장음표시 사용
711쪽
titas id est diuisibilitas non compelliantian ae,neque per se, id est secundum essentiam, neque per accidens, id est ratione
quantitatis,quae sibi insit per se,(nam substantia per se non est diu in bilis si l quantitas , ergo sub latitia est diuisibilis per
accidens, scilicet ratione itanti alis,quae
est sibi iuncta, non per se, ideo ipse dicit animam esse indivisibilem perte , quia
est substantia, ter accidens, quia non habe quantit.item sibi iunctam ut aliae iubstantiae per quam sit diuisibili spera cidens. nos etiam idem dicimus, scilicet,
quod anima et indivisibilis inextunio,
tum rationCelsenclae, quod stipra determinaurinus deci irando sensti in priorcin reorematis, eum etiam absolute, quia
illi non inest qua initas per quam possit
dici extensi,&dii usibilis nos .vitem appellanari diuisibile per se , quod trabet
quantitatem annexam essentialiter diui
sibile veto per accidens, quod non habet
quantitatem sibi annexam Euentiauiter ,
sed iungitur alicui alteri,quod habet qualitatem annexam es lentialiter, ideo dicimus animam esse extensam per accidens,quia in rinat corpus,quod est quatum per se, neque hoc ipse o Thom .negaret,sed quo ad primam partem, tibi j,
scilicet, an caeterae animalium perfectorum animae, ab intellectiva sint diuisibi les,&extensae, Est alicuitis momenti, D. Tho nullam adducit rationem ad ostendendum illas animas esse inextensas, sed Caietanus in Commentario illii probare nititar, primo ex ratione, quae adduci-
. tura D.Tho sic;Illamma, quae habet diuersam habitudinem ad totum, sa mihi, tes,est indiuisitatis, sed anima anuataliuperfectorum diuerso modo respicit totum,& parte,elgo; probatur Minor,quia anima animalium respicit totum, ut proportionatum perfectabile,partem vero,vr impropor tonatum perfectibile forma veto diuisibilis extensa respicit aequeti tum,&partem,ut proportionatum perfectibile,quia aeque pellicit totum, repa rem,&iden manet in parte diuisa ut patet de anima plantae,&alijs partibus formarum partialium, confirmatur hec ratio tarma extensiacum est diuisa in partes , illa pars decisa retinet eandem sp
ciem, fit alia tarma nurnero, a destructione consciuentis,ergo illa Qrma, cu
ius partes decisae, scparatica toto, seo sum inanere non polluta eandem speciem non retinet,n, n est extenui, ut sunt animae animulum, ergo non sunt et ei iusta. Secundo principaliter, tarma extensa in maiori quanto est maior in minori quanto est minoriat nos experientia videmus saepe, quod animalia magni corporis sunt debiliora aliis animalibus minoris corporis eiusdem speciei ergo rin.: illa animalium non est extensa.Verum haec sententa non est sustinen et da ratione prius allata , quia caeterae an I-mae ab anima intellcctiva sunt mateliales, mortales, hipsi corpori commixtae,c I.:m secundu in Diuum liomam, ergo necessario sunt quantae, extensae,&hoc est clarunt,ut diximus de sensititia,&vdgetatiua in cnt hornis decisis, at vegetativa, sensitiva enthon Orui m&animalium persectorum, sunt ciusdem generis
disierunt secundum in aegis, uminus in periendinose, quae non variat speciem, multo minus gentis,ideo si sensitiva enthomorum est diuisibiis,&quanta,etiam sensititia,& vegetatiua animalium perfectorum. Dicendum est ergo,quod sensit ua, vegetatiua in animi libus perfectis, actu diuiditur ad diuisionem corporis,sicuti etiam diuiditur anima aninialium:
imperfectorum,sed non remanent partCS
separatae , propter rationem nunc sup rius adductam:anima enim requirit corpus organicum,&naembrum praecipula,
in quo principalucr residet , quia in parie decisa non est tale membrum perfectiim,vel praecipuum lainc Lit,quod sephratie non manent, quia quo anima est pei rectior, corpus magis organicum
re nobiliori modo dispositi habet, hincti siquod partes animae talis dilusae, citiu- percunt , quia statim destrui ruris tr desi&corrumpitur,qua ablata,ipsa quo que quod pereat necesse est.Ad priniam rationem Caietani respondetur, quod illa Maior est uisufficietis, cosequeter absolute prolata est falsa, nam anima an Maliti imperfectorum, ut lacertae, habet habitii litiem diuersalia ad totum,&ta
tes quia respicit totum ut adaequatia, &.
712쪽
proportionatUln respicit vero partes, ut artadaequatum, improportionatum persectibile, retamen est extensa, quanta, ct diuiditur,ut patet. Per hoc patet ad c
quens sunt falsa, non enim omnes tarmae extensae sunt huius conditionis, quod eorum partes sepalma manere possint; potest enim esse extensa, licet eius parte separata non maneant,acean tam speciem non retineant, ut dictum est de animalibus impellectis. Ideo formando argumetum in forma sic. Si anima est extensia Gius pars separata manebit,&eandem speciem rethribit sed partes anima animalium perlectorum non mancnt separatae,
Sc ergo animae talesidia sunt extensim Maior est falsa propter rationem addu
Adi. Secunda ratio principalis se cit pro nobis:quia regulariter videmus, quod animalia eiusdem speciei caeteris paribus , qtia sunt maioris molis, sunt fortiora: sortior enim est bos, quam vitulus, aequus magnusquam paruus , similiter os magnil quam paruus. Ad arguinent tam ergo dicendum est, quod illuci euenit aliquando propter aliquam indispositione, sed caeteris paribus oppositim est verti, adeo quod ex hoc argumento concludimus oppositi m.
Mupi Sed hic est dubitim, quia nos dixitDUS
A b supra,quod in litamine est unica anima , uilla est intellectiva, quae in se continet vegetalem, sensitivam asu Nn potentia su modo vel in honii ne intellectitia est extensia,vel dicendum est, quod vegetatiua, tensitiva animalium perificiorum non est extensa. Ad hoc dubium breuiterres'. est respondendum, quod intellectitia co-tinet in se unitiue ementiam vegetalis, sensitiuae,ut supia diximus: sed illas conti-
. . . - Adi inexten sc Vlicet sensititia per se sit organo commixta, similiter veg tati ita, tamen vicisti intellectiva nequa uana attam in quia informat corpus a habens ibi mam mixti, corpor ita iiS,
fungitur munere codem, quo anima ipsa sensitiva,& vegetallis, si rer se adessent est enim tantae vi tutis illa sol in intelle cliva, quod tu et non sit commixta nat riar, tamen illi inuine inexistit, sicuti si es
set illi commixta , sicuti&ipse intellectus, licet non sit commixtus organo comporeo, tamen intime inest illi corpo i per informationem,ita quod dat illi vitam Sesse operari. Ex alia parte principali sunt dubia ex Tabarella, libro de Partitionet animae, ca a, s pite undecimo. Qui sui inet, quod omnis
forma in nans et cxtensa, quanta r nes.
ita quod pars qui inest, ni parti corporis, non inest alteri parti corporis, hoc etiam intelligit de intellectitia. Prima ratio, per hoc distinguitur tar i. i. ma informans ab assiilent quia assistens non est alligata materiae, sed forma constituens compositum in specie , , formans corpus est alliges corpoli, erue ad diuisionem corpora , consequent diuiditur.
Secundo arguitur ex iis lotele tertiori . de Cem textu septimo, ubi dicit, nullum diuisibile esse in indivisibili aliquo, qUare neque inditiisibile in aliquo toto dius
sibili inelit. Tertiore Aristotcle octauo Physico i, rum, textae 8.ubi Aristoteles volens probare prannim motorem Cne formam ab uinctam a materia, hoc fundamentum
statuit, quod forma materialis diuiditur ad diuisionem materie, corporis, ita, tin parte materie sit pars minae, non sorma tota; at si daretur forma aliqua in f mans materiam , que in singulis partibus materie inesset induit sibiliter, tota, illud fundamentum Aristotelis euerte
Quarto arguitui ex Aristotele secun do de Atiima, textu nono, ubi ab oculo ad totum animal argumentatur, irobat ita se habere parto animae ad totam nimai , sicut se laabet pars an unalis ad animal tollim Putat ergo i istoteles Animam habere partes secundum exteN-sionem, Minia ite corpo iis partem animae et totam vero animam,in toto anumali. Haec opinio est reij cienda, qiloniam,vidiximus,anima rationalis est incorporea, iminaterialis, ae in Extensa, ut etiam ipsc me Taba relli concedi , respondendo ad auctoritat C eorum , qui pio bant animam rationalem esse forniam cisi si Cim. Qui ci cin,
713쪽
tem, in libro de Humana menteri Cum ergo anima rationalis sit inextensia;&in Corporea,non possumus dicere,quod illa sit diuisibilis, quanta , ne ita minimantina rationalis secundum essentiam id si extensia, quia sit nulla substantia, est cxtensa quoad substantiam,quia substantia per se est impatibilis, praecedit ratione quantitatem:sed etiam dico,quod absolute est substantia in exiens arquia illi noa duellit quantitas perquam fiat extensa, Nesiae substantiae, in hoc disserta fio mi materialibus, recorporeis non ergo est pars in parte, ita quod pars animae', quae est in capite, non sit in pederi quia in anima non possiimus reperii huiusmodi partes secundum quantitarem , Nide sicuti essentia animae , quae est in capite, eadem est in pede, ita eadem
pars secundum quantitatem, quae est in capit , est in pede quantum est expa re animae, qtiae est indivisibilis, tamen per accidens dici potest extensia, quatenus scilicet informat,&dat esse corpori, quod est quantum; hoc est quod nos decipit , quia enim videmus corpus quam tum,non possumus imaginari , quod anima quoque non sit extensari Sed hoc non debeti surbareri quia anima non dat corpori est cxtensum , sed forma
mixtionis; ipsa anima VCro, tantumna
eo dat corpori vitam , quia dat vitam omnibus partibus, est in omnibus partibus secundiim essentiam , etiam in se
est indivisibilis:sed potest dici quanta,habita ratione corporis, lilod est quantum,ta habet esse ab ea, sed hoc est illam esse quantam per accidens . Et si hoc modo intelligeret Zabarella esset nobiscuin sed ipse videtur velle, quod anima sit extensa secundum se,ita quod ipsa sit quanrant caetera formae naturales, licet eius essentia sit non quanta neque hoc, quod nos dicimus mirum est, sicuti enim dicumus, quod essentia animae est impartibulis,& tamen est tota in qualibet parte, ita absolute dicere possumus, animam non esse quantam ex se ullo modo, sed soluinin ratione ad corpus, quod ab illa recipit vitam mon est autem incon Ueniens, quod aliquod indivisibile, let vitam, esse via tale alicui corpori, cuin illud esse, etiam
sit in liuisibile perseo sed esset inconn-niens, quod diuiti bile daret esse diuisibile Nos dicimus primo modo, scilicet
dare esse indivisibili terri Aduersi ei bii
tant animam dare esse secundo modo crilicet diuisibiliter. M inimici Ideo ad rationes T iba rellae, Respon detur.Ad primum dico, quod illud noti est discrimen rinae informantis, a tamina non informant , assistente , sed hoc quod forma informans dat esse specificum siue essentiale composito x cit unum per se, sed assistens tacit unum per accidens, neque dat esse specificum essentiale sola ergo illa forma inta mans dat esse extensuinta quae in se est
quanta,&ectensa, materialis, quantitas enim insequitiir materiam, rina, ro,quae non est materialiS,neque extensia, non dat esse exiensum Anima rationalis est huiusmodi secundum Aristotclem,&ideo non dat corpori est extensu ira, Nec illud praecedit in corpore per drinania
Ad secunda rationem dico Atio Ari Adet. stoteles ibi dicit, quod diuisibile non recipitur in indivisibili et non autem propter hoc sequitur , quod indivisibile non
pollit recipi in indivisibili secundum
quantitatem unde non valet consequet tiam am secundum Zabarellam , tarma substantialis quidlibet, est indivisibilis secundum Esisentia in tamen recipitur in materia quanta , apud ipsum, qui sustianet dimensiones interminatas, quae sunt de praedicamento quantitatis, praeced re in materia prima Ormam substantia
Ad tertium dico, quod ibi probat vir a ,
tutem infinita non posse esse in magnitudine sinita quia illa tandem constimer tu per ablationem partium, sed laoc non
est contra nos quia nos ram gaiam in
mam existentem in magnitudine, &quae cist matelialis,esse extensiain, diuidua,&ideo illam per ablationem partium cos innari, sit iure concludit Aristoteles
primum motorem non laabere magnia tudinem, neque esse rinam materialem, quia mouet per infinitum tempus , non talpaen propicr hoc sequitur ieri noposse, quod aliquantina immaterialis
714쪽
instarmet materiam caetensia mi ab imite Co
in aniam Aristoteles ibi intendit probares lum,quod primus lator no est virtus in magni cudine, tamaterialis: Millud per rationem illam obtinet hoc autem non intenta it probare de quacumque forma Obiuncta: tria de aliqua fuit dubius. Nos autem dicimus, animam rationale esse sor
mam immaterialem, hincorpoream,nullam molem in se habentem, tollim ea ratione posse dici materialem, quia est actus materiae, tamen in se est immaterialis, Vmcxtensa, de qua dubium est,an sit mortalis, vel immortalis apud Aristotelem,ut suo loco diximus.
Ad quartum respondetur, quod ibi Aristoteles appellat visum partem animae, quia visus est potentia animae , potentiae autem , qtita,nitive continentur inanima, formaliter distinguuntur ab ea, ideo quodammodo partes ipsius dicuntur,ut diximus in Theoremate de Poten-lijs animae. Considerando adem Dieorema quoad tertium sensum, scilicet, an anima sit et ' in qualibet parte secundum potetia S; Di- , co,quod est respondendum affirmativo: qui actu potentiae animae sint ipsam et substantia animae, ripsa subitantia animae sit in omnibus, ingulis partibus corporis,necesse est, quod potentiae quoque sint in illis, non tamen operatur in omnibus locis, sartibus, quia in illis
non habet organa necessiaria. Dicere itaque possumus, potentias esse in omnibus partibus quo ad substantiam, non quo ad operationem,
Primu cognitu est species specialissima.
Deci iratur sensus Thecrematis cap. I.
PM clara notitia huius Theorema
tis sciendum est,quod secundum omnes,qui tractant hanc materiam,hic non quaerimus primum cognitum inistia libet cognitione quia in diuersis cognitionubiis, liuersi quoque sunt prima cCignita: cum ergo pituis dentur cognitiones, de
s suqua sitfernae, vi tendum est. Una est cognitio sensititia, quae communis est nobi et cum brutis, de hac non loquimur Alia
est intellecti in Nichaca. quimur re asserimus, piimum mani tuin apud uricli
ctum esse peciem specialissimam, rei ter species specialis, unas, illam,cuius singulare fortius mouet sensum in intellectu vero triplicem cognitionem possumus ponere; et secundi in ordinem originis,vel perrechionis,vel cansalitatis pruci se, iram sicuti res in se habent triplicem ordinem, ita in cognitione nostra triplicem ordinem habete possunt, quan, d que enim ordinantur res secudi ina viam generationis, ut illa sint prima, quae habent prius esse is generatione iliquando illa prima sunt, quae sunt periuctiora; aliquando illa sunt prima , quae sunt causa adaequata sui es Tectus in praesenti non loquimur de ordine secundo,nec de tertio, sed solum conlideramus ordinem gela rationis, asserimus in cognitione intellectiva, quo ad ordinem originis primu cognitum esse speciem specialissimam, ita quod cum quaerimus quodnam sit illud ,cuius cognitio prius generatur in intellectu Respondemus,esse speciem specialissimam . Stando autem in hoc Ordine originis, adhuc potest esse teiplex cognitio nostra, scilicet , actualis h. bi- in alis, virtualis Hic non loquimur de cognitione secundo modo , Nec te tio modo , sed de cognitione primo modo, quae est actualis ita, quod cum quar- .rimus, quodnam sit illud, cuius cognitio actualis primo generatur in nobis rQ- spondemus,esse speciem speciali Simam. . Hac autem cognitio actualis rursus duplex est; nfusci, Distincta loquimur
de cognitione confusa, non dedistincta. Sed hic notandum est, quod aliud est coo Notagnoscere coni tisium, illud est consu dum se cognoscere rein; quia cognoscere confuse est cognoscere, quo ad quid nomiani , non secundiam propriam quid diatatem, essentiam cognoscer consust mi est cognoscereicm confusam confusum enim est, quod iiid Istinctum est, quod in scindishinc e multa continet;&hocco susum est duplex, scilicet, actuale,. potentiale, actuale, ut singulate
715쪽
potentiale, vi uniuersale, non loquimurce cognitione consit si, sed de cognitione confissa rei, ei ergo nunc sermo, qu. filio nostra,quid sit illud ,quod piumo cognoscitur cognitione indistincta,&conflicari, quae rere autem quid sit primum co-onitum hoc modo,est qua iere quodnam sit primo, habsolute cognitum ab intellectu nostis,quando est omnino ignoras, Aut tabularas L quia cognitio confusa absolute praecedit cognitionem distinctam: quia nos primo cognoscimus consam modo res, mox distincte, illud ergo,
quod erit primum cogiti trum cognitione confusa viae originis, erit primuin cognitum ab intellecm absolute,& siccum Scotus sustineat , quod species specialissima sit primit incognitum via originis cognitione confusa, species specialissima abs lute erit primum cognitum serim dum Scotum, quidquid dicat Franciscussi
colomineus,lib. 3.de Mente luiman. cap.
V1.ut infra patebit, Minter specie specialissimas, illa, citius singulares briati m
opinio Scoti cap. II. SCotus i. Sententiarum, distinctiones quaestione 1 literari.tenet, quod primum cognitum ordine confuso actuasi cognitione tu species specialissima , ut dictum est, Minter species specialissimas, illa , cuius singulare fortius mouet sensum , heam multis rationibus comprobat . . Primo sic omnis causa naturalis non impedita agit ad essectum suum secui clum ultimum potentiae suae , icc Tectum nobiliorem producit, quem producere valeat at intellectus, aliae causae, quae concurrunt ad intellectionem, sunt causa naturales , non impeditae, ergo producunt nobiliorem et Te2ttim , quem possunt producererat ille effectus non potest esse conceptus alicuius communi ris, quia quanto quid est communius, tato est imperfectius ergo minus communisu sed hic est conceptus speciei speciali stirnae, ergo primum cognitum non eritens, neque magis uniuersale, ut D. Tho--inas &ali volunx, sed minus uniuersa e
vi est species specialissima; Maior propci
sitio clara est, nam Omnis causa narinalis cum sine rari net, natura avat, si non
impediatim tota vi agit, implerea nobiliorem effectum producit , quem pitem, Minor quoqtie patet quia cantata quae concurrunt ad intellectionc ni minisolum phantasma intellectus agens postibilis, ut ego ostendam in disputatu ne de officio intellectus agentis at omnia ista sunt agentia naturalia, quia praecedat
Secundo sic Metapli 3 sic est ultima
ordine doctrinae , eigo ordine doctrinae milliae scientiae praecedunt maxime Plutosophia nati iratis, ergo principia harum scientiarum, terinini illorum principiorum, cognoscuntur pilus , quam principia Metaphysices cognoscantur, at
illi termini scientiarum pracedCntiu in Metaphysic Da sunt minus communes , minus uniuersales tei mini, Metaphysicae sunt unitieri alior CS,Ergoptatas cognoscuntur tetmini minus uniuersa uore , quam magis uniuersiales, ergo conceptus
termini nianus univci salis est prius cognitus, sic conceptus speciei specialisi mues primum cCgni t m. Tertio argirit Scotus.Si pi ius cognosce s. rentur uniuersaliora sequeretur quod intellectus praescntato sibi assensita singula
ri, intercederet mulitam tempUS ant
quam cognosceret illud singulare, quia tunc primo intellectus pertransiret per totam lineam Praedicanaen talem a supremo genere antequam deuenito ad hoc singulare' at hoc videmus esse falsum,
quia cito intellectus cognoscit illud singulare illa cogi itione consula,scit statim illud distinguere ab alio subista ratione
confusa, ergo primum cognitum est mi nus uniuersiile.
Quarto ex verbis Scoti, ile' et lutione cuiusdam argument potest ror minari haec ratio . Illud est primo cCgni-ttim, quod facilius abstrahitura si R gularibus intellectu agenti obiectis sed minus uniuersale facilius abstrahitur, quam magis uniuersale,ergo;Probatur Minor, quia magis uniuersiale est magis insensibile e magis immotuna a sensibus, ideo est maior labor abstrahet e conceptum ibi tumu
716쪽
Ium remotiorem, quam illum, qui est propinquior singularibus, Vcerte haec ratio
habet maxim im euidentiam in confirmatur: nam dixit Aristo t. i. Poster textui .ea,quae sunt propinquiora sensibus nostris, es e notiora nobis; quod declaratur: quia cum phantasma singulare os fertur intellectu agenti rufertur sub accidentibus particularibus,siconditionibus indiuidualibus,cum ipsum phantasma sit singulare hec omnia statim mouent intellectum; inici lectit autem debet ab lira nere ab hoc singulari pliantasmate cur omnibus his conditionibus conceptum magis conuenientem, magis proximuilli phantasmati inuoluto illis accidentibus; at hic non potest esse conceptus singularis,quia singulare non cognoscitur nec magis uniuersalis, quia ille conceptus
est valde remotus ab illo singulari phantasininte, hab illis conditi libus singularibus illud consequentibus sed ex his omnibus necessario debet mrmare in mente sua idolu, conceptu, cui co petant haec Omnia, qua inuoluta sunt in illo phrata semate; Hicio potcst esse nil coceptu speciei specialissima : quia huic soli omnia illa copetunt; ceptibus vero magis uniuersalibus illae conditiones competere noros Ilint, quo magis ascenditur, minus
compellit, ut patetae quia magis uniuersalia magis distant a singulatibus. Sed quis dicet: Si intellectus primo intelligeret has omnes conditiones in phantasmare, sequeretur, quod cognosceret distincte primo singulare illud, sico, quod hoc non sequitur et quia haec omnia tantum confusio modo inerant concoeptum
specie in illa prima praesentatione phantasmatis quomodo postea intellectus distincte cognoscant speciem, singulare, infra patebit. q. lducuntur obiectiones Adversariorum contra primam rationem Scoti ,
tiuntur. cap. III. Ontra prima rationem filii multis insurgunt. Primo insurgunt iec . lib. se Ente,&es semia, quidam Moderni,cii in illo, Tab. lib.de Oaeli ne intelligendi,&primo contra Malorem pri-
mi argumenti.Ve enim(dicut ipsi est salsa, vel nihil concludit:nam vel Scotus intelligitiquod causae naturales primo producut perfectiorem effectum, quem pro tunc possunt: vel absolutu cffectum persectiorem, quem possunt; si Scotus intelligit modo secudo,est falsa: quia nulla causa naturalis primo producit et Tectum n
bilissimum, quem absoluto potest, quia natura progreditur ab imperfectis ad perfecta ut ignis non producit primo cal rem in funamo, sed paulatiirri, si intelligit primo modo, nihil concludit quia dicet
Thoirusta,quod nobilior et sectus, qucrn causae concurrentes ad intellectionem primo pol Iunt producere est conceptuSnψ-gis uniuersalis,hoc enim requirit ordo nariarae, quo ad imperiectiora; sic reto que rationem Scot con tra Scotum e dem modo respondet Franciscus Piccol.
Tab similiter sic uisurgit Si Maior Sc
t est absoluti vera,eigo Concludit, Suhd
conceptus speciei specialissimae erit phimum cognitum cognitione distinctari quia hic est perfectior conceptu quam conc pius Consus cognitus speciei specialissimae Est ergo dicendum ait Zoeb. quod haec propositio sumpta absolute, id
est secundo modo,est falsia quia causa naturalis non potest producere effectu in nobilii limum, nisi sit dispos an ut patet de materia prima, quae licet omnes formas Iecipere possit, non tamen illas recipit piri mo,quia non eth inposita licet ergo causae producentes intellectionem sint naturales, non anacia in prima cognitione ii
tellectus sunt ita dispositae, ut possint peifectissimum tisictum, conceptum producere , alioquin pro lutarent cONL Ptum distinctum speciei specialisiima , quod est contra Scotum , sustinet enim Scotus, quod conceptus speciei specialii
simae, est primum cognitum cognitione confusa,no distincta. Ocham diciti quod Oc., ratio Scoti concludit pro se, quia cocedit maiorem totum prii mim syllogi sinu, sed cum infertur , quod conceptus speciei pecialisti me, est conceptus nobili scsimus, negat hoc .subinfert ipse Mino rem , Dod singulare est nobilius specie specialissima, propterea Aristot. in Praedicam ct i cap. de Substantua, diccbat,
717쪽
quod prirnae substantiae sunt nobilissime, ergo sic omnes fere Philosophi hanc
rationem Scoti contra Scotum , pio seipsis valere dicunt me obiectiones videntur habere maximam Cul dentiam :sed hoc euenit , quia hec optima ratio Scoti a paucis est intellecta Responde: mus ergo ad has omnes oblectiones ,
patebit efficacia rationis Scoti. Ad primum Caietani, Pererq,dico, quod Scotus intelligit in sua Maiori sectindum sensum, ita quod hic est sensus.
Causinaturales non impedite agunti cundum ultimum sue poteritie, propterea producunt effectum nobilissimum absolute, quem possunt, ideo cause producentes intellectionem,cum sint naturales producunt conceptum speciei specialissime, quia est nobilissimus cum impugnatur,quia natura procedit absim perfecto ad perfectum, per exemplum de glariquia paulatim inducit calorem. Respondeo, quodie obiectiones nihil obsunt propositioni , ii quia hoc proti nit,quia corpus, in quod inducitur ignis, non est recte dispositum, propterea nostatim inducit perfectum colorem,& hac
eadem causi natura procedit ab imperi cho ad perfectu, quia agens naturale, ut plurimi reperit resistentiam ex parte passi: at ubi nulla est indispositio, neque Iesistentia, nulla potest assignari ratio propter quam ages naturale primo non pro dii catilliciti nobiliorem, que potest absolute.Scoti aure Maior propositio dicit, quod causiae naturaic naturalitet agentes,&nsi impedite, primo producunt ecfectum nobiliore,quem pol Sut absolute, adeo quod Maior ita circii stationata, proculd tibio est vera. Item, quare in Pine pro discunt nobiliorem ei sectu quia sunt optime dispositae,&nullum est impedimentit, ergo et in prima intellectione si simidisposita optime effectu nobiliore producet. Tota difficultas itaqtie est in Minoire,&tuc augetur difficilitates: qa accipie-do Maiore propositione lationis Scoti in sensu preexposito, tunc Aduersari negat Minore, scilicet, quod intellectus sit dispositus & non impeditus,opDi te ergo probare Minorem,quam ita probo bi in intcllcctu in primari Hellectione est alioua
indispositi, vel haec est positii in nri
protienit, eoqiua des catali situ ictui, quod ei est neces Et tu ad iri tau
ne,&propter desectum is tu, test toto impetu agere, tam eiii
spolitio priuatiuari vel hac indispositio prouenit ex aliquo impedimento positiuo existente an Ipso intellectit, quod impediat ipsum intellectum, &debilitet sitiere tardet, ita quod non posui toto impetu agere sed neutrum istorii est dicendum, ergo neque etiam est dicendum, intellectum in prima intellectione esse indispositum, Maior huius rationis est euidens per sufficientem diuisione necesse est enim quod quaelibet indispositio contineatur sub altero illorum membroru Minor probatur &primo, quod nihil deficiat, quod requiratur alii uellectionem; tenim solii in intellecti is agens,&possibi is phantasma species in eum Me requiruntur ad intellectionem in praeter arcnihil amplius es hoc conceditur ab Ad uersiarijs alias osteti iam in quaestione de ossicio intellectus agentis; licet enim aliqui istorum speciem intelli etibilem negent, tamen nemo alia plura
quiri ad intellectionem auerit, modo haec Omnia inqti actique intellactione necessario requiruntur, quia defici si te altero istorum, nulla prorsus intellectio habet ii test ergo etia in prinia uitellcctione haec omnia adeste debent,alioquin,neque illa
prima intellectio haberi potest, ergo nulla adest indispositio priuatiua,id est, in prima intellectione nihil necessarium ei desici liquod vero nulla adsit in dispositio impcdicias, siue quo intillum adsit impedimetiatum debilitas,vel retardans, vel prohibens intellectum, quod nos dicimus indispositioilem posititiam, probatui quia istud impedimentum,uc esset A. Hiellectus agentis,uc intellectus possibilis, vel ex parte phantasmatis, non est dicendii quod sit ex parte intellectus agentis , vel pol sibilis, secundi in Litinos, quia i nent, quod intellectus agens,&possibillis, realit ei sint unus inici lectus, Muna esset
tia, quae est actu primo perfecte, sic nullan habetioditi uitionem, meque secundum Zab rella, tu sustinet, quod
718쪽
intellectus agens est Deus, hintellectus possibilis est potentia pura passiva, dans esse substantiale homini , quia Deus est perfectissimus, Mintellectus possibilis est in actu primo perfecte, est capa et oium
intellectionum tandem omnes hoc cocedere coguntur, a intellectus est forma substanti relis habes omne perfectione substantiale sibi requisita,neque suscipit magis,vel minus indies, Dium recipit pei fi ctionem accidentalem,cum res intelligit; Qtiatum est ergo ex parte intellectus nulla est indispositio, sicia in prima intellectione, qua in alijs,presentato sibi obiecto, totis viribus agere potest,cum quatuest ex se, sit ita perfectus in prima intellectione; quam in alijs: sed neque adest impedimetu ex parte phalasmatis: quia phatasma existes praesesi Iuellectui,Iepraesentat quidquid in se continet, &est reptaesentativum natural ergo nihil impedit, quin intellectus agens, ves fecitdum alios possibilis, versans circa huiusmodi phan
lasma, non agat totis viribus, sic producat conceptum nobiliorem, quem prodiicere potest ex illo phantalin ite. Q iota siquis uicari quod intellectus cst age, uiuu-rale, agentia naturalia sunt talis conditionis, quod incipiunt ab imperfectis,in te duiu ad perfecta,&sicilitellectus peius producit notitiam coceptus imperfecti ris,quam magis perfecti, contra hoc iam dictu est, quod si agens naturale sit perfectum,hab soli mi, clarum est, quod totis vitabus agit, quantum est ex se;vnde sinetentiani Ledam naturalia reperiuntur , quae incipianti mi tuis perfectis , stendant ad magis perfecta;veluti,contingit, ut plui innum, hoc prouenit, quia non statim sitiat agentia perfecta , sed paulatim perficiuntur rit ignis in principio non producit perrectissimum calorem, qui aec meta perfectus, sicuti est in fine, confirmatur hiaec ratio Scoti. Si intellectus noti posset producere in prima intellectione cum alijs causis conceptum nobiliorem,quem potest, no posse et amplius illi a producere, quia in hac prima intellectione,cum sit agetias naturale , similiter aliae cauta ad intellectionem conuenientes, sint naturaleri agunt
totis viribus effectum ergo, quem tunc
producere non possunt, nunquam producere potentiati nisi persectiores sint quis dillis repugnare ostendi inus: quia non suscipiunt magis nec minus, ter hoc in pugnatur respolisio Caietani, dicit enim, quod intellectus nobiliorem conceptuni paulatim producentiam id sint agentiae naturalia, quod prius producunt i sectu imperfectio rein postea nagis perfectum, ut Leo prodiicit Leonem, non tamen in principio generationis i ducit Leonem,ita intellectus pmducit prius erignitionem conceptus minus pei secti, utentis, deinde magis perfecti,, tandem speciei sipecialissimae, qui est in alijs persectior Haec responso in litam non valet et quia ad productionem Leonis , conca runt multa alia agentia prarier Leonem, ut Infiticntiae testes , meus , ut alias ego in hac materia dicam immo co, sitati reanumtia alia persectius,quod esticere potest in generatione Leonis, est productio seminis, quo emisso Leo nil amplius agit, sed leena fouet, Maliae virtutes caelestes coadiuuant, seperticiunt fetum ;&denique quando cause naturales sic paulatim procedimi ad producendum eriectum nobilior semper et lenit, quia aliqtud necessarium eis deest, vel aliquid impedit,ut supra diximus, quoniam penitus est irrationabile dicere, causa est naturalis, naturaliter agit, unon est impedita, tamen prius prini utat et lectit mignobiliorem, seinde nobiliorem, hocc
go non potest euenire in intellectione quia ad eam nil aliud concurrit, nisi intellectiis, phantasima, quod si intellectus cum pli ima a te non potest proclucere primo effectum nobiliorem, numquam illum producet et quia nulla alia virtus ad hanc lues lectionem concurrit, neque ip:d intellectiis,vel phantasim susciperent persectionem maiorem, qui habeant in principio, quia utrumque estinaciae primo perfecte, complete, tam in prima intellectione , quam in alijs. Neque similiter valet , quod ait Zaba- rellari scilicet, quod in lectiis possibilis se habeat veluti materia prima, respecti forinarum , qu. prius ricipit mrmas imperfect axi, deinde perfectiores non valet inquam quia hoc prouenit ita
719쪽
mictia, quia agentia naturalia sunt im-Pert ceta,&impedita di ideo non possunt primo in luce te in materiam primo formam perfectiorem at si esset agens perse sum , ut Deus, posset statim inducerculi materiam primam formam nobilissima. In proposito autem intellectus est agens
perlechisiimum in suo genere, habet totam perfectionem quam liabere potest, Vest ita potens in principio,quam intine, loquendo de persectione essentiali, quae est causa intellectionis. Neque etiam vale illud, quod inquit Caretanus, scilicet quod intellectus noster non potest cognoscere speciem, nisi prius cognoscat
conceptus magis niti Vrsales,propter c ordinarionem Praedicamentalem, quinniam hoc quidem velum est in cognitione distincta, in qua unus conceptUS cIgnoscitur distinctus ab alto,ut nunc infra dicam sed in cognitione confusi non valet, quia in hac non requiritur cognitio distincta partium, ut cognoscamus totu, sat est cognitio quat iam rudis, aerassa de illa re, quae nobis ertur per phantas ina, secundum totum, secundum partes simul Ad obiectionem Zabarellae, hali ii, cum impugnat Minorem huius rationis, Miri. . sicctet , quod si uatellectus esset perfecte, is dispositus, produceret cognitionem di- qua, slinctam speciei specialis Timae, qui lucinata est perfectior conceptus./ui Respondeo, pro responsione notan-faci dum est, quod cognitio confusa requiri-irare utar tam ouam medium ad habendam di-
recen stincti in cognitionem res,est enim impos sibiles, quod cognoscamus aliqua distin- cte, nisi praecesserit in nobis aliqua cognitio confusa, hoc annuit Scotus in illis verbis, quae legunt post hanc primam rationem ibi ordo in generationibus, hic respondeo, per imperfectum,ut medium
est enim hic sensus, quod sicut in gener tione rerum est ordo, ita in cognitione quoque nostra est ordo sed ordo imperiectus respondet hic ut medium, quia in hac cognitione nostra ordo imperfectus,&confusus, interuit nobis pro medio ad liabendam perfectam, dis iliactant cignitionem reruta unde nisi egeremus hoc
ordine confuso pro medio in cognitione
distincta, intellectus noster phim intelle ctione cognosceret obiectum definitive sed hoc et ficere non po est; quia ad cognationem distincta requiritur cognitio multarum partium, qua prius cognoscinuis cognitione confusia, deinde paulatim diu stincte, sic postea cognoscimus res de finitive, distincte. Ad arsumentum ergo patet, quod intellectus in prima intellectione non potest cognoscere speciem specialii simam
distincte: sed hoc non prouenit ex parte causarum producentium intellectioltein, sed ex parte effectus, cilicet, notitiae d
stiliche, qua no potest poni in esse nisi pre:
cedat cognitio confusa Exemplum, ut aliquis alloquatur Regem, necesse est, quod primo alloquatur ministi os, qui illi in inducant ad Regem , modo quod ille non
alloquam primo Regem, non prouenis
ex desectu suo,vel impotet latica, Ied ex cori-ditione curia Regis, ita,quod inici lectus
noster non intelligat primo conceptum distinctum speciei, non est ex defectu intellectus,vel phantasmatis, sed ex conditione cognitionis distincta speciei, qu .epra requirit cognitionem confiisam, ideo intellectus primo habet cognitionem co-fusiam, in illa producit et lectum nobilissimum. Sed quis dicet, ergo inordine obie- distincte cognoscendi via originis primu
cognitum erit species specialillima, pro pter eandem rationem: quia si int eaedem causae naturales, non impeditar,ergo iaillo ordine distincta cognitionis producent quoque nobilissimum effectum pii mo quem possunt; tamen hoc est contrari , tum, qui sustinet,quod magis uniuersale est primum cognitum in cogniti - , ne distincta. Respondetur,quod hoc non se Nitur incognitione distincta, quia in edistincta cognitione speciei specialissimae
requii ittar cognitio distincta plu-,-tium ipsam constituentium; ideo opo tet,quod intellectus prius illas cognoscat distincte, deinde cognoscet speciem specialissimam . Vnde ad tollendum hoc etsagium p test sic formari ratio, Causae natu lal ES,&naturaliter agente , .non impeditae, prinno pro luci intellectum nobiliorem, que absolute possunt L Hllo ordine me tulina, quem
720쪽
sue prius naturaliter natae sunt habere, quando natae suntlaabere varios ordines naturaliter ordinatos sed sic est quod causae producentos intellcctionem sunt naturales, natui aliter aueint. no sunt impeditae, es naturaliter natae sunt producer prius ordinem cognitionis confusae, quam distinctae, ergo asta pruno producunt et sectit in nobi Diorem, quem absoluto possunt in illo ordine, at ille conceptus est conceptus speciei speciali simae, ergo species specialissima est primu cognitu
Responsiones recentiorum ad alia ar. gumenta coli, non egent noua confutatione, lint enim illamet, quae ibi rei j-
A. Aci Ochum qiii dicebat, quod haec ra-rsisse tio probat, quod singulare est primum cocco,iniuim, quod ideo haec ratio facit pro cor pro nunc respondeo, quod haec ratio probat illud esse prinui in cognitum ab intellecti, quod ab eodem intellectit in telligi potestisci singulare non potest c gnoici ab intellectit, pro hoc statu, ut in proprio quaesito ostendam, ideo nihil habet Och ain aduersus Scotum, pro se,
dducuntur obiectiones contra alias rationes Scotis et rei ciuntur M. IV.CD se indam rationem Respondeter , I, Caietanus, quod ipsi non dicunt,
tori primum cognitu sint termini Metaphysicales, qui sunt comunissimi, quia isticis lint per maximam abstractionem , sed inquiunt, quod sigilificatum entis co- creti, id est, quid litatis sensibilis particu laris,est primum cognitum. Hoc sunt verba et tis: Puto quod velit dicere, quod illud concieiuni particulare, quid litas particularis, includit in se ens: quod ille conciolus entis in illo particii lati inclusus,est primum cognitiim, non ut est abcssia stracium, sed ut est in illo concreto Seduis optime hoc consutat Licheius: nam quaero de illo concepturentis vel est abstr
cuis ab illo particulari , tunc est ille, qui est conceptus Metaphysicalis vel est
conceprias particularis, ut contradistinguitur ab illo uniuei salisitatunc singularc erit primo cognitu an non magis unia
uersale, ait C est per se itidens manet enim in suo robore ratio Scoti. Ali rei pondent aliter, inquit talia rella, quaero a te scole, an s cntiae ecbeant Zop. ordinari siccundit in cognitionem distinctam, vel confusam si dicas, lucid secundum cognitionem distinctam , ut dicendium est ergo Metaplaysica debet poni in primo loco; quia secundum se,Mctaphysica est prima cognitione distincta , icargum Cnt una cist contrario; Lucio dicas, secundi in cognitici non confusam debere ordinari scientias, et gomimi ScCrnrmlnes deberent praeccdele, sic libri des Io,MMundo, in libri de Anima, lcberent pia edere libros Physicorti, quod est in nifeste falsum; vic argumetinim habet maxima absiarda squia i ordine doctrinae illiid est ultim una quod est de uniuersalioribus,crgo illud erit primuin, quod est de minus uniuersiilibus,ergo libri de Animalibus, laeteri essent priores libris de Physico audit ii, quod est absurdum. Haec obiectio dabarellae nulla est quia Reb-
procedit ex falso si in lamento, scilicet, citur.. quod scientiae semper cacant ordinari ordine imposititio, quod est falsum, ut dixi miis in quaestione de oldine iccirinae in Logicis Theorematibus: nam ordo doctrinae non respici ostram cognitic nemdistinctam, vel ccnflassem. Vnde Aristo t. S. Metas'. sices,tex Iud xit, quod ordine
dractrinae illita est primum, unde quis O-cilius addiscit no apposuit distanctius, ideo videmus Aristot aliquando pra pCnere minus uniuersalia magis uniuersiali
bus,vt fecit in primo Physicorti, ubi prius egit de principi j corporis generabilis,
quam de principiis corporis naturalis ectamen principia corporis naturalis soni magis uniuersaliari, hoc autem socii propter nostra in faciliorem cognitionem, ut fatetur ipsemet Zabarella in libro de Costitutione philos phiae nati iratis; non e go est de efficiatia ordinis dotalinae, ut incipiat semper a magis uniuersalibus , notioribusnc bis cognitione distincta, sed quandoque ab uniuei salibus, qua loque minus uniuersalibus, totis nobis c gnitione confusia prout nos facilius res addiscere possunius Hinc est, quod Ar