장음표시 사용
671쪽
habitu magis uniuersali, non utenido alia quoliabitu minus uniuersiali, ita quod quis habens habitum magis uniuersialem, potest contemplari obiectum uniuersalius, circa quod versiatur ille stabitus, absque eo quod contempletur biectum minus uniuersalescirca quod versatur habitus ininus uniuei talis sed non liabetur ictus intelligendi circa uniuersialius, nisi sit praesens in ratione uniueis alis, ergo uni Uers alius potest elle prete sens intellectui absque praesentia minus uniuersilis, Sub- in serotat si obiectum praecis in plianta
ruat intelligeretur,numquam sirumet maius uniuersale praesens,ini in minus uniuersiali scilicet in singulati phantasiabili, sic non possemus contemplari,& habere actum circa magis uniuersale, quin taliam haberemus actum Clicii mus via, Hersat quod esse Sisium ex supposito est ostensum Pergo dicCndum est, obiectum uniuersiale esse praesens, non in phanta
mali singulari, sed in specie intelligibilis et Nirent in intellectu . Quinto,ex hac eadem via certum Est quod intellectu pirest concipere uniuersale secundum iram sitam indifferetiam ad in se tuoi a, qtie rota indissici cntia est, quod ut est conceptum, sit idem omnibus suis inferioribus, sed vini ueti sale conceptum in aliquo unos insula ita tantum , non est idem illibet ius criori, sed illi solum: dum enita concipio Sota at cm esse hominem , non concipio humanitatem ut communem omnj-hus hominibus, sed utcst in Socrates Iuni, uniuersaliter ergo uniueiicile concertum in singulati aliquo, non concinitur secundum totam suam indit Terentiam i&consequenter neque in phantasmate ,
ii od est singulare alicuius si eciei specialissimae neccile est ergo dari ali id aliud
reprasentativum uniuersialis secundum totam suam in disici cratiam, quod cit species intelligibilis impressa in intellectat. c. Sexto C, prasciati obiecti sic arguit; Aut intellectus potest laabere obiectum bipratens in ratione obiecti intelligibilis, absque eo, quod sit praesens alicti potenti ae inferiori, aut non: si non ergo non potest halicie aliquam orci alio ne sibi propriamine porcnt ijs ins et Oribus,tren necne posset esse sine eis, Idcundum propi
stionem Philosophi i .de Anima, tex re mi s. non enim possiet separari ut perpotuum a cori uptibili, si non posset habere
propriam operationcm Hoc arpumen tum valet contra tenentes Animam una mortalem, phirificatam in specie,ut tenebat enricus, hienent Theologi si autem potes liabere obiectum sibi piameris absque eius praementia ad potentiam inferiorem, ergo habet: quia agentia talis prci sentiae, scilicet phantasma, intellectus agens sunt sufficienter approximata, agunt per modum naturae modo obiectannonii praesens intellectui ante ad ii milicitum in cognitione abstractaua,nisi in aliqtio repra tentati uota illud vocatur sp cies intelligibilis, ergo liabetur proposi-
Septimo, non ponendo hanc speci cm intelligibilem vitificamus animam n
stram intelictauuam si Cnim Caetcraepotentiae inferiores liabent obiectum pia,
sensibi propria praesentialitate, id est non in alijs potentiis, sed in seipsis, ut sensus communis habet speciem coloris sibi
praesentem, nedum in sensu exteriori visus, sed si in organo sensus conant unis multo magis anima in te licet tua , quiae est di-gmorire nobilior. Octatio, de ibiti uet. Aristo t. q. de Anima, rex. 3 . volens, quod 'anima sit quodam modo omnia , quasi probando hoc, ait quod est omnia sensibilia per sensum, chirrinia intelli et ibiliarer intellectit in hoc utcm inteli igitur aduersus Antiquos, qui licebat animam esse omnia realiter ipse autem ait, uod est omnia per similitudinem , Ocio prim licto, scilicet, per sensum sensibilia, s exintellectum intelligibilia. Sed huic rationi respondent Aduersat-rij, ouod illae similitudines quiae sunt in
sensu S intellcctu, per quas anima sensititia est sensibilia, Scintellectus intelligi bilia, non sunt species intelligibiles distinctae ab actu intelligendi S a sensatione, scientia, scd ipsam et sensiatio, Gintellectio Scd hanc responsionem inii ingit
Optime Scottas quantum ad intollecti im, de quo nunc loquimin hac ratione Ce
tum eo liod Arist vult qucia anima sit
omnia, per similii Ud intra non materialiter, at scicntia praecise absque specie intelligi-
672쪽
ET INTELLIGIS IN TE L. AGENT. PI EOR
telligibili, non est similitudo rei intelligibilis, ergo an inare non potest esse omnia intelligibilia petu cietinam ipsarri An oens probretur cecundum Aduersarios, Vim vim sccundum Bacchonuru,Pi 'lom ineunti Z mellam Actus intelligendi est iudicare, siue iudicitim,quod facit intelleci is de obiecto proposito,at iudicare siue iudici si,non est limilitudo rei iudicatae, sed rursupponit rem iudicata, Nobiectum sibi praesens circumscripto ergo obiecto illo, actus intelligendi non es similitudo rei cognitae;&quidem haec
ratio est ita evidens, ut gat etiam Obstinatum sectndum autem veritatetius
actus intelligendi est receptio intel Iecti nis,&indita fiormati ab inici lectu agente in intellectu possibili, ut diximus in
Theoreimici, de ausis producentibus intellectionem modo actus ille recipiendi praecise Latis compertum est, quod noest similitudo rei cognitae, sed pre suppin nit speclcm,uobiectum circa quod versatur tu ellectus agens, illud est, vera similitudo obiecti, etiam sumptum cumactu ipsi intelligedi, loc aggregatumeit similitudo rei cognitae, sed tunc est talis similitudo non quatenus est scientia, sed propter obiectum, speciem scitam,
recontemplatam Nono arguitur, ex dictis hoc argumentum desumituri Intellectio est uni otiitellectus ciuia intelligibiIi hoc patet: quia si intelligibile non sit praesens ipsi potentiae intellectitiae, illi obiecto potentia intellectiva non uniatur, non sequi tui actio. Ex hoc sequitur,
quod intelligibile spiritualiter imprima
itum arn quomodo erit viato,si intelligibile inanea te cara intellectuim Sed huic, tioni respondent Aduersata ,ut Zabares Iadococitato, quod per hoc argumetum probatur dari speciem imprellam , scili ceticam, quae est intellectio, non alia speciem intelligibilem qiue sit distincta ab intellectione repraeccdat actinis intes si-gendi, sermaneat poli tiricis echione Sed haec responsio non soluit argumenio nil nam intellectio ipsa non ei obiectit,
sed praesupponit obaeclum praesens ipsi intellectui spiritualiter, illud autem per quod obiectum est praesens spiritualiter,
in species intelligibilis impressa ipsi intel
lectui postibili, probatur hoc: llis i. trullactines iunio intellectus cum biecto intell: gibili,omnis uni,praesupponit extrema elle, erg, intellectio actualis prae supponit obiectum in es sepotcntiali adactitatem unionem in obiecto ergo actualis ii uellectio prestipponit obice tum exilies in esse spirit tali in i pso intellectu .Prqterea, actu ilis in te lectio, vel est iudiciuvi ipsi dicunt, vel receptio iudici , ut nos
dicimus, neutrum alitem horum praecise
acceptum est similitudo rei, sed praesupponit ipsam similitudinem de qua fit iudici uim ut nunc supra dicebam i , Nequet postlint dicere, quod iudicium de pium-tasmate quate: itis includit achum intellectus, ipsum pliantasma illustratum sit similitudo obiecti intelligibilis, quia haecli militudo recipitii in intellecti tiliarita sima non recipit in in intellectu, sed inanet in phantasia. ith si quis dicati quido est depuratu in a conditionibus indiuiduanti blis, inanet ita inici lectu, nos di mus, quod tunc non est amplius phantasmma proprie, sed pecies intelligibilis proprie: quia dicitur tantum phari ilina, cum
est in pliantasia, tacti singulare sed cum fit,niti sale per operatione intellectus agentis, fit specie intelligibilis, amplius non eli phantasma , quia est translatum de ordine in ordinem, scilicet de ordine sensibilium inordinem sitelligibilium
Haec arguinenta probant speciem intelli opimgibilem impressam praecedere a ttim in Scot telligendi: quod vero permaneat quoque post actum eundem,ostedemus in The lemate de Memoria intellectiva. Ex his omnibus ratio inbus colligitur veram essse sententiam Scoti, scilicet, quod datur species intelligibilis impressa intellectui, distincta ab actu intelligeiadi,qu. ae praec di ipsum actit in intelligendi, quietiam
remanet post ipsum actum, ita, iii odia bellte Cana, possunt exire in actuni intelligendi quando volunt que qui dein species intelligibilis imprella, nil aliud est,ut declarat malis fuse in Theoremate de Operatione intellectus agentis, nisi quoddam uiolam, imago obiechi realis ex tra animam existentis,quae imago,&idolum,uero nil aliud est, nisi conceptus, niuersalis formatus ab intellectu agente ex phantas
673쪽
phantasinate in prima operatione sua,veloco citato fuso e posuimus, qu est,rmario conceptus non est intelligere forma-Ilter, quia intelligere est pati, non agere, ut supra ibidem probauimus, ille autem conceptetis formatus ab intellectit Oente, recipitur in intellectu possibili, ita est primasa suo resipondens primn aestui intellechus agentis, deinde intellectus aves Illum eundem conceptum , .speciem peculatur,& simul illam et specie cocurrente producit intes lectitanem sed actus x te producendisti tellectioneru, non est
vitelligere, quia intelligere est pati Ad intellecti postea recipitur in intellectu postio ili re tuti intellectiis dicitur for maliterilitelligere tu recipit intellectionem, quo latelligere est, ut, unde sicut qiu recipit u ilica Em, non qui produ.cit litalitatem est quasi , ita ui recipit
hunc actum intelligenda, intelligentia, cit intelligens noer qui producit propter hoc Aristot tabuit intellectui possibili denominationem intelligentis, non agentis H ec est opinio Scoti, quam breum quia in potui, explicaui, probaui , quae fragis dilucida erit,dum tuta erutrationcs in opposi tum, propter quas Oderni,nec ipsa in olfacere possit, licet hoc ex eo euevire semper iudicauerim, quod
ipuam non recte intellexerunt.
i. Ad primam rationem contra sent En- uam Scoti, cytiae est Zaba restae, nego con- - sequetiann Ad probationem nego, quod omneabiunctui a materia sit intellectus , intellectio ipsa AI Aristotelem dico quod ibi loqMur de intelligibilibus a stractis a materia penitus, ut sinat intelligentiar, in illis enim est idem intellechus, vitelligibilo,o intellectio ipse, sed in intelligibilibus materiatis, non est verum qi in i intelligibile,ut est abiunctis in a materia, habet esse spirituale, in specie sitiit tellectio ipse loquimur autem nuc nos de intelligibili materiali , non de intelligent ijs. Qi md autem hic sit unus sensius
illius textus, conspicitur ex considerati ne illius tex is, nam in textu is Aristoteles motio hanc quaestionem, quomodo
intellectus seipssim intelligat s&armit, quod non scintelligat quia alit in te ligit se quatem is est in cit dicta , aut quatenus
est inritus alicui ali rei, non hoc si cudis
dum, illa tunc intellectus nori erit simplex,&ImpermixtuMlip tali uini in m quod omia elia telligibile erit intelletu;
quod ei salsum. Hanc dubitationcm olint in textu deciri quintor, ait intellictum este intelligibilem quatenus est id, tellectus, quomodo etiam sunt intestist biles i melligentiae,quae simi vere intectibilia: non tamen propter hoc sequi, omnia intelligibilia est intellectum, sed illae
solum, quaestini mei olirielligibilia, quintilant abstracta a Neria prorsus, sin eis idem es tatunia scientiaraud non seqturum, in olligibilia in Ueriaila euoin teli chium; Ecce ergo, quodistrando dicit Aristoteles in separatis a matella esse idem uitellechum, intellis,ile, intollectionem, loquiti de abstractis a materia penitus, non de intelligibilibus materialibus,haec enim per species intelli ibiles intelliguntur , quae sui it quid auersum ab uxori tanto solum dicitur intellectus sieta hec intelligibilia, quia Iccipit has species in seipso tamquam accidentia spiritualia Ad secundam rationem Z iba reliae Re di, spondetur, quod licet intellectus in se sit
potenti. Inaturalis , tamen cit liber perparticipationem voluntatis,quae ei praecipit,vi contempletur hoc,vea illud, qita eoque cesset a contemplatione, ex Scoto,
r.Sententiariam, distinctione 1.qu esti ne i. in Corpore.
Ad tertiam multa essent dicenda, sed A. Dbreuiter dicimurum, quod nos non ponimus speciem intelligibilem agere in . intellectilin, sed ponimus speciem intelli et bile simul cuin intellectu agere, &produceret intellcctionem, ita, quod sterius actionis sy ecies est intellectio:intellectus enim habens speciem ii uelligibilem praesentem , est in actu essentiali, propinquo ad operandum, non quidem , quia de se secundum essentiam ante receptionem speciei intelligibilis esset pura potentia ingen re entis, inper specimn sit fictus in actus ut dicit D. Tliomas, sed quia licet intellectus in se silens actuale, pers ctilm, tamen,qitia est causa partialis, nec per se solus sine specie intelligibili potest producere intellectionem, lirando postca recupit spetis
674쪽
ET INTELLIGI B IN TE L. AGENT THEOR. XXIX. s a
pit speciem, sit principium completum teritorum, quia ut suo loco ostendam, im Mideo tunc dicitur esse in actu essentiali, hin potentia proxima Pro tam antem intellectus patitura specie, quia recipit speciem in se, non quia species, producat aliquid in intellechii se sola , sed ambo, scilicet intellectus, dc species producunt
intellectionem, quae cum sit actio immanens, remanet in intellectu .Prqterea,taim
dicit, fornia non agit in substantiam, inquam recipi caeri, respondeo, quod tarma est duplex , alia est quae recipuur in subiecto dans illi esso, lactum primum, haec non agit in illam materiam in qua recipitur;alia est quae recipitur peti modum obiecti in potentia,& de hac nego, quod non agat in subiectum in in materiam in qua recipitur eo modo, quo agit obiectum in potentiam,qui est mouere,&excitare potentiam.
Ad quartu infra erit particulare Theorema de Memoria intellicti iacta me pro nunc dico, quod Memoria dii Obus in dis considerari potest: Uno modo qua E-nus est consertiati ira specieritin praeteritorum,&el recordatio illorum , Ali modo , ut est Conseruatiua specierum repraesentantium obiectum in se; primo modo loquitur Aristotele in libro de Mem ria, ieminiscentia, rilla dicitui memoria propriet, Secundo modo non loquitur Aristoteles, sed est modus loquendi Latinorum, maxime Theologorum, qui appellant memoriam hoc torum,scilicet habentem obiechum praesens, solens illud intelligere unde in Diuinis dicunt Patrern habere memoriam ire cundam, o tria habet iii tellectum, Messentia Diuniam quae est obiciatnia eiu praesenS. Dicunt etiam Unc memoriam esse principium productitium, lilia intellectus sicliabens obiectum proiens potest intelligere,cum vult. Nunc ad argil metuunt respondeo, quod es in argumento loquitur de memoria primo modo, vel secundo modo si loquitur prinio modo, si , quod algumentum non es ad propositum, re nego conte istentiam statio est: quia dato, quod non daret in species inelligibilis dis in icta ab actu intelligendi, tas ei datur memoria intellectilia, loqUCndo de memora .i,ut est coni sua tua Pra telleehus recordatur speculationum , vilitellectionum qitarundam, quae non cadunt sub obiecto sensus,neque conseruari possuiu in phantasia , neque in pliantasmate includuntti . Probabo etiam , quod intellectu recordatur Corum omnium,de quibus recordatur sensus Dico
ergo, quod etiam dato, quod species intelligibilis distincta ab actu intelligendi,
non de tui, tamen est necesse ponere in moriam intellectivam. Cum ergo dicunt irrargumento: si datur species intelligibilis distincta.&c. sequitur,qxi datur memoria intellectitia, nego conse a lentiam: quia non admissa hac si cimini nilominus daretur memoria intellecti Uarei teritoruma possumus etiam admittere consequentiam:quia intellectus non potest recordari multaru speculationum nitier salium , nisi conseruarentur ista species rsicuti nec potitimus habere illas speculationes a principio, iii mediantibus his specilabus, ut diximus' i in actu illo enim recordandi intellectionis praeteritae, ii cluditur species obiecti, sicuti concumrebat in prima in te sectione, tunc nego falsitatem consequentis , Ad Aristotelem patebit in proprios lieorema The . te de Memoria intellectiva quomodocto. neget memoriam in intellectu . Si vero accipiatur memoria secundo modo, ut nunc proprie loquimur, concedo conse quentiam.&nego falsitatem consequentis Ad Aristotelem dico, quod in libro de Memoria, ieminiscentia, non lo-ortitur Aristoteles de menataria hoc in do, sed primo modo, ut dixi miis. Ex his patet Labarellam lib. de Speciebus intelligibilibns capite . non recte intelli xi e Scotum, quo ad limc distinctionem demet moria;&obiectiones, qua ibi adducit contra Scotum, nullius Esse momenti quia non sunt ad propolini in Q is dprobat Aristotelem in libro de Memmria, ei minis nisa soliti concedere memoriam sensiti uaria, patebit infra in priprin Theoremate. Ad alteram vero rari nem , qua probat has memoria non dusti guit, paret, quod non est ad propositum: iuia non recte percepit hanc dimi)ctionem
675쪽
A. , Adlisii intum in Theoremate quod ii tellectus agens,&possibilis sunt differentiae animae nostrae, dicetur quomodo illa auctor tas ex s. te Anima, textuis .intelligatur,&alibi tamen prout adducitur in proposito, ad aliam, id auctoritatem ex textu i .eiusdem s. se anima, respondeo, quod intellige e duobus modis p test accipi Uno modo pro actu intelligendi tormaliter tantum; Alio modo pro aggregaro ex omnibus actibus intellectus agentis, possibilis, concurrentibus adiiuellectionem. Primo modo intelli perexst ipsi receptio intellectionis,& contein plat Ionas actualis obiecti in intelloc tu possibili, ut diximus in limremate de Munere antellectus agentis hin hoc selini non loci uitur Philosophus; alio modo accipiendo totum aggregatum , in hoc sen si loqtiatur Philosophus antequamentinantellectus agens operatur,nihil recipiti irria Intellectu nostro, ipse intellectus est tamquam tablila rasa sed cum intellectias agens incipit operari,&depurare phantasmata, quod est producere pecies lirielligibiles, tunc incipit intellectus pengi, recipere similitudines, quarunt ii Nellectionem, eo templationcm
actualem cum recipit, dicitur postea formaliter intelligere; ita patet,quod laec
auctoritas , ctu maxime init viri Bacchonus, nullius est momenti.
Ad ex una patet ex rationibus adductis a coro pro sis ecie intelligibili, quod solum phantasma non sus Ficit, tum pro
repraes tatione Obiccta , tum propter praesentiam obiecti, &multas alias cau. OS
Adj. Ad septimum si concluderet, probaret
neque an unam posse aecipere intellectionem : quia uia tellectio est accidens spirituale. hespondetur et eo, quod duplex est forma Alia ablucta a materia, ut sunt intelligentiae,&istae non recipiunt accidei uia Alia est forma informans materiam , haec se sola potest recipe e acci-cientia spiritualia, ut sunt istae species inta ligibiles, intellectione ipso tamen Videntia materialia non recipit sine cor
Ad Octauum respondetur, dato, quod anima sit immoletalis ad mentem Aristo-
ovis teneat ipsim mortalem, ut Alexannultu, quia minor est falsia)dicitur mi duplex est forma, insubstantia taedam enim penitus abit incla male'na, ab ea nullo modo pendens, de hac est verum,quod nullum accidens variabile recipit, ut est Deus,& Intelli veniatiae , Alia est substantia aeterna,que est corpori mortali alligata per informatione,&ab eo pendet in ratione obiecti pendet enim ex phantasmatibus, ut dictum est,quae tua materialia,&caduca,& haec
Ad nonum superius perfici ab inferiora,cvntingit duobus modis Velegentia ' lite ita, Vel accidentali let non est inconu mens quod perficiatii accidentaliter, lioquin ncque possiet recipere intellacti
nem ipsiam, vicessiet contra ipsum H
colonalneum, fiet autem Inconia entCIS,
quod persiceietur perfectione mentiali. Ad decimum respondet Scotusa hac quaestione allata, soluendo rationem ter /tram pro Opinione Henci, in quodam ' Extra, quod incipit. Ad quaestionem igiatur, &c literari quod duabus de causis oportet intelligentem phantasmata sp culari; 'rima, quia Est talis connexio istartim potentiarum, scilicet phantasiae, &intellectus prorsio statu , quod nihil intellio imus in uniuei ali, nisi cuius inrauis laic phantasiamur.
Pro tanto itaque dicitur intelligens couerti in intelligendo ad phalasmata, quia dum intellectus considerat uniuersale, phasuasia imaginatur singulare eius, ex quo accidit, quod impetina operatione phantasiae, impeditur intellectiis, sicut operatio sensu communis impeditur, in pedita operatione sensuum exteriorum particularium. Secunda causia uersonis intellectus ad phantasinata est: ma intelleccusabsit alut specimi a phalas ira a te, antequam ergo habeat peciem, necesse est quod co-utriatur intellecitis ad phata sima, ex quo phantasmate simul cum intellectu agente, at ollectus pos Iibilis recipit speciem intelligibileni: recepta autem spocle,conuerti luet solum proptCr connexiostem illarum
676쪽
Iarum potentiarum sidum conuertiturai' phantasma, recipit intensionem actus, quia clarius videt obiectum Eli ergo duple necessitas conuersionis ad phanta semata. Prima est conneta necessaria istarum pDte aliartitia. Secunda, ut recipiat
speciem intelligibilem reabares l. libro de Speciebris intelligibilibus, capite T.
contra hanc eri positionem Scoti insurgit, re reiicit illam primam causiam neces litatis usi dum ita istotelem admittere secundaem quia vult Aristoteles quod intellectus temper egeat phantasia mi
Uente,&sub niti ill rante obiectum teccitur reis. Causa proptUr quam intellet-ctus necessario conuertia ur ad talitas mala quod probat. . o. Primo si ait Aristoteles 3.de Anima, textu sy.Opor et intelligentem phanta Diata speculari: at phantasia non dicitur speculari , scdi tum intellectus, ergo pus est,quod in ellectu S. non phantasia specu et uru mi an ta sua ala.
i. ' Secundo, in uado duo uase habent,
quod neutruiti, catis alacrius, nullius neces Iarius coit necus potest esse inter illa, sed istarum p btentiarum actus sic se habent per Scotum post habituum aequisitionem , quia imaginatio non est causa inici lectionis, nec contra ergo isti actus, ae operationes possunt separari. Neque
potest dici, quod hoc contingat propter
propinquitatem : quia in alijs facultati ibus propinquis non videmus hoc euenire , dum enim fit visio, non est necesse ,
quod fiat auditiori Neque porcst dici, quod hoc fiat solum in subordinatis: stata videmus, lilod non est necesse, quod phatasia imaginiuite, sensus cx elio sentiata, Neque valet ad propositum exempturn Scoti de Senim mimini: quia sensus cornunis est centrum sola suum externoru
neque ab illis re disti inguitur , ideo non potest operari, nisi illis ope tantibus at intellectus non ita se habet rct pectu phatasiae, sed est facultas anima leparata a phantasia, habet in se species imprecfas secundum Scotum , neque egctampli iis phantasia. Aui Verum iste obiectiones nullius suntinosiiciatu Ad Premam dico, quod si 'eculari aliquid,contingi duobus modi , Ues
IN TE L. AGENT THEOR. XXIX. s s
im mediate vel mediate intellectus specillatur pharasmata mediatriscilicet mediante specie intelligibili, in qua specie relucent phantasi nata: intelligenseti. Im dicitur speculari pliantasmata, quia domphantasia illa phata sinata phantasiatur, intellectus illa eadem in specie intes igibili intelligit,&d una per speciem interiugibilcm illa intelligit phantasia pli .llatasiatur eadem, Mita propter hanc Connexionem dicitur intelligentem phantasmata speculari, non quod in tolligens intellectu consideret phantasmatii, sed quia in telligente intellectu speciem , phantasia considerat phairiasinata,& sic necesse cit,
quod intelligens speciem , phantasmata speculetur per Phantasiam unde speculari in hoc loco non accipitur proprie, sed largo modo pro cognoscere pet aliud Ad secundam rationem dico, quod M.
hoc euenit propter propinquitatem , subordinati nem istarum potentia sum: qui d autCm hoc non con cingat in alijs facultatibus propinquis, iubordinatis,
cli, quia non suntlia coli iunctae, conne
xmund etiam stante Opinione Zabarcl-lae, hoc conccdere debet quia dato, quod intellectus contempletur phantasma Nnon detur pocles intelligibilis impiissa, etia in phantasia imaginatur illud phantasma, tamen sunt distinctae potentiae, neque una eget alltra quia phantasma seponitur in i Cmoria, qtia secundu Z ba citarinisti ictilias distincta Matha lasa di ab iri te lectus quia illa non cognoscit, intellectus autem, rhantasiac gnos iit, ut habestur dicto lib. c. is: circa rinem, quae memoria etiam Inseruit secudum ipsum, phantasiae, intellectius quaeri ergo, unde proueniat hec necessitas , quod intellectu conlid crante I hantasma,etiam phantasia illud idem imaginatur, Mnetretioeniunt distincte facultates, una sine altera potest legeto librum s-bi a peti tum, cilicet memora i in cnsitiva, certet aliunde hora poloel prouenire, nisi ex maxima propinquitate, sub ordita tione illarullo potentiarii m. Ad Undeciamum dico, quod in eo loco nil aliud elicitur,nisi quod perturbationes,& alterationes pectinent talum ad animam sentientem,non ad aliam particulam animoni si
677쪽
ex accidenti illoc autem non facit ad propositam nostrum quia recipere speciemiiuelligibilem, non est alterari proprio, perturbari,sed solum ex accidenti, ut ibi loquitur Aristot. alteratio enim proprie fit in qualitatibus passibilibus, quae assiciunt animam sentieluem proprie. Ad Duodecimum,quod est pacchoni. Respondetur, negando consequentiam Ad probationem dico , quod supra satis expositimus quomodo, quo Ordine generetur intellectio diximus enim, quod prarientato phantasmate a phantasia intellectui agenti, intellectit agens illud inspiciens, conside tanti forinat specie intelligibilem, hic est primus acinas intellectus, qui est rectus, mox ipsam speciem imprimit intellectui possibili, quam receptam iterum intellectias agens considerans,& iudicans, concurrente ipsa metspecie, exprimit intellectionem, quam intellinionem A considerationem recipiens intellectus postibilis,dicitur formaliter intelligere Primus ergo actus intellectus est rectus, scilicet formatio speciei. Ad decimum tertium dico, quod intellectio formatur de ab obiecto,&ab intellcctu: sed ab intellectu magis principaliter,ab Obiecto vero minus principaliter; Quod autem ex parte obiecti non requi- 1atur spccies impressa negatur quia si perius multis rationibus ostensum est , obicctum non posse intelligi nisi per speciem intelligibilem Ad decimumquartum concedo, quod obiectum praeeaeigitur potentiar, quo adactum suum inelle obiecto sed quod non possit esse praesens in esse impressis, negatur quia imprimi in forma, non tollit, tionem obiecti. Deinde nos dicimus obi ciuino speciem recipi, di imprimi in i tellectu possibili,intellectum agentem autem esse eum,qui conteinpiatur hilobicctuin,&iudicat, usic intellectus agens non habet hanc speciem impressam , sed inpressam: hoc autem iudicare,&contemplari, quod facit intellectus agens, non dicimus quod sit intelligere orm liter , sed receptio illius iudicii, aere Aderationis est intelligere formaliteriquia intelligere est pati, propterea intellectus posssibilis est,qiuimelligit, non in-
tellectus agens, ut suo loco I imus
Datur Memoria Intellectiva. Ponitur tota quaestio noti qit. habere r. Sent. disti ines. t. Ut q. 6. Ut extrari quae es de Memoria intellectivari quae incipit. cap. I. SEcundo qi ro retrum memoria intellectiva sit conseruatiua speciei intelligibilis cesiante actu intelligendi. Videtur quod non quia si conservaret, nam pecie , pari ratione di aliam speciem alterius obiecti, et sic militas fimul Consequens est falsum ergo, Antecesscvs Prohatio falsitatis conloquentis: quia species non est nisi quaedam mi igni alio intelligibilis in ivtcliectu, sed in corporale busti impossibile idem corpus figurari diuersis figuris ergo
similiter impossit se est intellcctum simul sic configurari diuersis obiectis per diuersas pec es,et haec est ratio eis agilis.
Secundo sic. Omnis qualitas disponens intellectum ad operandum vel ad operationcm, di mausesa in eo, es inhabitas intelle estia s,sed Decies eti qualitas quaedam dras ouens intellectum ad operationem. Igitur
si est mansui os actum intelligendi, equitur, quod esset habitus intellectualista Ied hoc est falsum:quia specie intelligibilis
praecedit actum naturaliter , et habitus sequitur iam gerieratur e Tactibus, ergo. Contra Iure rictus es inpotentia accedentali, non nisi quando habet speciem v tectigibilem. Tatet ex Thilosophori. cenima, B.Thysicorum. Hic es diu opinio , qua imponitur A tuli. 6. nati ratiu, parte . cap. 6. vel T. quod
ipse senserit speciem intelligibilem non Da heredet mansimo in anima post actvatem considerationem; dicunt ipsum hoc probare per hoc, quod in organo sejus quia non es lirtus cognitiva potes es e Decies
repraesentativa obiecti, hoc illi quia organum non est natum cognoscere obiectum sensibiliter sedi intellectu ex quo est Pirtusnetvraliter cognitiua, non erit aliqua
species repraesentans obiectum, nisi ipsum re coiectum
678쪽
objectumst ibi intellectualiter, ta necundum actualem cotissideratiouem, vel intellecti ovem. Hanc rationem dici ut ipsum innuere c. 3. post medit Mictim duit, imposs-bile est . mam esse is axima in ejectis pcrfecte, di non intestigi ab ea in emectu perfecto a D. T. Dicit 'tri fidam , quod haec opitiio fuit i et e risi quod nulla species manet in parte in ' te ectitia post actum intelligendi, quod Pigre si detur: quia . Nattii alium parte . cap. 6 dicit, quod virgatio tensus conseruatur species pos I recesumsensibilis, O hoc solis m,
quia orgavum non est natum cognoscere obiectum, Aedilhtellectus non est potentia organicas Oudeo defeet spositus ad recipiendim , non a uicina conseruandum ,
quia in ipso non potest fieri talis impresso aliqua, sed tantum intellectualis immuta
Modus suus est, quod posuit ordinem in intestigenti s di dixit, ritimam intelligentiam influere speciem in intellecitim, si um, itarii odsicut Plato, uit quod praeonuersonem inteirectus nostri ad ideam alicuius rei habeamus Dieistiam alicuit srce, Ita inuicen posuit quod per conuersi nem inlisiectus, Osdria dictam intelli rentiam vaturaliter insitientem habemus notitiam, scientiam rei: qudm adsensum eramus inpositi cogitare. Quod si comtra eum tune diceretur ue odsecundum hoc nunquam haberemus hahitum scientiae, ex quo pecies non mavebanti intellectu vostro, nisi in actuali consideratione, quod tantum erat in actuali con-ucisone ductam intelligentiam.
Respondebat nectis dum quod sibi imponitur quod exfrequenti conuersione dillam intelligentiam, generatur actam habilitas in homine,quae habitus potes dici, per quam erat facilis, et habilis ad se comuertendum , et per consequens adactum, considerandi secundum scientiam. hocnenserit gusten, an non, non curatainen poliet bene excusiari nam ipse dicit ibidem, cay 6. suo aliquis de u Dio ne ibi propos potest habere certitudinem,qtrod stat eam Io ucre, Suamcn nouhabet in promptu solutionem, quod non eis
sit, nisi apsidae haberet peram intole,
Item, cap . utili quod singulari r no faciunt aliquam diuersitatem dixi ei Oendum. Unde, Alt, quod facta abstaractione quidditatis ab ho sngulari , nou sp ut quod fiat ab aliis eiusdem secis concur-rrentibu seipse expresse ibi ponit ab Ietractionem specie infingillari. Ilcm parte . cap. I. dicit, quod thesaurtis intellectus est memoria, qtiod nihil disc tu, nisi species ibi confri areniti r. Et c. Metaph. dicit, quod hecies in intillectu respectu intellccitis est lingularis, sed respecti obiera es uniuersalis. Qui ergo velletsaluare in uicen diceret, vi videtur esse eius intentio, hod duplex est Decies in intellectu et nai quae abstrahitur se bilibus, haec manet, actis intellectus transetinte; vita, quae habetur ex influxi intelligentiae ad quam conuertitur. O haec non mavet actu intellectus non
manente, nec si necessi quod maneat illa: quia semper intelligentia illa naturaliter insuit pecies in intellectam adne conue fum per modum, quo aliqui dicunt intellectum separatum intelligere sed per in ru-xum speciertim a Deo, to ab Intelligentia contra illam opinionem, quae diceret , se quod non manent ecies , fictit imiotitur, ras e Nise. ergos . Intellectus abcus habi p tum scientiae et non considerans actu es inpotentia accidentali,e et de M in, sed supposta hypotes: non considerans actu Itin potentia escntiali respectu illius obocatur potentia clientialis, quando ad hoc, quod exeat in actum necis ario praeexigitur , quod acquirat aliquam formam pii
Secundoso lihil praecedens actionem magis requirit actionem comissentem, , quam principium illius actionis, exatio est prius actione, sicti et principium agendi, sed prixcipium agendi non necessario requirit coexissem iam actionis, i ta omnia priucipia naturalium possunt impediri ab actionibus ms,ut propter indi postionem ubi cti, instrumenti, vel orgam, Octaviens ahunt principia ergo cunnapecies sit natura ui prior actione intelligendi, ae patet cxpradictis, non coexigit exissentiam actionis: di sic transeunte, et non existente actu intellectran inmanebitapecus intelligibiliaso Tertio
679쪽
Tertio sic raritis natura potesss essesne petieriori , nisi in prioris necessias respectu posterioris , ut est iu subiecto respectu proprii accidetitisti sed species est priorcctu intes gendi, non facit necessitatem re pectu actus intelligendi, tum quia intellectio I voluntaria per panticipationem, quia Mellegimus cum volumus tertio de e. io Anima tum, quia non obstant quod intellectus habeat peciem intelligibilem, potessimae diri ab actione sicut dictum est ergo, Ouarto sic. Quod es perfection is in inferiori es emive ut ius in superiori eiusdem rationis, generis, sed transeunte actu Dmaginationis siue senstiuae partis, retinere species est perfectionis , ergo emmentius hoc erit in parte intellectitia. Hi enim intelle filia eiusdem generis cum senstiua , pro tanto, qtita es cognitu stat tonstiua,
eminentior tamen Minor probatur . nam in
quolibet perfectionis est quanto minus indiget aliquo extrinseco in sua operatione , sed eaeteris parib es, retinendo species sensus minit indiget extrinsecis in operatione sua,ergo hoc est perfectio vis in eo. Probatur etiam ex alio quia omne illud, ithdarguit iudependentia, e perfectiovis:sed habere speciem, non intueri, vel acesti intelligere arguit quod intellectus non dependet ab actu intelligendi, e
Aliqui adducunt,nam rationem adpropo trem, quae magis congruentia esi, qud mratio, es talis. Vnuscujusque permanentia attenditur penes nobilitatem , vel ex parte nobilitatis illius, quod recipitfue re-j. I. cipientis incm omne quod recipitur, recipi-Th. turper modum reirccipientis, von permodum rei receptae. Cum igitur species sit res Aia. nobilis, et recipiatur in intellectu, quies 3 de incorruptibilis,ergo ipsa manebit, actu non
ep. s. R spondeo, non valetetnam actus es res nobilior, qudm species, recipitur in intellestu ergo manet in ivtellectu , seipso non
3, Ad quaestionem igitur dicendum, quod manentspecies in memoria, ac u intelligenet j non manente, cuius ratis est Dia et tha- hetur tertio de cima intellectis in an
,. tum intellectus, potes estes iens de se,sed
dest nullo modo C et sipiens de aliquo ol iecto iis inquantum esset sibi, es in ratione cognoscibIlli sed hoc non coni tmst per oeciem intelligibilem e reo Sed tunc restatina di cultas tum equo habet pecre in qua relucet obiectum, quare in actu intelligendi oportri nitelle. iam convehi ad phantasmata, et quod oporteat conuerti dicit Thilosophus , de .Anima, dicit enim, quod q&idquid intelligi , timus, necesse est smul, ut mala specula bri Hoc etiam oscnditur expertcntia, ali istaso organos phantasia, isti es in te Sctus,tu actu recto intellige di, e alio(ecies habuisset , cuius contrariuntabide
Ad hoc respondentersidam, qAod pro crito oportet fieri conuersonem ad phanta acta, quia proprium obicctum intilis estis com itineti eti quidditas rei materialis, quaen est praecis nisi exis es in hoc, Deli ilio particulari,vel singulat i singularium autem ei phautasma, et ideo oportet, qt,ὴ ad hoc, quod intelle Ius intelligat obrecthera suum, quod convertat se ad phantasma, e speculatur naturam niuersalim existentem in particulari. Sed haec re ponso nulla est: quia alit cognouit primosingulare, vel, muccale nosingis lare, quia tantum coguouit sngulare
per rcfreaeronem secundum eos sim uersale,tunc arguo sic. Nunquam secundum t tam suam ludi serentiam potest niuertale cognosci in inferiori , nec tamquam tu obiecto , nec tamquam in repraesenta-
Traeterea, datorii od verum, et, quod quidditas rei materialis es et proprium obiectum intectectus comuncti, quod tame et falsum es, Pt supra Distensum, tamcn ratio sua nouci vera Namsecundam fi m ' rationem, augelus cum cognoscalperfeci quidditatem rei materialis , oportet quod
ipsam aspiciat in phantasmate quod eΩfal
Traeterea Species angeli siue quidditas angelica, non minus existit in supposito sup speciei, qudm quidditas rei materialis iuit diuidhescius mergo angelus non abstrahit, nullo modo intelligit quidditatem si a Decii sub ratione uniuersalis.
680쪽
supposito,re simulari, poteIi tamen intellitia intellectu,non intelligendo, quod existat in eo, scfalsum sit quodassumit, scilicet,qubd non possit intelligi quidditas, nisi ut existens in singulari intelligatum, non evim eri de ratione quidditatis , t quiddita es, quod in singulari existat, licet noviis in eo existat realiter. Ideo dicendum, quod duplex est necessitas conuersionis intellectus ad phantasmata.Vna est conformitas actionum potentiae
intellectitiae, diphantasiae, quia quidquid intelligimus in uniuersali, illud idem phantasamur in suo singulari, di simul necessario,ex quo accidit quod impedita operati nephantam impeditur intellectus sicut simul operatiosensus communis, di particu laris es impedita operatione sensus partire cularis, impeditur operatiosensus commu
suo ad causam ecundam,vel necessitatem,est intelligendum, quod species intelligibilis abinabitur phantasmate, vi actu per ipsum phantastatur obiectum particvlare phantasia Antequam igitur intellessus habeat speciem, necessari oportet ipsum conuerti ad phantasmata , sciit proprium passitium conuertitur ad suum proprium actiuum, a quo simul, ct ab intellectu agente recipit speciem intilligibile, dis eam hirbet, recipit intestionem a ius,quia
Harius videt obiectum. Statile.η. Noluntate
ad hoc et phantam nou fatigat , t auto ipsa est magis in actu ordinato, intellectus intensius videt obiectum suum proprium. Sed dices factus es intensio , quanto plus phantas est in acturi ergo videtur quod voti habeat terminum, cuius falsitas
Dicendum, quod generaliter in his quiefulcipiunt magis, di minus scuti habit,hus, non qttilibet actus aliget habitum, relsaltem ille actus, qui non virtualiter continet ipsum generatum . Vnde aquam calia damnon facit calidiorem modicus ignis , vel modicus calor, puta tepidum sed calor intensior puta calor qui virtute es talis . sautem franae tales habent terminum, non
amplius illi actus intendunt habItum, ita ex proposito.
Sargumcntum primum dicendum , quo sunt ibi pluressimul e G profatio,
nem dicendum , quod secundum Thilosophum .Metaphyl. et Commentatorem,ca, t. rs.
quae oppostionem habent in re, non habent
oppostionem in mente . nam species contrariorum simul sunt in anima , cum tamen
contrariasmul es non possint in eodem subiecto . possisnt tamen aliqualiter esse idem in esse cognito nam unum est rate cognoscendi alterum, sicut rectum est index fui, obliqui . de Anima. t. et se G secundum dicitur , quod illa species dicitur et est habitus, non tamen eiusdem rationis cum illo qui per aetiis acquiritura natura exactibus re acquiritur nishabilitas ad actus consimiles nunquam tameti per illam habilitatem sit obiectum in ivtellectu praesens per habitum autem, qui
VBi est notandum, quod Memoria
intellectitia apud Scotum, Conmmuniter apud Latinos, maxime The logos,duobus i nodis accipitur; Vno mi, do ut est conseruatiua specierum repra sentantium obiecha in se, remeniori hoc modo accepta, nil aliud est, nisi intellectus habens speciem intelligibilem pra
sentem sibi, impressam memoria hoc modo est principium productivum perfectum intellectionis S ad hanc in
moriam non pertinet recordatio inde hac memoria tractat Scotus in I distis.q. c. quautio, quae nunc hic subnectuin loquitur de hac mimoria. Memoria autem alio modo accipitur,& proprie, scilicet prout est conseruatiua specierum, teritorum , I pr. aeterit rum in iam dicitur recordatio praeteritorum, haec memoria est quoque in in Cl- lectu,quia intellectus recordatur piatcritorum intelligibilium, de hac loquitur
Scotus in .Sentent.in qualitione, quat Isubnectemus hic in 1 cap. de illa est dissicultas,an detur. Quia aliqui volunt, quod in parte intellectitia non detur me moria, quq est recordatio pareret si tot usuri Prima autem memoria pertinet ad tractationem te specie intelligibili, de qua satis loci sumus in superit ri Theoremate, deo de ea nunc non est sermo sed so-