장음표시 사용
741쪽
hic, manc, c. sed cognoscere propriuconceptun elentialem singularitatis Socratis, quo ex is urinseco Socrates differt
numero ab alijs indiuiduis c differunt istae duae cognitiones quia prima non includit secundam, nec sucunda primam nam contingere potest, quod ego intu maliquod singulare,ut puta,video aliquod singulare exi tens in tali loco nunc, sed quid illud sit, an lapis, an lignum, veliquid aliud,ignoro et une habeo cognitio- non intuitiuam illius singularis, sud nonaburacli iam squia non cognosco conc2ptum eius, ct ignoro quidit Aliquando, non vidco aliquod ingulare eri tere, sed ex discursi intellectiis mei, ex alijs r bus redolis cognitis, venio in cognitionem auid illud sit,ut cognosco intolligeritiam Saturni, neque illam vult. Modo D. Thomas de singulari negat primam CC-gnitionem, scilicet intuitiuama quia inquit, quod talis repugnat intellectit no stro concedit soluin hundam, scilicet
abstractium,Scotus vero utramque concedit, quo ad oegnitionem abstracti-uam singularis, pro hoc statu erunt concordes,ut ostendam in sequenti quaesito, ubi ostedam, quod incellcctiis noster pro hoc statu non cognoscit singulare sub sceptu singularitatis , licet ipsum in se, ut dictum csti sit per se cognoscibile, sed so- Ium illud cognoscit si h conceptu niuersalis, sed quo ad cognitio non intuitiuam discrepat Scotus a D. Tlioma Grationes Scoti nunc adductae, probant necenario nunc, pro Ioc statu dati cognitionem intuitiuam in intelicini, respectu nimiis Iaris: nempo, quod intellectu cognoscat, intiteatur singulare sensibile remate riales Sed nota, quod cognitio intuitiua est duplexi, Alia enim incognitio rei exustentis in se, quae caeludit omnem mcciem, qualis est apud Thoologos cognitio Beatorum in Pariia,respectu Dei,qua Deum in seipso vident, absque ulla sp
cie ipsum repraesentante, qualis esset
cognitio oculi, si possct intueri obiectum sensibile,ut parietem sine specie sensibili delata per mediti in aeristi sic enim esset cognitio initiativa proprijs lime dicta. lia est cognitio intuitiua, quae estic speciem, sed per speciem senilibilem repta,
sentantem obiectum suberissentia,&glis conditionibu S, qua omnino in illo obiecto sunt,ut m scipso est, herculit,ut eiecognitio, quam habet visu de panete licet enim non intileatur parietetri in se
sed illum cognoscat per speciem Gabi 'lem, quia tamen illa species repri es eiu parietem cum Castentia , conuitioni hus singularibus, ideo Illa dicitur oretii
tio intuitiua ...Hiii similis est cognitio intuitiua in tollectusta sic enim ritellectia intuetur. singulare persi ecium sensibilem positam. in phantasia; quia enim haec species, prasentat singulare cum sua existentia conditionibus conseqtientibus, ideo dicitiar intuitiua contradistinguitur ab abstractati eiusdem intellectus, qLiae est cognitio rei per speciem repraesentantcni
quid litatem tantum, non ut existit, neque ut habet conditiones inditii dilant ,.
singularitates illas consequentes. Modo quod responsiones allatae ad ratione cicoti non soluant,probo non soluit primam rationem: quia maior Scotiest. Quidquid potest virtus inferior, il-
lud idem potes in superior . Respondet bibis
D. Thomas quod est vera cum hac limi rei citatione, sed non codem modo: quia virtus sit perior cognoscit eminentiori modo heco quod cCncedit omne illud, quod cognoscit sensus, illud etiam cognoscere intcs lectum, sed non eodem modo. Tunc sic arguo . Omnis viritis stipe ' tritior cognoscens quidquid cognoscit vi tus interior, cognoscit quodlibet obi
Cum, quod cognoscitur a virtute ins fioritased sinitis per te, de re vora cogn
scit obiectum singulare sensibiles, ergo hoc obiectum necessatio debet cogntici ab sitellectit, qui est virtus superior Scadices, illud cognoscit modo eminentiori scilicet, in uniuersali, Contra. Nihil potast intelligi in alio, quod in illo alio non coamtinetur sed entitas singularis sensibilis, non continetur in uniuersiali: quia sing lare sensibile repugna Vniuersali ergo singulare sensibile non potest cognosci sub Vniuea sali ab intellectu . Nec valet dicere, quod singulare nil aliud est nisi Vniuersale, de quod niuersale est idem , quod singulare,sed sine materialitate, conditi
742쪽
SINGULARIS THEOREM A LXXXIV. Mi
mnditionibus indiuiditatui bii Qqti talio non post in magis intelligere Socratem, est falsum nan secundum veritatem Sin quain Antonuim,ergo non est dicendu gulare assilit super niuersiale differen quod singulare cognoscatur per speciemtiam indiuidualem, quae est quid positi uniuersatis. Habes alias rationes pro hacuum,etiam secutiatini D. Tiomam quod Conclusione apud Antonium Andream ctimque illud sit. .Metaphysices,queutonsi s. Conclusi Praetereari illa conditiones materia tae prima Animastica, apud Franciscum les,vc Locus,Tempuri Quando sunt accolominetina, Zabarellam, alios.cntia realia sensibilia, qua non cliuidun Iauellus Metaphysices, tiaest. Ic, pos . tur in niuersalis ergo differt Singillare unica distinctione respondet ad omnia arab niuersali: ideo ficet intellectus co qumenta: qtiod intellectum cognoscere gnoscat Vniuersale, non propter hoc co Singulare, potest intelligi duobus modis; bo gnoscerer Singulare: quia est res diuersia et per se bl una Vel adiutus cogitativa. istra innano ab Uniuersali Similiter nec re Per se solum,non intestigit singillare, sed Nise sponsio adsecti adum valet,qui ad unam solum mediante cogitatiua immodicit, gnosco Vniuersate,non possum cognosco quod est cognitiual, qua cognoscit singil- re per illud uniuersale Singulare iensibi lare,non autem intellectus. Sed haec diale: quia est obiectum omnino ditiersum , inctio impugnaturiquia non videtur actimmo repugnans niuersali , sic non mentem Tho.vult enim D.Tho.quod potest contineri sub niuersiali. Cum er intellectus intelligat singulare, licet alio go sit certum, quod Intellectus cognosci modo,quam sensus Sed sic dicere, ut Ia- hanc propositionem Socrates est homo, vellus dicit,est omnino negare intellecta
ubi Socrates est singulare sensibile, signu cognoscere singulare . Sed qtiidquid sit
est,quod intellectuas cognoscit hoc singu de hoc, algiunerata facta impugnant de lare,Socratem secundum se,ut est sensibi directo hanc responsionem , ut patet des remateriale, non alitem in uniuei sali primo, secundo: quia probant,quod in- immo dicere, intellectius intelligit singu tellectus per se intuetur singulare, ut sin-lare in uniuersiali , est dicere,intellectus gulare. Etiam tertia ratio adducta proo- cognoscit singulare, sed quo ad concep pinione Scoti eandem validissime imputus uniuersales,non quoad singularesied gnata ecordamur enim singularium inici sic cognoscere singulare, non est cogno ligibiliam, uredos imus hanc proposcere singulare,sed nitiersale, sitionem,Socrii et est laomo, non est cogignoscere de Socrates quod est Substan taliua, quae faciat illam, sed intellectus ,
dia corporea tantum, non est cognosce quia discurrere,&compon re est opera- reipui messe hominem, neque esse Socra tio propria in te uectus,non sunsus dicererem autem, quod intellectus f.icit hanc in Praeterea,arguit Scotus 2.Sent dis . i. plexionem , quod non cognoscat hoc quaestione et .quod singulare non possit c extremum, sciat severam complexi gnosci per speciem,muersialis, siue in uni nem, est dicere apPrtum mendacium
uersali sic Sicuti se habet res adii ita quomodo enim unquam quis cognoscet ad cognosci: sed sic est,qtiod singulare ad aliquod ptaedicatum inesse alicui subie-
ditentitatem positivam supers uniuer clo, si subieci timipstim in se non cogno-
salivi dichtim est in quaestione de Indiu stat, cognitio enim complexa pra suppo, duation ergo uniuersale cognitum, non it incompleram. potest esse ratio perfecte cognoscendi sin
gulare secundum totam suam cognosci Solutio rationum Aduecariorum.
bilitatena , Vide aliaS rationes Scoti in eo Cap. III. dem loco, qua rutilasiunt circa cognitio
neni Angelotum, illas non adducam. Drationes Aduersariorum.Ad pris. . Praeterea arguitur ab alias Species uni naa ratione pro prima Coclusione uersalis est indifferens,ad hoc, ad illud negatur Maior,quam eme falsam arguen singulares ergo per speciem uniuersalis do contineam ostendimus.Adprobatio-
743쪽
nem nego qu i intellectus noster intellisat solum abstrahendo speciem uniuersalem a singularibus dixi enim, quod datur duplex cognitio intellectiva, scilicet
absti activa,&intuit tua: verum est, quod cognitione abstractiva non cognoscit singulare, sed cognitione intui. tua maxime .
Ada. Ad bcundam dico , quod revera ibi Aristoteles quando dicit actu intelligibbla esse sine materia, vult intelli et ibi tela
bere esse uniuersia leuiam uniuersale est sine niateria indiuiduali, conditionibus illam conseqtirentibus,, sic hoc est acinintelligibile; Singulare autem, quia est cuconditionibus indiuiduasibus non est actu tolligibile, sed potentia;&qti bd hic sit sensus illius loci, probari iret ii ia si in leb Iigeret ibi de materia, qtiae ei par Compositi, nulla qui id ita materialis esset intelligibilis, sic de rebus nivi iralibus nu Ila esset scientia. Inlii per, pecies sens h lis esses per se intclligibilis ut haec spectes albedinis quia est sine ma eriar, quod tamenon intendit hi A litoteles Tamen hoc argumentum non concludit quia ibi Aristoteles loquitur de cognitione abstrachitin, non de multa uari nam ut dicam insequenti, pro liccitatu quem solii mi uit Arist. intellectus no sic non cognomit singularia cognition abstractivari sub proprio concipia, sed solum sub conceptu uniuersi is: quia cognitio abstractiva est propria , re vera cognitio intellectus,ex qua scientiam conlicit Hinc saepe dicit Arist. ii od intellectius non cogia
scit singularia, nCn tamen negat, Uincognoscat ea cognitione intutua: sicco
cedo, quod singillare cognitione abstr cstiua pro hoc statu , non est cognoscibile actu, isti licet sit propito concepturi sed potentia, scilicet In uniuersiali, quod quiadem uniuersite sic solun est per se intelligibile. Ads. Ad te tiam dico, quod entia alia sunt solum intelligibilia, non sensibilia, alia vero sunt intelligibilia, sensibilia:&hoc voluit innuere it, Alistot non enim
negauit, quo cliensibilia sint intelligibilia; vel dicamus,ut supra , quod illa distinachio vel natem imber de cognitione abstinctiua,de qua ibi Aristoteles loquitur,
non de intuitiua Vndei edo, quod alia sunt, quae sunt intelligibilia ab in te lecta cognitione abstractiva, Gilla, i in sensibilia: alia, qtiae iunt sensibilia, licnon sunt cognoscibilia tali cognitioneat, stractiuaulla sunt uniuersalia,
Ad quartiim dico, tuod intellectus a auigens ponitur propter Cognitione abracti
tiam, non propter initiit tuam est autem
valde necessaria cognitio abstractura . quia haecellinentialis : sed intuitiua est statis imperfecta pro hoc statu. Ad quintum dico, quod Aris .in eo lo
salis intellectili: alii uniuersale statum cognoscitur ab intellectit In densii, ἐ-
deo dicit Arist. quod iugulare cognosci
tura sensu, sed non Ob hoc necrat, quin intellectus idem singulare inici si gat. Ad scxtam, proni inc illocumquemo aesdo intelligatur illa pio pos io Adargu mentum dico, quod singulare recipitii rprius per limpriti in phantasma in phantasta, hantasma autem illud non est inat ei tale sed spiti tuale,ut patet, tunc singulares ut in phantasia existens, obiiciturtiuellectui agentiliqui de illo pro hoc statu non producit cognitionem abstractia uana sub ratione propria singularitatis , sed solii ira sub ratione, nii tersa S producit vero de illo,utili singulare, intuiti
nem, sitie cognitioncm Iutuit illam, quq
rccipi tui in intellectu possibili , tunc Hrmaliter singulare cogi scitur ab intes lectu possibili, sic patet quomodo singulare recipitur in intellectu per modum recipientis
Ad septimam per eandem responsio aut . nemiuis fieri potest Ad octauam dico, quod di serentia potentiarum per obiecta est a posteriori , ideo non est prima, sic licet haberet
idem obiectum , non tamen propter hoc
seque ietur, quod ipsae potentiae non esset per sedistinctc tamen dico, quod etiam per obiecta distinguuntur, non quidem , quod una sit circa unum obiectum, alia circa alius sed quia una est circa una
partem obiccti,ut se sus est latu circa unuob: ectu, scilicet,circa singulare; alier v ro,sintellectus,est circa totis obiectu, scialicet singulare etiam circa uniuersiile
744쪽
INTELLECTUS THEOREM A LXXXV. M
Iiud, quam in colorem,siue in visibile; n que potest cognoscere aliquid sub com-
in uniori rationesqtiam sit color, visibile. Idem patet de iiij polent ijs, in respectu ad obiecta adequata Minor Sed sic est, ii od intellecti is nosteirertur in aliquid,&illi id cognoscit, quod tamen nocontinetur sub qmdditate rei in iterialis, sed solum sub enae in comuni ergo quid-ditas rei materialis noniast Oblet Lalma-dequatum intellectus, sed en incommuni. Milior probatur clui iitrici lectu Si
qui cognoscit Asclaphysic ilia, stamen illa non continentur ut quid ditate rei
materialis,quias par ita sunt a materiari
sed solum subente. mox itaque est, rac sic sequit tu Coraci usio , Mod obiectum intellectus estens. Secundo. Nullum desiderium nati arale ei ad impossibile: quia tunc tale desiderium essetfustra nihil tale autem facit
natura: at intellectus habet naturale desiderium cognoscendientia immaterialia, NUC non contii tentur sub quid ditatem teriale, sed solum ui bente, Crgo tale desiderium non est frustra, neque ad impossibile ergo potest illas substantias nitelligere, ergo obiecti im intellectus nostri a-ώ.equataim, non est quid tria rea materialis, sed ens Minor probaturi quia lateli ctus videias e fectum, desiderat cogno sic re causam cognita causa in univcrsali,desiderat eam Ct,gri oscere in particulari: entia autem immaterialia , sunt cause horum effectuum materialuim,hex hoc apparet Minorem esse veram , consequenter quod obiectum ad equatum intellectus . non est quid sitas rei materialis, sed eos in comm Uria. Tertio, reconcindit, quasi cum prima ratione Quidquid cognoscrtur per se, a potentia cognti tua, vel est eius obiectu in primum,vel coirtinetur sub illo obiecto en autem ut est communius re sensibili,
re quid ditati materiali, per se intelligitur a Metaph. ergo eras,&non quid duas rei materialis est obiectum ad equatum potetit intellectivae Maior patet ex dictis in prima ratione. Minor quoque patet: alioquin Metaphysica non est et icientia distincta a Physica Hec quo ad obiecinui
intellecti is ex natura potenim.
Ad nonam ex dictis patet , non enim Arist ponit intellectum differre sensu, quia sensus sit siri gularium, Mintellectus solum uniuersalium' sed quia sensus est solum lingularium, intellectus vero, ,- niuersaliuin resingulinium
Obiectum intellectias ad equatia, estens ex natura potentiar, sed pro hoc ata est quidditas rei sensibilis. Exponitur Opinio scoti, et comprohat ιγ Cap. I. S tus, i . quodlibetesiart. E. principali, a. r. Sent. d. s. q. s. ad A, di multis alijs in locis , aperte sustinet ,
ouod obiectum adaequatum intellectus ei natura polentiae, non est quidduas rei materialis sed est ens, quod est cominu-ne Uniuocum D D, MCreatur Subitantiar, MAccidenti. Pro hac sententia varias rationes ad diicit Sed est animaduertcndum quod haec allectio pertractatur,
in via Theologorum , ct in via Philos, phorti inivin via Theologorum quidem Don pote . negariri Principaliter autem Scotus ill im pertractat in via Theolog rum uides, ill .im examin ib in laetorematibus Theologicis Deo dante; talia in via Philosophorum illam pertracto Scotus ergo ponit duas Conclusiones. Prima. Obiectum ad equatum intellectus ex natura potentia essens in communi.Secun- d. i. Obiectu in intellectus adeo uatum pro
statu isto, est quid ditas rei sensibilis. Proprima Conclusione arguit Scotus multis rationibus , precipua est hec in via Philolbphic i, que simul impugnant opianionem D. Thomo asserentem,ex natura
potenti e Te quid ditatem rei materialis Pnino. Nulla potetia fertur in aliquid, quod fit extra obiectum stitam ad equa tu .Hec patet ex se illud enim est obiectum ad equatum potenti e qtio adaequat 2 ram virtutem potentie, ita quod potenti tilla non potest in aliud , quam in tale obiectum, alioquin non esset obiectum
ad illatum. Hoc etiam patet ex taentia qui . potentia vi sim, non potest in a-
745쪽
elusiae. vero consideremus potentiam intellectus quoad hunc statum accipiamus pro obiecto non quodcuque, quod intellectiis intelligere potest, sed se, tum id, quod potest mouere intellectum
nil aliam conclusionem, qua est,quod obieci ina motivum intellectus, pro hoc stavi es tu, estqti id ditas rei sensibilis. Ex hoc pa tet quod Franciscus Piccolomineus non secte protulit mentem Scoti primo libro
de humana mente, C. S. Haec conclusio habetur a Scolori Sententiarum, dist. 3. q. 3.in calce quaestionis, an verum sit obiectum intellectus, soluendo unum dubius itera F, quodlibetis q. r . loco citato supra Ad hanc Conclusionem habenuis duo fundamenta;vnum secundum Theologos; aliud secundum Philosophos S cudum Theologos diceremus, quod hoc proueuit ratio ire legum Diuinae Sapientiae, quibus stabilitum est, quod pro hoc statu solum illa intelligamus , quorum species in phantasmate relucent, , iterior ratio talis ordinationis potest adduci pqna peccati Originalis: nam ait Augiis .
de Trinitate, lib. cc.cap. Climo, ut refert Scotus 1.Sentent.dist. 3 N. S. soluendo piimum principale, quod causa cur acie ii xa non possiimus videre ipsam lucem, scilicet e ternam est in nrmitas: hanc inficinitatem nos contrarit se propter iniquitatem, ibidem testatur. Sed dimisso funia clamento Theologorum , cum Philos, pho dicimus, quod causi est ordo,& concordia potentiaium naturalium antinae
in ope ando, sic enim disposito sunt,qito domnes operantur Circa idem:vnde, tam sensitis exteriores,quam in tetriores, tali
tellectus,versantur circa idem: illud enim quod demitura sensibus externis ad sens is internos est, quod a sensibus internis cognoscitur, illud idem phalua sima est circa quod speculatur intellectu g. Cum ergo omnes ista potentire concordes sunt in operando,&circa idem, licet diuero modo,&excellentiori modo una, quam altera, sequitur,quod nihil positi mouere intellectum nostrum , nisi quod mouet sensum id augem quod movet sensu in ,
est talum quid litas rei sensibilis , ut dictum est in proprio quo sito: ideo iure sta- utitur a Scoto quid litas rei sensibilis pro obieci ,:lche Velle tisinstri pro hoc tibi; in nota, quod per quid ditatem sensibile in rei , non intelligit solum ram quid sitarem sensibilema sed uidquid includitur virtualiter,uel lentiali ter, vel causaliter in illa quid ditate serisi
bilin Sc hac de causa intellectus potest eo gnoicere Substantias abstractas,hi nulla alia, quae non sunt proprie sensibilia petquid litatem sensibilem cognitam cita quod pro hac Concitatione possumus sic
arguere; Illud obiectum ad aequatum intellectus, quod est aptum mouere potentiam intellectivam , millam reducere
ad acti im sed sicest quod solum illud est quid ditas rei sensibilis, ergo quid ditas rei sensibilis cst obiectiun adaequatuintellectus. Minor probata est: tria omnis nostra cognitio ortum habet a sensu meae dictis in ordine intclligendi patet. Maior quoque est clara cx ratione obi cti ad aequati id enim solum est obiectum adaequatum, quod mouet aliquam potentiam, eam solam, ulla potentia non
potest in aliquid aliud pra terquam in illud obiectum et supra dictum est. Hinc patet, quod Franciscus liccos
mineus lib. I. de Mem humana, cap. 2 O.
coincidit cum opinione Scoti , licet ipse arbitretur aliud sentire Scotum nam in eo l. c. ait ipsemet, quod obiectu propriuduob modis accipi potest Vel pro omni eo,Pest aptu natu intelligi ab intellecta quouis modo, sic omnis es sientia est obiecti metis. Ecce quod coincidit cum prima Concl. Scoti, quae est, sens est obiectu
adaequatum potentiae ex natura potentiae .
Dicit dei itile, quod accipiendo obiectum proprium adaequatum , pro eo quod est
aptum natum mouere mentem , vel per
suum pilantasima , vel per phantasimam propDorum accidentium existentium in eo est quid ditas rei materialis . Ecce quod i aec Conclusio coincidit cit secunda Conclusione Scoti, quae est,quod obiectu adaequatum pro hoc statu, scilicet obi ctum motuum est quid ditas rei sensibilis: na, s ipse intelligit per iii iditate mateliale, idem nos intelligimus per quid ditatem sensibilem quia oes intelliguntis illud, Iaod potest mouere in tollectum ni Sed tamen est hoc strum ad cognosccndum
746쪽
INTELLECTUS THEO REM A LXXXV. 6 s
hoc notanctu,quod melius, basis proprie loqui ur Scotus , quia quidditas rei
materialis no mouet intellectum nostru : nam ut supra patuit, Substantia non mouet intellcctum, neque illum minuitat
ad sui intellectionem, sed est Accidens quid ditas autem rei materialis signiticat proprie quid di t. rem substantiae materialis quia materia est Substantia, pars Substantiae materialis et ideo non possumus iure, proprie loquendo, dicere quod quid ditas rei materiali moueat in-
aurem rationem dicit,quod obiectum debet proportionari potentia in modo essendi. Vnde si modus essendi rei cognito, cxcedat modum essendi potentiae cognoscetis, necesse est etiam quod cognitio illius
rei cognati e sit supra naturam rei cognQ-scentis: adeo,qtio secundum D. Ilio m. Omnis potentia cognoscens ,ec natura sua habet,quod cognoscat solum ea, quiae habent eundem modii messendi, quem habet ipsa potentia in natura cognoscensu, quod si habent diuersum modum Cisen
tellectum, sed est Accidens quod est pro di a re cognita,ipsa res cognita est unproprie sensibila sic quid istas acciden tui portionata tali naturae cognoscenti, ii
est,' tne mouet intellectum, v Substantia
dicitur mouer intellectum, pro tanto,
quia moliet intellectum , non per se , bd mediantibus accidentibus existentibus in ipsamet substantia, Se adeo dicedo, quod obiectum motitium adaequatum intellectus est quidditas rei sensibilis magis proprie loquimur; confirmatur: lina dii mdicimus quid sitatem retinatet salis esse
obiectum videntur coprehendere quid-ditatem accideritas, que primo mouet in tellectum, quia accidens non est proprie Ioquendo,materiale, quia non constat ex materia,ex qua,sed solum inqua, ut longo sermone docet Arist. a. Metaph ante textu 16. sed solum dicuntur materialia: quia insunt subitantia materiali,ideo rectius dicimus obiectam Otiuum ladae quatum esse quid litatem te sensibilis, quia sic explicite, proprie ex Plima nulSobiectum motivum intellectus.Rationes autem ibi addi ictae proqiud sitate at
riali concludunt quae concludunt pro quid ditate sensibili, cum pro uno, ae
Exponitur opinio D. h. cum Dis fundamentis, et rei citur cap. VI. Irca primam CCnclusionem est dic sensio inter Scotum, D. Th. nam
pore, aperte sustinet, quod quidduas rei materialis est obiectu adaequatum intellectus nostri,ex natura potentiae, Uae iit Mnim ibi, an intellectus noster proprijs viribus naturalibus possit videre sientiam dui inam diespondet negati uetaehuces
Illam rem cognoscat,hoc est per modum s pernaturalem non autem naturalem Ratio liuius fundamenti deducitur vlt rius ex alio fundamento,neni pet,qui Cognitio coiriingit secundum quod cognitum eii in gnoscente, cognatum autem
est in cognoscent per modum cognoscentis,uii de ii modus essendi rei cognitae sit diuersus a modo essendi naturae, gnoscentis, non potest recipi in cogniscente, me non potest ab illa natura cognosci quia pro tanto res cognoscitur pro quanto est in cognoscente. Hoc ia-bito fundat nento, facit distinctionem et triplex est potentia cognoscitiua;Allia est
omnino coniuncta materia in essendo, de operando, ut sensius, qui utitur organo in operando Alia est omnino separata anaateria,&in ei Sendo in operando, ut intellectus abi tractoriarm Alia autem est coniuncta materiae in essendo solum sed non in operando, ut intellcctus nolleret quia non utitur organosta igitur, quae nohabentesi e,nisi in materiit indiuiduali,&signata, cognoscere est nobis connatur Ie,eo quod antina nostra,per qua coon scimus est forma alicuius materiar,& tuc habent clandem modum essendi res cognita tore tia cognoscens haec autem, quae suluia materia signata ,habet duplicem modum essendi in illa; Alia enim sui omnino in illa, quoad ei se, quoad cognosci, ut singularia, laec cognoscit medii te sensu,qui ei potentia coluncis materie,&quoad effiei, quo ad operari; alia sui separata a materia quoad cognosci, sed non quo ad simul sunt uniuers
lia,quae quides intra iugularibus,sed no
747쪽
intelligintur,ut in singularibus, sed ut abstrahuntur, haec 'enoscit intellectus,qui est potentia cognoscitiua coniuncta materiae, quo ale e quia est fiorma at Vae ea non quo ad operari, quia oper tuc inrorgano illa vero, qine fiant sep rata amat tria quo ad oes , quoad C sn , , ut intolligentiae, cognoscuntur ab unes eo strato a materia quoque , quoad erili, re quo ad Operari, sic concludit, quod intellectus noster ex natura potentia non potest cognoscere osIentia
Dei quia est separata Lirinteria, quo adesse, quo ad cognosci, sic habet diuersuin modum tendi, a modo essendi intellecrtis ideo, quod solum animari stra ex natura potentiae potest intelligere quid ditatem rei materialis, sensus quideres singulares, intellectit vero quid litatem rerum singularium, Haterialium: sic res inquitur,quod de mente D.Thomae obiectum aequatum intellectus, stri, ex natura potentiae est quid litas rei
maleta alis. Haec est opinio D. Thomae cum suis fundamentis , ut videre est in praecitato loco,& alibi saepe Rhi Contra hanc opinionem sunt rationescitur adductae nunc supra pro opinione Scoti, secundum Theologos , quod sit falsa stendo in disp. h.c. 1 quod vero sit falsa secundum Philosophos , nunc probatur per rationes adductas pro opini 1 ne MUti probant enim quod nihil minus commune enti, potest esse obiectum adequatum intellectus, quidditas autem rei materialis est multo minus communis quam ens , sequeretur enim quod non possemus habere cognitionem de rebus
Metaphysicalibus, neque de intelligemtijs, quia non cadunt sub quidditate rei, materialis,quod tamen est falsurn Contra hanc eandem opinionem militant rationes, quas facit Antonius Andreas, et Metaphysices,quaestione 3.Praetinea,fundamentum, quo haec opinio innititur, est
falsiim , contra ipsum sic arguit Sc tiri verum est quidem , quod obiectum debet elis proportionatum potentiae, sed haec proportio non est in modo essendi , sed est proportio mouentis,& mobilis,obiectum enim mouet potentiam ad operandum.Tunc sic arguo.Proportio moti-
ui, mobilis requirit dissimillimi memm modo essendi;at proportio obiecti,
dinem in modo essendi circa mortuum&mobile,filsum est eri , quod ire, oc tio obiecti, solentiae debeat esse in imo do emendi,quod erat fundamentum opi nionis D. Tho.Maior probatur a simili in
omnibus,nam actus, potentia,Caula,&effectus, alia proportinnata in actione
patet , quod habent disimilem modum
essendi unde oculus videt Gelum tamen non habet motum est iacti similem Celo:quia ortum est in ita:ptibile, via sus autem Corruptibilis, Minor est cx se uidens,& conoesia etiam ab aliis.
Defensio pro . Thoma, ct confutatio eiusdem. Cap. III. I Auellus s.libro de Anima, qti estionei,
de obiecto intest lectus poni bilis, ape te ait,Smtum,&alios docipi, quia mentem D. Thomae notas creeperiInt, unde ait,D Thomam asserere quoque obiectu adaequatum intellectus ex natura potentiae esse ens, hoc probat in quaestione
prima de obiecto intellcctus,quando autem D. Thomas dixit quidditatem rei
materialis esse obiectum intellectus, Io-quitur de obiecto ad equam pro hoc statu, siue de obiecto motivo intellectus pro hoc statu manifestum est antem, quoahoc est quid ditas rei materialis , rideo frustra arguunt Scotus, ali contra D. Thomam.Si haec sirimens D.Thomae, pa- tot quod Scotus, ipsc concordes sunt, sed re veraciam non est mens D. Thomaeuut patet insipacienti opinione eius, quam retulimus clari ina est enim,quod Ioquiatur D. Thomas de obiecto adaequato intellectus ex natura potentia , unde assignan rationem,propter quam quid litas rei materialis est obiectum intellectus
sumpsit filiadamentum a natura potentiarum cognitivarum, non a statu,sidia xit animam nostram ex eo, quod est si, ma materiae , non posse cognoscere nisi ea,quae sunt materialia modo,quod an misi forma materiar, inpetit ei ex prapria natura , per hoc distinguitur ab
748쪽
intelligentiis;ergo cum dixit obiectuin intellectus esse quidditatem rei materialis,
locutas est de intellectu secundum naturam potentiae, non pro hoc statu tanti: imino loquendo de cognitione essentiae Diuinae , quam secundum Theologos habebit anima nostra in alio statuinit, quod illam non hiibebit ex virtute potentiae protriae intellectus,se . per lumen gloriae, ipetnaturaliter: quia ex propria virtute solum obiecta naturalia intelligeret
test ergo loquitur ex niatura potentiae in quocumque statu.Caie. Ideo Caietanus expositione articuli quarti illius,quaestione. r. inulta dicit,ut tueatur D.Thoinam,&quorum maxima pars pertinet ad Theolog :tamen prout stillicit ad praesentis quaestionis dilucidationem, pauca quaedain adducam, licet di incit diuodam sit colligere.quae sit eius sententia;dissicultatibus enim pressus modo in hanc pariem modo in aliam severtit Aliter agi ur res polidet pro D.Th. quam auellii , concedit mentem D. Thom e esse quo i quidditas rei materialis est obiectu . adae iliatum iti tellechiis nostri ex natari a potentiae, ut patet ex ijs, quae dicitia corpore illius expositionis,&respondendo ad arguin ala, maxime ad quaicum, i habet haec verba. iacedo,quod iiMellectus ex natura sua non potest quid dicatiue cognoscere altius quidquam sit natura animae hostrae; cum quo tamen itari quod potest per gratiam eleuari ad cognoscendum quid litatiue,etiam
inuniti non enim conuenit potentiam
eleuari ad cognoscendum aliquid quid-ditatiue,quod ei extra obiectum quid litanue cognoscibile a senaturaliter . Ex his verbis apparet,quod secudum eum obi cstu adaequarii intelle tu ex natura potCrie cognoscibile, ti id litatiue ab ipso est
eius de ordinis,& generis, cui est anima, neque aliud ens altioris generis, vel ordinis potes intelligi, percipi ab anima quidditatiue ex natura animaeranima aut est Didditas materialis , quia est forma materiae, ic obiectiam eius materialiter, quid litatiue cognitu in est quidditas rei materialis, quia est eiusdem ordini cum anima, Si vero loquamuri secundum gratiam Dei, potest quidein etiam
intellectus noster Deum intelligere , hoc est , quod dicit quidditatem rei inaterialis este obiectum intellectit ad. equatum intensiue solum, non extensiue, quia obiectum intellectus extensiue est Omne
ens, n Lin animi ex propria natura non
potest intendere pi is quam in quid diratem rei materialis: sed ex gratia potest extendere se ad cognitionem cuiusuis entis, etiam extra quiriditatem rei materialis ,&quia Scotus impugnauit filiadamentiiD.Thomae, ex quo haec Conclusio dedu-ta cur,quod Erat hoc. Potentia cognosces, Mobie tum cognitum , debent esse proportionata in modo essendiri ex quo postea deducebatur , quod cum anima sit Oriua in materiata obiectum eius et id, Ium quid litas materialisci Illud fundamentum nititur deciarare, Vcorroboraressed circa hoc multa dicit,quae quom do vera sint, studiosus lector discutere poterit neque enim omnia eius diota,MAduersariorum non vera impugnare decret ut, sed solui nubi doctrinam Scotti inpugnare, debilitare conantur quantum tamen pertinet ad praesens negotium, inquiriquod Scotus imponit litem D. Thomae falsum, nempe, quod dicat D. Thomas, debere esse aequalitatem, seu similitudinem inter cognitum, naturam C gnostativam sectis sum se, neque enim ait ipse hoc somniauimus)declarat deinde sensium liter , fundamentiam D. Thomae fatis perplexe, tamen habet haecvcrba liter hic docuit,quod inter cognitum , maturam cognotativam secur dum se exigitairnon excessus ex partec gniti,& sermo est de non excessit in modo estendi genetico, cognito quidditati ire, ac naturaliter quae verba perspectis antecedentibus, sunt implicata satis tamen videntur inferre secundum Caietanu fundamentit D. Thomae esse hoc Debet esse proportio inter gnitum, potentia cognoscitiuam,sic,quod cognitio quid litativa obiecti, non dcbet excedere modum cognoscendi potentiae, hinsuper debet habere eundem modum essendi, non quidem specifice, sed genetrice, ita quod Cebent esse eiusdem ordinis,& generiS, non autem cognitum debet esse altioris ordinis, ita quod modus essendi obloci co-Si gnita,
749쪽
Curi, excedat modum essendii tenti e
se, quod potentia cognosci tua, Nobiecha cognittim in V quasi i&si finita in modo essendi specinco siue quod debeant habere naturam eiusdem speciei unde arrauebat.Oculus videt Oelum, nec tamet habet eundem modum essendi, quia Gelu est incorrupto: le,visus corruptibilis E ce quod non habent eundem noduissendi in natura specifica, quia sunt diuersi-rum specierum; Sed non valet argumentum, inquit Cuerantis,quia sunt eiusdem
' generis in modo essendi, quia Caelum inquantum est visibile,est mixtum: siccognitum, nempe luna non excedit modum essendi oculi . Argumenta autem Scoti concludunt, quod non possitntelleemsdem speciei secundum se, secunduesse reale, sic non sunt contra D. Th mam. Et hoc fundamento respondet ad obiectiones Scoti,contra fundamentii ab
eo adductas,qu.ae Omnes fere Stat Titeologicae. Ad eam vero ratione, quam ego ex
oculo supra adduxi,inquit, patet,quod pcedit ex falso intellectu fundamenti D. Thomae,concludit enim quod obiectu,&potentia cognoscens, no polliint esse eiusdem speciei,&ordinis secundum esse naturae,quod non negatur a D. Thoma. Ad rationes contra Conclusionem non respodet, neque illas adducit, forsan quia puta Rodi ut, quod ClIerit extra propositi im Ueruincitur quod haec defensio Caietani ni illa sit, facile comicitur ex rationibus adductis a Scoto Primo,ipsa Coclusio est falsa scilicet, quod quidditas rei materialis sit obiectu
adaequatum ex natura potetiae, ut probat rationes ibi adductae, praesertim illae. Contra responsione ad rationes cotta CG
clusionem ulla enim potentia potest ullo modo attingere obiectu tibi improportionatum: sed sic est quod Substantiae immateriales per Aduersarios sunt obiectu improportionatum, Metiam entia meta- physicalia intellectra nostro,ergo intellectus noster nullo modo potet illas attingere neque perfecta modo,neque imperfecto, quod anun est falsum, mitior paret ei ratione Obiccta ad aequati,quae supe
rius toties dicta est pate etiam a simili iri
aliis potentat, is nania visus non potest viderea aquill iod non sit coloratum,neque enim presecto, neque imperas echo mo ne it videre sonum,ut saporem, quia haec sitiit extra simi obisectu in
Piacet ea,desiderium nostriam naturaus , non est ad cognoscendum illas Sub stantias imperfecto modo sed desiderat illas cognoscere quid litatiue,ergo ex iratura potentie: est inclinatio ad illas cognoscendas; hoc desiderium non est frustra ergo dicendum est, quod intellectus nister non est restrictas ad quidditates materiales 'noscendii in ex natura potes
tiae,sed ultra se eriendit, scilicet ad omne ens. Adiuiualue rationis quas non opor
Quod etiam fundamentum, te quo est Comlis,litia tum , probatur quia ut videttur glossa haec Caietani potest habere quatos . tuor sensus ad si immunari Primus est quod obiectum secundum cognitionem
quid litatiuam naturalem, non cbet excedere modum cognoscendi potentie;
gnoscentis.Secundus, ii od obiectum cognossens, potentia cognoscitiua, lebent esse equalia in modo e iuridi generico
scilicet, debent esse entitatis eiusdem g neris; Tertius sensus est, quod obieehum,&potentia cognoscitiua licet non sint eiusdem generis, tamen conueniat in m
do essendi generico,ut puta,quia virumque et mixtum. Quartus, quod obiectui, potentia, debent conuenire in modo essendi cognito genetico, icilicet,obiecto, de potentie debet competere idem genus cogito scibilitatis,vel cognitionis.Sed pro clara cognitione istitas theoreinatis ,
pro per piciendis erroribus Caietani, est notandum, quod verum est quide, qtiod cognitum recipitrua in cognoscente per modum cognoscentis scilicet, quidquid intelligitur ab anima, intelligitur eo modo , quo ipsa anima est apta nata resintelligere minia autem et apta nata m-telligereres solum per abstractionem,
per species intelligibiles, per phanta mala sensibilia,ideo quidquid intelligit, hoc mu lci intelligit,in sic lapis cognitustatua cognoicente pei modum cognoscUti Sa
750쪽
tis,qui recipitur in cognolcente per speciem suam, remediantibus phantasma-
, s. Ex hoc fundamento seqvitur falsitasse, primi sensus non enim ex hoc sequitur,
quod obiectu in ad equatum potentiet strae intellective secundum quid ditativa, naturalem cognitionem , non debeat excedere modum cognoscendi potentiae ipsius intellecti uetaquia tunc nullum erit obiectum ad equatum intellectus , quia quodlibet ens imperfectulimum, excedit hunc moduin cognoscendi intellectus nostri, secundum naturalem suam cogniti nem quidditativam:quoniam secundum sitam naturam est cognoscibile intuitiue, absque specie, absque phantasmatibus, absque sensu tim adminiculo, Miticidiori modo,quam pro hoc statu cognoscatur piopter enim hanc colligaentiam potentia ruin ensititiam cum ii uellecturi non potest intellectus cognoscere res perfectiori modo: at in alio statu lacidiori,&Cxcellentiori modo cognoscemus res, illaetit cognitio quid ditaritia, naturalis rebius plis, non supra vires illarum rerum c&h.ecratio apud Theologos vim haberi, Pr terea, quodlibet ens est cognoscibile, in facto cogia oscitur quid ditati-ue ab Angelo: quia cognitio quid litati uare est petrectior, quam possit haberi de illa re Angelus autem perfectissimo modo cognoscit quodlibet ens, etiam imperfectuli inum; hec non repugnat rebus, immo marinae competit Angelus autem habet alium modum cognoscendi diuersum ab anima, ut patet , ergo,iiodlibetens, excedit secundum propriam cognitionem naturalem, Muid litatiuam modum cognoscendi potentie nostre intellectiveri hediae rationes vitari non posssunt a Theologo.
i. -. Sed Philosophice ex hac propositione desumitur argumentatio pro nobis. Quia tunc omne en erit obiectum ade- quattim intellectus itostri, nullum ens
Caecedet modiim cognoscendi potentie in tellective, quod ipsi negantu probatur: Quidquid intelligituri, intelligitur e Imaodo,quo cit aptum natum intelligi ab aniana: Probaturri nam intellectus Dossibilis
est oinnia fieri, quia hoc modo sibi com-
petit,scilicet, per abstractionem intelligo re omnia , intellectiis agentis est omnia facere ut patet cxo.de Anima,&cori firmatur, quia intellectus intelligit omnia materialia , .im materialia eodem modo, ut patet deciatibus Metaphysicalibus . illa est cognitioqti id ditativa, lioqti in in lib. 11. Metia Phylices, in quo agitur de substatvijs abstractis,non haberemus praedicata quid ditatiua de Deo & Intelligenti js , qtia loci uicina de aliquo subiecto habeantis praedicata quid ditati-ua,illud quid ditati trecognostamus;Cum
ergo omne Cia recipiatur in intellectui stro secundu in modii in intellectus, stri,&ieci indum quid ditatiuam, maturalem suam cognitioncm omne ens Critobiectum intellectus nostri , licens incoinmitia erit obiectum adae litatum Praeterea,ex hoc admisso secundum eoru
intellectitin, non potest concludi, quod quid ditas rei materialis sit obiectura ad aequatum iri tellectus: quia quid litas rei spiritualis, ut species intelligibilis species
seia sibilis secundum qiud ditatiuam essentiam stram non excedunt modum Cognoscendi intellectus nostri alipta non intquid ditates inateriales, sed spiritu .ues,ut per se patet,&nos declaratii in alii Therarent Vede luini ne ergo obiectum da qua tui an non est tita ditas rei materialis .
sed quid sitas rei sensibilis, ut dixit Scotus in secitnda Conclusione, quae quide Coa
clusio non est vera cora siderado capacitatem potentia ex iratura potentiae sed pro hoc statii .Quod si Caietatuis velit intelligere de obiecto intellectus pro hoc stuualiquo modo posset conciliari, ut dictum
est capite . sed ipse intelligit de obiecto
adaequato potentiae ex natiar potentiae . Praeterea , inquit Caietanus in eodem i. m. Comento, quod radix cognitionis est, ut
viri cognoscit tua fiat res cognita: hoc fundatur ii per hoc, quod cognitu est in
cognosce tet per ni uni cognoscentis ex quo deducit, quod si natura Cognoscentis est inferioris ordinis, quam natura coegniti, non poterit cognoscere illiud ex proprijs vitibus quid litatiue, quia non potiteri illud, nisi modo siprio ipsi viriti timgnoscenti, quod est, non esse illud, nisi di-iminuta quada participatione, que ad ub