장음표시 사용
641쪽
sunt species intelligibiles illius phanta
is et, clinen in tollectit agens in Ormando il-G- . las species. Primo format speciem, moti conceptuni minus uniuersialis, ex illo nim Phantasia late Socratis primo abstrahit, siti format pectern intelligibilem speciei specialissim e scilicet, conceptum hominis, dei tute generis proximi, scilicet animalis, sic deinceps oenorum clum, quod non abstra irat primo omnes species, deinde producit intes lectiones: sed fac abstractione unitis speciei v puta specialissimae , statim intes leo usa- gens simul cum illa specie , cluae Etaphorice coagit, vidi unus, producit notitiam ac talem illius in sitellectu possibili: ideo diximnsis cciem specialillimam esse primit in cognitum absoluto in Theoremat de prim cognito, habita cognitione speciei specialissimae abstrahit speciem uniuersaliorem sibi propin
quioris, qtia habita, slatim prodirciti terum simul ipsa specie coagentet actiono metaphorica, actualem ius intellecti inem in intellectu possibili,ut dichum est, sic deriacem Species ergo intelligibulis es cpnceptus uniuersalis, siue speciei speci ilissimae, siue generis, qui formatur ab intellectu agente inprim i Orione o
imprimitur inuntellectu pol sibili , qui,
conceptus non est actualis intollectio, sed generat actust lem intellectioncm similicum intellectit agente actitatis enim intellectio, sine actus intelligendi, non est conceptus ipse, sed consideratio, tacignitio, sitie.rcoeptio conceptus,illaesa timorituroripi b conceptu illam expria mente,partim eae intes lectu agente re ideo patet ex hoc, quod ne fietit, quod
species illa intelligibilis praecedat actum intelligendi, quia est obiectum intelligibile, in quo non potist fieri intellectio
ac ualis .mi: Notandum est etiam, quod productio, tormatio illius conceptus, ciet, non est intelligere formaliter Oeque similiter productio achialis notitiae,&considerationis illius conceptus, speciei est intelligere Ormaliter, sed receptio illius intellectionis est actualis noti tis quia intelligere secumlum Aristote
lemrmaliter est pati, ut diximus in prae cedenti Theoremate resipondendo ad rationem Taba restae, Iiccolomines . aliis patet, in quodnam agat intellectus&qtiomodo agat, agit enim Dor primam achionem in Phantasma, dum
ab illo educit sipeciem intestigibilem, hoc enimest deparare phantasiam a conditionibus materialibus,m indiuiduanti bus,hoc est transferre obiectiim de ordi .
ne sensibilium in ordinem intelligibiliu ,
hoc est illustrare phantasma, hoc est fi t-cere abstractionem talia cnim omnia, idem significant, agit quoque in intest, ctum stibi lenia , dum imprimit illum. nceptum, speciem in eo in secunda actione agit etiam, in intellVchum possibilem dum producit intellectionem iii intellectu possibili, illum petrficit;&sic
est dicendum, quod intellectui gens, asgit in phantasma, de in trici lecti im possibilenti non ergo agit si lumin phalas a Mut aliqui volunt,vel solum in intellcchumi possibilem,ut alij, quo riim opiniones imira ad ducenius, tare ij ciemus sed agit in
utrumque Haec opinio fuit Averrois,&Scotus ex eo illam desumpsit nam licet Ais Fratri oes sit vari utilia suis dictis, patecta reumon otii r hanc duplice actionetna tribui Cispin. seium ellectui agenti, motus ait thoritatibu Arist nam Filior. 3. de Anima te x-m i 8 declarans ossicium intollectus agentis, ait ipso esse sicut tamen, nam sicut
res, ita in tolle sagens, ficit potenti
intelligibilia, actu intelligibilia indecimo septimo vero textu ,ex eo, qUOd datur i. s. intes lectus possibilis, prebat dari intcile iureae cturn agentem, hac ratione quia omni Arist.paticnti respondet aliquod agens i. Ie- quo patet Aristotelem velle, quod deriirum. intellectat s agens, ut agat in intellecti impollibilem; sed quidquid sit de uerror, satis est quod haec opinio in probabilior
alijs. Hanc eandem sententiam sequitur Piccolomin. libro primo de Humana c- te, cap. . ductus praesertim a ratione, quod Aristoteles comparat intelleci iam
agentem, arti,habitui, naitirae, sed illa vere ag nt id, quod principale est, ioc autem est intelligere, crgo agens producit
642쪽
INTELLECTUS AGENTIS TUEOREM A LXXVII. s r
Lx his etiam patet solutio alterius dii rationem,oportebit dari potentiam agethbitationis,quae est: In quo loco intellectu tem distinctam a possibili et fiod tamen aetens facit hanc depur itionem phantas est falsum, ut patet in senstiua potentia ;matis, an scilicet in phantasia, vel potius quia non datur sensus agens distinctus a in intellectu possibili Ex dictis enim pa patiente. Similiter oportebit distingueretet, ut notata perte Scotus in prae addu voluntatem in agente, pallantes quiacta question quodlibet ad N quod in voluntas producit volitioncm suam , tellectus aracias, facit hanc depurationem illam recipit quod consequens tamen est circa phantasima , dum est in phantasia absurduin cuia phantasia est locus phantasmatum, Secundo ex Aristotele . . Anima , non autem in ellechus possibilis, unde id, ex . decimo nono, ubi ait, quod intelle-Quod recipiturin intellectu postibili, non tu agensist sicut lumen,ubi mulco ,m- est phantasma, sed quid litas, species mentator, quod sicut lumen facit quo intelligibilis, siue conceptus ille uniuersalis formatus ab intellectu agente, phatasmat per quem obiectiam simantalom fit intelligibile actia,ut dictum est, ideo phantasma non recipitur in intelle-chi, si leo in intellectu postibili non podammodo potentia colorem, actu Olc rem licantellectus agens, facit de potentia intelligibili actu antelligibiles, ex hoc habetur, quod actio intellectus agenti , terminatur ad Obicctum actu intelligibit scilicet adita maria actionem, qU. a
test fieri depuratio ista, sed fit, ut dictum strahit specieiu non ergo habet secun
est, in phantasia Haec est verior sentetia de mi inere intellochias agentis , qua ex solutione obiectionum in contrarium, rex confutatione aliarum opinionum, qua ab ea discrepant, comprobabitur, ex dicendis,maeis manifestabitu ita Pro prima quidem actione intellectiis agereris, faciunt omnes rationcs , quibus probatur dari species intelligibiles impressas , de quihus insta suo locore actabimus , pro secudam actionem , quae in moductio intellectioni S. Confirmatur ex s. de Anima, tex. I S. ubi vult Commetuator, quod si res habe rent esse eo modo, quo posuit Plato, non hoporteret ponere tricllcctum agentem
Ex hoc C lucri uiue ego non ponitur linei lectus agens, nisi ut pcripsum obiectum, quod est senilitate, solentia uniuersi: se, fiat actu univcrsiile haec autem actio praecedit productionem actualis intelle
da operatione vero faciunt rationes, quac tionis,ergo non ponitur intellectus ages supra pro hac sententia adduximus. Udiscue th ratioties in contrarium,
nati, C Ontra ea quae dicta sunt in praece dies rari denti cap. te Opeiationibus intelle-rra a ctus age is, sunt varia dirificultares sed 'er ea qui ea iductantur contra prima actio- propter secundam actionem , sed blum propter primam. Tertio. Seculi dum Commentatorem. r. intellectus agens ponitur, ut per ipsum transferatur obiectum de ordine in ordinem, scilicet, de ordine sensibilium, in ta clinem intelligibilium; hoc rit in prini, ctione,Crgo, bccuinia actio non competiti in ellectuia enti.
nem, iaminabuntur in Theoremat Qtiario aiguit Mercenarius in suis Di i uod datur species intelligibilis impres lucidationibus. Si intes icctus agens incret
i (i' ca; Ointra sectandam oporationem quo productitatis intellectionis , intellectio dique non desunt obiectiones plurimi e non esset actio immanens, quod ei con-nim si inta qui exilitan .rint producere intel ira Philosophum nono Asela physic te xlectionem,csse mutati in te luctus postibi tu i 6. Conseqtietati a probat tir: tua vi
lis, non alitem intellectus a gratis.
ait Philosophus in loco citatori actio imi - Primo, Scotus argirit sic. Si intellectus manense sit , quae non ransit in aliud, agens est qui producit intellectionem, sic sed manet in agente , in hoc distingiliquitur quod in quacumque poteria, quae tur ab actione transeunte et Iam vero,pgnitur agete e iccipere propriam ope si intelligere producitur: b intellectu
643쪽
agente,' recipitur in intellectu possibi-ti,ergo erit traia fietns,non immanens. Zabarella libro clemente a Cnit, capite .ita argilii; Intellectio es iudicatio obiecti, sicut intelligere est iudicare sed intellechus agens non iudicat, sed solui niungitur phantasmati, Millud illunainat, ac reddit aptum ad producendam spe ciem in antellechim postibilem , ut dicemus, dum opinionem Zabarellae recens bimus, intellectus autem possibilis est, qui iudicat, ergo aiuellectita actens non producit intellectionem, Sic desinit ei
colominetis libro primo de Hirmana me tC,cap. .non refertricto opinionem Scoti, patet enim Caedictis Quod quo ad productionem intellectionas Scotus est mo-bleam tactas, mali posse sustineri tam intcllectum agentem , Quam possibilem il-l.im producere, magis autem declinat adilhim habere, tamen cum natura dederit, animae rationali intellectilina entem distinctilina possibili,&Aristote es tribuat omnem activitatem intellectui atteiri vi ostendimus per ratione adducti, cum etiam hoc sit valde probabile dicimus secundam actionem competiere quo te soli intellectui .Ad quartam, qua est Merce nai ij, respondetur, quod contra nos non concludit, qui siti a nemus, quod intellectus agens,&possibilis,stin unam et ub-uanti l ,&quod solum distinguuntur lor
inaliteritaeo intellectio licet producatur ab Intellectu agente,&recipiatur in poscQIO in loco est notandi in dii A si rumi q( Vβget te,dire labrii posc
ionii neus libro orim, ui non id men propter e transit in
aliud quia intellectit postibilis, non elhaliud tibi ec tim ab agente, sed idem realiter, solum sit tinc uiri ci maliter . Ad a. quintam iam a pius supra dictum est, quod fit La est via propositio quod intelligere sit dicare, loquendo fidia maluer,
primam partem,ut ostenchmus non ergo Am iam dri' dicit Scotus, quod intellectit agens prae es dii si die sis
specie intelligibili Tatione , tui et ad se i et DCnt ad hunc locus', sed lito loco e mi et
dico, quod falsiimere, quod intellecti is agens, habeat solum illam aerionem, illud enim pertinet adiri, nam actionem: nos autem dicimus quAd vltra illam primam actionem habet hanc secundam.Secundo dico, qtiod F ssim est, 'tiod ii rellectus agens, iungatur phanta sinati coinodo quo dicit Zabarrita,ut nunc in rapatcbit, dis in eiusdem Zabarellae opinionem considerabinitis. nablintur
vi Ad illas tres primas rationes respon-t det Scotin unicatae sponsioni; omnes enim concitidunt, ii uel locium a Ventem dari propter primam operati ein quod DC est verum, quoniam enim intellectus A habet obiectiim sibi de se proportionatasi, oportuit, quod natui a tribueret animae intellectiva vim quandam , qua sibi pr pararet obiectilin, ideo, rupter primam operationem neces fili ponere intellectum agentem in anima in tollectitia: quoniain omnis alia potentia habet obiectiim propritim, neque opus est tioci sibi illud fornaci ideo iac iit necesse quod alie potentiae, ut siensius, volunta, habeant scia sum agont m , vel volt: ntat magentem distinctam a parilitia potentia, quia illae habent obiechum proportiona-
inna a natura propior scctaridam Operationem an Cm,non datur pra cipuo intel- Exponuntur aliorum opi oncs de niti Ieribus intellecti, sageritis, et ita Iuntur. cap. IV.
D proposito munere inicit dictus agetis variae sunt sententiae, in vas io modo explicatae,ita,ut longum sit, Imrinina.de singulorti in opiniones explic.Ne a me ut videtur,ad quattuor capita redimi possunt. Aliqua dicunt, tro laetit inplicii itas
lectus agens, lina potentia passiva potuit ma talus iij, in intellcctiun post cinsoli m
644쪽
INTELLECTUS AGENTIS THEOREM A LXXVIII. O,
soli im;alij in utrumque ali dicunt,intel lectum agentem intelligere rina iter. In primo capite sunt multi modi dicendi. tostri, nicci opes in prologori. Selar. quaest.2.artar. r. eneriquod intellectu a 'ens requiratur solum propter phantassina, quod eius manus sit solum illi minare pli inta sim, i ullo modo vult, quod requiriit i propter intellectum pol sibilem re consequenter, quod non agat in illum M idus aute eius positionis eli: non vult quod intelle Lis agens, in iacos ratione quam habet circa phantassina, abstrahat speciem intelligibilem impressam dii tinctam ab intellectione hac enim penitus negat sed vult, quod latum sua praesentia faciat phantasma ii uelligi-hilemam secundum eum, phitatas maestintelligibile in se per propriam quid diru- rem quila clivdit in se quid ditatem rei uia mi iste quia est inuoluta conditionibus materialibus, non potest uitelligia intellectu es, in bili: adireniente autet mlit. ni ne intellect is agentis, de liud itur Illisco ndicionibus iaraterialibus, rema- nrt clara quid ditas rei materialis mucplotasma per seipsum, per propria formam,absque ullo alio auxilio intelligitur ab intellectu postibili,quod declarat exe-plo Color est per se, per propriam ita mani visibilis, sed dum est in tenebris, nopolei videriaciti, adueniente autetna lu- nine acta videtur color, videtur Ul-dem per propriam tbrinam quia color per se ei vii bilis ita phantasmii per se in proprie intelligibile, tamen cum ethinuolutum conditionibus materialibus, actu intelligi non potest, adueniente autem luini ne intellectus agentiSi illunii natur, iunc intelligibile est per propria in Ormiun,&quid Statem absque ulla pecie intelligibili. .
Thom Caiet. p. p. q. art. 3. I ' mentano, tenet intellectum agentCaar
quiri,&propter phantasma, propter intellectum postibilem: tamen in eadem
p .p. q. 8 .arta I. ad quartum, declarando
quomodo intellectus agen agae miliantasma, sequitur sententiam Baccho in licet in reliquis postea discrepet, quo adini,dam agendi in pliantasma. Hi omnes volunt, quCd intellectus agens, agat Inphantasma non actione positiva, nequc achione negativa quia nihil imprimit, nil ut remouet phantasim ne,sed sola assessistentia illuminat phantasma. Mercenmus in suis DilucidaliOmbus, Min. tenet intcssmium agentein equiri pi deci M. se propiet obiectum , ut illud tranSferat cen. de ordine in ordinem , sed tamen quoad in dum explicandi, discrepat,ut infra pa
Quidam ali Lati in in proximet acce
dant,qui dicunt,operationem intellectus a emis esse et ri operari circa pliauta sim ita, non actione possitiua, sed priu-tiua, reon illud possitiuum mpta merido eis, sed solum secernendo ab eis quid ditatEs,&species, ta linquen loconditiones materiales, indiuiduan es Waddunt intellectum mentem pras e condi re
illam speciam intellectu posibili, qui imiam recipit, cam ea intellecti Oneni pro
Tertio loco sunt multi Alexandrei, qui dicunt, intellcch icta ICI Cm agere in isto. phanta linata, i d imprimere aliquid pDisitiuum, nempe, forinam itandam spiritualetiriqua polli ri illa phantas nota
gere in trielle, tum possibilem; in opinionem ascribit Franc Piccoloni Alexand lib. .cle Humana mente, cap. 6.d huic optir oni proxime accedi Zabar libro de Mente, cap. . Eteni in licet en elueat cir intellectum agentem n In agere
miliantasmata, sed in intellectu in Disi bilem , atta inen dicit et in loco, intellectum a citatem tangi pilanta in itibus ut fornia constituens ob: ectum moti utilia intellectus pat: bilis declarando magis suam politionem, ait quod in ellectus agens, aetit ut ethliabitus,&forma phant. sinatum, ita, quod Ux intellectu agente,siphantasmate constituitur unum obi chum potens prodiicere in intellectu eos sibilem, in ellechionem ipscim, quam ipse
appellat speciem intelligibilem . Ex his
patet, quod secundu in Labarellam , tellectus agens Operatur quoque circa phantasma aliquid imprimendo res quidem ficit ipsu in pliantas in tractu intelli--ibile,inhaerendo ei, vestabitus,&forina. Institie etiam dicit, ipsum intellectum aget tein agere in patiuilem, lilia est nophan-
645쪽
Phantasnatis, quod motici inteli Piscupatibilem,qui postea notus ab hoc obiecto facit abstractionem , hintelli ut actu non vult autem, quod intellectis a gens, neque hoc totum, producat intelle Chionem, sed illi, quod intellectit ire sibilis. t Verum iste Opiniones nullo modo sut
ustilatauta suo ad illud quod dicimi
Intellectum agentem agere in phantas ina, dicunt verum ' hocpmbam per rationes, quas illi adducunt: sed sunt postea ta ista,quia negant intellcchim a Diem agerem intellectit m podibilem scilicet producere intellinctionem in in tesse-inim possibilem sunt etiam taliae, quo admodum emplicandi operationem intollectus agentis prima quidem Opinio, quae est Bacchoni, Caietani, Mallortim,
rius, quod aliquid sit, eicia acias,o nihil
oste uti lumen, lumen nilii positam proi
par, animo consequi minime potest, implicat enim cd tradictionem, ax ens enim ab actione denominatur, quod si non agit, non video quomodo vero aram dici possit dicere, est agens, sed non a fit, perinde est, ac si dicamus, agens, non est, agian s. ctindo, nihil potet si exta alterea 'siquid de potentia ad actum, nisi mediante actione, nam isti id facere de pratentia in tolligi iii,actu intelligibile es arere.&sic illa tactio obiecti m esse intelligibili, est actio, ae consequentor intellectus agens est vere agen actionc illa, rictio illa est in priuatasmata Tertio, ista illii a stratio penitus fictilia videtur: quom clo enim intellectit agen S, sim praesensia illum indit phantasinatae nihil vendo, non est intelligibile, neque enim into lectus agens, est quaedam lucem in animan stra, quae illuminet phantasinata, ut lumen coloris,o isti imaginata videntiar: si enun est et tale lumen , cum sit agensi turale, eodem modo, sin omnibus aetatibus illuminaret, iciam puer, quam vir sapiens posset facere abstractionem eat videmus, quod non nisi sapientes sciui facere huiusnodi abstractioncs ergo intellectiis agens est virtus activari quae quotidie agendo perficitur, magis fit apta abstrahere quotidie per surdium i licet Arist dixeiit, intellectum agentem
ducat in coloribus feriandium Gratiam, non tamen propter ioch qui tui , quod velit asserere, quod tui lectusag nihil agat in phantasma, quia uinei otio que agi aliquidipirituale circa colores
quia iungitur illis, ut actus, forniata sic illos colores tacit visibiles aeui, qui prius erant visis bili sublum potentia lunt Setram agit m nedium, repellendo circ-bras; git ergo lumen circa colares aliquomodo Pra terea, compa auit intellectum agentem nedum hi mini, sed arti, naitim,
chunt ver e, ergo hintellectus agens com
paratur lumini quia sicut umeri efficit colores potentia visibiles, cui visibiles , ita intellectiis agens,facit Phantasima potentia visibile, actu visibile exempla altatem nunquam currui quattuor pcdibus, quia tunc non esserat exempla, sed res ea
Secunda opinio, quo editat intellectum 1 agent m agerae in phantasma, sed actione os in negativa, scilicet sc cernendo quid ista rei c. tem a coli ditionibus maiorialibus,no est approbanda . quia ut optime inquit Me icenaritis, haec non latis facit questioni propositae de modo operandi intellectar sagetts nam tunc adhuc ita aerimuS, Homodo intelle iis agens secernat quidditato conditionibus materialibus, de hoc nam est tota trestio. 'raeterea errant,dicendo intellecitim agontem aetere blum
actione Iniuatiuam scissitiua quia omnis actio priuatit i, prae supponit posititiam; priuatio enim emi et supponit positivum;&haec propositio alibi est prchata Praetere in materia de speciebus inici ligibilibus probatur intellectum emeace I tem actione positiva, o ex dictis stiperius quoque patet, quia in tellcchus agens non, esset vere agens, nisii haberct aliquam actionem positivam Tertia opinio, qti est Zabarellae, est uoque falsia Primo qina concedit qui 3 viem intellectum agere in pla antasma di cet in verbis discrepet, agit enim itaneendo se illi phantasimati, ut actus,&smi na, ut ille diccbat:sed modus iste est impossibilis, ideo sic arguota Intellectus agens si iiungitur phantasmati, ut actus, io
646쪽
INTELLECTUS AGENTIS THEOREM A LXXVIII. s s
ma vo iungitur illi secundum substantiam,vel iungitur secundum accidens, id est, per aliquam qualit ricin productam in phantasma: non secundum, quia lilia Cintelliectus ages, faceret phantasma intelligibile actu,non per se, sed per accidens: sicuti candela illuminans cameram Criumen utim dicitur illuminare camera per accidens, non per se: ita si s ubstantia intellectus agentis non est actus forma phantasmatis, perquam phantasma est actu intelligibile .ieri pro tanto dici-- intellecti is agens esse actus, formaphantasmatis, quia producit, ita litatem in phantasima, per quam pliant asina est actu in tolligibile, sequitur claro, quod
intellectus agons, erit causa per accidens,
quod phantasma actu sit intelligibile. Si
vero dicatur: quod intellectus a ras stactus, forma pliani asiniatis per substatiam suam, est impossibile quia intellemis agens sectandum istos, Est Deus, deprima intelligentia, iue nullius rei moria talis potest ste actus, forma aestinim
certum , quod actus immaterialis secundum substantiam , non potest esse actus rei materialis, ae maxinae prima substan ri .i, quae est Deus Pi terea vult, quod ex phantasmate, si niel lectu assen tet,consi mariir unum obiectum per se intelligibile: at ex substantia terna, mortali,non
potest constitui viati per sesquia subsan tia aeterna nuta est componi bilis,ut patet
desie Opsilio etiam aliorum laxanchaeo ti, qui dicunt intellectum agetem imprimere virtutem quandam in phantasima, ieij-citur optime a Mercenario quia si intellectus agensim primit aliquid in phanctum sina,vel illud est aliquid materiale, vel aliquid immateliala: si est materiales ergo per illud non poterit phantasma eleuati ad gradum immaterialem in fieri actu intelligibile si est immateriale ergo in planiatasmate materiali esset aliquod immat crial quod dici non potest: quia materiale non est subiectum immaterialis,
Pnaeterea, dortius quaero, quomodoria ellectus agens producat hac virtutem
possitiam in phantasma, vel enim illam
hoc est in conueniens, quia Deiis, qui sic cundurn istos est intellectus agens, non agit hoc modo, sed per solam emanationem; Sed neque potest agere &producere istam virtui cm in phantasma perrumanationem, Quia De iis non agit in res mortales immediat sed solum per causis se.
Qindas: oporteret ergo, quod intellectus en produceret in pli intasma hanc virtutem mediantibus alijs causis, quod est falsum: luia haec actios illunii natio, tribuitur illi itiet mediate, ut bijpsi, non hi js cum EO. Istae rationes valent quoque Otra Zabarellam , si dicat intcllectum agentim esse actum phantasmatis, non secudum substatiam si iam, sed secundum aliquam qualitat cm productam . Secundum caput opinionum,cst eorti, qui dicunt intcllectum agentem requiri solum propter intellectum possibilem:&uius munus es et blam agere in intellectum possibilem e producendo in eo intellectioni cm ipsanii, non vult autem, quod intellectus agon sagat in phantasma abstrali edo speciem intellegibilem ex eo, siue illud illuminando, ut ali dicunt, sed dicunt, quod phant i a de se est si iniciens ad producendum speciem intelligibilim absque intellectu agente &hanc
sententiam sequitur Ipies, Ganda Gad. iicnsis tertio de Anima, quaestione as rei G
Consideran do solum hoc, quod dicit operationem intellectus agentis esse producere acti in intelligendi dico, quod est vera: sed est falsa in eo, quod negat in te lecti in agentem operati in phantasma , ut patet ex js, quae supra diximus , cprobatur adhuc: quia dixit Aristoteles
textu i S. s. de Antina,viles lacrum asciatem accre potentia intelligibilia, actu intelligibilia sicliti lumen curi colotes potentia visibiles, actu visibiles Ratio
L. , quae pro hac opinione adducuntur, concludunt , tuo intellectu Sagens agit in intellectum passibilem , sed non
iacgatur, ipsum agere quoquc in phan
Tertium cap. opinionum,cst Corta, qui .e dicunt intellectum agentem agore in seu
phantasina ct in uitellectum pasi bilem,
647쪽
ritualibus cruaturis,art. rc de Animaari. quibus in locis de hac re fusi
si me loquit tir, asserit intelle misa eritis necis Iri.NEm osse ex parte obiecti quia cum apud Arist ibi ma re rima materialium per se non subsistant, sie sublimi in
materia existant,&qtlod existit inmat
Ua,non sit per se intelligibile actu, sed sic,
sum potentia , nos non possem fas intelli gere formas renim sensibilium, inaterialium, nisi ex parte intellectus daretur
potentia intelligabilia in actit, per abstractionem spicierum a conditionibus materialibus. Ex qua opinion videtur, cirrod mens D. Thomae fuerit, quod intellectus agen agat solum in phantasina hi deo hanc opinionem tribuit D. Tlioma G-harella libro de Mente agentC, cap. E. tamen veritas est, quod D. Thomas voluit quoque intellectilia agentem aetere in intellectum possibilem nam, ut patet, utili, quod munus intellectus agentis, propter quod necclse est eum dari, sit abstrahere speciem intelligibilem: modo dum abstratiit speciem ii uelligibilem, etiam illam imprimit intellectin possibili,
per quam sit in actu, potens produc re intellectioncim secundum eum adeo quod inrellectus agens secundum D.Th. .
a sit an phantasma, ex illo abstrahe doip ciem intelligibilem sagit velo in intellectum possibilem, impra nendo In eo sp ciem Et haec est mens omnium homistarum,ut videre est apud auellum inde Anima, in traci de intellech agen .eta Thom. iet.etiam in I .parte, quaest s. et in artic. 3a n tam m. ait contra Diirandum, me intellectum agentem esse nec satium,&ae T. propter phantasma, & propter intelle-
etiam postibilem. Haec opinio solum an stra rara opinione Scotica discrepat quia ponit, quod species intelligibilis sit actiis in
tellectus possibilis, de quo disputauilinus in Theolemate De Causis producentibiis intellectionem; illam reiecimus: discrepat etiam quia negat intellectum agente
pmducere intellectionem Ad vult post; bus miro quod in praecedenti cap. Ostedimus Scorum esse problematicum , tamen magis declinare ad eam par te, quod intellectus agens situli C,qui producit intellectionem;&hanc sententiam statis si imauimus Averroes varius videtur in hac res tamen videtur asseruisse intellis
c um agentem agere, in phantasma &in intellectiam possibilem in pleta tria icina, lilia ipsum tran&fert de ordine in or dinem ; in intellectum possibilem, quia ait, quod intellectus agens est smrma, actus intellectus possibilis, propterea vult, quod sit necessarius propter perfectionem intellectus possibilis. quae opinio Averrois in eo est filsa, quod iudicatiuintellectum agentem, ii tellectum pos sibilem differre realiter ita quo eius Opinione reiecimus in Theoremate proprio, quod in tolletis agens, possibilis sunt
differetitiae animi e nosti T. Scotus vero, ut
supra retulimus, sustinet intcllcctum agentem liabere duas actiones; tima est
in phantasma,abstrahendo speciem, Secuda est in intellectum possibilcm , producendo in eum intellectionem, quae abunde superius probata est. Quartum Caput opinionum est eoru ' qui putatu intellectit in agentem fornia v ' liter intelligere, ut sitiat Laercenarius in suis Dilucidationibus L quendo de mu
nere intellectus agetis; S Piccolomine u , libro, de Humana mente, cap. 8 isti nonr, intellectum agentein, possibilem esse unum , item essentia, recaliter, solum dii ferre ratione, quatenus agit, dicitur agens , quatenus patitur, dicitur
possibilis dicunt ergo, quod intellectus
arens agit in phantasma actione immanente, scilicet iudicando phantasma,quq actio in phantasma nil aliud est, nisi apprehensio quid ditatis in phata si nate derelictis conditionibus materialibus; Phantasia enim osterer pliantasina ipsi intellectui, quod quidem iu cludit quid ditate sed in uolti tam conditioniblis malesialiabus, intellectus autem a s preti endit quid-ditatem non apprehendendo illas conditiones materiales C hoc modo it ne ii eius agens, dicitur abstrahcie a corditionibu, materialibus serma, qui se
648쪽
INTELLECTUS AGENTIS THEOR. XXVIII. si
tem abstractio enun mentalis est intelli-e ore unum sine alio, ut docet Aristo t. ii. Metaph. c. 3.ubi ait Mathematicum derelictis alijs, Dium considerare quantum;
Sicuti enim sensus videns la apprchendit albedinem Ninae sui iuris est, cle relinquendo dulcedinem, quae non est sui iuris: ita intellectus contemplando phanta ma,cognoscitqti id litatem,quae sui iuris est derelinquit conditiones materiales, quae non sunt sui iuris hoc modo . dicitur intellectus agens, facere de potentia intellia ibiti,actu intelligibile sic dicitur illum mare phantasina in transferre phantal nia de ordine, in ordinem. Ex hoc deducunt, quod intellectus possibilis, agens, sunt unus et intellectus quo adessentiam &quoad fundamentum sed differunt ratione secundum enim quod diuersa munera subit, diuersia quoque nomina tartituri. Qtia tenus intellectus est rudis, sidenudatus ab omni intelligibili,dicitur possibilis, quatenus patitur ab obiecto, dicitur etiam possibilis, quatenus recipit intellectione niet Od quatenus intelli
git in phantas a te quid litatem in formam non intelligendo conditiones ma- . teriatos, dicitur intret lectus agens Et hinc
etiam deducitur, quod intellectus agens est qui intelligit, non autem possibilis: quia abstrahere, num ab aliero, i intelligere quid litatem sine materialibus conditionibus, est producer actum intelligendi Mintelligere flarmaliter; licet dicat Arist. 3.de Anima, tex. 1. quod intelligere est pati dicunt hoc non esse intelligendum Fbrmaliter, sed debet intelligi
concomita trier, quoniam cum intellectus
intelligit patitur ab obiectae, perficitur. Huic rei j citant distinctionem Zimarae Theoremate . p. licetitis duas esse ibi actiones; nam intellectus agentis abstrahentis speciem intelligibilem, S hanc ecce sina cognitione Alroia intellectus possibilis, quae est cum cognitione, recij ciuisita Omnis abstractio etsi approhensio v-nius, alio derelicto, que non potest fieri sine cognitione. Cum ergo h:Pc abstractio fiat ab intellcctu agente, sit clam cogniarion dicendum est quod intellecrus agetis munus est intelligere, non possibilis.
Haec opinio est Mercenati inficis Diluci.
dationibus, Pic lomine lib. i. te Me es neste humana, cap. . E. Pro hac opinione Ah eraciunt omnes rationes quas supra adduximus ad probandum intellectum ager tem esse vere activum, iaciunt quo ad
illud, quod haec opinio tribuit intellectui
agenti actionem circii phantasma, sicirca intellectum postibilem, quoad hoc admitti rari quoad modum autem , quo declarat lianc actionem facit illa I .uiori liuod abstractio omnis mentalis est, intel- .ligere unum sine alae ro,ut probatur ex mrist ri Metaph .cap. 3. Malibi Cum ergo intellcctus agens faciat abi traction quin
illuminatu&facit potentia intelligibile ,
actu intelligibile, lectandum miris, seqtia tur, quod munus intellectat agentis sit into ligere, producere actum intellige-di; quatenus auremd .ititur ab obiecto,&recipit intellectionem ipsam dicitur poscsibilis, pati, qua passio est concomitata, actu intelligendi, non autem intelligere formaliteri Confirmarii r qui a intelligere
est iudicare; sed dum intellectus agens abstrahit phantasmat iudicat illud; quia dicere; quod abstrahit quid ditatem, Millam non intelligataneque intelligat se intelligere est rigmentum, non enim est intelligere, quod aliqua virtus cognClcitiua agat, non cognoscat se agere Haec opinio in tribiis deficit. Primo , Res quia negat intcllectum agentem Pr u citur. respectet intelligibiles impressas, quas tamen dari suo loco probabimus; iniicit secundo, seclarando modum abstrahen robe.di,Moperandi iuellectus agentis, nam in Otellectus agens dum speculatur phantas 'um' ma, non separat quid litatem aio aditi nibus malefialibus, ut isti dicunt: non e hnim an de operationem intellectus agemtis in pliatu sima te est quid litas via ue salis, sed est solii in singulare,d quid diras particularis: quid ditas enim uniuersialis estin pluribus, non in uno solo; humanitas ergo,quae est in Socrate no est quid. litas uniuersalis, sed particularis quod .., confirmaturi quia uniuersalis fit ab intellecti, ut etiam ipsi fatentur; non ergo in phantasmate reperitin tur quid diras, singularitas , quasi duae res diuersi, ita quod intellecti is dum contemplatili phat asina possit unum intellige te, taliud
649쪽
sedonandi, qtiodest in phan qua intelligi P sua secund re diuersia munera dicitur agens, possibilis quoniam licet hoc ei fet verum, nam, ut infra dicemus, distinguuntur flarinali illamen Aristoteles auerit intellectum in
relinquertasmate est singulare .in hoc comuniter decepti sunt sectatores istius opini n:s, multi alij; Sed intellectus agens est, Sulmrmiri conceptum inspeciem co
ira n 'a' &superius re non ergo ditere debem uri bHVCNaxii, ideo j intelle sectus intelligat ut agens, et ori tra
illo phantasmate, intelligit postea illurn ad iurulligere mutauratactio, aenm an et conceptum, illud ingulare sub illoco: ceptu,&specie,& sic illud phantalim, quod prius erat solum potentia intolligibile,si tacta intelligibile,per illumcd-ceptum, specie formata ab intellectu Errat terito ista opi io;q uia asserit in- te isere flannaliter esse aetere, quod ta-ii e est cotra Arist. s. se Anima, tex. E. biperterit, quod intelligere est pati Nec
ctio intellectionis: tamen ipsa actio, productio intellectionis, non est intelligere formaliter, sed ut ita dicam citus atlue: ipsi vero passio, ueceptio intellectionis est intelligere formaliter. Ratio etiamia uitistii peritis saepe et posita est , quia alitas reorma denomina subiectum citi haeret ut paries dicitur albus, quia reapit albo linem artifex autem pio lu- e. rei peliasio Iercenarij quod hoc ira cons albedinem non dicritio albus , itali illi turno' formaliter, sed concomi producens actum sit intelligere:&dicit, quod est sicut fera dicitur ita telligens sed recipiens tel- ille,&quod communitores pati, vel ali secti mein , dicitur intelligens,, ideo quod huiusmodi, nullibi autem dicit A cum intellectus possibilis citi it trito inst. quod intelligere sit agere;&confir sectionem, siciturnatelli ele, non autem anam requi teat a G. eiusdem 3.de Ani agens,qui illam producit colunt Adi mari inini et lubriationcm contra deter rio millam desiumptam d. abstracta Dianata superiet,&dubitatio Cithaec.Di ne, qua pro hac opinione adduci ur, ctum est, quod trie lactus est simplex, co, quod verum est, cim mixtus robus materialibus, quod
est impactibilis quia no corrumpitur ab intelligibili tactu ruistitiain, quod ii telligere ciliati aliquid, quomodo ergo poterit intellectus intelligere si est impacsibilis respondet textat . quod passio est duploe,alia cori aptiua alia porsecti-ua , ait, quod intelligere est passio pc
fcchi ,non corruptiua, quod ideo intellectus potest intelligere; ecce,quod A- quod abstractio est apprehensio unaus,aliodorelicto; oiopter hoc dico, quod intell2ctus agens, dum operatur circa phantasina, diciturabiti actionem ficere quia dum ex phantasmate urina conceptum uniue alam , siue speciem intelligibilem, ions briarat conceptum particularem, producit unum, derelinquendo aliud, deiic di citur abstrahere netque enim abstrahere est proposito opus intellectus, sed volunt- Ad
rsi latet. aperto ait,intellet Onem esse pas talis quoque et quia volo hoc.&non il-
pruricreatae . . . 6. denique usquet ad a. ter.Arist.aperte dicit, intellectum potabilem esse eum,qui intelligit,non agentem de ag n e vero loquens, dicit, quod eius nudus est persicere intellectu possibilem, ullum initi phantasmata, non ait auteni, que iesu inuni sit intelligeret Nec val t dicrre,c: uod in lectias pon bilis,sit sub una substantia, sud, sic abstraho etiam ars facit abluactionem, tamen ista non intelligi mi. Abstrahercergo est sumere unum, non sumendo aliud. Quod si quis quaerat, an iri trullo sagens,in forinando hunc conceptum , intelligat,an non Res p. quod non in te igit ibi in aliter' quia causale speciem,non est intelligere, se s praepara re exi suae necessat aiunt ad intelligere undelia transbrinata illa specie , sirin ti
650쪽
cum ea producit actum intelligendi in intellectum possibilem tunc fit intelle-etio in intellectu possibili Sed dices, At virtus cognoscitiua dum operatur cogia i scit Respondeo, quod non semper dum opera ur cognoscit formaliter, sed aliqua do disponit se, vel ea, quae sunt nocesSaria ad intelligV:e,o postea intelligit ita anima prius per intellectit in agentei praeparat obicctum intelligibile , po- si ea intelligit. Possumus etiam dicere , quod intellectus agens, non est virtviqisIgnoscitiua, sed solum possibilis , sed est praeparativa obiecti, ut patet ex dictis, dicendis modo in materia de speciebus intelligibilibus
Dantur species sensibiles,& species intelligibiles. Povitur sexta quassio Scoti ex primo Sententiarum, diuinei 3 quae holum de hac
repertractat , et es plena subtili mado irina cap. I. CIrca tertiam partem dissilictionit, in
qua Magister agit de imagine, quaero primo de memoria Viruiu parte intellectiva proprid sumpta sit memoria proprie, id est intellictus habens speciem intelligibi lem priorem naturaliter actu intelligendi. Et videtur quod non quia omnis pecies impressa ab obiectori repraesentat illud nubilia sua ratioue qua imprimitur ab eo, et si imprimitur ab alio, adhuc repraesentat ab eadem ration, v qua reprasentaret Pim pri incretur ab obiectori alioquin non isse:νera species cius sed species quando impri. mitur ab obiecto, primitur ab eo, ut su-gulare siqui actio es singularis,ergo pecies impressa a quocumque nou potest repraestetare, niversale, quale repraetentatur intellectui mergo illa species impressa repraestuat intelligibile sub ratiove intelli gibitis, veliniuersalis. Secundo sic Praesentia obiecti Si causa praesentia speciei, es non e contra . non enim quia Apecies est in oculo, ideo obiectum esspraesenssedd conuerso. Ergo prima repra
peristipponitur ecies propter praesutiam obiee i. Tertis stamus libet pecies, si esset in iu-telledia, esse Di manaturaliter agens ad intellectionem, cd multa possunt est in m-tellectus lili vini ponitur: ergo omues illa nati raliter agerent a sint siectiones tibi correspou denees, ergosimul es ut plures intellectiones in intellectu correspondentes illis pluribus speciebus. Si enim alis qua illarum ageret naturaliter, diva meunon esset intellectio secundum eam sequeretur quod nunquam posset esse intellectio secundum eam quia causa nati raliter vigens, quando agit secundum Plirmum p tentiae sis si tunc non potes habere es sectum in v qtiam habebit. Tluralitas ali item ista specierum qua sequitur ex hyothemimprobat tir per illam rationem, Ulga Telis , Metaph. Quia sicut, num corpus noupotet2 simul figurari diuersis Duris; ita noνidetur idem intellectus posse sigurari s-mul dii tersis obiectis metamon sequeritur,
pone do simul plures species intelligibiles.st'artis Quia tuc Pi ctur sequi quod
intellectus non patietur ab intelligibili , Ied tantum patietur passone reali recipi eudo quan .em formam, quae erit sicut perfectio eius realis . recipite vim s eciem illam, visubiectum recipit accidens reale et itam patittir intellectus inquantum ivtelleis citis ob intelligibile , di ex hoc , quitur, quod intelligere non erit ustus rei ad annmam: immo omnis intellectio erit actio eius absoluta sicut forma stansuo habens ali
Item posset conseruari species illa linea-ctu:ct ita non necessiria cotiuerso ad pha
Item voluvias habet obiectum sufficie uter sibi praesens, vi circa illud possit agere licet nihil recipiat ius ab obiector igitur ita potestis in proposito sime antis in obiectum est terminatiuum a Ius. Confirmatur sicut es praevs Poluntariti quia tu intellectite qua e non ita de iu-tellectu ire phantasmates
Ad oppositum. Intellectus quadoque eIE in potentia propinqua, accidental ad intelligendum qui prius fuit in potevtia esseu tiali, ct remotas istud autem non esila intellectu, nisi per aliquam mutations mctoam a nou