes inplices,sedicuntur constare ex potentia, rictus
'ilia priu erant poteiditia, jostea facta sunt in actu, sicut dicit Phaosophus r. Physic ex non domo fieri domum. Sed illum locii in Arist. diligenter exposuimus in Theorei te de Stibiecto pinio phiae
Sed dato, quod Aristot diceret,ut vici tetanus, quod quodlibet Predicamentum constaret ex aliquo quod sit potemtia, ex aliquo, quod sit actus, ista, quod Accidens,vc antitas, Qualita S, C. esset quoddam compositum , non est ad propositum quia hec potentia essentialia
ter ordinatur ad actuin,ut cuin illo componatur,xfaciat compositum ot nos hic non loquimur de potetitia, qtiqest pars composit A sed de ea, que .st principium
Preterea tali potentia ordinata ad actum, est seinpur palliua,ut patetmos autem hic loquimur de potent ijs, ite sunt principium activum, producti uuianno est ergo ad propositu ita hec ratio, que t Ii potenti innititur, laborat in equita m. Reliquaque licit Caietanus ibi, quilibet ex dictis videre potest, quod non sunt ad propositum. Ian. Aliter i ei pondet auellus in a. de Anima q. .&tali modo videtur interpretari mentem Caietani: dicit enim, quod Proposita ista,&actus, sotentia sunt
eiusdem genetis: in doctrina Diui Thime intelligitur de primo pi incipio activo, vel passivo, quod ex primo intento
alit horis ordinatur ad producCndum, vel recipiendum aliquem actit in primo, per se, non secundario, per accidens, modo anima non est ordinata primo adpi V ducendiam suas potentras, quest intaccidontia , sed ad dandum essest stantia Ie di consti tu ere, an invitum scae in id tario vero ad producendum potentias P tentie vero cx primo intento aut horis,o udinar sunt ad actus suos producendos per se,& non per accidens ideo potenti , Mactus sunt eiusdem generis .consequenter cum actus sint accidentia, potentu quoque sunt accidentia. Sed hec interpretatio est falsa multipliciteri quia animam aereisse subitam citur. tiale actum primum est producere potentima ut tu eius modo loquendi, qui ainen est improprius,&falsus probo,qui qumro a Iauello, quid sit animam dare esse s ibstantiale certe est constituere vivens, aviiDal, at constituit vitiens
per potentiam vegetalem, Manimal pers en lithiam,ergo animam dare actum primum, producere potentias, idem sunt et
alioquin posset anima arcessi substar tiale, actum primDm, Gnon dare viti re:ne e esse animal, quod est ab studii ;Ex quo habemus diuo contra auellum Primum, quod falsum est, animam per se producere actum primum, per accibdens potetitias qui hcc duo si in t unus, idem actus Secundum est. Quod aniama, iotentiesu: sunt eiusdem generis quia actus primus animae, per se est productio potentiarum quia non potest daIe actum primum, nisi producendo potcntias,& 3nsequenter contra ipsum Isr- fcrtur, potentias esse sit bstantias siquidem sunt eius seni generi cum antina'. Insii per,d ito, trod potentiae sint accidentia, falsum est, quod anima primo, perie, non sit ordinata ad producendum eas; quia ut probatu in est iii pra, nunc stibii allat in med late producit accidens per se, alioquin accidens prinuina productum a subi tantia,non haberet causam productivam per si quod est absurdum:quia omne en non per se habet causam per se; item recidens proprium, non posset demonstrari de subiecto: quia in delinonstratione ponitur solum causa per se.
Arguit etiam auctius contra id quod hara dicit Scotus quod actus, potentia iunc muciusdem lacris, est verum depotentia, ut contradi sim guttur ab actu quia, dum est verum,quod sint eiusdem generis, sed eiusde speciei, id e numero, per hoc qui sunt terinini incompossibiles, ut
587쪽
ro mergo distinetuuntur realiter , Dico priis,quod ille, calet anu Staccipiuntur, dum interpretantur Scorum te ili terepeta tot tiam,qua coner istinguitur ab .hi tu potentiam obiectivam quia Scoriis
absolute intelligit quamcumque pO CN-traria, quae contradisi inguitur ab acia, si- in sit obiectiva, siue sit subiectiva.Sccundis, ad rationcm dico, quod Scotus ibi iradicit quod potentire, cactus, fiat idem tririnem, his inquit, quod sunt in codemnat mero,sciliceatu oncte indiui quo quia
nedum sunt in eodem genere, tarn eades cie; sed etiam in eodem num TI. Ad secundam riuioneira resornder Scotus, disti editii rarguedo coiraca, quod alias vj dc bimus: si lutio rationis colitii ahoc; Negaturiosequetia Ratio iug ill
nisieli: quia non valet si ii illi rud D, i. d. TUCl et dare operari an inia cnim clat esse corpori formaliter hii genere c.riise Grmalis . sic valet dicere anima est actus corporis Playsici,sicaetera , ergo corpuSPhysicum, canera, semper est in actir, est vero causa operationis in gen Ur causa Vrficientis: Gest autem necesi quod causa efficiens semper agat;potest ergo anima este actiis primos, forma corporis Physici, absque eo, quo dum ciat op rationem,uel possit c nicet C: quia ista sunt
siti acius, aliud vero est expectat ilium sui ac Lis,illa sunt diuerili principia: sed essentia animae non est expectati uastis actus , quia semper datisse potentia vero est ex pectativa, ergo sunt diuersia principia. Sta hec ratio nulla est milia hoc concluderet, si essent principia in eodem genere causae: sed quia in proposito sunt in ille so genere catis non valet, ut dici iam os rquia anima, ut est essentia, est causa soria malis ut pro luetiva operationis est cati Lai nc: ens primus actus qui est Vrinalis, non potest abesse illi, sed secudus aliqua do. Caiet u vero sic arguit. Ab actu,inqtiamtum ac Sta non proueni potentia:
sed anima est actus, si atticui daret solum
achim primum, non spera icinem ab a Q. ea, ut C. Laetil S, pr Ueniret potenti .i ergo iani anima si est aetiis, etiam statim operatur.
Respondet tir, quod ab actu in uanturn eo
actus est non prClieni potentiae in suo enere: .d non in numis, qUod prouondici. in alio genere sic ab anim. inquantuest actus formalis, non prouenit potentia in generescatis tribrmalis sed proti . iit potentia in genere causa efficietatis. Ad tertia negatur Hsetque ias Ad pro Adj.liationem dico, quod ii uerso ita actuti divcrs. Illint princissilia sicit quod sint di
uersi formalit cruio semi r realiter:Csscia Uanuicniam me eius potcnti ae siti nidi
tui se ibi prior maliter,n realitem, Si vero formetur ratio, ut ea format Scotus: Sicut se labet esse ad esse ita ita operari, ad
potuiritarii citarietur proportio,&dica m et Sicut se habet es e ad Opera in i datis etia, ad potet lix scd oliani creato diast uiguitur ab tapetrari, ergo es entia distingititur a potetia , Res duet Scottis, Ad i ta Propositio Malol: Sicut se habet esses&cqtera,est falsii: quia este est de quod essetia realiter, nec disteri ab illa: secloperaridissert realitera potentia,&nuit ab illa.
Ad quartam dico , quod continet ex Ad s. pressu in mendacium, recontrai piosost. am dicit, quod essentia anime est actus corporis hideo non est separata ubsumillim et tintiam, sed solum se irida in in tellectum; inodo ex hacinione P quitur, quod anima intellectiva non sit separabilis a corpore, sed accidens ipsit Sanimae, scilicet, intellectus,qui est potentia.&accudens secuiusum cos sic solum acci dens erit sep ti bile, accidens solui e rit immortale non essentia animaenque in
sequam sint absurda hetia Contra Eos, patet. Ad rationem tamen dico . Quod Minor est falsia Ad probationem iam diuximus in Theoremate de Inmrmatione anime intellectitiae, quod licet intellcctus non sit virtus organica, tamen est tarma informans:&hoc ipsi quoque dicere de-bunt, nisi sibi contradicere velint; resic, , haec non sunt incompossibilia, quos anima intellectiva sit simplexo in organica, stamen si tactus informans Ad quin tu, i. alia declara trimus 'tiom
do propositio illa de S. Physicor tun nihil
588쪽
POTENTIARUM ANIMAE TII EO REM A XXIV. s
substantia compositi ergo illud absolu
mo Iet seipsum, intelligatur in laeoremat quod elementa mouent seipsa.Opporteret etiam declararetquomodo phatas moueat appetitum sed propter prolixitatem vitandam, lim,quod non est in conueniens ,ea, quae mi maliter distinguu-rur, mouere seipsa ad actum secundum si non est inconventinis , quod idem . caliter moueat seipsum hoc modo , .cet nilhil moueat se , quo adacthun pri
Ad Ad rationem Aegi iij. Scotus eam re-rῖ' nectit aduersus Aegidium. Qtiaero enim virum potentia sit variabilis, necne sin si, cum anima sit ita invariabilis, sicut poten.tia , ipsa anima poterit rccipere actus,aidabiles sicut potentia si potentia est varia bilis, non potes recipere pet te variabit rusi mediante aliquo invariabili, non ero potest esse medit mi, quo est nilai
di cipiat actus vatiabiles ad illud Heruati
resp. Scotus, ncgando illam propositionenix scilicet,quod idem simplex non possit esse principium diuersarum operatio nulli; est enim fusa quia etiam etaindu Aduersarios, Substantia animae tunc non pollet esse receptiuum iminediatum triti potentiarum vi quis dicat hoc verum esse se aeque prinio, tamen Ordine qUodam,Ita ut una recipiatur mediante alia , vel prius natura alia, non esie iri conueniens, hoc impugnatur quia vinari, a in cor poralibus, non Est principium recipiendi D, ut rarii ita in igne, non est principiurecipiendi calorem nec calo in igne, esta alio recipiendi leuitatem, etiam si prius ita uni recipiatur calori quia tunc leuitas nus ita. Dii reperiri posset, nisi ubi esset calor , ex quo calor esset per se ratio rccipiendi leuitatem. Sic in proposito .cti una uti a prius alia recipiatara , tamen inam citate intelligere, o velle in eodem sus ptiuo recipiuntur, scilicet in et sciati anima .Quod dicit de materia, quae non recipit diuersas rinas nisi vario modo detraminata,confirmat propositum qina materia immediat recipit altem illa al, sh-luta,quibus ipsi determinatur. Quod etiam dicit materiam mediantibus illis dispositionibus recipere rmas, falsum estiqui a quod est recepti utim, ut rati a recr-piendi formam substantiale per se est de
tum quod sic disponit materiam, vel est mrma substantialis, iuc in composito essent plures rinae substanuales, quod ille negat; vel estet simpliciter accidens'&sic accidens esset deessentia compositi, quod est inconueniens Ratio ergo nedum non concludit, sed admittit multas absurditates Ad primam Talia rellae, paret ex dictis Ad, in a. p. quIniam potentiae, quae sunt de M. secunda specie Qualitatis sunt aptitudines ad facilitet operandum sed potentiae animae non sunt aptitudines, sed principia prima, et quibus plitudine emanat illae autem potentiae, paret quod non differunt secundum magis, Mininus, sed si cundum speciem, Stent et in sic crusrea quoties quasi cit, I. lib. dem meria, p. b. nullae sunt Si enim dicit: Sicut se habet actus d actum, ita potentia, ad poletii actus autem Currendi &bene currendi , sunt in Predicam et, alitatis, ergo p tentiae Cur tendi sipotentiae bene cui endi, sunt in Praedicamento QualitatiS; M.tior est falsa, oenititur illi Propositioni eiusdem generis sunt actus, potentiae quae Propositio est salsi insensu quo illa assumunt; ut declarauimus stipiti in resp. ad primum D. Thomae. Oim etiam dicit, quod sub potentia biblii loco tinctu potentia bene agenda, EX Q. MElaph. i.im dictum est in 1. p. quomodo ille locus intelligatur: neque enim ill ae potentiae fiunt species vinus generis, scilicet potenti: tu conatini, ut ille dicit, sicut declarauimus: seddit seri int plus ratam genere , talia CPotenta sidcundo in dido dicta, quae est accidens continet aliqualiter, se quandam similitudinem porta ia primo modo dictam, non viri me Ad secundi re p. quod sunt idem rca Ada. liter, sed dii sciunt forinaliter , Quod si quis arguarivt Zabarella ibi de rationes ista formales , per quas potentiae distingluuntur ab inuic Om, vel sunt aliquid, vel nilial non nihil, quia nihil non est causadit Terentiae ,ergo aliquid, itinc, et Substantia, vel Accidens no Si ista tria lictili itunc erunt tarma substantiale ira inc lin illitur, quod sint Acci lcnti .i. Rei p. id argum ritum contra nos nillil valet ouia
589쪽
dicimiis,'iiod illa Vr malidi ies sim Substantia,nec tamen sequitur auod si ut diuersae Ormae, sicuti nec ver irra, b num unum,inente, sunt diuersae flarinae', sed diuerse rinalitates , realitate Srcale .
Cum secundo arguit Si potentia sunt i dem realiter, xsecundum internam rationem,sequeretur,quod potentia olfactiva, quatenus olfactitia,esset potentia visivati quia haec conditio quatenus est essentia-lior conditio quae insit potentiae. Respondetur negando consequentiam: non enim dicimus, quod potentiae ille sint idenai cundum rationes formales, immo hoc negamus, sed solum dicimus,eas esse idem realiter quia sunt, nam et res realiter cuefient ita animae ct cum seipsis conditio autem illa, quatenus infert identitatem secundum rationem mi mater , unde licet unum, bonum, a simili sint id e realiter inente, notamevalet ex hoc inferri, crgo bonum, inquantum bortia, est viati.
Ads Ad tertiam respondetur per dist. superius allata, quod duobustio iis accipitur potentia; Vno modo, prout co tradistingititur ab actu, sic est vera Minor sed sic non loqhimur in proposito; Secudo modo accipitur pro principio traiinnitationis,&sic falsa est Minor:qtu a potentia est nobilior actu illo securido, scilicet operatione,& de hac loquimur in proposito.A. Ad quartum, patet ex dichis ad tertia pro D. Thoma, falsa enim est illa Maior: Sicut se habet eue, ad operari, ita essentia ad potentiam, ilia essestiuit, nec distinguitur ab essentia, ted est illi idem,operari veto,distinguatur a potentea, ideo Ron est simile.
Potentiae intrinsece essientialiter distinguuntur a seipsis, sed a posteriori per ritus,& per obiecta. povitur O tui Scoti, aliori in opiniones, et rationes rcgctuntur. Cap. Pnicu.
EX diciis in duob. praecede tibiis Theo
rem a lib. t patet satis conspicuo, quomodo potet ia dili inguantur ad initi- m,&per quid distinguantia taliam,
i madis ic non fisen tu omnes, rabi euiter est plicanua Tota difficultas oritur ex verbis Arist. 1 de nimii teXtuar.&Σs .in quibuslocis dicere videtur , quod pote uiae dii inguantur Peractus , actus per obiecta;ex hoc enim loco aliqua dicunt, quod essentialis distinctio potentiarum,&a priori, sumitur ab actu, ab
obiecto All vero dicunt, quod potentiae distinguuntur seipsis Ormalitei,Ma pri ri: in actus vero distingtiuntur a post rion. Haec secunda opinio milia verior videtur: Mea expresse est Scoti, pluribus in locis sed ex dictis niaxime elicitur: quia cuin ipse potentiae a se inuicem solum Grinaliter distinguantur, claru est,quod ratio illas distinguens, est ratio Ormalis v muscultuque ipsa ruin potentiarum sed hoc expresse dicit,& probae Scotus, quod lib. quaest . is post Id. H. ponit enim hanc distinctionem , ei quam explicat allata propositionem desumpta ex Arist. quod potentias distingui per actus, potest intelligi duobus modis Vel quod disti tiguantur per actus essentialiter, Ma priori; vel quantum ad manifestationem,&a post riori; Primo modo ait esse falsirm neque i. Q. eo modo antelligi debete Propositionem Score Arist quia quod est essentiale principiti , ID S ratio distinctiva alicuius abali itio, no es 'est posterius distincto: sed actus est posterser potentia essentialiter,ergo actus non est ratio, nec principium distinctilium potentiae Maior est euidens quia principia
essentialia distinguentiarem sunt etiam principia essentialia constituentia rem messe,&sic praecedunt, non siibsequuntur; Minor quoque est euidens: illi achus est effectus proueniens a porcu a b fectus autem est pollerior c. lici saliena nat Eras adeo,quod ratio Elieitica cillima. Oci- rLdem potest clici probari ex Scolori.
Sen dist. i. q. c. in corpore enim qu.rsiti
pri bans, quod Angelus, anima disserunt specie, &quoc ratio isti is distinctionis prouenit, quia anima est talis natu ne, MAngelus talis natura: accipit hanc Propositione,&eam ibi proba: Omne pinicias agere, sit aliquod en habens actum primi im,&in eo est prior acuis primus sec uadusti se, litam in coparatione adactus ccudi illa,cuiu Spotest ei Iepti iacipium; ita
590쪽
PER ACTUS, ET PER OBIECTA THEOR. XXV. .s Sy
re ii ilicet illud, quo estae lecst principiti quando dixit, retus distingui peria tecta,
set si a tetas iura iiiiij a sua et potentia per m ei Oculus incnen prima civitas suasest natura maturum mmmmm
T immotui actus si indi, sed natura N: quia actus inducunt nDUn cognitione
est talis operationis: sed per natura suain, ut haec natura, licet per identitater a sit principiti actus secundi. Ex hac ergo prinpositione declarata, uiuaere, Scoto possumus arguere,quod potetiae primo, et sentialiter distinguantur per se , sic omne ens,quod est principium alicuius actus secundi, primo est actus primus secundum
cenarius in suis Dilucidationibus, 'an-dunus 1. de Anima M. S.&HenricuSin suis Quodlibetis,&multi alij. Possumus etiam dicere, quod potentiis distinguuntur peractus, ter obiecta aquam per principia extrinsecari quae sunt finis,&agens actus en intestim Spotcntiae, ibiectaim est cum causia pro lucti-
inari postea est principium , si intilium potentia actus e Cratia Itcr
actus secundi . sed pote iuuae sunt principia productitia activum secundorum, ut diximus in praecedentibus ergo prius sunt entia talia secundum se, sunt actus primi per se, deinde sunt principia actuum secandorti ergo potentiae Muniae primo, per se,uessentialiter distinguuntur per seip-s.s,qua peractus , Ne per relatione ad tactus secudos. Maior est euidens ex dictis tamen distin intii per se , ut dictum est, loc idem Scotus in quodlibet is c lato loco dicit. U.Thoma p. '.q. .artic. 3.eXaminat causam istius istinctionis ex professo, D. T. aperte dicit, quod potentiae distinguuntur per actus de rationem adducit quia inquit,potentia seriandum illud quod est potentia,Ordinatur ad actum:vndo pol
rectari,aem potentiae recipi ex acat, ad
teriquod ratio poticntiae diuersit acetur, ut
diuersificatur ratio actus Ex quibus ei bis aperte patet , quod vult essentialem disseientiam in porentia , pcndere ab actu, sicut ratio, essentia potenti ae includit habitudinem ad actum, ad quem ordinatur; quomodo autem obiectum distinguat actum Meclarat ibi in reliquo corpore articuli. Ilaec ei te est opinio D. li, netramae,tamen homillae ictietantis,Iauel reiqiUS,&al1j,quoniam viderunt, quod sententia patitur niaximas difficultates
est principium alicuius opelationis, deo est principium talis per .itionis, quia esten tale, est talis natutae etia exemplo confirmatur Sol est principi u generandi multa mixta in his inferioribus, si modo aera primam distinctione Solis a Planta non est illa potentia, vel Hincipiti producendi mixta' scd est forma Solis,& forin, Plantae; Minor est probata satis in precedentibus, tum ostendimus,ciuod potetiae non sunt accidetia sed quod sunt substantiae,& quod nitive continentur in anima. Quod manent distinc tar sol mali er: lio modo itaque dicendum cst,po ratio,&disteremia distinctiva es Sen Hali, , , utemias animae distingui a priori interna,&a priori, non potest sum ab a- , cli Ad iis .autem dicimus,quod in Drae ceu, .u1on Dd Dcx PDnunt. GUCtania Sancitatis locis, quando duit, quod potentia rei pietatur huiusmodi dictum in Com-
distingum per actus, lactus per ob mento, scilicet, quod haec propositio. O-ie a tellii intantum ad manifestatio tentur distingit tantur per actus p est hanem,&a posteriori reconfirmatur hoc bere quattuCr sensus,quorci troes adduce-Quia Arist. .de Anima, rex. 33.ait: quod mus,qua ta ut ad propositu prim quod quado dicimus, iri,d potentie distinguu-tur ptractus ly,pcr,denotet dili crentiam distinctivam , itii quod actus lint principia,quib.formaliter ut proprijs diti ere iii
quia potentiae distinguuntur peractu , actus per obiectari vult prii di, screde obiectis,tamquam de notioribus, preti uti stolis actibu ,deinde de actibus f ta-dem de potentam Clarum citi: g quod