장음표시 사용
661쪽
pro omisibis talibus aectoritatibus dico , quod talis e i connexio clarum potentiarum scilicet phantasiae, et tute sic dus, pro lata. isto laetiod nihil intelligimus viniuersali nisi cuius ingulare phantasiamur nec est alia cotiuerso ad pharata mala, nisi quod i stelligens, niver te imaginatur ingulare eius, se intelleci videt, quod quid est iu phantasmatibus, sicut in ratione vi dendi, I ed intelligetis quod quid est relu-ceus in specie intelligibili, videt illud in nosingulari, viso per irtutem pha viasticam in phanta mate. od adii scitur de August. isod non potui speciem intele gibilem in memoria sed scientiam. pondendo dico quod Hi ponit scientiam, fiatim ponit aliquid , quod includitispeciem intelligibilem , licet non latur iano vocabulo, q/ιia id de Trinit caput o Io cum praemisset ex ipsa scientia, quam
memoria tenemus, gignitur verbum. Subdit, quod formata cogitatio ab ea re, quam stimus, verbum est. Et idem de Triirit i s.
cap. I r. iem premi is et smillima est,isio cogitationi; viis sui scientia, uisit suaudo ergo est iu notitia, hoc est iuberbo, tunc est verum verbum, eodem capit Ia sic enim est verbum simillimum rei notae de qua gignitur, et imago eius qualido de Pisone scientiae Piso cogitationis Toritur , subdit ec in te es, quando id didicerit, qui quod scit loquitor Similiter capite o.
Quando ad memori meam aciem cogitationis nee aduerto ac si in corde meo dico,
suo scio cItem I s. de Trinit et . Quando loquitlirde luce, in qua videntur,craupla, itiquit, o tendit verbum verum esse in te, quando de scientia tua gignitur, ilicst quaviloquodiscimus dicimus. Haec illa. Ex illis omnibus apparet, quod illud , uod o g.tribuit memoriae ratione scietitiae, Pt gignentis eaeponit se semper de obie cis praesente inmemoria. Non es aurem obiectum praesens in memoria,x memoria intellectiva est per scientiam, tis habitus distinctus Elpecie ergo oporrct, quod illam praesentiam esse intelligetitia per speciem intelligibilem, si bulla ratione, sub qua distinguitur ab habitu cienti e proprie sumptae, et hoc modo etiam debet accipi ira
cum praemisit et , qtio anima est isodam te .
modo omnia: subditit id persen timus seu J I. Iibilia et per sientium scibilia. Scientia qij pe ibi tam apud Philo hphum sitidi vi apud Unguli tu locis radictis decipita'
pro lana praesentia habiti ali obiecti iti te moria intellectiva. tuae praestu, et habitualis est,irtualiter sidentia: t i inobri eis, sic praesente concipitur,irtualiter tota Aeditia de tali obiecto. I cc species est illa scientia, quaere Acir lutesiectis de potetitia essentiali ad accidentalem secundum Aristi. Physicorum i m 1. de Anima, non alitex ilia, qttae pro ri. prip dicitur scientia. quae si habilitas que o sudam derelicta ab actibus: nam ante clam, os ad primum actum considerandi requiritur quod uitiam reducti suis siccius de potent a essentiali ad accidentalem alioquii nouoperaretur tunc magis,qrtam prius: unde incognitione Decies , in qua relucet quid-ditas dicimestientia, nun tantum iratialiter quia totam coti tinet ed formaliter potera dici habitus cognitivus: qisia est qualitas mansiti in inti Leiu distonens ipsum.
Et ex hoc habetur argumentum prospecie intilligibili quia non videtvr qisomodo aliqua scientia tota et ijdistina ratioue primi Ohi iii, nisi quatenus ilia Acientia continetur virtualiter in illo primo obiecto tutelligibili nouenim tota illa scientia Dcitur,na ab obiecto , qualentis reli cet ira phantasmal quia illa tibi essetisnitas at, cuius habitus in te Iecthalis , sed alicis iusiimaginabili I.
Quod drauitur postea in secis uda opin.
quod potem ea quae est ad aliquem actum ordinata, actuatur pranno per illum actum.
Drco, quόd quaelibet potentia apprehensi- ita, tapprehensivae is es inpotentia ad, apprehendini primo primitate persta k-mis , licet non, imo primitate via gene-- rationis,mqtiandoque primo primitate generationis e qua hdosci cet obiectum in se est praesens tali potentiae , t actu cognoscibile ab ea , tunc enim non oportet antea
ctum in potentia aliquid aliudheri, in quo, ipsum obiectum sit praesens e primum , quod fit ab eo est actus iliati do autem obiectum non est vatum in se esse praesent
662쪽
sub ratione actus coguoscibilis a tali potentra tulic quaelibet potentia apprehensiva est in potentia ad apprehensiouem, di ad illud, in quo cognosce bile erit praesens , et prius ordine originis est in rotentia adha- heu timiliam praesentiam , qud madhabendum actum, ita est iu proposito. Seu-
sibilia enim non mutiata in se esse praesentia intelle tui sub ratione actu intelligibilium, 'ed tantum in specie intelligibili possint sic ese praesentia odi hoc quantum ad intellectionem ab iractivam , de qua es sermo in proposito, di ideo potente appraehensua respectu talium est in potentia ad
duplicem actum, et ab agente approximato prius ordine originis recipiet priorem actum,quam posteriorem,nec tamen intelligo ita i ios actus es ordinatos,quod prior sit ratio recipiendi respectu posterioris: Dcut scilicetsi perficies est ratio recipiendi albedinem tunc enim intellectus respectu
nullius intelligibilis recipere posset actum secundum,qui ess intellectio,nisi prius haberct actum primum ut speciem eiusdem obiecti:sed tutelligo, quod intellectus de se est
ratio immediata recipiendi trumque actum,ips actus tamen interse fuist ordinatriquando obiectum non e Stiatum esse pet sensun e:quia tunc oportet prius naturaliter esse ilium actum, quo obiectum est praeseus, Pt intelligibile, qud milium, qui eliscitur circa obiectum tutelligibile, t prae
Si in Betur contra istam potatimem l. quia nunquam pluralitas est ponenda nisi propter necessitatem, primo Physicorum
Hic autem non ridetur necessitas, quia Obieeium ridetur inscienter praesens in phata mare,ceto non ponenda Lia species in intelleelu. Respondeo, quod necessitas est semper digniscare naturam nobilem,qua udo non apparet aliquid manifes repugnans: sed magna,ilificationaturae intellecilium Plintellectiva es, videtur esse , quod nou posit habere obiectum suum sibi praesens iu se absque mendicata praesentiad potent siliferioribus , cum quibus cou- tingenter couitingitur in ratione potentiae,
et tamen, qtio potentiae ali. inferiores possint habere obieelum sibi praesens, tu se etsi ut ellectus Est habere obtectum sibi
praesens uiolentia inferiori, non ramen Tin I. Ut Io. D. Scoti.
summa praesentialitate possibili praecedere
actum intelligendi, ct scutolus potenti scogmtiuis,ita multo magis isti potentiae, he concedit huelum epe summe praesens quantum potes es praesens, ante actum coguo cendi re hic non saluatum nisi tu pecie intelligibili . Non etiam ponitur perfectio summa possibilis potentiae cognitive, nisi
ponatur eam posse conseruarespeciem intera ligibilem praeter actum o ita habere obiectum tuum praeseus couseruatum sine actu,quia hoc conceditur sensit iupidi perfoctionis est incognitiua , quod non deperideat ab aliquo in cognitionesias sed quod podis habere obiectum praesens, sine dependentia ad aliam potentiam.
Tisputatura dentur oecies ensibiles, Odefenditur pars afrmativa, qua es
Scotio Cap. II. Ludovicus Bucca ferreus s. de Anima, Franciscus Piccolomineus saee Hurriana mente,cap. 8. multi ali sustinet, quod non d .itur species sensibilis distincta ab actu senti emti; Hanc suam sciat entiam probant multis rationibus. Primo, Haec species sensibilis distincta iab actu sentiendi,est inutilis,ergo non est ponenda; Antecedens probatur: qui
Hst. 1.de Anima, tex. I I ait, eundem ellu
actum rei se stibilis, sensitivirat actus sensititii est iudiciunt, siue actus sentie: diri ergo actus etiam sensibilis crit alia quod non dii linctum a iudicio, acta sentiendi Secundo, Si daretur hae species distinctae ab actu sentiendi, tunc possent serua ri per memoria iri absque eo, quod Praenoscerentur,qtiod minime accidit nam e
perientia percipimus solum id memoria seruari,quod pthouimuS. Tertio aperte Aristotel. has species di astinctas ab actu sentiendi reiicit in libro de sensibili; ubi disputans adue
sus Democritum, lamnat sent etiam eius
de modo videndi: volebat enim Democritus visionem fieri per species ex visibilibus prodeuntes: ibi autem Arist fatetur sensibilia agere at negat dari species dostinctas ab actu sentiendi. Q rario.quidam ita argumetatur: Iste Nn sp
663쪽
species seri sibiles spirituales, distinctae
ab actu sentiendi, non fiunt necessiariae, tago non suiu ponendae si obatur at Necedens.Obiecta sensitum, maxime qua
tuo vitiniolum,agi in immodiato in sensu materialiter ergo non est necessaria alistra species spiritualis,a me detra Simbatur insingulis illis quattuor sensibus intactu non : se: atro nisi per tactibiles qualitates , nisi per corporeum materia- leni contactumaeigo necessario agunt materialiter cornus enim caliduni non potest esse contiguum corpori frigido, quintillii lc.ile Hai: ecce, quod peractionem
illam realem corpus meti tum si vim entiendi liabet, se cognoscu sentire calorem;
idem de gustabili dicendum , non enim sentitur nisi frustabile tangat, rigat materialiter in linguant in illati ai ciat a
porci matera ala Sonsus quoque est realisi notus partium aeris: de flante vento vehementi, fetutatur ad aures nostras soni, quos non Flante vento non sentiremus;
ventus vero aduersus illos pestit a nobis; Idem de odoribus qui feruntur ad nos aventis at si essent species spirituales non sic desereretur, agit tu ergo materialiter, sic non est necesse ponere has spetines spisit uales, distinctias ab acti sentiendi. Propter has rationes ditaint non debe re nos ponere spicies sensibilis,e aiunt suffcere obiecta sensibilia, qua per se agunt in senstis, emittendoqiiosdam vapores in medium , quibus perceptis sensibus,tit sensatio absque ulla specie sensibu
.i cis Hylal era parte uerroes, Scotus D.
s.. Thom.&Omnes fere alij philosoplu, sustit bbi nent specieris sensibilem dari uillam es
tu sedistinctam ab actu sentiendi, Ovpraece refel dereamina sentiendi;est enim idolum,&im igo obiecti:cum enim obicctiim sensi
estin bile materialiter non possit sentiri, produs e cit speciem scia sibilem, qu .ae ipsum repra, 's sentat,&defert potentiae sensitive,& pro ..i. Irile potentia sentiens simul cum illa spe cie tamquam obieci o producit sensiti nem,ut diximus in Theoremate de sensu agente,cap. 1. quod ergo detur species sensibilis distincta ab actu sentiendi, probatur in primis a Scoto licet bret: iterare queenim liae dubitatio tunc temporis
erat excitata, quia est nimis ara Ententia Arist. vi nunc osledimus in . Sentent. dii . s. q. 6. in corpore trumllionis, ut id
re est in cap. antecedenti, ubi illam qua stionem adduximus totam ad litteram probatur inquam auctora te iis . di .de
Anima, tex. 3 .ubi ait Philos bimus, quod
anima est quodammodo omnia, sed di
Veii in Odo quam anteqi: Ias citrent: di cebant enim antiqui, nod anima erat
omnia materialitei a Philosophus ait, quod anima es Fiminia per similitudine, declarat hoc in dotu .un sententiam Omnia, quae sint, vel sunt sensibilia, vel intelligibilia,&rursus, in exitio S. magis hoc declarat: ait enim, quod in te lectus quandoque est in actu in quandoque inpotentias sinti iter cens s quandoque est in actu quan doque in polentia quado intellectus est in potentia: ita que dio
Intelligat actu , tunc est i s micili Vibilis non actu, sed potentia quando ali a
ctu illas res intelligit fit illa res actu, de idem dicit de sensu Modo constat, trodanima persensium non fit res fiensibiles
materialiter: nam homo, id edo leonem, non fit leo matella litor,hreati crineqUC audiendo sonum, fili mi m CCVallices,
ergo sequitur, quod fiat res sensibiles solum spiritualiter, S per similitudinem,&sic intellectita etiam fit resini ligibiles Per similitudinem, quia recipitinae sp
cies ierum intelligibilium Hoc modo tiam differt ab antiquis, qui dicebant animam ese omnia metreii aliteri pro tanto
ergo anima dicitur steri res selibiles, quia recipit in se species representantes res seresibiles, Mintellectus tities ntelligibiles, quia recipit in se species rerum intelligibilium. Sicilia doc lati sis me Aristot .voluisse l. d iri has species sensibiles distinctas ab a in sentiendi, elicitur ex j. de Anima, textu iri ibi enim aperte asserit, sensum CC
se susceptiuum specierum sine materia:&exemplificat, ut cera annuli sine sero , auro recipit signum modo forma sens biIis sine materia est ipsi imago spiritualis rei sensibilis, quam nos spicitia sensi bilem dicimus Neque aliquis potest cauillare,dicendo Aristot ibi it qui de aliquo uno sensu solum, ut de visu, quoi iam ibi protellatur se i qui de cinnibus se sibus:
664쪽
ET INTELLIG. INTEL AGENT THEOR
aitenim Oportet autem uniuersaliter de omni sensu accipere: quoniam quidem fensus est susceptiuus specierum sine materiae, c. declarando magis hanc veritatem in illo textu in calce ait, quod unusquicque sensus patitura proprio obiecto ut visus a color gustus ab hum Ire,auditus a sono &c sed non patitur ab iis i ctis eo modo, quo sunt obiecta, id est a propria eorum substantia, sima teri albter, sed inquantum huiusmodi obiecta reptaesentantur per imaginem, per quandam rationem ipsa repraesentantem que
locum exponens optime Averroes, ait: Si sensus reciperet formas sensibiles cumulateria, sequeretur sensibilia habere ideesse in anima,&extra animam, quia vir
bique haberentis Te materiale, quod tamen est falsum: quia in anima sunt intentionaliter, extra animam, materialiter
Neque valet si quis dicat, hanc speciem
de qua loquitur Aristot esse eundem actum sentiessi, est enim clarus texi quod loquitur de imagine, specie repraesentate, mouente potet iaciam sensititiam; ait enim,quod sensus patitur ab obiecto sensibili no materialiter, sed per imaginem,sisimilitudinem eiustinodo actus sentie- di non mouet sensum, sed est essechus motionis,& subsequitur in Ilion Em,ut patet Pneterea ait, quod sensus est susceptiuus specieium sine materia, sicuti cera est susceptiua ligni annuli signum autem annuli tranei actus impresstionis .icta incera, sed pura in igo annuli reprae sentas annulum. Item hectbrma sensibilium sine materia, quam recipit sensus est permanens, sicuti signum annuli nupsessum Cere permanet;a tactus senti elidi transit, imago autem illa sensibilis, petananet. Sed hic locus est nimis clarus, ideo ad alia accedamu S. Hoc etiam habetur exprest se ex eodem 1 de Anima, textu is S ibi enim Arist repetit ean clam sententiam quam habet textu i et r. scilice , quod sens iis et susceptiuus peciei sensibilis sine
lateri. Mi hoc probat, quia abeuntibus sensibilibus sunt sensus phantalia', quibus sentiunt, id eth, abeun il us sensibili-bis, etiam sentimus, signia in est ergo quod rem ment quaedam imagin s spirituales in cnsibus, phant ilia, quae re-
praesentant nobis ipsa sensibilia, quibus
sentimus Modo ista, qua Vremancnt abeuntibus sensibilibus non pollui esse actus sentiendi, quia isti aestus non possunt manere, Messe sine obieci, ideo abeuntibus sensibilibus, quae sunt Obicchi, non
possunt manere actus . Praeterea, actus
ientiendi non potes haberi nisi adsit obiectum, quod sentiatur, achus etiam ipse sentiendi non potest insciuire pro obiecto; tam , quia ipse eget obiecto ad iocvtuit tum, quia actus esset obiectum actus, quod est in conueniens ergo si ab- cuiatibus selisibilibus materialibus in pliatasia fiunt sensa tones, actus sentiendi eliciuntur, necesse est dicere,quod in phita si remancant in igines Cpraesentantes sensibilia,quae sint omnino diuersa ab Ghu sentiendi, requas recipiante sensu,&mediante phantasia nant sensatio iri,
Qii arto, tartiissima ratio desumitur ex dicto Aristot communi, quod sensibile positum supra sensum,non facit seni atronem; sed est necesse hod interced. it medium, tunc ita ai gumentor . In sensationepotentia sensititia patitur sensibili,qui tsentirecti pati, non nisi ab obiecto at obiectum in ateriale non tangit sensum , quia positum supra sensum notarit senis satio, ergo est necessie, quod detur ali ii rares spiritualis repraesentans ipsum sensibile, quae per medium deferatur ad organum, pollutiam sensitivam, qua selisus paeliatur, ,sic fiat sensatio. Quod si quis dicat, sensibile quiddim non posse poni supra sensum, qui non ieret sensatio, non tame proprer hoc recuri endum
et Iea speciem spiritualem, quoi iam sensibile obiectum emittit quosdam vap res, qui deseruntur ad organum sensus , sic rit sensiatio Contra Si iocisset verum, ut Optime notauit Zabarella , val re solum insensu olfactus non enim in alijssensibus sensatio fit per e balationem humorum; sed neque in hoc sensu valet: quia odor liabet esse materiale tam in vapore exhalatos quam in corpore a quo exhalatur vapor, ridia eadem ratio est utrinques de si corpus a quo exhalatur vapor, positum supra orgnnum non sentiri poteti, ne lite vapor exhal
665쪽
tu positus supra organum poterit sentiri, qui reli tensibile materiale necesse ea res reperiri speciem reptaesentantem odorem , per quam fiat sensatio, olfactio; per hanc vltimam rationem
impugnatur quoquem Idus, quo adlle ,hi u fari j ulcunt fieri sensationem . Iacobus
Eo, Zabarella libro de Speciebus intelligibilibus, capite, tenet, quod species nil aliud sit, nisi ipsam et sensatio , inlibio
autem de Sensu agente, capite S. Wy.tenet speciem sensibilem distinguia sensatione , Inecedere ipsam sensationem, ut patet in toto illo libro, sed pra: serrim confutando opinionem Scoti ait, quod obiectum non concurrit ad causandum selisiationem, sed solum submini-st at speciem sensibilem , sine qua fierin m potest senilitiori a lao quod distinguit sensationem a species.sic est sibi
inconstans' neque haec eius inconstantia potest saluari ullo modo, quia plerint bro de Sensu agente, capite s.commendat opinionem Alberti, dicentis qualitates sentibiles producere, Multiplic rein medio species suas tenet autem in eodem libro de Sensu agent capite S., o quo. acriis sentiendi producitur non ii obiecto, neque a spe e se is ibili, sed a sola anunc tenet enim quod sensatio nil aliud sit nisi iii dicium factum
ab anima de obiecto sensibili, ex quo patet apud eum nullo modo posse esse idem , speciem sensibilem, .sensationem sequia i xcprnducitur ab anima solum, illa ab obiecto solithi ideo, ut sibi
aperto contradicens, dimittatur. Ideorq ad lationes ad uel cariorum est responden
uin; ad primum facili; est responsio in-
tuenti textu illum i i. iii ire verum est quidem, quod citissensibilis, S sensitivi, est idem, ioc dicit ibi Aristot sicut enim actus agetis, lassi, mouentis in moti, secundum substantiam est unus, ridem , tamentit diuei sus ratione, ut in eodein tem ocet Aristot.&paulo ante index is 8. Phyc. circa texturo uinde, ita actus sensibilis, sensiti ui est unus, idem secand in substan
tiam, quia sensibile agit, ct sensus pati,tium secundiam rationem vero distriunt,
quia,utptouenit a sensibili,dies tur actio,
ut recipit in in sensu, dicitur passiori attamen ex hoc non infringitur sententia nostras sed potius confirmatur quia quae
ro, quodnam est illud sen sibi quod producit hunc actum simul cum sensu te non est sensibile materiale, qui a illud positu in supra sensum non facit sensatio nem, ergo est illa species sensibilis reprie sentans obiectum reale,& materiale, non
ergo ex hoc habetur quod ita species sensibiles sint redundantes. Ad secundum negatur consequentia a quam non probat seruantur enim quidem in memoria, sed prius praenoscuntur, quia nihil est in memoriari quod non sit precognitum a sensibus externis,
ris, quod si tales species sensibiles en .
tile, pollent seruari in memoria absque eo,quod praenoscantur,unde deducatur,
Ad tertium dico, quod Arist sensit visionem fieri per species sensibiles coliriam, ad illud velo de sensu, sensibili, Respondetur, quod non reijcit Dem Ictia tu in hoc, quod posuit species ex visibiliabus prodire, iecipi in medio, uandem in oculo, quia etiam hoc admittit Arist dum sustinet, quod visio sit peri
ceptionem, non per Extram istionem sed reprehendit, quia Dein tutus putauit, quod visio nil aliud sit, nil receptio peciei in oculo , qui est organum potentiae vilium quod est falsum quia tunc sciqueretur, quod omne illud , in quo recipitur aliqua imago,videlet,& sic speculum, in quo recipiuntur specio rertim , videret,
quod est absurdiim . Visio eruo non est receptio ripecie in organo, scd est receptio cognitionis speciei. N iudici de specie in potentia vilitia, licuti uniuers liti rest omnis sensatio,ut scio loco supra diu
Ad quartum, dimittis multis lii. dici Ad . Pol Sec. breui tetr conceditur obiecti illa ruquattuor se suu agere materialiter in m dii im; hoc Enim est heces latita vi re lacolor, qui est obieetiam vitiis, agit in m dium perspicui materialiter sed nos pter hocssequitur, quod noma et que spiritit aliter,&procliaca specios spirittia las sensibiles, alioquin non po: c. plae: iu-
666쪽
INTELLIGI B INTEL AGENT THEOR. LXXIX.
cere sensationem,ut ostendimus quia sen impressasu sed tamen inter ipsos ess, i sus recipit species si materiaci cati quod dissidui in Sed pro intelligetri fas eten species necessario debet recipi,vel in sciendium nunc classa Mineruasi quid sit pres.
medio vel in oretano notansum est, species intelligibilis impressiai, nam et di-ouod ite species dicuntur spiritualassi cndis melius patebit, qui ipsa sic pro
non quia non sintentia realia, quia si non nunc ergo spe es melligibilis impressa essetuentia realia essent nillil sed sunt nil aliud est,m sim ra dam imago, quod quaedam res tenues leuisentitatis ad dam idolum repraesentans obiectum in- modum, sint imagines , quibus aliae telligibile, iod quidem idolum .emirri, res repraesentantur, istae habent varios in appellata species intelligibilis for ora lus:abeniminatis,an minus acce matur ab intellectu ex phantasmate exi-dunt ad materialem naturam,&sicino ienterio phantasic appellatur autems cies impressa, aut unpiimittar in Ipso intellectuante intellectionem ipsam,
siremanet etiam in ipso liuellectu post actum intelligendi isti ergo qui negant dari has species impressas, dicunt filii i-cere phantasma absque illa species: nam
phantasma illustratum a lumine intellectus agentis, ostendit,orcpraesentat intellectui possibili obiectum intelligibile Non leuis est difficultas inter Philo sulficienter, ita vi possit haberi inteli sophos,nilnquid dentur species in retro absque ulla alia specie inelligibili et telligibuta, quas diximus in Theorema in ipsum phantasma appellant speciem
ueri per medium possim aliquae magis aliquae minus, ut etiam notauit Zabat ella libro de Sensu agente, cap. 6 Respondendo ad ultimum.
Exponitur opinio eorum qui negant dari species intelligibiles impressas.
cap. III. te de operatione intellectus agentis pro expressam appellunt speciem, quia illu
duci per primam operationem eiusdem intellectus agentis. Duae itaque sunt omnino oppositae sententiae Altera est Sciti,&D. Thom.quos nonnulli ali sequuntur, ut Gregorius Ariminensis, a Sent. dist. .q. s. i. list. 3.q. I. Timara neo- rei nate Sa. multi alij licet Scot.&D. Thom. postea disierant quantum ad in dum ponendi istarum specierum nam Scotus vult,quod gerant vicem obiecti,&inserviant pro repraesentatione ipsius obiecti realis, quod per se non potest esse pra: sens intellectui. D.Thom vero vult, quod species ipsa sit forma intellectus, mediante qua intellectus intelligat , in qua re disputauimus in Theoremate de causis producentibus intellectionem: prominatum ab intellectu agente repra sentat biectum intelligibileri in eo enim relucet tappellatur vero expressa quia non imprimitur , neque remanet in intellectu, scd tantum exprimit, reepra sentant obiectum intelligibile , omines autem isti maxime recentiores, cli- curata ipsam intellectionem actualem esse severam speciem inrelligibilem et quia ipsa est res intellecta in euil cognito,quae tantum habet esse in actu, dum it, producitur tacdces Iante operatione in tellectus, ipsa quoque cestat, cum niI sit prater ipsam actualem intellecti nem , haec potest dici species impresses a quia re vera intellictio actualis imprimitur in ipsomet intellectu actualiter: na
nunc susticit, quod consentiunt, quod intellectio est in intellectu tamquam in dantur spicies intelligibiles impressae. Ah subiecto, q io ad hoc est postea aliquod
cenarius in suis Dilucidationibus, Franciscus Piccolom ineus lib. de Humana metate, Cap. I. Labarella libro de Speciebus intelligibilibus, p. s.&per totilm, Vccaferreus s. de Anima, lectio. r. Omne sero recentiores, negant dari species paruum distidium , sed parui momentiri Solum iri hoc a liqvii discreparit, quia negant hac intellectionem cile aliquod ens real id est esse qualitatem realem rcc piam in intellectu ised volunt esse tantuna quadam relationem; quae disputatio non pertinet ad praesentem totaim . Red ivido ergo ad nostrum propositum illi
667쪽
qui ii 'int clari species impressias distin
ciis ab achari itelligendi, qu praecedat
achin ipsina rumigendi, eremti eant
post ipsum, ut alitur his rationibus, ec
ibit ella libro de Specie sua telli tibi-
i. Priui , si species imprim retur in in
retra tellech i, seqtieret tir, quod intellectus ne-
ym cetiari se .npecillam intelligeret, consequens est in Lusest falsum,ut pater; Consequentia probarimquia species non potest imprimi in intellecha nisi abiuncta a
rialibus, secandunt autem Arist. iii Cunt.16. s. de Au r,miniae abiunctumam, teria et acta iiitelligibile immo intellectus, Intellectio ipsa species ercro quae imi ri tali re et tilia tellectio es mulla alia spe testaretur, quae sic distincta ab
intellectione, in precedat intc lcctionent,rum' remineat pn te in dena . Sotam do f tius arg iit ad tersus ponentes species in telligibiles rabere rationem obiecti, uti est Scotus, Sic seqtrere ire necessario si iii
te hac opinion quod intellectus semper intelligeret , consequens est a poete falsum cois equentia proba ur: qui Matellectus est se luper aptus ad intelligendu e tenim pote trita naturalis , Labet obie citim actiti Un, tu ad semper Ustir Esens, scilicet istam speciem impretiam, ergo semper intelligeti Ct. a. o Tertio, Nulla forma ab agente producta in patiente, porcst habere locum a gentis,quia nulla torma agit imitiam materiam , in qua est, sed habet potius Ioiacum ei secti, ut patet de s Orma ignis in iugno geri ita , non habet octina efiicientis respectu illius net materia ligni , sed solum torina e fcctae, ergo frustra ponitur haec species intelligibilis a Scoto,ut gerat vicem obiecti, Sc ag it in intellectum , cu se hoc munere fungi minim pollit . Quariato, si daretur species imprelsa praecedens,
de manens post intellecti silem sequere turdari memoriam in ellectivam, conse,quentia est cina, consequens et fal- uniri ut habetur ex Arist. lil de Memmicta de remi nascentiae, ubi Arist statuit so lana mem dii iam sensitiva in non intelle-
. cticiam, into,arguunt aliqui alij,ut rea' fert Zabarella cap. I. libri citati, sic Ari-
stoi s de Anima, rex. s. ait, intellectulunihil esse actu eorum , tiae sunt ante ii intelligat: at si poneretur specie s ligibilis in intellectu Pi et dens operatii nem intellectas,intellectus esset factus aliquid antequam intelligeret; tena textur . eiusdem s. de Antina, habet Aristotquod intellectus noster antequam uelli gatieli ani quam tablila rasa, in qua illi iles depictum non vult ergo Arith aliqua
speciem in intellecti praecedere inicilla iaction Em. Huic rationi maxillae innititur Bacchonusta Sentent loco supra citato . Sexto satis saluat tu intellectio per spe si clem ex pretia, id est, per bilina phalitas.
ma illustratii in ab intellectu agente,el superritium est ponere species improstas diuersas ab intellectione , consequetialia est clara quia frustra sit per plura, quod fieri potet per pauciora Antecedensi
te et quoniam praesenti tibiccta apti nati ad mouendum, potet sine alicuius auxilio producere intellecti Oneni, si nihil nu-pediat. Septimo, forma non potest es Iesu Dbiectum accidentium, intellectus est torma ergo non potest esse subiectum specierum, quae sunt accidentia. Octavo, subre.st.tania aeterna non est capax accidenti irinvariabilium , intellecitis est si ibi tantia aeterna , species vero sunt accidentia labi lia ergo intollectus non potest recipeie speciUS. His rationibus utitur set et omnibtis Frabunciscus Piccolominetis quo sitie in libros.
de id unana mente,cap. I. ulasti per ad ditias. Nono , Stipe iras non perticitur ' ab inferiori, ut a propria risima Dat meta, est superior quid ditate mateliali,ergo intellectus non perficitur ab hac specie. Dcuo cinio, Si species reciperetur intellectu u in illo seruarentur, habitus non est tnecesse ditan colligere volumus, aliquo sphantasma speculari, atati tot voluit , qtiod inim quam intelligere postumus nisi speculando phantasmata iudicauit e- ni in Aristo t.quod non possit fieri intellectio sine actione phanta .itis, banc rationem multum exaggerat Zabarella,capite X. lib. eius lem, de Speciebus intelligibilibus adii ersus Scotti m. Vndicinari ex ii . Playsi argumentatur ex urio ubi Philosophus habet haec verba. Ut i tu neque cum
668쪽
ET INTELLIG. INTEL AGENT, THEOR. XXIX. sis
auecum dormiens excitatur,atit ebrius es pix ducta quaestione adduot &soluit, is desiuit aut aegrotus conualescit, sit scies, nolui repetere. , amat prius vo value it xiii et v M, e
icundum scientiam sed abeunte pertur sellata opimo Teucitur,ctsent: ad tranquillitatem redacta stabatur, di declaratur. cap. IV.
batione mente ines potentia ad scientIaratim, ita huiusmodi aliquid filii prima scientia adeptione perturbationis enim quies qνά-dam fit o tranquillitas, incia colligens
inquit patet itaque quod alteratio in sensibilibus, Mi sentiente anima parte in alia autem nullanui ex accidenti conspicue Philosophus affirmat in mente nil recipi, sed solum ex o prodire iudicium;
quod eo loci etiam confiimat Au CrrOcS. Io Bacci minus 1.SCnt. Pro hac sentcntia
arguit multiplieiter sed maxime inniti Scotus a Sent. dist. 3. xl. 6. enixe hanc recitatam sentcntiam, quam ipse ui-buit Henric funditu Sit retricre conatui,
Moppositam si istinc teste, ei am,scilicet, quod antii species iiitelligibiles imprcssa omnino distincte ab ipsi intellccnone,
praecedentes acrimamici lectionis , re
manentes post ipsam intellectionem in intellectuc hoc probat multis vij , t
patet cx. u. aestione eius nunc aciducta in hoc Theoremate 'timanaxima doctri tra
tu secundi attoni superius aclcluci ae,m plena est Ego autem aliquas eius ratio e sed prae ne breuius quo potaro, addit cam. Prii '
nnittis auctoritatibiis Averrois, ter eas sic arguata, Siponatur species impressa,sequitati quod ptimus actus intellectus eridi rei CXus, non rectus cons
quens est falsum,ut patet consequentia probatur: quia aspectus intellectus ad illud, quod est forinaliter,&subiective in ipsomet intellectu est aspectus fel cxus: at si ponitur species in quodam est cxpressis,&obiectivo,& non imprestis,ut cotinoityonendo hanc speciem csse phantasma illuminatum,actus primus inici lectus erit lectus: quia actus primus ii uellectus est aspectus obiecti extra sic &non
in se impressi. Item aut liuelligere est agere ipsius nitellcctiis, di tunc non oportet
sonere speciem impressam quia potCntia activa nata est se ipsa producere a citi proprium praesente illo iit statisset, quod est speciaes expressa icmpe phantasma sinc aliquo alios Aut interligere est pati,causatum ab obiecto, retim etiam no portet ponere Deci cm prinii in E qui1 primum ,-quod portatur causarrabobkcto, est pastiorecepta in passo, qua non est species. Vitho,obicctaim praci igitur potet tiae, quo ad actum suum in quod a ineste obiectivo expresso,non impresso; Armiecedens patet, quia hac unio est cognostantis . cogniti, quae nil ali diequirit, niti quod cognoscibile sit pl. Tictas cogi ostenti inesse cibiectivo expres Pro hac opinione sunt nulliae ali aerationes addU-ciae ab Ietrisco quas quor iam Scottis in supponit Scotus nuri quod ab omnibus t M. conceditur, scilicet, quod intellectus cininoscit uniuersale, immo de uniuersalius solum sunt scientiae, non de particu, laribus;ex hoc supposito nians sto, accipit lianc propositionem. Intellcctus p test habere obicctum actu uniuersale perfecte sibi praesens in ratione obiecti prius naturaliter,quam actu intelligat Ex hae proposition quod est antecodens, sequi
tur propositim,scilicet, quod ita illo priori habet obiectum sibi praesens in docte intelligibili, ita intellectus habet spo ciem si uelligibilem in se prius quam intellio at AntCcecilans assi impium est ma-iai fessui quia obiectum in rati ecbi cti, praececli tactum potentiae cunis est obiectum ergo is erialitas, qua est propria conditio Cbiccti, inquantirm biectum intellectus, ut stippositi an est,pra cedere debet acui inrclligoncli, alioquin uniuersala contradistinctum a sim gelari, non posset intelligi ab intellectu,victi cincium suum .Hoc ergo est clarum,scilicet, quod unius ei sale sub ratione niuersalas, cum sit Chiectum intellectus praecidit actum intelligendi, qui prouenite, ab a-tellectu,& ab ipse obiecto univcrsili; consequentia vero pres,ariir a Scotin Primo, cx parte, ni Versalitatis obiecta,Sectines is
LX parte praesciati. robiccti Ex parte viis
669쪽
lem ire probat quoque, quod ecies
uitelligibilis praecedit achim intelligendi, tota, quod allatum ii ippositum necessario habet concedi ab omnibus vij squamuis dii Teia in assignando moclum Operationis Nelleo usaetentis,quia fecudi m omnes, intellectus intestistit uniue sal quod intelligiti ir, coetnoscitur ab intelle stir, labet rationem obicisti obstatum autem necessario praecedit actuml O crisiae, Culus est obiectium:ratio niansbrmalis obiecti est, quod obijciaturi
tentia a qua postea dum circa illud versa r. . tur,otatur actio, S Operatio. Primo arguit sic. Certum est,quod phalasina, siue species expressa est repraesentativa sinpularis,quia est ago.&idolum sinoulatis delati a sensibus externis,& traditu pla antaliaeetunc sic nulla eadem species est per se reptiesentativa obiecti sub oppositis rationibus Tatio singularis, latio uniuer- Lilis sunt opposita rationes, ergo plaantasma,si uespecies express , quae est omnino Et scin specie in potest representare o te sis, S imbratione singularis, sit brarione uniuersalis, at Iepraesentat obiectus ibi tione singularis, et o non potest rernesentare sit ratione uniuersalis illud idem obiectiim ergo si necesse, quod detur aliqua alia species repriscntans obie- ei iam uniuersiale Maior patet quia eius opposita implicat repugnantiam Minor flo est clara . Respondetur ab aduersarijs ades. iiod caciem species sub alio , alio tu mine representat obiectum sub alia,sia lia ratione,ideo pluantasma, species x pressa licet sit eadem , tamCn per lumen phantasiae repraesentat singulares, per lumen intellectus agentis repras lacuniuersales Supponunt enim Omnes adiicr-sarii quod phantasma in se claudat natu ram uniuersialein cum conditionibus imdiuiduamibiis, ic aliqui dicunt, cuod intellectus agens illuminando phantacina, ostendit naturam uniuersalam , S , quid litarein &ficillam intelligit intellemus possita lis;illi vero qui dicunt in eli etiam agentem intelligerctoi malit ei, nun possibilein C ictant,quod praesentato
Cygo si clametrium est,quod in petas
illi id phantasma repraesentare, ac lire, uniuersale ipsi intellectui Sedi
intelligentia talsitatis huius responsionis
est notandum quod phantasina est sin
gulare, nullo modo in se claudit naturam, quidditatem uniuersalem, ut isti supponunt , ita quod intialectus in ipsophantasinate possit intueri,in naturam singularem, muniuersalem, S probatur hoc modo: phantasima est imaeo naturalis representans singulare, ut Socratem in pnantasia,eo modo, quo Socrates est
alioquin non esset vera imago: at Socrates, uniuersaliter singulare quodlibet repraesentatum in pliantasia neriliaritasma,cili ingulare tantum, S non claudit m naturam,raeque quid sitatem unineis alerin, ergo neque phantasma potest mcludete in senaturam , quid dualem uniuersialem.M: uor est clara; Minor probatur: quia niuei late fit ab intellec u tiam secundum duci arios et eo uniuer
cilitas non est stare an e operationem m-
tellectus Prieterea,vnivcrsiile.&qui lui lassit,sivest in pluribus: Si praedicatur de plutibus;qil id iri is que est in Socrare, est communis una soli, scilicet ipsi Socra-il .cti non pluribus, ergo quid duas Socra
P etcrea, inditia diuina, Sssingulare , P a/claudunatu iam, S mul iditatein m se, non absolium , S in sua communitate stila tunc tota natura luimana esset in Socrate sed claudit naturam ct quid litatem contractam, adeo quod includit solum nam portionem singularem(scimus enim, qtiodi latura humana, Ssvniuersaliter quae libet natura materiata,communica turpitiarbustaim si id itusione singulare ergo non liabero ii se quidditatem uniuersalem, se equid litet rem particularem, S contractam: phantasiana leto, quod repi .esentat singulari, ut Sociatimeo modo, quo est, non otest res nessent.iret a turam, kq.aid istarem niuersalem:
quia illa in Socrate non est ex natura rei, sedes postea a les.cctus noster agcnS . qui ab
670쪽
hT INTELLIGIA INTEL AGENT THEOR. XXIX. So
qui tarmat hos conceptus uniuersales circa illud phantasma , dum sibi oblatum cst aphantasia, &laborat ut illud intelligat, ut diximus in Theorematc de Operatione intellectus agentis.
Constituta ergo hac veritate , quod phantasma est singulare,. quod repraesentat solum singulare,ita contra respontioncm allatam arguit corus. Repraesentativum prius naturaliter est aliquid in sesquam repraesentetaquia enim phantasmae , inre species expressa idem enim sunt res talis res , id est repraesentativa talis rei et non ergo specics,mphantasima habet alumine , quod sit reprae- ih ntativa, sed ex propria natura et unde quia est talis naturae , postea congruit citate , tale lumen , mediante quo repraescia latri hoc totum probatur
quia alioquin idem phantasma posset
repraesentare, sbnum , colorem , quod est ridiculuim, . Ex hoc ita arguntentatura Phantasma est res singularis,Mrepraesentans singulare naturaliter, ergo licet varietur lumen, non tamcn propter hoc variabitat ratio ius in repraesentando immoliuncta non repraesentat sed est causa , ut repraesentati Utam clarius repra sentit nam cum reperitur
species albi, nigri in medio,tamen non variat illas species , neque mutat illa , sed facit , quod clarius illae species re
praesententur . Secundo principaliter. Repraesentativum repraesentan secundum totam virtutem suam obieetia maia liqiure sub una ratione obiecti , non potest simul repraesentare illud sub alia ratione obiecti sed phantasma in Odem . instanti, in quo intelligitur uniuersale
secundum totam suam virtutem reprae
sentat obiectum ut singulare virtuti phatasticae quia tunc est imaginatio aesti Ihs illius obiecti in singularari ergo in illo instanti phantasma non potest repraesentare uniuersala Maior est clara , Minorpi batur e lita alias virtias phantastica
non posset habere per phantas marito perfechim actiun circa Obicctiim, siciit obicctum natum est,cpraessentare portl-3 si id phantasma Tertia ratio principalis p est ex parte intellectus agentis Intellinctus agens lectu dii in omnes Philostis hos,
prince potetia activa mere quia eius est om
nia faccre, sicut postibilis est omnia fieri,&est agens verum,&rcale, non nomine solum , licet enim agat intenti Cnalite. . spiritualiter, tamen est agens ver amis leale, sicuti etiam entia intentionalia, ut sciunt ipsae suntcntia realia,&qualitares recmae in anima , Hoc constituto sequitur , quod terininus actionis intellectus aetentis, est ternalitiis realis, unus V unius enim actionas unus terminus subin sero ampli iis et ille tei minus actionis intelliectus gemis , non .est in phantasmate quia quod recipitur
in phantasmate , est extensiim, cinnsit phantasma quoque extensum, di quantum svnde tunc ille terminus actionis tr tellectus agciatis esset extensus , Ocaυ-tem dato, tunc intellectus asscias non tras
friret obiectum de ordine in ordinem, re est contra naturam ipsi iis intellectit agentis qui cum sit virtus omnino immaterialis, non potest producere flectit in extensum , quodammodo materiatu maergo ille terminus recipitiar in intellectu possibili sed ille terminus primiis
causatus ab intellectu agente, non potest esse actus intelligendi quia ut suppositiamus in principio obiectum d cheloiuc dere acrum potentie, citiuScst obiectum, uniuersale autem est obiectum intellectus, quia nunc loquimur de cognitione vialiter alis , ergo primus teri Ninus intelia lectus amniis , est productio univcnsalis obiectualiud est species repraesentans uniuersalem naturam , quid ditarem cris ciem in rebus,ergo a primo ad ultimianterminus primus actionis intollectus agetis,est species intelligibilis praecedes actu intelligendi, recepta in intellcctu possibili ergo species intolligibilis impressa dia
tur. Hic nota, quod aliqualiter diuerso modo confeci hanc rationem, ac conficiat Scoriis, ut tollam responsiones aduersarioriam .Quarto, immo alio argumento ex operatione intellectus aptitici ex tertia via sic arguit Habitus, scientia magis univcrsalis est diuersus habitiis ab habitu, rescientia minus uni Dcrsali, ut paret de Asclaphysica quae est habitias diuersus Physica, matheir alica Hoc sup-sosito , ita argi iiii tiratur. Contingit veti