장음표시 사용
731쪽
maior ignis non aeti per formam diuersam a sorma ignis parui, sed per eandem
forinam specifice, listeri solum, ilia forma ignis ninioris est intensior brina itagnis minoris in proposito autem, forma generis est dici et Laa sorma speciei immos cit pro nobis qua in illo exemplo habet ae,quod fornia intersior, persectior, rnagis mouet mi ratio speciei es intensor in vututo, quia est perfectior, ervo ipsia magis mouet etiam a longe , quain forma generis, magis uniuei fiatis. Ad quintum abaiella Respondeo, di millis innumeris alijs responsionibus , quod Aris .in illorum. te tu loquit deordine, quem vult seruare in tractando de quaestionibus principiorum,&ait se velle incipere a magis uniuersalibus, quia via ira uersialiora sunt notiora nobi , reconcedo, quod ibi intelligit de cognitione confusa, probationes illae vere concludui, quod uniuersalia sunt nobis notiora cognitione confusa , neque tamen propter
hoc sequitur, quod Aristoteles vesitasserere uniuersia Liora, secundunt quoci sunt uniuersalia esse nobis notiora cognitione confusa minus uniuersalibus, ideo est annotanda doctissima distinctio, quam adducit Francisicus Vicco mei catus in expositione illius temis, quod uniuersale duobus modis pol est considerari Vel ut parS . et ut toti J.Cosiderare uniuersale , ut pars est conticlerate illud sub propria ratione:quia re vera uniuersalia sunt partes minus uniuersalium , nam animal est pars hominis, M. Considerare uniuersi Ie,ut totum, Est considerare illud sitit, extranea, ac accidentali ratione: quia solupro tanto dicitur totum, quia potentia in feriora continet, sicuti inferius continetaehu superiora Ad proposit timi uniue Lale consideretur ut totum habet quandam similitudinem cum singillari est nim quodammodo confuturin,quia plura habet in se potentia, sicuti singulare, composititia. tu, i leo secundum hac considerationem,quodammodo dici potest notius nobis, quam singulare' quia
uniuersialc habet rationem totiuS, confusi, minus uniuersiale, singulare habet rationem partis Unde Arist volens hoc innuere, protuliit haec, ea in eo textu
Totum enim secundum sensu vinctius est
uniuersit te autem totum quoddam et , inulta enim comprehendi uniuers de ut partes secundum ergo hanc considerati nem, non est inconvcniens quod uniuers, te dicatur notum cognitione confusa alia tamen si consideretur uti ais, quae est pio pria eius consideratiori est enim revera pars, non totum, quia actu includitii in
toto singulari,ut pars dicemus, quod est notius nobis cognitione distincta,ad caniciat in habendam prius debemus disti:
cte bnoscere partes, deinde totum distincte cognoscimus; nos aute in in pra senti loquvii tir de uniuersali, minus v-nivcrsali secundum propritam considerationem, non secundu in si in ilitudinaria, accidentalem Aristotcles autem accipit ibi uniuersale, proti test itioddam O- tu in confissum, secundi in signiricati item accidentaleia, quia proposilit agere
in tractando de principi j prius de qua stionibus principiorum magis uniuersaliabus, quia diuidentibus illis, nota postea fiunt ita Ilion dis minus uniuersales, uic
vult incipere ab unita ericilibus, quatenus sunt magis confusa sunt autem magis cofusa, ut habent sinu litudinem totius, non secundum propriam naturam, sed accidentaliter, scilicet, ratione continentiae porcintialis, sicut singulare composituri i
tincntiae actualis, lic est verus intellectus illius loci, ut optimo legi potest apud
Aci sextum negatur Minor . Ad comprobationem dico, quod difficultas ab stractionis, non prouenit ab abstractione
multo lum,uel paucorum , sed prouenit ex vicinitate , vel longinquitate conceptuum a sensu, si deo cum magis, nutet insalia sint remotiora fit, quod difficiliori modo intellectus intelligit conceptus remotiis illortum, Ratio huius dicta est sta . pra cepius quia ordo nostre cognitionis est incipere a propinquioribus sensibus noliris, quia nostra cognitio ortum habet a sensu, sic conceptus qui sunt propin qiuiores sensibus, sunt ficiliores cognitu, ut dicti ina est supra in probatione opinionis Sco si redicam tractando de Mun re in t lectus agentis .i r etet ea est etiarn falsuma
732쪽
stis arn, quod conceptus inferior sit plures conceptiis, quoniam est tantum v-nus, sedili perfectus, continens actu superiores,Ghaec continentia actualis est
causa quod est facilius intelligibile quia
est minus abstractus, separatus a sensibus .Falsum est etiam, quod abstraheres, sit intelligere unum sine alio, ut suo loco dicam ,Vide Theorema de Munere intel-ctus agentis.
Adi. Ad septimum dico,quod quando sen- sus,est in debita dispositione , tunc nobis
ostendit semper sensibilia minus uniue satis: quia quidquid onertur sensui,est singulare , de sic est determinate speciei quod autem quando non est indebita dispositione , ostendat illud sensibile sub specie magis uniuersialis, hoc est propter distantiam improportionatam,tahoc est per accidens,ut dictum est. Nunc ad quartum,quod conspitur exho si quis offerat mihi aliquod corpus , Mignorem cuiusnam generis sit, sciam
tamen quod non est animal tantum, neque sagura tan im de sed sciana quod est aliquid determinata speciei, licet illa non cognoscam distilacte, cognoscam etiam, quod non est huius speciei, neque huius,&c hoc autem est cogno ere propriam speciem illitas, reconceptum minus uniuersalem, sed confuso modo. Ad Ad ultimu:ri Piccolomine patebit ex miti dicendis in sequentibus Theorematibus,nium in quibus deci trabitur,quomIdo singulam c. recoctiloscatur ab intellectus Pro nunc ad argumentum dico,quod Scotus concedit stragulare vagiim cognosci primo ab intellectu, sed non dicit, quod cognoscatur prius,quam singula deternii natum, resignatum,sive dixti iactum, ut ipse Piccolimineus dicit quia secundum Scottu istud non cognossenti siti, proprio conceptu particulari cognoscere autem singulare vagitii est cognoscere speciem specialissimam, ut infra patebit de tunc concedi natis, quod hac conceptus est primus, qui habetur ab intellectu nostro incognitione confutari sed hoc magis patebit exsequentibuS.
Tonitur opinio Zimarae, et Achillini, rejeitur. 6v I X.
ZImara, ochillirius volunt, quod
quandoque magis unitiei sal , quan is cloque minus uni tersale sit primum c lilgnitum; quod probant quia sepe videmus,quod cum alicui ot fertur herba, cognoscu quod est herba, sed quae species herbae, non cognoscita ecce, quod magis uniuersale tunc prius cognoscitur quandoque cognoscit sipeciem, ut cum alicui OLIertur equus, coguoscit prius quod est equus, quam ipsius genus equi quia in multis ignorantur media senem,ut quod
sit proximum genus, equi, simuli tunc ergo cognoscit prius, miniis uniuersale scilicet speciem,quam magis vruuersale , scilicet genus.
Falsitas tutis opinionis quo ad id , eq- quod ait, aliquando pratas cognosci m agis uniuersit patet ex dictis nunc supra rideo ad argumentum Timara per illud exemptu ira de herba, dico, quod prima facie etiam rusticus cognoscit speciem heibae,sed confuso modo, Jocesse vertim probo si quis interroget eum, an illa herbis sit lactuca, aut cicolea, vel aliqua alia species herbe nota, dicet, quod non: sed solum dicet, est herba habulas ta Iem figuram, talem colorem, talem sapirem Sicut etiam si qui peteret a rustici quid est homo , 1esponderet rusticus est res habens duos oculos ria onte, manuS,ce pedes,&c. nesciret enim dicere est animal rationale; Haec cognitio esset cognitio confusia conceptus is cici,non autem generis quod si solum haberet conceptum generis , nescii et illam herbam
distinguere ab alijs herbis, quia conceptus generis non norificat species distinctas hic autem cognoscit, quod non est huius,vel illius species, signum ergo est, quod aliquam cognitionem de specie eius habet, sed non habet illam dissimcte
st id sit primum cognitum cognitioneta, sincia. cap. X. Loquendo velo de cognitione aestua in dii illincta, asserit Scotus rem e con si pra
733쪽
ue so se habereri num primum distincte
conceptumo communissimum, quaestini et propinquiora sunt prius nota mordine cognitionis disti iachae, quae sunt remotiora in tali cognitione, sunt posteriora in tali cognitione. Hanc sententiam sic probat. Nihil concipitur distincte, iusiquando concipiuntur omnia, que includunturin ratione eius esseruulaea ens includitur quid litatiue in omnibus conceptibus quid litatiuis inferioribus, reo nullus conceptus inferior concipitur di-
si octo,uisi concepto ente: ens autem non
potest concipi, nisi distincte quia habet conceptum simpliciter simplicem, id est, non habet conceptum prate, per quem possit definiri, vel explicari, ut est simplicillimusudeo vel totus scitur , vel totus Ignoratur:ergo potest concipi distincte sine alias,&ali non sine eo, ergo ens est prinuis conceptus distincte conceptibilis. Praeterea, mgnitio distincta habetur per
definitionem; sed definitio inquiritur per diuisionem,ex Arist. E. POst.c. s. Ig.&indo: sed diuisio incipitabente,&a mi-gis uniuersialibus, ut ibidem docet Arist.usquequo peruenerimus ad conceptum proprium definiti, era magis uniuersi lia sunt nobis notiora in coetnitione b stincta. Preterea, probat idem principaliter quia Metaph. est prima ccundum ordinem distincte cognoscendi, ipse enim habet certificare principia aliarum scientiarum,ergo termini eius, .uas cognoscibilia, sunt primo distincte cognosciabilia. Sed conrra hanc rationcm obiicitur quia tinia Scotus sibi contradicit . quia superitis in Theoremate isto dixit , quod Metaph .est ultima ordine doctiqna' at si ipsa est prima in ordine distincte cognoscendi ergo videtur quod etiam sit pruna a in ordine docti ine.
Respondet Scotus ipse, quod in his dictis quae fuerunt Avicenna prius, non est repugnantia quia sci ciuiae inferiores Metaphyc. constant ei terminis sensibiliori bus , de quibus intellectus habet quanda cognitionem confusam, qua sussicit adco occendum complexionem illorum
rei minorinnad inuicem, ineveram, ex
quibus complexionibus fuit principia il
larum scientiarum , ideo ille tactitiae nobis sunt faciliores non tamen propter hoc repugna , quod postea proce de ite qab illis scient ijs specialibi is ad viiii roliores, ad Metaph. quae docet diiuncti principia aliarum omnium, illos terminos postea distincte cognoscamus, Metaph .est ultima inordine doctrine n
est de difficilioribus,& minus se sibilibus, sed est prima in ordine distinete cognitionis, quia est de magis uniuersiasib quorucognitio requitatur ad distinctam oculitionem inferiorum. His habitis, ncludit Cum Scotus, quod comparando totum ordine clus confuse concipiendi, ad totum ordinem po distincte concipiendi, totus ordo confuse ' concipiendi vis prior,&ideo, primum in illo ordine est simpliciter primuin; adeo, quod cum queritur abiblute, quodnam est primum cognitum. Rei pondes ulta est, qtiod est species speciali si in i inter illa si pecies ea, quae fortita mouet scia sum: cum autem solum accidens moueat sic n-
sum species accidentis magis sensibilis erit primum cognitum abibi ut ili nubiectu nostro via originis. Z id sit primini cognstismus et histic habituali et Pirtualitia ori inicidi quid fit primum cognitum primitate perscctionis, adaquationis. caput, tr. Ixumis in dirimo ca Dite cum Scora, quaestionem hanc de primo cognito posse tractati tribus imodis l/rimo de primo cognito prinaltate originis, &pe rectionis Secundo, de primo cognito primitate perfectionis; Tertio de primo cognito primitate ad aequationis. O lilendo autem de primo cognito primitate originis, perfectionis , adhuc tribus modis quaestio tractari poterat Primo, de primo cognito cognitione actuali; Secundo, de primo cognito cognitione habituali, virtuali Hirc usque egimus deprimo cognito cognitione actuali, tam cor fusa, quam stinctia sequitur ut agam ias de primo cognato cognitione habuit ali , &virtuali, ut sciamus, quid sit primum cognitum via originis quacrique cogniatione: deinde videamus 'tiid sit primo cognitum e limita te perfectionis, si mutate adaequationis
734쪽
Vt autem intelligamus, quid sit primo cognitum cognitione habituali, revirtuali, lectarandum est, quid sit cognitio habitualis, cognitio virtualis, prout Sc tus hos terminos: intelligit, recommuni-Huid ter intelliguntur. Illa ergo est cognitio hahic bitualis , quam natus est habete intelle-gni-- claus de obiecto iam actit aliter cognito dum sibi est praesens in rationa intelligi-
j. ' bilis ac tis Nd nar sit cognitio habi-
tualis, desumitiri ex Aristot. 3.de Anima, textu, S. iii ibi describens intellectit m inhabitu, ait illum est talem, cum factus
est sinia gula,id est, cum recepit species intelligibiles, quod rit perachualem cognitionem, potest ei ire in actum contemplandi cum vult. Quod cliam haec sit intentio Scottia uel ex verbis suis, qm'stuat haec. Habitualem notitiam voco, quando
obieestim sic est praesens intellectui, in ratione intelligibilis actu, Pt intellectus si tim possit habere actum circa illud obiectum. Ecce non dicit habitualem cognitionem esse illam, qua obiectiim est in potentia ad intelligi actu, ab intellecti prima intellectione , vel quam intellectus Est aptus natus habere de obiecto prima intellectione, quae postea reducatur ad D. Lim, cum achi intellcctias intelligit priuino, quae est cognitio potentialis simpliciter,ut male abarella libro de Ordine intelligendi cap. s. quidam recentiores intellexerunt quia non inquit cognitio nona habitualem Sequando obteinimest praesens intellectui,in ratione intelligibilis, potentia, sed ait in ratione intelligibilis ac in vult et go Scottis,quod cum in tellectus primo achii aliter cognoscit aliquod obiectiam actii recipiat speciem Sestiat in habitu, deinde factias indiabitu , iterum illud obiectum speculari possit cum vult, tunc illa secundac
gnitio, quam habere potest, dicitur c
mitio habitualis, ad illam intellectus est in potentia, hocspei illius ditatur
potentialis, non simplicit cr, sicuti antequam actit illud obiectum aliquo modo intellexistetri sed dicitur potentialis secundum quid, siue inpotentia proxima,rmn remota . Ex hoc sequitur Scotum non errare hic enim erat socula interror, quem Zabarella Grecentiores Scoto tri-
buebant sed vere contraria dicta de cogi utione actuali confusa,&habituali, protulit, ut videbimus quia illae sunt distinctae cognitiones,ut dixi miis, ripsi fatentur; quoc amplius manifestum erit est explicatione, quid sit primo cognitum cognitione habituali, virtuali secuti suam Curii
Scotum. Cognitio virtualis paulo obscu riovit re explicatur ad tota sed breuiter, est ii in ea, quam habet intellectus de his , quae iura . veluti partes continentii in obiectori quod primo, tam taliter terminat in teli ctionem intellectus e g. Cum intellectus
intelligit hominem , intelligit quoque
animal , corpus , rciliquari quae in homine , tamquam partes eius conti-DCntC , non tamen suin primum ,
totale intellectum , cognitio istorum dicitur virtualis: quia intellectus cognt scendo primum obiectum , ut honn-nem , virtute eius cognoscit iroque viriti aliter corpus, &c. suis enim proprio ill id dicitur viritialiter cognitum quod non cognoscitur propria cognitioni, sed cognitione alterius , licet alijs modis accipiatur quo ille . Vorba autem Scoti sunt liuae . Uoco autem virtvilcm cognitionem , quando aliquid Drtestigitur in aliquo , t pars ivte ecti prismi, non autem , t primuin intellectunt, sive Pt totale terminans intellectionem sicut cum intelligitur homo,intelligitur nimal in homine, ut pars intellecti , non uet intellectum primum,sive totale, term natis intellectionem . Ex quibus verbis patet colligi sensum , quem praemisi
Posita declaratione terminorum po Cerum nit Scotus conclusionem unicam de, traqUecognition tam habituali, quam actuali, quae est. In cognitione habitualita virtuali communiora sunt prius nota via originis, generationis. Eam probat sic. Conceptus communiores
Wimperfectiores , via originis prius
concipiuntur , quam miniis communes , si seorsum per se ab intuli eiu intelligantur: at idem ordo sertiam rin conceptibiis intelligendis , quando virtuali crilli in uno unico Contin tur,mvirtute illitis recipiuntur in intellectit,qui, uaretur si seorsum manci ent,
735쪽
unusquisque reciperetur per Emetipsum in intellectu ergo in cognitione habit tiali,&virtuali, in qua virtute obiecti presentis intellectui, de actu intelligibilis, generatur in intellectu cognitio conceptuum, qui virtualiter in illo obiecto
Continentur prius cognoscuntur conceptus uniuei latiores,Gcommuniores, deinde minus uniuersales. Maior propositio supponitur ut tota ex dictis supra de cognitione distincta, ostendi enim non posse cognosci aliquem conceptum di
stincte, nisi concipiantur omnes conceptus inclusi in illo, quia uniuersialiores
conceptus continentur in interioribus , minus communibus, hinc sequitur,e
se necessiarium ut prius cognoscantur magis uniuersales, deinde minus unitae sales;verum est ergo, quod conceptus magis uniuersites via originis prius cognins cuntur,elgo in cognitione habituali,
confusa, prius Cognoscuntur, quam minus uniuersiales Minor vero probatur a
simili: quia sicut diuersa forma perficientes idem persectibile, oidine quod alia nata sunt mediatius, Mimmediatius inso inaresve perficere illud ,ita si eadem forma contineat in se virtualiter perfecti nem illarum formarum ordinararum qitali consimili ordine natu iae perficiet illud perfectibile e g. Si forma Substantiae per se esset, mrmaco potas, per se esset,ee sic de reliquis, prius ibi in Substantia in f hrmaret subiectum, quantam in Corporis, semper in illa via generationis imperfectius erit prius quia proceditur a potentia ad actuma ita, si una forma includat virtualiter omnes illas
ipsa quasi prius perficiet materiam sub
ratione Substantiae, quam Corporis, semper in illa via generationis imperfectius erit prius cita in proposito, si obiectum sit presens intellectui, qui continet
in se virtualiter omnes conceptus uni Uersaliores, hinus uniuersales, perficiet intellectum prius sub ratione conceptus uniuersalioris, quam sub ratione conceptus minus uniuersalis .
Hi verum hic est obiectio grauis: quia. i. hic ordo videtur esse sertiandus quoque in cognitione actuali confusi: nam ordo naturalis, riptus natus competere intel
lectui, rebit intelligendis dedet serm-n in actuali intellectionc alio tuin f stra daretur talis ordo nullis, e o male Scotus supra dixi L, actuali co nitione confusa , primum cognitum, cininus uniuersale immo haec assertio videlitu contraria illi quia ordo naturalis, botentialis debet seruari in actuali cora nitio
Respondetur, ut supra diximus, aliud s.luesse loqui de prima cognitione actuali Grais.fusias aliud loqui de cognitione habituali, quae praesiipponit iam cognitionem actualem confusiam acquisitam ab intellectu nam in prima cognit ne offertur obiectum intellectui implicitum inphantasmate, cum omnibus conceptibus communibus Vminus communibus, singularibus, ideo tunc intellectus primo eum apprehendit sub conceptu illo cor
fuso, qui sibi est possibilis in illo ordine
cognitionis confusae , qui siccnceptus mi satis uniuersialis, scilicet sipecies specialissimae, ut diximus: at in cognitione habituali offertur illud mei obiectum, sed iam
cognitum confuse, quo ad Omnes conceptus, tam uniuersales, quam alnus unicuersiales,&tunc intellectus incipit denuo
intelligere illud obiectum sic actu intelligibile secundum conceptuS, quos habet in se vult prodiicere currit onem distinctam, quae requirit, ut prius uniuersaliores, hi inperfectiores cognoscantur, quam persectiores,ideo ab uniuersialioribus incipit' quia hic ordo naturaliter competit cognitioni distinctae . Vnde supponit Scottis, quod omnis cognitiola abitualis sit distincta, quod versetur
circa obiectum non omnino ignotum,&potentia intelligibile tantum sed circa
obiectum cognitum cognitione confusia, totaliter, cognoscibile cognitione distineta,unde sequitur, cognitionem habitualem inediare inter cognitionem confusiam actualem, cognitionem distinctam actualem. Idem dicendum est de cognitione virtuali nam primi r in cognstum, ut pars alterius p incipaliter cogniti quod est esse primum cognitum virtualiter est ille conceptus, qui est pars uniuersialiter illius principaliter concepti divisi hontio sit totale , inprimum intelle
736쪽
ebum cognitione habituali, en siue substantia est primum cognitum virtualiter: quia ordine originis,&cognitionc distinc sta, primus conceptus, qui natus sit concipi, ut pars hominis,est Ens, deinde Substantia, sic de reliqui S. Loquendo deinde de primo cognito pri initate perfectionis, nulla est difficultas: auia certum est illudis Te id, quod est persectius uriciligibile: pcrfectius autem intelligibile, a nobis potest dupliciter intelligi Aut simpliciter 'ut secundum proportionem versectilis intellig: bile simpliciter, est illud, quod secundum se
ei perfectius intelligibile, licet in ordine ad intellec una non perfecte cognosca tur Perfectius cognoscibile secundum proportionem, est, quod persectius ab intellectu cognoscitur, ut visio candelae est perfectior quo ad nos, qua in visio Solis: quia nos perfectius videmus candelam, quam Solem in candelae linia cn est perfectius visibile nobis, qtia in visio stili Aquilae quia nos persectius apprehenditiatis lumen candelae, quam taciat qui-Ia lumen Solis et licet Solis lumen simpliciter sit nobilius candely lumine. Ad prinpositum loquendo de primo cognito primitate persectionis simpliciter, illud est
Deus,etiam naturaliter loquendos, Vnde Arist te. Ethicorum cap. Lo .posuit felicitatem in speculatione Substantiarum ab-st tactatum deinde est speciet specialissima persectior in uniueiso; deinde species proxima illi, sic usque ad ultimam peciem; post omnes species specialissimas, primum cognitum est genus proxi-inum abstrahi bile a specie pei fectissima, sic semper resolliendo Et ratio omnium istorum cst quia illa est cognitio perfectior simpliciter, qua attingit obi
ctum actualius, perfectius nam talis cognitio habet perfectionem eandem ex parte potentia: qtiam habent caeterae intellectiones, cognitiones, vel saltem non minorem; habet deinde inulto maiorem persectionem X parte obiecti quam aliae cognitiones . Ex his duabus autem partibus, scilicet ex parte potentiae, rex parte obiecti, oritur nobilitas sciciatiae ex Arist. I.de Anima, tem I. Ceterum, ea parie potentiae effet disti-
ctalias, an sita qualis cognitio Dei, Maliarum rerum sensibilium; posmet dici, quod cognitio Dei habet specialem dissicultatem squia intellectus noster magis attingit h.ec inferiora, qtiam abstracra a materi t. Unde iis ot ii de Animalibus,&primo de partibus animalium capite S. vult, quod deri in materialibus habeamus nain ima cognitionem tamen vult ii Iam esse desiderabiliorein alijs: at de aliis speciobus, Mentibus enuineratis, non est difficultas.
LV qtiendo vero cle primo cognito pri si simitate perfectionis secundum propor motionem, inquit illa esse primo cognita, norvi perfectioia cognoscibilia, quae es ficacius o pramolient sensium Ratio est: quia intelle miractus noster phis attingit ad illa secundum per gradus cognoscibilitatis eorum, qua iras ct ea diei sectissima obiecta secundum se: m se
hac ratione, scilicet, secundum p rc portionem cognicio abstractor tim dicitiar mi . . ni in respectu cognitionis horum sensi t. iis bilium materiali ili a nemo
Loquendo de primo cognito primitate adequationis, dicendum est ij I id esse Quid Ens, ut Ens est, hoc enim est obiectum sty iadaequatum inici lectus, de quo loquuti mo
Singu Iare est per se cognoscibile.
Exponitur opinio Scoti, D. Thomae cum
huis fiuida mentis cap. I. Irca cognitione Singularis sunt quat
tuor examinanda, Priinum An Sin o 'gulare sit per se intelligibile Secundum, '' An intelligatur ab intellectu nostro,
ster pro hoc statu cognoscat Singulare tua sub ratione, reconceptu Singularitatis da Quartirin, An sensitis cognoscat Singula sing.re Nunc primum, iecundi in discuti mus . Pro intelligentia est notandum, quod Singulare duobus modis potest co- siderari; nomodo, ut abstrahit ab existentia,&ab omnibus accidentibiis, utl c, tunc,&c. tale Singulare nihil includit nisi naturam specificam, redi
737쪽
serentian indiuidualem, per quam esth ic; neque est impossibilis liae abstr cito quia existentiae non est propria passio Singularis, sed cuiuslibet entis realis, ut dixi in Theoromate de Actu entitatiuo
materiae; in proprio lieoremate te Esse,&existentia. Secundo modo consideratur cum existentia,& alijs accidenti bus consequelitibus,ut cum Quantitate, Qualitate; 'lupore, coi&c sic Sin, gulare est viatina totum aggregatum per
accides;&hoc ei Singulare, quod a Thomistis appellatur Singulare materiale
dum est etiam, quod duplex est comitio intellectiis nostri circa Singulare, scilicet, abstractiva, Mintuitiua Quae distinctio
Inti cap. 1.declaratu . His praemissis, nuncideamus quid dicat Scottis .
futando secundam opinionem ad D. M d. s. qti aestione a. de locutione Angelorum cosutando primam opinionem, quoad primum articillum Sent. d. s.
quaestione . in corpore quaesiti,in principio, minutiis alijs in locis, loquitur de cognitione Singularis; ex quibus habe tur quidquid scire possumus do cogni, ea 'nu sinsularium . Ex omnibus istis.lo-inc cis Oitigiem in pri in is haec conclusio Singulare quouis modo acceptumis per se, secundum propriam naturam singularem cognoscibile ab intest ectu nostro, etiam cognitione abstrachitia.Ex eisdem locis postiimus colligere has ratio nes pro hac Cocursione 61.5ent distin 3. quaestione ii ex solutione pritu argumenti pro Henrico posscimus colligere hanc rationem, quae etiam adducitur ab Antonio Andrae pro hac Conclusione. h- Uinuisentita realis,est vere per se intelia
ligibilis; Probatur:quia intelligibilitas sequitur entitatem, ens enim est adaequatum obiectum intellectus Minor probarimquia Singulare addit super uniuersale dii fierentiam indiuidualem, quae estentitas positiua , ut patebit ex quaestionide indiuiduatione, etiam existentia estentitas realis, tempus, doctis, cilia accidentia , quae constituunt Singulare
materiale, sensibile, sunt entia realia 'patet ex si ergo singulare materi dein vaniuersialiter singulare, quocimique
do acceptum, est per se intelli,
eodem loco in rei ponsione ad feetitati
sic arguere. Si repugnare Singnlati miteriali, sensibili intelligibilitas stadii dum propriam naturam,&per se, sta d retur, quod neque Deus posset illud cri gnoscere et at Deus illud cognoscit, ut
incedunt Theologi ergo Maior est euidens et quia Deus non potest ea, quae implicant contia dictionetn; at si singi
lari per se repugnaret intelligi ,ilitas,implicaret dictae, quod Deus illud intelis
Setainda Conclusio pro Scoto Intelle ctus cognoscit Singulare secundurn naturam singillarem cognitione intuitiua Haec habetur .Sent.distinct. s. lli sti
ne s. litera I. Prima ratio. Quidquid po i. re test potetitia inferior cognosei titia, illi id idem potest potentia superior cognos di titia, nobiliori modo,sed sensus cognoscit singulare sub propria existentia cum:
alijs accidentibus vltcnapore, loco, Q. quod est cognoscere obiectum intuitiuC.,
praesentialiter, ergo intellechus qui est. tentia cognostativa superior, nobiliori modo potest illud cogitos re ergo
intellectus cognoscit singulare intuitive. Eandem rationem in xirtute habet quaestione i s. quod liberali, ut supra dixi. Se t cundo lates emis cognoscit propositiones contingenter veras, rex eis syllogi-Zat: forna ire autem propositiones uis logigite pertinet ad intellectum quia hoc est componere, discurrere,i lae sunt operation es intellectus at propositiones contingentes constant ex singul.ltibus sensibilibus cum illis accidentibus, hic, nunc,&c ut si dicam Socrates nua venit ergo intellectus cognoscit singulare sensibile,& materiale sic aurem singulare habet rationem obiecti, ut intuitaue
cogniti Tertio Distincta memoria est ex distincta apprelaensione rei cognitae at intellectus habet dii inctam memoriam de singularibus cum liis accident
bus, in o. Antecedens probatur iniuristione An clatur memolia intellectiva;&patet i
738쪽
patet experientia.Alias rationes quaere in Antonio Andrae in linc qii aesito. Hanc mi inionem Scoti multi sequuntur ex Antiquis, moderni, sed precipue his tem-g.b poribus Zabarella,lib. de Ordine cognorem scendi , ,has duas rationes valde exaggerat. Excelletissimus Piccolomineus;
libro i. de Mente humanasi omnes enim eorum rationes concludunt intellectu in
cognoscere singulare intuitiue , sed tibii concludunt, quod cognoscat illud abstractive sub proprio concepta singularitatis, ut infra declarabitur Theoremate sequenti.
D T. Oppositam sententiam tenet D. Thmmae. Nam prima parte Summae , quaest. 86.art. I respondendo ad tertium, tenet,
quod singulare immateriale, ut intellectus sit per se intelligibile sed loquendo de singularim Neriali, ut est Socratis,nit, quod hoc per se non est intelligibile,
ponit tamen quod est intelligibile in directe, terrenexionem: tua postquam intellectus agens abstraxit species intelligibiles per quas intelligit univcrsi lici, non potest intelligere secundum eas species,
i piamet uniuersalia, nisi conuertat se ad phantasmata, in quibus intelligit species intelligibiles uniuerta litimo tunc quodam modo dicitur intelligere phanta canata lingularis, scilicet, in directo: ilia intelligit pecies intelligibiles uniuersia- Iium in ipsis singularibus, tunc format huiusnodi propositioncs Socrates est homo, adeo si rod D. Thom. Scotus in uno conueniunt,& discordant in duobus Conueniniit in hoc , quod singulare immateriaitae per se intelligibile: nam Scotus tenetv uiuersaliter, quod omne singul M tam naterial quam immateriale,est intelligibile per se, sic consequenter concedit singulare immateriale esse per se intelligibit D. Thom vero solum cocedit singulare immateriale esse per se intelligibilet disterunt velo in duobus rimo, quia ait Scotus, quod singulare materiale, sensibile, cum ominbiis conditionibus suis, est intelligibile per e M. Thom vero negat. Secundo differunt: quia dicit Scottus, qtiod singit lare materiale,nediam est per se intelligibila, sed de
facto intellectius noster illi id intelligit in-
initive, licet non cognoscat illud abstractive sis proprio conceptu singularita tis D. Thomas vero ait, quod singulare non intelligitur ullo modo in se, ab intellectvi sed solii ni in directe, per speciem uniuersali su vult enim ut ait respondendo ad ara itum, qtiodoro tanto singui re intelligitur, pro quanto intelligitur V-nsuersale singulatis' sed singulare in se neque intelligitii , neque est intelligibile Pro prima Conclusione in qua diste i. s. Iunt D Thom. Scotus adducit D. h.
hanc rationem pro se contra opinioncm
Scoti quia in tantum aliquid est intelligibile, quantum est immateriales sed singulare materiale non est sine matcria, immo constituitur in esse singui ui per Drate iamri quia in rebus materialibiis, principium singularitatis est materia in diuidualis,ergo singillare materiale, non est per se intelligibile; Minor est probata; Maior probati irab eodem quia intellectus noster intelligit sol tim abstrahendo
speciem intelligibilcm ab huius modi materia,quae ergo tali mateluae sulci complicatarimo: possi in intelligi ab intellectu
nostro, sic non sunt inteIligibilia pei se,
dirccae. Pro hac Conclusionem. h. argilianta iij. Arist. s. de Anima, tinnitis. I 6. ait, Omiae actu intelligibile,csse sine materi .i: materiale vero non esse actu intelligibiat: sed potestate soliam: singulare ergo materiale, non est actu intelligibile apud A iisto t. sed solum Vniuersale, quod est sine materia,&abitinctum a singularibus, Igneterea,Arist in ter. 3 . diuidit ea, qua D
sunt, alia, in intelligibilia, alia in sensibilia, ergo signu eit, quod non vult, quod ea, quae sunt sentibilia sint intelligibilia Communiter autem dicit Aristot quod singulatia fiunt sensibilia: immo si ipsa esse sent intelligibilia, nulla claria darentur, qtiae citant sensibilia,& sic frustra esset illa diuitio Arist. ergo singulare noncst per se intelligibile. Quarto. Si singulare esset per se intolligibile, non esset nccesse ponere teli ctum agentem, quia hic poniti ir,ad hoc, ut faciat res potentia intelligibiles, actu
739쪽
Q imo Aristoteles i. Phys textu p. ait, quod niuersiale secundum rationem est notum i Singulare vero secundum sensum , ergo intellectus non cognoscit Singulare materiale, sensibi
Pro hac opinione arguunt quidam Averroistae. Quidquid recipitur, recipitur per modum recipientis sed intellectus est immaterialis, quia est forma separ ta a materias ergo quidquid recipitur in ipso,debet esse immateriale: sed Singulare est materiale conditionibus at natibus alligatum, ut sunt hic, nunc,&c. ergo intellectus non potest intelligere Singulare. Praeterea, Intellectus in intelligendo non utitur organc corporco, sic in operatione sua est immaterialis, ergo non potest intelligere,neque recipere materiale quale est Singulare. Octauo sequeretur, quod intellectus
non distingueretur sensus Consequens est falsunn, Consequentia probatur: quia potentiae distinguuntur per obiecta: si erso intellectus,& sensus labent idem obiectum , illa potentiae non distinguun
Nono Aristoteles multis in locis, sed
praesertim r. Posterior cap. vltimo, a. de Amma, textuio ponit ditierentiam inter sensum, &intellectum, per hoc, ouod intellectus est niuersalium, sentus vero Singularium Ecce quod Arist teles negat intellectum cognoscere imgulariari Dicendum est ergo, quod ii tellectus non potest cognoscere Singu
Pro secunda Conclusione sic arguit D. Thom. Intellectus non potest intelligere actu secundum species intelligibiles, nisi per cotauersionem ad phantasmata , in quibus sunt illae species,ideo est necesse, quod quodammodo etia intelligat phantasmata intelligendo species uniuersales in illis:at hoc est intelligere non directe sed cognoscere Singulare in niuersali, vel sub specie Uniuersalis,idem enim est: ergo intellectus non cognoscit Singulare, ut est Singulare materiale, iensibile, sed sub specie Uniuersalis .
confutatio opinionis D. Thomae
Etuin haec opinio non est admi tenda, propter rationes facta ista et
opimone Scoti. Ostenditur quoad mam Conclusionem Nam omne ens in quod est ens est intelligibile secundT, propriam naturam: at Singulare male riale, sensibile,est ens ergo est per se,&secundum propriam naturam intelligibile Maior probatur ex Theoremat de obiecto intellectus; nam ibi ostenditur, quod ens est obiectum adaequatum intellectus. Tunc sic,Quando statuitur aliquod commune pro Obiecto ad aequato alicuius potentiae, quidquid persi continet ut sub illo obiecto, etiam mouet per se illam potentiam Maec propositio probattur inductioue.In obiectis aliarum p tintiarum, color pro nunc est obiectum visus re ideo albedo, rubedo,, caeterae
species coloris,sunt per se visibiles. Item audibile, siue sonus est obiectum auditus, ideo quilibet sonus per se est audibilis, sic de alijs; Minor quoque est clara: certum est enim, quod Singulare materiale, id est Singulare cum illis conditionibus indiuiduantibus , ut est disseientia indiuidualis, quae secundum Aduers rios est materia signata aestitis reale,
alia accidentia,ut Qitalitas, Locus,'mpus,&c Sucentia realia,ergo omne quod
est in ingui uisensibili, est intelligibile,
Procrea,quod est in actu,est per se intelligibile: sed singulare est maxime actu inter re materiales ergo est maxime intelligibile Maior est clara, quia actus est causa cognoscibilitata S,maxime secundu Aduersirios, sicuti potentia unpedit cognoscibilitatem Minor non eget proba
Praeterea, contra fundamentum coris
arguo sic. Cum dicunt, quod materia est impedimentum,propter quod Singulari repugnat intelligibilitas, qu aero, de qua materia intelligunt. Vel intelligunt de materia, quae est pars compositi vel dedi illarentia indiuiduali &de utraque videtur intelligere D. Thom at Meria,
740쪽
qua est pars compositi, non potest esse: quia tunc nulla res naturalis esset per se intelligabilis; quia litaelibet est composita ex materia Cimmo nec uniuersalia ipsi et quia ipsa constant ex materia, io ma , ut sunt omnes species xper hanc compositionem ditarunt ab intelligen-rijs; Neqiae potest esse materia signata, siue disseientia constituens individuum,
quaecumque illa sit pro nunc quia tunc Angelus, qui est unus numero, non esset
intelligibilis, sustinendo quod Angeli differantini mero, ut ad mentem Scoti sustineo in Disputationibus Theologicis Deo dantes, Sed Philosophice sic illud probo.Quanto aliquid est costitutivum ita magis actualis, tanto est magis actuale sed sic est, quod differentia indiuidualis constituit rem maxime in actii, quia facit vinim numero,ergo inferentia indiuidua- Iis est maxime actualis sed quod est maxime actuale est maxime per se intelligibiliergo di erentia indiuidualis, nedum erit per te intelligibilis, sed maxime intel
1 Qusd vero intellecti sintuitiue cogno . . scat Singulare, ut Singulare est, patet ex rationibus adductis a Scoto pro hac sua fecunda Conclusione;probant enim illae, quod intellectus noster cognoscit Singulare sub conditionibus materialibus, sentibilibus,& eaedem sunt etficacissimae: sed quia duabus primis rationibus respode D. Thoni MCaietanus in Comentario loco citato,responsiones bonas esse affirmat ideo Primo ostendam responsio nes illas nullas esse , Secundo, alias rationes eiusdem Scoti pro eadem Conclusione validissimas adducam. Ad primam rationem respondet D. Thom.(quae ratio ab ipso D. Th otii. .loco adducitur sic. Quod virtus superior potest illud, quod virtus inferior, sed eminentiori modo Unde in proposito concedit, quod intellectus cognoscat Singulare, sed inquit, quod illud cognosciteminentio ire modo,qucim sensus nam sensus cognoscit Singulare materialiter, ioncretiue, sed intellectus cognoscit illud immaterialiter,&abstracte, quod est cognoscere in uniuersali .Ex hac responsione elicatur, quod intellectus non potest intue- o
ri Singulare sensibile, siue complicatiun
accidentibus materiasib iis, hic, tunc et quia talis cognitio ei reptignat, sed pro tanto cognoscit Singillare, quia cogniscit Uniuersale , ii nil nihil aliud est , quam Singulare abstractum a materi litate, conditionibus illis accidentalibus cognoicit ergo virtus superior, sciliacet intellectus, id quod cognoscit virtus inferior, scilicet, sensus: nempe, Singulare: sed Singulare,ut intelligitur ab ipso intellectu, non est amplius Singulare, sed Uniuersale. Per hoc idem respondet ad secun res .d im rationem, dicit, quod pro tanto, sciti brinare intellectus lianc propositi 'enem Socrates est homo, quia cognoscit
Vniuersale per speciem intelligibilem, qtiae est in Phantasmatibus Singularium, non intelligit quidem Pliantasinata, sed solum Vniuersalia in illis, raro tanto
intelligit Singularia, quia intelligit viabuersalia Singularium, re sic cognoscit hac propositionem Socrates cst tomo quia cognoscit niuersale Socratis . Adeo quod elicitur aperto ex his, quod D. Thomas non vult,quod intellectus intuetitur
singulare sensibile in se, sed in alto,quod est cognoscere ill id solum abstractitie,&sub conceptu, specie uniuersalis, ut inquit Caietanus, non cognoscit singulre in proprio conceptu, tu propria notitia, sed solum alti itiue ex notitia uniuersialis, lic negat cognitionem intuitiuam si ii gularis mater .ili S. Pro confutatione harum resposionum, ,
hic est anima liter tendum, quod ad ratio es virines pro prima Conclusione nihil dicunt, scilicet, quod singulare, ut singulare, sit per se cognoscibile cognitione abstractiva quia sunt per se eludentes: Alumi spondent ad rationes pro secunda Cor
Ideo, ut haec res dilucida fiat, notan
dum est, quod de singulari tiplex est co dupl. gnitio Vna intuit tua , Alia abstractiva cin tui:
Inti litiua est cognoscere singillare,ut existens est cum illis accidentibus, ut em di re, LOCO, Quantitate,&c Abstrac tua Est, cognoscere singulare sub proprio con sceptu singillaritatis,ut prescindit ab eri ''
stentia hic, nunc,&c ut puta gno cere Socratem, non ut existit, neque ut est