장음표시 사용
701쪽
tur, licet essentia remaneat unde subm-ieri, quod non reminiscimur post mo tem quia phantasia corrumpatur, sine qua rates lectus actu nihil intelligit Exqtribus verbis etiam patet, quod ille intellectus deqtio loquitur ibi Aristot non potest dicit, quod sit Deus' quia subinter quod licet ille intelle tussit separ
VIS, immortalis, aeternus, tamen non
recordamur post mortem Signum est ergo,quod ille in te lectus, se quo ibi loci uitur Arist stilla intellectiis,quo nos in do tormaliter intelligimus mediantibus pirant asinatibus:vnde,si phantasia remaneret post mortem , sicut intellectus ille
manet, nos recordaremur Ex hoc in f mat nos non intelliginuis modo forma- iter Deo, sed intellcctu, qui est pars animae nostrae, ergo intellectus ille non est Deus,sed pars animae nostrae; Et confirmartiriquia falsum est,quod Deus non intelligat corrupta phantasia, sed bene verum est de intellectu, qui Est pars animaen strae, ergos astur, quod ibi non intelligit Atas totcles de intellecturi qui est Deum, sed de intellectu, qui est parsi
Adi quartum, quod est argumentum
Alexandri respondet Franciscus Pic colo-
tripliciter; sed ill e sunt i it, concise ,&obscurae resiponsiones ideo respondendum est, quod illa Maior Alexati iri,non est uniuersaliter vera , sed solum est vera quando coincidit cum illa propositione maximae omne ens perparticipationem reducitura lens per tilentiam quae est yerissima;& tunc hic est sensus illius Maiaioris quoniam in aliquo genti Cest aliquid, quod est primo, ser sic tale; a. liud est secundario tal id est tale pri participationem illius,quod est primo,&per se tales thid quod est secundario tales habet ab illo primo, quod sit tales in hoc sensu est vera Maior sed absolute sumpta, est talo quod probo inductione exemplo allato a Zabarella Inter omnia visibilia primum Nisibile est lux, maxime Ommum lux Solis, tame non est, rum, quod omnia alia visibilia habeant xlace colis,quod sint visibilia: nam lux ignis non est visibilis propter lumen si
h s lux lapidis pretiosi, non est vis e
pretiosi essent visibile poc Dei tutas solis, essent quis eis,
apidas, sunt per se visibilius, ulla visibilitas non inest allis per aliud visibile,quod apse partacipent,hinc est,quod fimi per se visibiles,licet sint secundario visibiles istergo vera Maior propositio solum tunc, quando illud , trotest secundario tale, est tale per participationem illius, quod est per se primo ta sed si sit tale secundarao, Nula scilicet non est ira excellens tale in illo genere, ii illud pti inum, tunc non est vera illa Maior accepta ergo Maiorim sensu, quo est vera, tunc Minor est fala non erum reliqua entia sunt intellier-bilia, quia participent Deum,qui est, imum intelligibile sed ipsa per se sunt intelligibilia, quia sunt entia per se distin cla a Deo: quia alia es intitas Dei.& aliacut entitas creat triarum, licet Creat ma
non sutita eccellentia uitelligibilia, uti est DeuS Cum ergo dicit in Minori sier Deus est primum e perie intelligibile, concedo, quod est primunt, id est excestentissimum intelligibile, reliqlia vero sunt secundario intelligibilii, id est, non ita excellentia intelligibilia, sed si intellia
git rum mori. Deus si per se re primo inteligibile, id est causa, radix intellia gibus latis reliqua sunt intestimestri per par patronem Dei, est talo quia ipsa sunt per se intelligibilia, licet ediatiue
quoadentitatem sint a Deo Nilo liquis dicatsentia ut es Tective entia a Deo,
ergo si intantelligibilia pei ipsum Deum
respondeoctaarmonia, stinus est ab artisice sonante Cisective ergo harmonia, hi sonus est desectabilis per artificetis sinvaleta uendo tarm. illiter: sed est verum solum effective Ita creaturae sunt entia per Delim, consequenter intelligibilia per Detura est verum ericctiue, non fio maliter; at in proposito, loquimur formaliter, non et Tectauo omnia enim a Deo sint et Tecti uti consequenter sunt talis natur, , conditionis et sectivo per Deu,
tamen formaliter qualibet est talis per
702쪽
se, per suam naturam. Dum ergo dici differentias , nisi essent duae partes ani-
idiae essentiales Adsunt deinde varia auctoritates Commentatoris , quem fuisse huius opinionis,clarum est cx ij quae scribit in Commentarijs 3. de Anima, tex. . s. 3.1 o. halibi siepe Tertio, quod caum .dia satur ex duobus, quorum unum Cst pura
potentia, aliud est purus actus,est comtur:Omnia entia sunt intelligibilia secundari ,id est,per participationem Dei,est falsum quia illa sunt primo, per se intelligibiliam emaliter , licet non sint excellentissima intelligibilia, tocm do sunt socruidario intelligibilia.
Ad quintum , Opus praestan us esset lumine praestantiori, respondetur, quod positum Ex illis tamqilam ex partibus et- eae lumine praestantioli, sed proprio, sentialibus ted anima rationalis constat non unitiersali, huitismodi autem est mes ex intellectit possibili,qm est potentia pu-
hominis, quae est prastantior sensu Vel dicamus, melius, quod freque ter quo
facultas est pnestantior, eo eget pauci xibus eminsecus, sic naaior est falsa. Ad auctoritatem ex s. de Anima textu Eo. iam responsum est nunc, soluendo tertium principale, quomodo intelligatur ille textili
Exponit mr S re citur opinio eorum, qui dicunt intellectum agentem , di pos-hilem , esse duas paries realiter dis inctas, componentes animam intellictitiam, et eorum qui dicunt solum ratio
AVerroes e conuerso, multi sui se
chatores se praesertim Timara, Tli remate I. II. Metaph. tCx. I .ra, ex in rei loci agente, qui est purus actus,crgo anima rationalis est composita exiliri tamquam ex partibus et Tentia
libus. Secunda pars Minoiis probatur: scilicet, quod intellectus possibilis sit puraepotentia, uintellectus agens, sit purus achiis; nam de intellectu possibili Arist loquens s. de Anima, textu ait, quod intellectus nullam natura habet, nisi quod est possibilis, quod nihil est actu e rum, quae sunt ante intelligere; de urici, lectu vero agente ait eodein .de Anima textu Is.quod est substantia actus. Cum ergo anima rationalis constet ex his, patet quod est composita ex partibus euentialibus. Quarto, intellectus possibilis de se non est actus , neque in actu, sediltra potentia, Crgo est necesse, quod fiat in actu ab aliquo actuet nihil aliud autem a
tenent, quod intellectus agens est pars es signari potest, quod facia actu ipsum insentialis animae intellectitiae,volunt enim, tellectum, nisi intellectus agens,ergo animquod anima rationalis componatur ex in rationalis componitur ex intellectu dilabus partibus substantialibus, tamqui possibili, rigente, tamqua in ex duabus ex materia, reformae; quod intellectus partibus essentialibus , Antecedens primus ostibilis, habeat rationem materiae,&intellectus agens , habeat rationem formae. Pro hac opinione varia rationes, auctoritatis adducuntur. Primo adducitur auctoritas Aristotelis 3. de Anima, textu i ubi Aristo: ait. De parte autem animae dec quo in loco patet,quod Philos appellat intellectum p .mem ani
probatur: quia quod est actus, vel m*cturi active concurrit ad aliquam per tionenti sed intellectus possibilis,non concurrit ac luci ad ullam operationem antequarn sit tactus in actu ab intellectuagente ergo intellectus possibilis est mere potentialis pars animae iactant, Si a s. rῖ. inina rationalis Elset simplex, non com
mae sed intellectus non potest esse pars posita ex actui potentia reali intelli
anima intellectilia: nisi an una intellectiva constet ex partibus, quarimi na,in materialis sit poti bilis, altera, formalis sit intellectus agerri. Secundo tex. II.
usdem s. de Anima ait Arist.2 ecesse essi inanima has esse disserentias, scilicet untellectum agratem, patientem e a non diuccretur hos duo intellecitis est animae geret seipsam per sitam essentiam, sicuti iubstantia separate, in quibus est idem intellectus,intelligens, intellectio sed hoc est falsum quid anima rationalis non intelligit, nisi per cognitionem ali rit m a se . Sexto Timara Theore: Datear. sic arguit . Sicuti innotescit nobis inultitudo inici lecti uim abstractorum
703쪽
per diuersitate suarum actionum, Ita innotescit nobis diuersitas intellectus agentis, ab intellectu possibili, ex eorum acti nibus diuersis sed actiones diuersae ab
tractorum indicant diuersa abi tracta secundum estentiam, ergo diuersitas action, n intellectus agentis, re possibilis, indicant nobis diuersitatem secudum ecfentiam intellectus agentis,in possibilis. Septimo, Aristoteles voluit, quod in anima est in t agens, palles, ut sunt in qualibet naturae sed in omni natura agens, pati Ens, sunt diuersia realiter, quia nihil agit in seipsum, ergo intellectus agen S,&poisibilis,differuiu realiter, sunt essenti e diuerior.Pro huc opinione aliquo modo factu rationes Zabarellae,quibus pribathos duos intellectus non esse per se unam, eandem molt. Datiam, quaeinsta adducam postquam opinionem Moti re
j Haec opinio nullo in Ido est sus me da,
tur recontra eam valent rationes, quas facit Scotus 1.Sent. dith is Et confutando
pinionem v nrici, qui dicebat, potentias anilinae elle partes animae realiter distinctas inter se, non tame ab essentia animae; nam ulla opinio dicit,quod intellectus agens, possibilis, sunt duae partes aniniae, ex quibus anima ipsa componitur: milent ergo adduci omne rationeS, quibus probaui natis, potentias animae distingui solum flarmaliter . Sed prontinc ex Scoto adduco precipue illas rationes,qtis de directo hanc sententam infringunt. Prima ratio est he Loco citato, di mil-sis Theologicis, pars in esset naturali primcidit suum totum origine sed intellectus agens possibilis o quaectimque alia
potentia, seqUtantur e Sunii. m animae,
o illae potentiae non sunt phriCS animae.
Maior est clara experientia Minor quoque patet: quoniam intellectus possibilis, non praecedit origine essentiam animae,alioquin posset este intellectus postibilis in
homine, tamen ille homo non haberet
animam rationalem, quoniam aliam a ra
tionalis diu milibet esse, stante hac opinione, ab intellectu agente, qui est actus possibilis: mani testii in est autem quod in quolibet composito materia praecedit copositum,necluni origine sed tempore no
ergo intellecti is possibilis est pars essentialis animae rationalis .
Secredaratio. Si intellectus possibilis
esiset materia intellectiva agenti, secue retur, quod intellectus non possiet inminiare hominem,conseque est ape te falsum, consequentia probatur quia quod est potentia, non potest esse actus, ior ma, sibi enim repugnat, sed stante hac o. pinione, aninia rationalis estet potentialis partialiter,ergo non potest infibrmure,&actuare corpus Minor est concessia Maior probatur quia potentia receptiua perfectibilis ab alia potentia, non potes esse minus dependens quam materia ignis, vel alterius corporis: quia ubique est compositio realis ex potentia , actu: sed materia ignis, siue ignis ipse, nopotest inesse alicui, ipsium in forna indI. Crgo neque anima potet lassi fbrina , vel actus primus alicui iis corporis, qui suae parti et Tentiali, scilicet potentiem pugnat in Ormare &actuar clam ipsa sit potentia, ergo tota anima rationalis non potest
esse forma informans alicuitis corpori S. Tertio. Pluralitas est fugienda, nisi ad Isit nocessitas sed dicere istos duos intellectus disterre realiter, est admittere pluralitatem absque nece: Ita te; quoniam omnia recte filii a re possumus, dicendo illos distingui solum formaliter, ergo non est ponendum illos distingui r aliter. Q iarto. Sequeretur quod anum effetusti bl tantia composita , quod est falsum: Consequentia patet Consequentis falsutas probatur: quia Arist. in principio a.de
Ani na, tex. r. diuidit si ibi tantiam in tres partes scilicet, in substatiam, tutetim
teria,in si ibi antiam quae est Fbrma, hincoinpositum; Deinde in quarto textu concludit, probat, quod anima non sesubstantia, que ei materia,ntque ei compositum, sed quod est sibilantia, qti ilias actus,&laaec sunt verba eius ri
cesse est ergo avimam subtiantiam esse mcut speciem corporis Physici potentia m-
tam habentis Q linto. Potentia ad accidens non sun sdatur, nisi in substantia actii sed in intellectu possibili scindatur potentia ad recipiendunt species, intellectioncq Crga
intellect is possibilis est substititia inita
704쪽
non ma potentia Haae ratio desumitur ex Scolori. Sententiarum distinctiones. ita stione: . Respondetur, itiod possibilis non rec pit intellectiones, nisi medrante intellectit agellie, qui actu at intellC-ctium possibilem, tunc intelligit. Contra; Sequcretur tanta quod inteli etias agens quoqtie esset potentia probatur ii sequentia quia actus, .sorma est quae datisset rei,adeo quod qualis est actus talis est res natura eius; materia enim nihil agit, scd sol una patitur: at per
vos intellectias agens est actus possibilis', ita quod intellectus possibilis habet esse ab ag cmet de se enim est pura potentia)sed intellecti is possibilis est receptiuus, possibilis ergo intellectus agens quo- ue est receptiuus, possibilis,quoniamat eme per in insationem intellectuit ossibili at talis est intellectis possibilis, ni alis est et iis mima dans illi esse scuti
diaphanum est receptilium luminis , non alia de causa, ii is quia forma dicat hani est receptiua luminis, aqua est calefactibilis, non alia de causa, nisi quia to g. ma a Uaris receptiua caliditatis. Sexto Intellectus possibilis est actus corporis humani:quoniam anima est aetiis corporis humani,& hoc, criticatur de tota anima, non de aliqua eius parte alioquin anima efferaelias, non actus corporis luimani ergo non est potentia monsc-quentia patet, siue dicatur quod intelle inis possibilis est actus informans diu cassisten S. b. Septimo Anima intelle ita est simplicior quam forma nati iratis sed forma naturalis, ut forma impidis, non integratiar ex duabus substantijs, ergo fortio ii R que anima intellcctilia Maior, Dinor
I. Alias rationes habes apti l Mercenari in Q ccol minc si Malios; pauci enim hodie sequuntur illam opinionem. Rationes adductae pro illa Opinione insinsoluentur, postquam opinionem Scoti cxposuerimus B T. Diuus Thomas, sin sectato ies, visa opin tetra Iaudito 3. de Anima , quaest. 1. de
ligibilium, ut diximus in Theoremate de The. causis producentibus intellectionem ta et . inen cum hoc simul dicunt, quod intellectus possibilis est potentia animat inteli e tuae,&quod est accidens, scilicet, qualitas de secunda specie: Ghoc idem dicunt de intellecti agente, quia sustinent illum quoque esse potentiam animae, ripsi comuniter stistinent, quod potentia animae sint accidentia, sici caliter distinguuntur, neque ex eis fit,nii, sed distincti m nent. Ab eis discrepat Caiet in Materiade intellecti agente, in qua sequitur Al xand Aphrod opinionem, quod sit in us eius rationes infir cum rationibus Zabarella soluam, scilicti, rn cap. sequenti. Non opus est minorari circa confutationcm optinonis Diui Thomae quia si itficiti sint ea, qui e diximus in limi emate de potentij, animae. Ophato vero Caietaniret j cirii per ea, qtiae diximus contra Opianionem Alexandri. Ali vero ex opposito,ut Piccolomineus lib. primo do Humana lari ni cap. 1. Mercenarius in si is Dilucidationibus, ct A, e . ali nonnulli dicunt quod intellcchis pos simi
sibilis, Si Icnq. non sunt Ure paries, aliis coetes distinctae,ctam pontiates alatinam in te Mer-lechmam, sedcli via ac flentia virium trementis,&quod solum ratione distinguu rij p
miss&est in porcntia ad recipiendum species intelligibiles, che intellectiones patitur, ue cxcitatur a pliantasmatibus,dI-cit in mens potentia circi mellectus possibilis,quater iis velo iudicat, abstrahit, ratiocinatur incomponit,dita lura gens. Pio hac opin. faciti nitationes, quibus rene
recta est sentcntia illonina , qui diccbant abat. hos duos inici lectus, cisse stias partes ani Uram maeretiliter distinctas cum enim falsum sit, quod isti intellectus sint diuerii rea luter, sic initur quod realiter sint unum, idem, ibi a ratione distinguantur. Verum haec Opinio, etsi proximius ad G verit alcim accedat, qtram aliae , tamen ab in solute non est vera potest Enim habere duplicein sensiunx Primus est quod intellectus possibilis. re agens, distinguantur ratione tantiam, id est ratione ratiocinar te, ridium per meram oporation nuntellectus nostri, sed ex natura rei nullam admi
705쪽
admittant distinctionem: hin hoc sensu
non est sumnendae haec Opinio,itatio est: quia Aristoteles appellat hos duos inte lectiis dii ferentias antinae: at si ex partere nullo modo diiserrent, scd solum per
operationem nostri intellectus, non possent dici disterentiae animae non eniminanima ex propria natura essent, sedisseruimaginationes intellectit nostri Praete-x rea,Aristoteles 3.de Anima, tex. II.ostendit dari intellectit m agentem In anima, eo quod ita eade anima datui intellectus possibilis: at si idem sunt penitus intelle inis possibilis,&agens, ex parte rei,& si laratione distinguuntur, probaret dari idem ex eo, quod i m datur, uic citet petitio principi, . - nique necesse est ponere aliqui mdistinctionem ex parte rei in istis inicit: ibus , ad salvanduin aliquas auctorit res Aristotelis, qui saepe hos intellectiis appellat partes animae, ullis competere
diuersia munerara, dat etiam eis diuersas
definitiones quia dicit 3.de nilUa te dies'. quod intellectus agens,est substan. tia operatio, textus eiusdem ait quod ii uellachiis possibilis naturae est GI,
Alius sensus istius Opinionis est, quod
intellectita possibilis, rigens, sunt, rasemet substantia,& essentia cAliter, tamcndistinguuntur ratione, id est ratione, tiocinata, quod est diceres, diti erunt m maliter, cx natura res i. in hoc sensa
est approbanda, coincidit cum Opinione Scoti,ut patebit ex capite sequenti, in hoc sensu loqui videtur MercCnarius . quia hos intellectit appellat gradus ,
clinerent Santinae, ex qua appellatione vidctur,quod non vult illos disserre pure
Per operationem intellectus , sed aliquomodo ex parte rei.
Exponitur opinio notira rationes in oppositum soluunttir sap. I U. EX sitis iliorum opinionibus, retia
quum est, ut sententiam Scoti explicemus , quae habetur ab eo in Quodlibetis, quaestione is id est in calce primi artic principalis cibi enim loquendo de intellectit agente, postibili, h,
bellis verba, O si nou levetur disdinctio
potentiarum, nec rc absoluta,nec relativa
sed tantum, quod idem absolutum abdi modo illimitatum ei Praccipit M.
diatum multorii in actuum, O sic re pectu alterius, alteriis actus icetur ei a realia potent i, tunc prema rite probabi lis. ergo Siginam est,quod de mente S ,oti intellectus possibilis, rigens, sunt duce
potentiae animaerappellat nim eo potet tias intellectivas at potentiae animae distinguuntur blum formaliter, non realiter, ut declaraurinus in proprio Theore mate, ergo hoc eodem octo dicendum
est, quod intellectus postibilis, re agens
distinguuntur formaliter, non realice , vel ratione latiocinante solum: Mita,quae dicta sunt de poteiriij canimae, dicenda sunt de his duobus intellectibus:& ratio
iam, quae et ductae sunt pro comprobanda illa seirietitia Scoti quae dicta sunt Tam prodesensione illius,eadem dicenda sui et dama proli ac positione comprobanda , ta de rami ende Q. Probatur a te praesertim haec pi'.
Opinta Scoti per rationes adductas in Minpraecedenti capite , Cum enim isti drumo in
tellectus non distu)guantur realiter, ut probatum est contra Auertoem,ncque distinguantur ratione solum, ut presib tu in Est contra Piccolomineuin, Nemcenatium, sicquitur, quod disting tantursiolumformaliter, ita quod iiii duo intelia lectus sunt duae virtutes, letalitates exbstentes m anima eadein,qua sunt princi pia illarum actionum, quas supra retuliamus,dum de eorum muneribus loqueremur; propter hoc Aristoteles appellittillas dii terentias in animae, xillis diue
fas delfinitiones alii gnat, nec tamen sic letitur, quod anima intellcctiva sit compos ta ut diximus in materia de potetijs, quia pluralitas realitatum non arguit Compositionem si re, sed distinctionein me lem sol D. Sed colura hanc seotentiam Scoti sunt r. grationes multae. In priineis arguit Zabarc la, libro de Mente agente, cap. I et quod
isti duo intellectus ius possint esse una, eadem substantia, ex Arist. p. d. Plim habetur haec propositio certa: quod nullum sit iplex movet seipsum, sed quidquid mouet, abali Iouetur, ,hoc,
706쪽
rificari particulariter de ipsa anima, ct cet Aristot.in i libro de Anima, quando confutat opinionem illorum , qui dicebant animam mouere seipsam: at Aristoteles ins .de Anima, textu i . ad inuenit intellectum agentem, ut agat in intellectiun possibilem, ergo intellcchus agens, postibilis non sunt unam et substantia, eadem, sed diuersia quia tunc idem ageret in semetipitim, quod est impossibule,ut vidimus. Secundo, exeinpia quaeris ducit Aristoteles in s.de Anima tritus T. hoc idem ostendunt nam in tota natura agens, patiens, sunt distincta securium substantiam, re omnis ars est distineta a materia, in quam agit erat Aristoteles ait intellectum agentem esse, ut ars respectu patientis,ergo voluit, quod intellectus agens, possibilis, sint distincta realiter. Tertio, hoc idem significat exemplum luminis , nam hi men est essentialiter distinctum a colore, cui iungitur, a visu, in quem agit rat voluit Aristoteles quod cum locum haberet agens in intellechiva
anima,quem habet lumen invisione, ergo volant, quod agens esset substantia distincta a possibili. Quarto Ratio Aristotelis, qua ostendit dari intellectum agentem ,hoc idem probat: nam Aristoteles os edit dati intellectum agentem, eo quod dati irintellectus possibilis stat si intellectus agens esset idem realiter quod possibilis , non deberet Aristoteles ostender quod intellectus agens datur, quia possibilis datur sed solum deberet oster idere,quod possibilis agit, labet vim actitiam,cuius ratione dicitia quoque agen S. Qtiint, hoc idem aperte manifestare videntur verba Aristoteles in s. de Anima, textu IO. ac in quibus locis ait, quod agens est honorabilius patiente, quod tesseehu vero possibili, eodem s. de Anima textis dixit, quod est pura potentia,ecce,quod habent diuersas naturas,&csentias. Insuper , dixit intellectit agentem esse semper intelligentem Meros libili vero dixit , quod non intelligit
semper Vateiidem substantia noei potest
dici semper intelligens , nono inper
intelligens , ergo isti duo intellectus distinguuntur realiter , sunt duae diuorsa substantiae Thomas Caietanus de Anima, textu i 8. sustinet ipse, intellectus agens , sit substantia diuer sa ab intellectu postibili quia arbur
turillum esse Deu in , ut Alexander Aphrodis laus Pro se habet primam rati nem nunc adductam ex Tabarellas m- super ita argumentatur. Loquctas Aristoteles de intellectu agente , textu Io ait
quod est substantia ac iens sed natura, intellectualis actu non est potentia animae, quia tunc potentia animae esset pertectiori modo intellectualis , quam ipsa substantia animae, quae est potentialis intellechualla in genere intellectualiur ricum ergo agens non sit potentia anima ,
Mintellectus possibilis sit potentia anime, dicendum est , quod intellectus pollibilis,&agen S, sunt diuersiae naturae. Prae T. et C.terea dicit eodem loco, quod intellectus
agens semper intelligit, quod est dein
quod res scita : sed is Leconditiones non possunt veri sicari de potentia animiae non enim intellectus humanus est idem,
quod res scita, nec datur intellectus in nobis, qui semper intelligat, ergo ex iis dictis patet, quod intellectus agens, noludit potentia animae minita dirier trealiter, aest diuersa substantia ab intellectu possibili Verum istae raetiones non cogiant;& ad primam respondeo, quod saepius cx possitum est, quomodo illa propositio,nihil agit in seipsum, intelligatur, prae sei timin Theoremate, quod elementa mouentura seipsis , Mibi declarata est intentio Aristotelis ines. i. Phys ideo nunc
breuiter dico, quod valet in agente uni- uoco, non in agente aequi uoco, id est,
let in illo agente, qui agit per formam, quae est omnino eiusdem rationis cum tornia, quam inducit in pallummam si tale agens posset agere in eapsum induceret is seipso formam, quam iam actui beret,&per quam operatur, quod implicat contradictionem, sed non valet de agente aequivoco , id est de illo agente, quod inducit formam in passum alterius rationis ab ea , c quam ipsum agens operatur: quia non est inconueniens,
707쪽
quod aliquid sit in actu, potentiai spectu diuersorum potest enim aliquid cise actu frigidum sipotentia calidum , sic per moturn potest inducere actu in se caliditatem, quam trabebat solum p
Ad illud ex i. de Anima, quod anima non mouet seips am, dico, quod intelligitur tot talia disputatio, sicuti etiam intelligitur eadem, quam habet in S. Plius. textus de eadem animabunde concedo, quod animae, ut est agens uni vocum, non potest agere in seipsam , sed ut est agens aequivocum , potest dum vero producit in seipsam intellectionem concurrente specie intelligibili,est agens aequivo i m. Preterea, hoc argumeti tam concludit soluin distinctionem formalem, non realem proprie, quam intendunt, quae est inter rem, rem sussicit enim quod ages, Spatiens, distinguantur ex nat triarcii. Ali dicunt, quod illa maior est vera si luna in motu corporali, Mim teriali, non in motu spirituali,uti est motus animae in intelligendo, sed prima responsio est rea- Iior, quam scise declarauimus, de tutati sumus contra Tabarellam Theoremate de motu elementorum a seipsis, capite primo,&Vltimo. do Ad secundum, tertium respodetur, oes quod illa similitudo,&illa exempla, non debent accipi secundum omnimodam similitudiit et quia semper similitudo claudicat, sed debent omnes similitudines, cxempli sumi, quo ad illud solii in quod intendit aut hor. Modo Atistoteles, quando dixit intellectum a sentem et ut ars,ta ut lumen, non voluit propter hoc inferre, quod sicut ars, uriateria sunt distilicta realiter, similiter lumen, revisus, it .i intellectus agens , mollibilis sint distincta reali terri sed similitudo consistit tantum in hoc,quod sicuti in generando co- posito artificiali,iequiritur aliquod ages, ut ars, quod deducat de potenti cad actum,&aliquid patiens, ut materia, ita in generatione intellectionis sequitur aliquid, quod habeat rationem agentis, ut ars in artificiatis, aliquid quod habeat rationem patientis,ut materia: Mita cor cludit, quod debet dati intellectus ages,et possibilis,quoru prim agit,alter patitur.
Ad quartum respondetur, qu Adlar
bat hos duos intellectus differre sorma liter, non realitermon enim dicimus nos quod differant ratione, tuin, si iti a gumentum sitimi, sed dicimus, suo ldi erunt f ,rmaliter, ex natura rei li cet non ditarant realiter, quia non sunt duae te separatae,ut lignum,&lapis: ete. nim anima est una res numero, in quiciunt istae uiae virtutes diuersi id rimalia ter, ex natura rei unde Aristoteles p. pellat hos duos intellectus differentias, non res diuersas Ad quinti: in dictum est supra soluen . . do rationes Alexandri, quomodo illi te tu exponendi sunt Mintelligendi nam in ex ict loquitur de nisi luctu agente, in texturio de intellectu in actu in re nautem habetur, quod di nerunt mi maliter, quid si latine solum quia habent diuersas desinitio negi cliuersas quid librat Senon autem concluditur, quod sint diuersiae res realiter seriunctae, ut dictum
est supra Ad primam pro Opinione eorum, qui dicunt lios duos intellectus esse partes
essentiales animae. Ad primam, ilia' cst auctoritas Aristo Di.iclis ex primo tex. 3. de Anima, respondetur, quod mos Aristotelis est appellare potentias animae partes, non quia sint, uera palles essentiales distincta' realiter, sed quia sunt dii Terentiae, realitates anima distincte formali ter,ut declarati imNS supra, ct etiam diximus in Theoremate de Potentiis animae.
Ad secundam auctoritatem ex dictis patet: quia per illam egregie explicat Aristoteles hos duos intellectus esse duas realitates Cum aliter tantum distinctas,&
Ad citium negatur Minor, Ad probationein dico, quod quando Ar si
sibilis nihil est actu eorum qilae sunt ante intelligere, sed est potentia,ut alias sepius dictum et , non loquitur de potentia eis senti aliquo adesse, ut ipsi arbitrantur: quia intellectus postibilis est actus,sed senius Arist. est , quod intellectus possibilis ante Mam aliauid inteli gat, non est co-
708쪽
in potentia ad recipicnduin illa intelligibilia,&sic tio ad actum sectin dum cst in potentia,non quoad actum prinnim: est enim substantia, tactus potens recipere intelligibilia per suas species Mintellec ionc eorum, sed non est actu recipic sarire intellectionem, sed solum post intcl- lectionem, iue in intellectione ipsa,adeo
modo illa similitudo Aristot.intelligatur. Ad illas duas rationes Caietani, patet cc dictis in solutione rationum pro lex an-cim, ibi enim exposui nata quomodo illii ext intelligantur: nam verum est quidequod in textura'. loquitur Arist. dei tueblectu agente, ee dicit quod est substantia actu, sed ibi intelligit de actii ccundo, no ita od intellectus postibilis natura, est esse de primo,ita quod est, ac si dicat,est subrupotentia receptiuum obiectorum intelli statuta operans sicuti convcrso, intellegibilium,qua potentia,ut patet, pertinet clus possibilis est potciuia recipiens,&ad actum sociandum, scilicet ad recipere, patiens in textu vero Eo loquitii dein- non adicitim primum . tellectu in actu, qui secundi ina substan- Ad illam auctoritatem autem ex s. de iam est idem quod possibilis,&ideo pro Anima, rex. Is diximus supra statuendo fert illa praedicata , quae intelliguntur eo argumenta pro Alexandro Vel dicamus modo,quo supra exposuimus.
ad auctoritatem illam ex s. te rius . de
Anima est tota in toto, tota in qualibet parte corporis .
nima, ut inquit ScOPUS I. Sciat. i. s. q. . .
Ad quartium negatur m Antecedes Ad probatii nem dicta, quod aliquid esse puram polentiam , potest intelligi
duobus incidis, vel resi ectu intelligibilium, vel ingentae enus; 'limo modove Explicatur intellectus propositi Theorerum est,quc lintellectus possibilis est pura potetitia, quia non est actu aliquod intelligibile, sed soluin est aptum recipeie, urecipit intelligibilia; Sed Secundo in eo est actus, renon potentia, toc modo loquimur in proposito.A. . Ad quintum negatur cosequentia; Adprobationem dico, quod licet anima, i ionalis sit substantia simplex:nCn tarn Unpropter hoc potest intelli re se per sua essentiam,vii intelligetice abstractae, quia ipsa est tarma informans corpus, est colligata sensibus, si nequibiis nihil intelligere potest; tib stantia autem separatae non sunt forma alicuius corporis,sed omnino abstractae,ideo intelligit se per suas
Qmatis; et duersae obiectiones rei,
Cotus non loquitur neque tractat ecprofesso disputationem hanc de partibilitate anim.e, tamen varijs in locis declarat suam intentionem , sententiam circa hoc, pta sertim autem in . Sent. dl-stinct. r. quaestione .in corpore, rei j ciendo opinionem D.Thomae, quo ad secui dam quaest abi motam, ita tim in principio;&in eodem . distinc t. s. quaest. E. G.nam in his duobus locis, pr aesertim ascierit solam animam intellectitiam esse totam in toto, totam in qualibet parte: quia ipsa sola inter nanes formas formantes, perficientes materiam est in- Ad sextum respondetur, quod diuer extensia, sedem autem eius esse m corde sitas realis etriectuum, non arguit diuersi primo,ait t. l. 18. q. 3. H. sensitiva Neromteir et lena causatum,&principioru sivegetatiua sunt extensae,&sic sensilia
cista non bpus est tantum esse distinctio ua it iidem est tota in toto, cd non ostre nem in principijs, quantum in principia ta in qualibet parte, sed pars in parte idetis, unde vegetare, nutrire, tenerare, de vegetaritia dicetndum est id hoc autesunt et sectus omnino diuersi realiter, nullam adducit rationcm, sed supponit
tamen non arguunt diuersitatem realem cani esse veram saltamen circa hoc sunt
in istis potent ijs, sed solum mimalem, ut varies dubitationes, ideo vidistincte pro- suo loco dictum est cedamus, primo loquemur de Intellecti- Ad septimum superitis respori tendo a secundo de aliis Animabus, io ad secundunt Zabarelim dicti in est quo is Verum cst notandum alite Omnia, quod
709쪽
Nec quod hoc Theorema potest accipi in tr
biis sensibus, ut omnes communiter quentes de hac re, asserunt cum enimitannis Anima habeat esIentiam quantitatem,ilicet per accidens, talia ad corporis extensionem extensa esse videatur, hi o-tentias, propositu in Theorema potest cor p. siderari secundum omnes tres lenius, The videri,an Anima secudum essentiam pii mo sit tota in toto,simia in qualibet paris te decundo in Anima secundum quanti: tu tatem sit tota in toto tota in qualibet partes Menique an Anima securitim potentias, sit tota in toto, tota in qualibet parte vel secundum aliquam potentiam sit in una parte, secundum aliam in alia parte. Quo ad primam cosiderationem, propositum Theorema est verum de omni anima: nam omnis anima quo ad essentiam est tota in toto,d tota in qualibet partes&eius intellectus est hi quod ani-ina non habet partes est entiales, ita quod una pars eius sit unius Fationis, altera pars alterius rationis dic enim esset quidem tota in toto,scdio esset tota in qualibet parte: nam una pars non Cisset In alia tioniam esset ni tunc distinctae,ualterius rationis, loc proprium cst cuiusclibet mrmae simplicis innita omnet partes sunt eiusdem rationis, ,hoe dico de Anima, tornva in se absque consider rione corporisu potest etiam anima, qtio ad essentiam comparari corpori, sic dico etiam, quod tota anima,id est, totae
sentia, Est in toto corpore, in qualibet Parte corporis, ita quod est tota in toto, tota in qualibet parte corporis,non autem tota in toto,sed pars in parte, ut exustimauit Plato, qui arbitrabatur animam habere varias partes, illis respondere in corpore varios locos,que opinio rei jcitur ab Aristot.in 1. st Anima, textu O .a Llmento desumpto ab animalibus illis impersectis, quae incisi in partes, adhuc via
Dunt,ut sunt lacertae: nam cum in c.m da Iacertae decisa appareant omnes partes animat, ut vis tuotiua sensitiva habet Gnim tactum, rephantasma, c. ut ibi d cet Aristot. signum eri quod tota anima, id est, omnes partes animae sunt in qualibet parte illius animalis, non una pars,in
una parte corporis, ta alia pars in alia si-A SIT TOTA
Cutici anima in se est essentia sim bitas
Sest tota in toto &in qualibet pari necesse est etiam , quod sic tota in toto cor pore, Vtota in qualibet Par e coisoris,
Sed hic est dubium: quia licet non, si impar tibilis quoad cssienta .im, tament, id
videtur quod secundum essentiam insit alia omnibus partibus corporis,unde non par coet ua controuersia est de sede animae in compore secundum cssentiam Albertus quidem dixit Antinam secundum esset iam, no inesse omnibus partibiis corporis, sed mlum inesse membro praxiptio, et n- dum essentiam, substantiam, in alijs vero animalis partibus esse secundum p tentius, quas esset accidetrati putata, pro hac opinione argiliit r. Primo, quia si substantia animae eficeri tauin parte corporis, ut in oculo, ibi esset tota substantia animae, qua i subitantia, reesseti animae est impar tibilis; hoc autem admisso,vit eruis sicquCretur, quod auri l-so octilo, animal moreretur; in ita in retia
quo corpore non remaneret anima Se .cundo, si Anima secim dum essentiam ess vset in qualibet parte corporiS, ergo manus abscisa deberet aliquamdiu vivere,.
quia si ibi est forma substantialis, illa nor interit, nisi praeuij dispositionibus, sed i
lae nodiunt m si in tempor ergo TCrtio J- Tunc quae libet pars animalis eis et animal sconsequens est falsium, Consequentia probatur: quia ubi est anima, ibi est persccta, Mintcgra anima , ubi est persecta, Mintegra anima, ibi est perfectum
Sed me opinio rei jcitur ab Omnibusue die
sere,&aduersa sustinetur,nempe, ut diximus, 'tiod essenii animae est in toto co
pore, Min qualibet parte corporis, hac rhtione prisertim : quia si cssentia anima non esset in qualibet parte corporis sic rit et retur, quod totum corpus non esset angmatum,& sic totum animal non esset animatum sed si vellet intelligere, quod poci tentiae ille, quae sunt in alijs partibus, sunt substantia ipsi tisinet animae', tunc est,cra eius opinio,& redit in opinionem nostra, quod anima sit in qualibet parte corporis; lavero dicat esse accidentia, illa non post uni annuue xttvactotum corpus
710쪽
non esset animaturai. Secundo Animi se-- eundum Aris . est actus corporis organici a Potum corpus iurantum et omani
cum, ergo anima est achiis ne hi in unius parcis, sed totius corporis, cum totum sit org.inicum Est ergo dicendum, quod subitantia quidem animae est in toto corpore,& in qualibet parte: sed tamen pr. T-cipueri reprincipaliori nIodo est in una parte, quam in alia scilicet in membro pr.ecipuo quod est veluti radix eius, ut in aen malibus singuineis, iri corde , Hinc aram ad argumenta pro Alberto, Ad primum, neganda est secunda consequentiata Adprobat onem dico, quod licet anima sit inocuta tota, secundum clientiam, quia est indivisibilis, non tamen desinit animal viuere auulsio oculo, quia nedum est
in illo membro delin alijs partibus, ideo illud viuere potest illo membro sublato . i. Ad secundum Aliquis dicere posset alia quando membra diuisi aliquantulum viuere,ut aliqui dicunt de capite abscita: ranien dicere melius pomimus, quod hoc euenit,quia in illis membris,non est anima radicauter secundum essentiam, sed derivative. Ad probationem, quia ibi est
tota anima , quaerion corriimpitur nisi
prae vij dispositionibus. Respondetur , quod hoc est verum de forma respectu totius Composici, quod est perfectibiles
dat quatum , respectu membri prae iapua, non respectu cuiuslibet partis, sed liquis dicet: partes animalium imperfectarum incis vivunt , ut patet de eniOmis, etiarn de plantis Ad hoc respondetur,quod laminenti,quia in illis membrum praTipuum est quidam humor queus per totam longitudinem animalis, planta diri istas,& homogenetis, quod recipit diuisionem e sic cum partes decio habeant partem membri praecipiti. .
Hinc sitiquod illae partes incisae, aliqua-o ita icti it . Ad tertium negatur lasc-quentia: quia ad hoc , ut aliquid sit animal, opus est, quod habeat corpus inte gru,&organicum, ut possit varias oper tiones edere, ideo non satis est, quod ii beat essentia antiquae,& sic reliqua tara, licet habeant essentia animae, tamen prinpter hoc non sunt,nec debent dici talia. Considerando aure animam si unda quantitatem, sensus Tlieorematis est , The quod anima est tota in toto rota in quo
parce tu ilibet corpOUs,id ei anima, non . est extenta nec diuidua, neque habe pa fCin extras 1rtem, sed est indivisibilis, de
in hoc sensu, proprie loquitur Sm us,
tunc propositum Theorema est verum colum de anima fitellectitia, non demtcris animabus seu illae lintei tensae, ita quod anima est tota in toto, sed non totam qualibet parte sed pars in parte, cum
non est in pede, ideo an una illae scindi.&luidi possunt ad diuisionem corporum,ut patet in animalibus lini erfectis , pl.intis, nam in qualibet parte plantarest tota anima secunditiires Eetitiam, videtectum est, sed non est ibi tota secundum extentionem, sed blum una pars, quia hoc
mo loliabet partem extra partem, ut dictum est. Hinc sententia Scoti potestir
bari quo ad animam rationalem, quia annua rationalis es siminaterialis, Mino ganica,ut diximus in Theoremate decim Tle linortalitate animae , ideo cuit immix 68. ta corpori, organo corporeo , nec sit qualis, neque eli. i per se est quiuata, tamenon est inconueniens si dicanitis per accidens esse ii aiust quia caria informet corpus, totu .n corpus est quodammodo, extensa per accidens, quia informat totucorpus, quod est qtiantum, tame per se,ut dictum est,est inexto a.de hac ratione est indivisibilis,lieque una pars eius separari, selligi potest ab altera: tetra vero animae,ut vegetativa, sensitiua,sunt xlen D T.
st qualeg,&ideo sunt diuisibiles per se, pio. vi patot in plantis, Minintomis incisis,in quibus partes separatae vivunt, dentitit
saltem aliquantulum. Stat contra hoc sunt dubia ex duabus partibus, primo enim Dituis Tho prima pax te,quaest. 6.artic. 8. tenet , quod ne P T dum anima intellectitia , sed etiam an iam animalium perfectorum sunt ne
tensae,&non quante.Sectindo, quod diciamus nos rationalem esse extensiam per accidens ipse negat. quia dicit, quod estim diuisibilis persta&per accidens De hoc secundo dubio non est discrepantia inter D. Tlio.& nos quia ipse dicit,quod quan in titas