장음표시 사용
751쪽
si viem, id est ad cognitionem perfectam non suillast. Hoc fundamentirincitet. est talium: quia verum est itidem, quod cognitio fit,quia intellectus fit res cognita: dum enim intellectus intelligit lapidem,sit lapis per similitudinem, quia iecipit lapidis sipeciem sed dum inquati
qua ex hoc, quod anima nostra non potest intelligere substatias abstractas quid ditatiueaquia, potest fieri illas,nisi pripta modo,scilicet,per speciem, quod est fieri illas diminuite, consequentia est falsa qua si haec esset ratio propter quam intelloetiis non potest intelligere substantias abstractas quidditatiue, sequeretur quod antina nostra intellectiva non posse se intelligerere materiale quid ditati-u neque seipsam, non res materiales,
quia illas intelligit per suas species intelligibiles, &sicli tres materiales diminute neque enim anima intelligendo lapidem , lapis secundum est e lapidis perfecti, sed secundum eis diminutum, per similitudinem neque seipsiam: quia intelligit se per species aliarum rerum materialitim, heuadendo aliae res diminutili in illis intelligit seipsam .Hec er roratio est vanissima. t. V., Secundus sensus, nempe tiod inter obiectum ,& potentiam cognoscit tuam requiratur proportio in modo essendi generico id est quod sint entitatis eius dem generis propter iocenim D.Thom. ponit quidditatem rei naaterialis esse obiectum adaequatum intellectus:qtria anima quoquo est quid litas materiali , be sic sunt eiusdem genetis in entitate qui1 3. que est falsius quia intellectus noster intelligit platas, lapides,sim ineralia, stamen non sunt eiusdem generis cum ant-nia, quia anima continetur sub animali, illa vero nequaquam . Dices, licet non conueniant in hoc genere proximo animali, conueniunt in remoto, scilicet, in
substantia corporea . Contra pari ei 'o intellectus nostet poterit cognoscere ex natura potentia substantias abstractas quod tu negas, quia illae quoque conue
niunt in genere remoto cum animai
stra: quia continentur sub Substantia, sunt in Praedicamento Substantiae,ut etiaipsemet D. Thom fatetur Ad dices,
est tarma niateria allia sine materia Contra sufficit mihi quod conueniant inpenei viriuoco,quaa runc sunt uisdem ordinis,licet per aliquas di rentia postea cli crepent, nam etiam homo hieo sunt sub eodem genere, stamen per aliquas differentias diiserunt,uel ergo quando dicis cogntrum, virtus cognoscitiua d bent conuenire in modo essendi generiaco, intelligis de modo essendi generim
proxuno,uel remoto si de proximo ervo antina ex natura potentia non poterit cognoscere lapides, neque ligna, quia non sunt sub eodem genere proximo Si intelligi de remoto,ergo poterit ex na cura potentri intelligete substratias abiti actas ,
quia conueniunt stib genere remoto, scilicet substantia, illoc licet negarent Aucri Oistae, tamen homi me hoc admi tunt quia secundum eos oportet quod alternum, corruptibile conueniant ingenei e Metaphysico licet non Physico .
Prieterea, tunc non posseti intellig re ea, i. rLquae sunt in genere proximo, quia esset
extra hiechum adaequatum Praeterea,a- a. rp.
nima est Substantia. Qigantitas, Resatio sunt Accidentia;Accidens, Substantia in nullo genere conueniunt, sic di feriint in modo essendi generim, ktamen anima cognoscit accidentia quid liata liue Pr.rterea, proportio obiecti ad poten . iatiam cognititiam est proportio motus ad 'mobit hoc patet de obiectis aliarum p
tentiarum cognitarum,ut de obiecto sensu tim tu iacenim sunt proportionatadcumouere possunt potentiam, talis proportio non requirit similitudinem in modo essendi, sed potius dissimilitudinem, ut patet in obiectis aliarum potetiarum nam alius est modus essendi visibilis, alius oculi,sive visus. Nec tertius sensus est verus, scilicet,di Grece quod conueniunt in modo essendie, generico, quia ambo sunt mixta quia si
similitudo modi essendi esset ratio cur biectum posset mouere potentiam cognitiuam,qtianto obiectum effici similius in modo eleendi potentiae,tanto facilius cognosceretur ab illa potentia, Sic illa ,
752쪽
INTELLECTUS TUEOR EMA LXXXV. st
quae sunt eius lem speciei cum potentia bis est, qui det ei minat genus cognitionis
cognoscitiua,tain proximiori genere, facilius, clarius, distinctius cognoscet rentur: at videmus oppositum, quia intellectus facilius cognoscit accidentia, quam substantias Minter substantias illas,qVae magis distant i homine, quam hominem , ut lapides, plantas, c. ex horti in enim cognitione venit in cognitionem ho
Si quis autem assierat Oilet loqui in
quarto sen: u scilicet, quod inter obi ctum, potentiam cognoscitiuam requiram proportio in modo ossiendi cogniti, scilicet, quod obiectum, potentia snt eiusdem cognitionis generi, impribatur. gnitum, potaentia cognos ens, non possitnt conuenire in modo e siendi cognito, nisi quantum ad entitatem conueniat, quia cognidio, modus cognoscendi sequitur rem, quali S est res, talis est eius cognitio, siue modus cognoscedi eum: si enim obiectum cognitum habeat entitatem nobiliorem potentiare gnoscente, excedit proculdubio potentia cognoscentem in modo essendi cognito, unde est alius, Mnobilior modus essendi cognitioni,quae competit Angelo, quam antinae si ergo proportio in modo essendi Cognito, reducitur ad modum essendi secudum entitatem .ergo si inter obiecti im, potentiam per se requiritur modus idem essendi generice cognitum requiri-tiir quoque modus essendi idem secundum entitatem quia hic est radix illius,
tunc sequuntur argumenta coli, ut prius Vel alio modo formetur ratio Diacere obiectum cognitum quid litatiue, non debet excedere potentiam cognosce-tem in modo essendi, cognito generim(loquendo in hoc sensu est idem, quod dicere obiectum cognitum quid ditatiue, debet esse cognoscibile eiusdem generis cognitionis,cuius est potentia cognosces; at quod competat huic obiecta, ,huic tale genus,vel tale cognitioni genus,orietur ex entitate talis obiecti quia cogniatio sequitur rem, Milla est vera cognitio Uuae impetit rei, sicuti est , non est ergo modus cognoscendi,qui determinet rem cognoscibilem, sed entitas rei cognosci-hilis, siue modus essendi rei cognoscibuta hoc colligi tui, quod si in ter obiectum
cognitum si quiritur proportio modi ciginti, quod hoc prouenit, uia Obiectum,
potentia Cognoscens, habent Candimentitatem in gener &eundem modum
estendi in genere , hoc enim est fundamentum identitatis generis cognitionis. Si ergo inter obiectum non requiratur proportio entitatis in genere, neque etiarequiritur proportio modi essendi cogniti generici, siue non requiretur, quod sint eiusdem generis cognitionis: a per algumenta Scoti probatur, quod interobi ctum &potentialia cognoscentem , non requiritur proportio entitatis, siue modi essendi, eigo neque requiritur proportio in modo cognoscendi generico,& sic ruit defensio Caietani.
Et quod respondet ad exemplum octili, Caeli, quod Caelum habet eundein
modum essendi visibile clim oculo, non est ad propositum: quia Scotus solum adduxit illud exemplum ad probandum, quod non requiritur mici obiectiun , potenti.im proportio in entitate, Min modo essendi realio hoc concludit pei illud exemplum, luchi inritus, Oxium ,
sunt diuersi renti tali, , habent diuer . . sum modum elleiadi, ktamen oculus vim, det tam Plaeterea, tum dicit C tacta atim nus,qtiolintei obiectum, potentiam seoti cognoscentem rcstiiritur idcim modus redie.
cognitionis in genere: vel intelligit, quod .ri. requiritur idem modus cognitionis in genere proximo, vel remoto si primo m do, ergo anima non potetit cognoscere aliquam aliam rem naturalem a se distinctam. nsequens est apei te se Isium. Consequentia vero probatur: quia in dus cognoscendi aliarum rerum natur
lium, est per proprias species: sed animarmodus cognoscedi est non per propriam speciem, sic per species aliorum, ut ipsemet D. Thom Momne fatentur, ergo modus ellendi cogniti animaeli&aliartim rerum materialium Est diuersus genere proximo. Item , alius est modus cogniscendi Substantiae, alius Accidentis, ut in sequenti Theoremate patebit et quia Substantia cognoscitur mediantibus A
cidentium aed Accidens per seipsum: ani
753쪽
ma uicta est Substantia, senon Accides, ergo non post et cognoscere Accidens Sila telligat de genere remoto, ergo substantiae immateriales poterunt quiddit titie cognosci ab anima nostra, quod ipse negat Probatur Consequentia et quia habent eundem modum essendi cogniti
quem substantiae materiales, Laltein metet nere remoto: auia sicliti subitalitia mate riales cognostuntur per enechus Maccidentiae naturalia, ita subitalitiae abit ractae cognoscuntur per et Tectus, Maccidentia r u.n naturalium,ut patet, de eorum
cognitu est quiddN.uiuari quia cogniscuntur per conceptus proprios, sicuti etiam de substant ijs materialibus inuestigamus conceptus proprio per eoruinae fectus. Confit matur quia visus percinit
piara colorcim, percipit illum per speciem sensibilem coloris, tamen visus, sicilicet potetitia visiva, non percipi tui ab alia virtute cognoscente emn per speciem aliquam sensibilein, qtua potentia visiva non est sensibilis, licet organum eius sitiensibile,sed solum intelligibilis, neqtie enim ab ullo sensa exaeriori potest cognosci, ne-sueco sequenter a sensibus internis:quiae illi solum cognoscunt ea,quae sibi subministratitur asciasibus externis;alius est ergo modus cogiti, icendi coloris alius potentie receptiliae coloris est alius nedum specie, sed genere: qui. neque per speciem per pittir, uti color, neque potentia eiusdem species, sed a potentia diuersamon recte ergo infertur ex hac pripositione ver i. Ooiectum cognitum est in cognoscente per modum cognoscentis,ergo obiectam, potentia cognosces,clebet habere eundem modum cognoscibilitatis immo est omnino falla. Proba-tiir insuper Angelus cognoscit reS materiales, di sic res materiales recipiuntur in
scit res, ergo res materiales, angelus, debent habere eundem modum cognoscibilitatis: a patet, quod non sequitur sed est falsissim tim solum sequitur ex hoc fundamento, quod potentia cognoscens, non potest cognoscere res, quibus est incompossibilis inodus, quo talis potentia cognoscit,ut substantia a sensu.
Obiectiones nonnulls aduersu obliuione UScotia diluculitur, ta reiiciunia, ct ii verum se obiectum Iutellacius ab ia
explicatam, probarum qiiod Ensiit obiectum Intellectus nostia adae quatum, solent fieri variae obiectiones, praesertim autem istie ex Alphonii Tot tanos de Alrima, qu estione . des uno
Primo ergo mi tignat opinionem in
se,quo ad Concitisionem principalem. Illud non est obiectum adae quatum Intelialecitis nostra, quod excedit improportionabiliter capacitatem Pellcctu nostri Huiusmodi est Ens in tota sua latitii line,
ut dicitur de Deo, Cicatura ergo M. ior est euidens. Minor probat ut sui EnSin tota sua latitudine est obiectum da quatum iriellectus mini, ergo excedit capacita tetracti uellectus Creati Cons
qtientia patet quia Intellectus Diuinus excedit in illisit tua capacitatem uellectus Creati ergo obiectu eius quoque excedit in infinitum capacitatem Intellectus Crealia Confirmatur: Quia quandocumque duo Inic lectus se habent ex modum excedentis, excessit, quidquid adaequat
capacitatem,CXcedentis, Excedit capacitatem excelli sic se habent Intellectus Diuinus, tum inus, ergo Minor principalis probatur,quia Ens initia latitudine continet Ensinuunt,& infinitum: solus autem Intellectus Diuinus intelligit infinitum, ideo En in tota sua latitudine adaequat Intellectam Diuinum, de sicco
Secundo.Si obiectum adaequarum In intellectus nostri esset Ens in sua Communitate, sine aliqua rostrictione , sequeretur, quod Intellectus noster posset cognoscere Diuinam Essentiam, quiae est infiniata, sub ratione infinita Consequens est falsum ergo Consequentia probatur:
quia infinitum continetur sub Ente in Communi recepto; infinitum nun est Ens . Falsitas Consequentis est euidens: qiua sequeletur, quod Intellectus lo-
754쪽
inantis esset infini tus, quod est impossibile
Tertio . Si Ens sub ratione Entis esset
obiectum adaequatum IntellectuS humani,&creati, sequeretur, quod Ens inrita itum, non esici adaequatum Intellectui creato,sed excederetur ab Intellectu cream exquo sequeretur, quod Intellectus creatus esset plus quam infinitus; ns quens est aperie falsit imgergo. naequentia probatur,Nullurn inembrum contentum sub obiecto adaequato alicuius O-tentiar, adaequat illam poteritiam sed sic est,quod infinitum est pars subiectiva entis in Corni muni, Ens enim in Communi continet sub se En finitum , Minfiniatum,ergo infinitum Ens,non est adaequatum obiectum intellactus creati, sed exceditur ab illo. Quarto . Si En inquantum ens esset obiectum adaequatum Intellectus,sequ retur dari potentiam naturalem passivi, cui non responderet potentia activa natii ratis: ni equens est falsum,ergo: Antecedens. Consequentia probatur:Quia vcritates Theologica sunt Entia scibilia, tamen naturaliter Qui non possitiat, sed necesse est reuelari ab Agente supernaturali creato, Intellectus habet potentiam passiuam ad has veritates perficiendas,hnon habet activam .Falsitas ConseCuentis probatur. quia nil daretur potentia activa proportionata potentia passi-υae, ilia potentia paestiua frustra daretur
Pr aeterea, potentia passiua naria ratis,&potentia actitrii naturali S, non potentia supernaturalis, sunt Correlatilla, ergo,
posita potentia passiua naturali, lebet poni potentia activa naturalis ei respondes, quia Relativa sunt simul natirra, hesti inpossibile dari unum Relatiuum, sine suo Corresatillo. Quinto.Opinio Scoti nullum ponit discrimen in Ente quatenus est obiectum Intellectus Diuini quatenus est obiectum Intellectus Creati, quod Oinnino est impossibile. Sexto .Ponit Scotus multa fundamenta filia Primum, quia ponit En habereditterentias, per quas descendi in illa
specialia Secundo quia ponit, quod Ens
no praedictitur quid litatiue de passionibus , differentiis transcendentibus. Tertium , quia dicit Ens esse unius rati nis ad Deum &creaturas , qticae omnia videntur falsa, ut suis locis ostendere se
Caeterum me obiectiones, qu e potius iaTheologicae sunt, quam Philosophicae,
ex dictis fit pra, facile solui possunt magis tamen facile soluuntur ex prima disputatione primi libri Sententiarum, ex declaratione . Argumenti principalis Sciti, quod est illud idem, quod primo hic conficitur ab Alphonso, ab alijs r
proinde ego alias haec argumenta neglexi, nunc adduco, ut quibusdam satisfaciam
Ad Primum negatur Minor . Adprobationem respondetur , quod aliud
est obiectum naturalis inclinationis, naturalis capacitatis , aliud est naturalis attingentiae irens est obiectum ad aeqtiatum Intellectus creati primo modo tantum secundo modo est obiectum adaequatum Dei . Quod autem Ens in sua latitudine sit obiectum adaequatum primo modo , patetra alioquin Intellcctus creatu non pol Se recipere cognitionem ullam Entis infiniti, ut infinitum est sicut visus non potest percipere vllam cognitionem soni, quia est extrastium obiectum adaequatum . Et cum arguitur, Ens in tota sua latitudine est obiectum adaequatum Intellectus Diuini, Crgo excedit potentiam creatam , ideo illi non adaequatur in capacitate, sed
Respondeo ex coto in primo distinctione pilina,quaestione prima, ad tertiti principale quod idem cit obiectum ade qua tu Intellectus Ditiini,&Creati, quoad capacitatoria, sed est diuersitim, quo ad attingentiam: quia illud idem obiectum cuius uterque inici lectus est capax,maiori modo est attingibile a Diuino, quam a Creato, ideo obiectum intellectus Diui ni, non est maius in se, neque quo ad capacitatem, sed quo ad actum attingetiae, quia Diuinus illud attingit secudum omnem modum quo est cognoscibile non sic matus.Exemplum: visus aliquis perrectiis vialet a bum, ut centum, aliquis alius
755쪽
alius visus caecutiens videt illud album ut decem tantum obiectum utriusque visus est idern in ratione obiecti, iatione capacitatis; sed ratione attingentiae, perfectionis, actus est maior resipectu visus perfecti, quam vicis caecutientis . Ita lens in sua latitudine est obiectum intellectus Diuini, creati, nullum eth discrimen: sed ratione attingentiae, hactus circa illud maius est resipectu intellectus Diuini, quam Creati, quia D uinus illud pei cipit sub perfectissima ratione, Momni modo,intellectus Creatus imperfectisssime, non omnimodo. i. secundum negatur consequentia: quia ad cognoscendum essentiam in sint-
tam mmuxime sub ratione Infinita, requiritur virtus activa in intelleccii non uitlicit enim capacitas infinita et intellectu a uicin creatus habet activitatem finitam, ideo non potest attingere obiectu infinitum; tenendo autem intellectum si tum passive concurrere ad intellecti
item Des claram, lico, quod si visio creata infinita dari posset, intellectus creatus illam recipere posset propter suam capacitatem infinitam non potest ergo habere infinitam cognitionem ; quia illa dari non potest in se , non quia intellectus illius non sit capax, sit daretur. Ad Tertium. Negatur Consequentia. Ad Probationem respondetiir quod ens infinituri est pars subiectiva entis in si muni, non ut species essentialiter distin cha ab alia specie sub eodem genere, sed ut totum distinguitur a partesens infinitum enim se habet veluti totum respectilentis finiti quia ens diuiditur in illa per gradus intrinsecos,ut albedo in albedine, ut centum, Min albedinem ut decem , deo, potentia, quae habet pro obiecto adqquato Ens, habet etiam pro obiecto adaequato Ens infinitum, sic ex neutra
Ad Quartum. Negatur falsitas Consequentia quia sufficit, quod in tota mota dinatione emium, detur agens pomi ducens ad actum. Et per hoc patet ad primam probationem Consequentis, quod frustra non datur Ad Stain i mn dicitur, quod potentia ac tua,&pastuta sunt Relut tua, ideo posito uno ponitur. reliquum; at potentia activa naturalis . hoassiua naturalis, non sunt relativa, unde fiat pe potentia pastitia naturalis, deducitur adactum per potenta amictivam siti ernaturalem, ut in proposito.
Ad Quintum patet ex dictis . Autri s.
inum, quomodo Ens est obiectum ritet lectit Diuini, aliter,quam H Imani, licet sit obiectum utriusque ad ejuatum quia Diuini est obiectum ad aequatum inclinationis,&attingentiae, risectae, Hum ni est tantum obiectum adaequatum ii
Ad Sextum iamd ctum est de unaqua istaque illarum dipficultatum in proprijs locis, Ilico rematibus, ideo non sunt.
Ex dictis patet, quod Uerum non est 'obiectum intellec is proprie loquendo qquia non continet sub se omnia intelligi et' bilia, verum enim, quod est relati triim , '
scilicet, conformitas rei ad inellectum, intiles passi ociatis, ideo non continet sub se Iea'. entia abiblata intelligibilia,neque ipsumens cum iit eius pallio: pasio autem non continet sub se suum subiectum , potest tamen aliquo modo dici Veium esse obiectum inellectus quia Uerum est pastoentis, quod est obiectum adaequatum Intellectus illi inest in ordine ad Intellectum. Ens enim pro tanto dicitur Verta, quia est intelligibile ab Intellectu eo in
Sed de hac re de obiecto Volunta . atis , an sit Bonum seorsum tractamus se a disputatione. An Intellectus sit potentiae ,
n bilior volt intate;vel o conuerso res enim hic eget muli a discassione,ideo non potest hic pertractari.
Singulare non cognoscitur pro hoc statu, sub conceptu proprio singularitatis, cognitione abstractiva. Exponitur sententia Scoticum suis fundamentis di ratioue tu oppositum AODuuntur. Cap. Unicum.
HAEC propositio habetur in Scoto
pluribus in locis, in libris Sent.
756쪽
presertim E. Scnt .dis . . quaest. I t. Ibluen- . , secundam rationem pro Henrico; v , idici siquod licet singulare sit per se cognostibile, non tamen intellechas nostri illud cognoscit pro hoc statu quia hoc est imperiectionis in intellectu nostro; sed in lio stat ti,ubi intellechus non erit impers chus, illud cognoscet. Sed clarius habetur . Sententiarum dii tinctione s. qua stiones respondendo ad tertium principale,ubi dicita sit ad singulare est cognoscibile sub proprio concepticii rgularitatis cognitione abi iactiva, sed non pro
hoc statu . Sed clari illine ponitur in s. Sentea tiaraim, disti tristione io. quaeitio ae s. respondendo adiutinum principat ubi docet quain is causim intellechus ani-ina Chiisti cogi rosccbit singularia lubpro rio concepi tangustari talis cogniti, ne ab tractiva vitellectit aut Ein noster hoc non pollit efficere in via. Hanc Conclusionem ponit etiam aperte in p.M -- physi quae ih. s.&eam probat;&licet ea, quae inrui uestionibus illis Metaphysicalibus dicit, sint valde suspecta quia sunt valde unplicata, neque clara, sh dii plurimum quid clit aliferiere cognoscerest impostibile: tamen hac in re et satis dilucidus.& clarus, ideo poterit, nusquisque eum locUm videre. Ratio fundamentalis huius Conclusionis est haec adductae
ins .Sent loco citato, etiam I. Senten. distin. 3.quaestion. 6. respondendo ad prumum principaele, hira etaphylica quia
intellectiis noster pro hoc statu, non it telligit rem, nisi eo modo, quo sibi praesentatur a phantasinatibus: quia nilii est in intellectu,quin prius fuerit in sensu ne que enim intellectus potest ferre se in aliquam entitatem sine sensu, hoc euenit loquendo Philosophice propter ordinem, reconne suoneni naturalem po entiariam, quae sic sunt dispositae sed secundum Theologos dicimus, quod euenit propter pec tum,ut ait Scotus ex Augus in I.Sentad. s. q. s. patum antet quam soluat argumenta principalia sed stando in Philosophia,dicimus, quod intellectus coniunctus,in hoc flatu,non intelligit re, nisi eo modo, quo sibi presentatur a phantasmate phantasina autem non rCp Iaesentatrem sub conceptu proprio singi D
Iaritatis, sed solum sub conceptu naturae spectricae, vili uersalis;& ratio huius est: quia natura lingula is, siue singularitas, non est ratio in ditiua Potentiae sensititiae, sed natura pecifica, licet natura specifica non moueat, nil ut est existens in sin gillari, ut optimo declarabo in sequenti Theoremate ad mentem Scottia re verae secundum veritatem, ubi ostedam, quod sensus non cognoscit singulare sub rati ne singularitatis ita quod veritas huius Theorematis pendet ex veritate sequel tis Theorema iis . Hubem Sergo, quod intellectus pro hoc statu, siue in via Phi-tataphi,qui non nouit alti inarit Itum,qua praesentem, quId intellectus non potest cognoscere singulare sub conceptu singit laritatis .loquendo de cogetitione abstrachiua;quia a phantasia, Ne non potest abstrahere conceptum proprium singularitatis, non e lim potet tu alio conce' tu intelligere rein, iii si sub eo,quo re mouet sensum atriingulare non innuet sensum , sed totum natura specifica est quae mouet sensu ira:&sic intellectus solum abstrahit coiiceptu in uniuersalem , Unde siquis quaerat, quid in Sisciates, det ei minatior conceptuS, quem postim adduc
le hoc: hic non est conceptus proprius Socratis, sed competit etiam Franci O, de alijs indicii duis, demptis conditionibus
accidentalibu , quae non pertinent ad qti id di ateria,&Conceptum Et sentialem. t os stimus tamen pro hac Conclusione
arguere specialiter sic Ex Scoto in taph. quaest. I s. Omnis potentia cogit scens aliquod obiectum sub propria ratione potest illud cognoscere, distin guere a quocullaque alio, circumscripto omni alio ipso obiecto solo manente: sed sic est quoci intellectus nosterinia ei huiusmodi respectu singulta S,Cigo non cognoscit singulare sub propria ratione singularitatis; Maiores clara pervii Minor probatur inductione, Acci fitatur si gu lare signatum, ut Socrate , circumscribamus a Socrate locum, tempus figuram,&omne aliud accidens, quod non est ipsam et singularitas Socratis tunc intelle chus noster nesciet distinguere Socratem
ab alio singulari eiusdem specie , si ei
757쪽
ostendatur,circumscriptis similiter,loco, tempore, c. Non est ergo dicendum,
quod intellectus nostra cognoscat illud singillare sub proprio conceptu singularitatis.1. Hoc etiam clarum est experietia, quia pro tantonos cognoscimus aliquod sin gulare signatum, scimus illud distinguere ab alijs, quia intuemur in illo acci- lentia, quae non intuemur in alijs , quod si circumscribamus illa accidentia, profecto ignoramus illud singulare, neque scimus illud distinguere ab alijs eiusdem
speciei,neque alteratis. Hinc apparet comfirmatio Theorematis 8 . quia cognitio, quam nunc habemus de singularibus est cognitio intuitiua quia illa singularia intuetur intella Tis noster in specie
sensibilused non potest intellectus abstrahere ab illa specie sensibili conceptum
proprium singularitatis, sed solum conceptu in uniuersialis, sic pro hoc starii non possumus abstracti uecognoscere singulare se proprio conceptu,sicet intuit uecognoscanatis singulare ut singulare: sed haec cognitio uiuitii ix non est scientifica, sed abstractiva est scientifica Neque iit e duae cognitiones coincidunt, ut sit pra dixi, ideo non valet dicere: cogniscimus singulare intuitiue ergo abstracstiue quia cognoscere singulare intuitiust, et intueri naturam singularem tantum in accidentibus matta talibus inuolutam, sed non secundum conceptus particii lares;Sed cognoscere singulare abstracti uesia proprio conceptuseli cognoscere proprie singularem naturam secundum con ceptus particulares , ut puta Socrateitatem sine ullis accidentibus,taconditioni-Sτ. hus materialibus Hinc etiam facile conspicitur, quomodo singulare cognoscitur Zara ab intellectu: nam cum phantasma cogno fertur intellectui,intellectus cognoscit il-fσ- lud phantasma singulare intuitiue, quia intuetur illud totum,quod sibi a phanta- icia praesentatiir,lioc totum autem est sin-o EJue hoc facto, intellectus agens vult illud singulare cognoscere quid sit, sic quodammodo refiectit se supra singulare,& auxilio sensius incipit abstrahere co-ceptus ex illo singulari, siue fbrmare conceptus de illo:nata abstrahere est forma,
re conceptus uniuersales, ut suo loco diu
cam primo abstrahit conceptum speciei speciali sim e hic incipit munitis
abstractiva: deinde conceptiun uniuer .lem, species proximum, Sic ascendit ut diximus in quaestione deprimo cognito,
usque ad magis uniuersaletanodo Milari do intellectus in initio cognitimis a bstra ctitiae percipit conceptuu speciei specta sis lini e,singulatis dicitur cognoscere linia gulare,quia cognoscit eo modo, quo potest, cum non positi cognoscere illud sub proprio conceptu singularitatis. Habito, ordine confuso, cflectitur, si sescendit vi que ad speciem speciali sumam,ibi autem circa singulare laborat iterum, ut abstrahat conceptum proprium, Mis victi indisingularitatis, de cum illuna habere non possit,cognoscit singulare sub natura specifica cum disteresatia indui id uali in coin muni, id est ut est indiuid tum vagum,&hicis determinatior ceptus, quem de singulari pro hoc statu habere possimus
qui conceptus ut paterinon est proprius ,.&quid litatiuus conceptus Socratis, vel
Francisci,sed indiuidui vagi, Mindiuidui
in communi nam de Socrate verum est: dicere: est aliquis homo, C. Sed conce plus proprius, particularis Socratis, qui non potiit alijs competere, non potest habet i,ut probatum cst. Et sic ad omnia argumenta responde is
re positimus, que probant, quod singula qLe-re cognoscitur ab intellecturi quod ve men-rum est,quod cognoscitur cognitione intuithia in principio,non abstractiva loquendo etiam de absit activa, dicimus, edet
quod cognoscitur etiam cognitione ab
stractiva, sed non sub proprio conceptu honosingularitatis, sic patet afformia argu si ab menta Gregorij,MOcham. intel
Quo etiam ad ordinem cognitionis di lectis.co, quod singulare est primum cognitum cognitione intuitiua , deinde etiam abstractiva, sed non sub proprio conceptu singularitatis , sed sub conceptu speciei specialis rimae,& tunc dicere, singulare in primum cognitum est dicere, primum cognitum est species specialissima quia conceptus primus, qui percipitur ab intellectu de singulari, est conceptus speciei specialissimae quod autena intelle
758쪽
ctus intue. ur singillare , Millud cognoscat cognitione intuit tua, non repugnat huic, quod dicimus intellectim non C cnosceret singulare sub proprio conceptus ingui tritatis cognitione abstractiti ita ira illa cognitio intuitiua, non est appi cliensio alicujus praeci cati, vel conceptu singularis, sed simplex intuitio, velut proprie loquar, motio intellectius a singula-xi, ideo non repugnat, quod intellectus moueatur a phantas a te, sic inspiciat singulare phantasima, de tamen cum intellectus postea incipit litelligere conceptusi praedicata illius singularis,quae est cognitio abstractiva,incipiat a minus
uniuersalibuta tra hanc clerminatione sunt mulsae rationes, quarum maxima partem ad-chiximus, uoluimus in Theoremate de
primo cognito sed adhuc nonnullae aliae supersunt, quas soluere non erit inutile. ad maiorem dilucidationem Theorem, et tis Arguit Franciscus Piccoloni lib. i det
scens it Terentias, vimilitudinem illorum inter se cognoscit illa distincte, sed sic est, quod homo cognoscit uniuersale, singulare, sonitdi serentiam inter illa, similitudinem, taec cognitio non sit per scias ira, quia sensus non cognoscit uniuersale ergo hoc facit per intelletatae, e mente, ergo intellectit cognoscit singulare distincte, ut coiit radistinguitur abuli uersalis&consequenter, ut singulare
est, ergo intellectus quoque cogit cit singular Secundo. Intellectus conigit sensum
rienta a: quia sensus videns virga in aqua iudicat eam esse flexam, quam ametiam esse flexa, cognoscit intellectus, vi co rigit sensum sed virtus dirigens aliquam potentia circa aliquid, debet reno Icere illud, de quo fit directio,alioquin se haberct,ut si Scit instrueret Arabum, Munus non intelli cret quid deti)otent voces alterius,sed sensus cognoscit singularia. S Tertio. Intellectus format indu Ctiones ex singularibus, ergo cognoscit singularia . Reliqua argumenta eluta sunt in
ii arto. Omnia, quae nos noscimus,' accidentibus noscimus , cx accidentibus propriae specie elicinius propriam notioncm speciei, ergo ex accidui ibus particata si bus,venimus in cognitio rem substan
Q into Scotus et sententia Arist. st tuens pro obiecto Mentis Ens, videtur sibimet aduersari, dum acu pro hoc statu mentem non posse cognosccre singularia sub propria ratione, si qui dem, sub propria ratione singularitas e i Ens. Ad haec gumenta facitis responsio. Ad primuin concedo, quod intellectiis cognoscit disterentiam, quae est inter uniuersiale, de ingulare meoiann uni, toc concludit argumentum, sed nego, quod intellectus cognoscat conceptum propriuliuius singularis, ut Socrati , ut Socrat est, dico, quod illulia non cCgnoscit, de hoc nos loquimur. Sed dices Iluellcctiis distinguit Socratem a Francisco dico, quod distinguit quia cognoscit naturam specificam si ominis non esse totam in hoc indiuiduo, sed partem, sic distinguit Socratem a Fraticisco,quia cognoscit Socratem esse hominem hunc sis ranciscum honunem uic, sed non cognoscit propriana naturaean lingularem Socratis, neque Francisci. Ad bcuiritum dico, quod concludit in tellectum cognos e re singulare, ted non concludit, quod cognoscat illud sub ratio: ae singularit Nisi ut patet, uia eque sensti eum hoc modo cognoscat.
Ad tertium dico, quod facit pronobis, quia ex eo quod intellcctus in singula ribus blum cognoscri conceptus, ni VCT- sales , ideo tacit uniuersiale per traducti
Admitarium dico, quoci hoc argumCntum facit pro me, quia verum est quod accidentibus venimus in cognitionem substantiae, sed adhuc est difficultas de accidentib particularibus, singularibus: dico enim quod non cognoscimus accudelia singutitia sub proprio coceptu imgularitatis, no enim nCuimus coceptum particularem proprium liuius albedinis, qtii non nucnlat huic alietiali di in propterea dico, quod cum no&HOn cIgnoscamus accidetia sub propria natura Tri singu-
759쪽
sin gularitatis, secssit si rata Onibu Sunt UCr- Lalibus cita etiam non manifestant substatiam singulatem siti, proprio conceptu singularitatis, sed fili, conceptivis uniue
talibus. Ad quintum dico, quod Scocta supponit, quod ens sit obicctum ad equatum
potentie intellective ex natura potentiti .
in ideo sequitur, quod singulare sub pr pria ratione singul. iris, est cognoscibile , hoc non negat Scotus: sed ton propter hoc sequitur, quod intellectus actu attin nat cognitionem illam singularis sub natura singulari, pro hoc ita iti quia multa alia sunt scibilia, te quibus non potest haberi scientia, propter varia impedimenta
prodet inti non ex natura obiecti, ne nepotentie , sed ratione ecliortaritalicia otibi repugnat Scotus.
Obiectum sensus cst singulare, non sub ratione singularitatis, ita sub ratione v- niuersalitatis. Ixponitvr, ct comprobatur Theorema propos turri maliorum obtecteones rei ciuntur. caput Primum.
Cotus varijs in locis sustinet, quod obicctum sensus non est aliquid sub ratione singularitatis, sed aliquid sub rati die uniuersalitatis: si limitiis aliorum probationibus Scotus praecipue hoc probat in . Sentcnt. liit. s. quaestione i ad literam C. sed prius deciaremus Theor
Notandum et , quod in singulari duo sunt. Primo ,el ipsi singularitas, sitici di
ferentia indiuidualis mila contrahit na- euram communem.Secundo, ibi si natura communis, citia praetcedit ipsam differentiam indui id ualcimvlixempli gratia in Socrate es diu manitarum, quia est homo, est differentia indiuidualis , quae contrahit humanitatem, iacit illam parti- cularem, indiuiduam, quae est Socratcitas, natura communis, ut diximus in proprio. Theoremate, habet unitatem , quia Est una, quae tamen unitas est minor nitate nuineiali, critia vivitas nume1 alis
es vltima unitas est etiam niator unitas quacumque uni ate uniueis ali, ut in icti dentit, is xemptum est Albedo es natura communi S, haec albedc ei para icilla re, contractum per disserent, uri diiii dualem, quaecumquc illa sit quando ei go singillare sentitur, tam Ine siensim, non niori et sensiim sub ratione singulati
talis, id est illa singularitas, principis e singularitatis no est ratro motiva sensis ista et illa iratura communificalis, Vie
est in hoc albo, vi albedinis natura , Et liqueratis, quid ei go ibi igit singularitas, im non sit ratio natiua lensus Re p in det Scottis in t .Sent. litt- quaest. s. rct Odendo adiri inum principale, quod singularitas est i litici agri itis, non ratio ageri tu quia, ut videbanitis,actiones stinc singulari uin quia licci natura innat nis sit ratio agendi, tandinis ingui ros quod agit , Neo u ait principiti iam .ictionis, ut quod, propto hoc si iam laiitas dicitur conditio agetntis, non ratio agendi, re lili ritu rei go in Oblectra singuli ritas,ut conditio agUntis, non utriatio agendi, quod est,acii dicamus,ut ait Antillius Andraeas singularitas est causia sine qua non quia sine singulata Palenonio iis ibi est obiectu sentiri,ut albedo videri,ic Positio hoc modo intellecta probatur a
Scoto inri. Sciat. lis i. a. tua's . r. ad G Et no ta, quod hoc aigtimentum formaliter noesi in Scoto ibi, sed in virilite, aliud enim intcndit ibi Motus Potentia cognostans aliquod obiectum sub ratione singulari s in ta is potest illiti distinguet ea quocumqtio illo, quod non est ipsum nil mero sed sic est, duod sensus non potest distinguere Obiechim, quod cognoscit ab alto', quod non est numero idem cum ipso, e gomon cognoscit obiectum suu sub ratio ne singillaritatis Minor probatur: tria radi j Solis sunt distincti numero , sensus vi ius cognoscit radios Solis , nec tamen scit illos dii in gnei b inuicem num cro, ergo non cognoscit illos sub ratione singularitatis. Item, si per potentiam Diuinam ponerentur duo alba, aliqua in eadem qualita es iure,&quantitate, quae efferat penitus similia cireum scriptis loco, situ M.fensus viasus non iudicaret illa esse duo alba di
760쪽
stincta, sed unum: at hoc et D non possiet, si cognosceret illa sub ratione singularitatis ergo est verum,qti Ad sensus visus cognoscit obiectum solii in sub tactiones ritus conceptus realis,qui est comi nimis, scilicet sub ratione naturae communis,ita quod obiectum per se sensus motitium
sol maliter est natura communis.
Secunda ratio potest deduci ex colo2. Sent.dist.2 .quaest I. ad secundum. Si singularitas esset obiectum, siue ratio obiecaua sensus, sequeretur , quod quot sunt singularia, tot ei sent obiecta sensus: sed licet , quod unum tusque sensus solem habet unum obiectum,ergD. Cons quentia probatur: nam sensus distinguuntur per obiecta, collisitur ergo, quod obiectum debet Elth aliqtiod commune uniuersale, in quo omnia singillaria conuenia tis
Tertio, potentiae distingtiuntii pero iecta, siue ostenduntur illinctae per obiecta: quia distinctio illa per obiecta, etha posterioli: at non potest ostendi esse distinctas per singularia sum qui amitot sunt
singularia, tot deberentes le potentiae sensititiae tum, quia ingui ire idem est obi ctum visu S, soni, tactus, AEurus modi,e reo sensus non distinguunt tir per singularia, tonsequenter singularitas non et hratio obiectitia sensus. Quarto. Sicut se habet potentia materiae respectui brinarum eiusdem ratitanis, ita potentia cognoscitivia respectu obiectorum eiusdem generis: sed lic est, quod potentia materiae reli ctu forinarum tui dein generis,est una cum numero, sed in uniuersali genere, ergo potentia sensitiva rei pectu obiectorum eiusdem gen ris, erit una, non numero, sed genere illis obiectis respondens, obiectum ergo non erit aliquod unum numero, singulare, sed aliquod unum unitate, ruuoca, scilicet natura inmunis.
Timara in Adnotationibus in an dii num 3. Metaph.errore a. bluendo argumentum quintum pro Scoto contra hac determinationem arguit , Crationes Scotis bluit Primo arguit,aetiod obiectu
sensationis sit singulare, non I .itura communis ic, omnis sensitio Extra Inma Imei in il .iris et go obiectum a quo ius a
tur, est singulare, mouet potentiam per unitatem numeralem, non per unitatem minorem unitate numerali. Antecedem patet,Consequentia probatur ex Arist in 2. Plivi rex. 38. I. Metaph. tex. 3. Particularitim cause sunt partici ilaret , v nitier salici etiam causae sunt uniuersales. Secundo,& haec est principalis ratio,&fundamentum eius, non datur unitas naturci pecifice distincta ab unitate numerali,quae sit vinia realis,nempe unitas naturae specit ira, qualem exillimat Scotus dati, sed omnis unitas realis est nil metralis unitas autem specifica est rationis qilia uniuersalia fit inta intellectu, non autem ex se in re sunt, sic unitas speci-tica,vel genetrica, fit ab intellectu,at obiectum mouentipotentiam sensitivam, debet elle unum,nitate realita ergo solum singulare, quod est unum unitate numerali, est obiectum scia si a S, non natura spectrica, od autem non Vtur natura specii cacio rimunis, vel genetaca,habes propriam unitatem praeter opus intellectus pro b it ibi longo sermone, De qua re habuimit propriam disputationem in pmprio Theoremate. Tertio arguitur per auctoritate Arist.
sius iron cognoscit uniueis alia, sedilitum singulari utunc sic Frustra ponitur illud est Obiectum sentiis, quod non cognoscitura senisu et lini ueri de ex Aristotele in praedicto loco, non cognoscitura sensu ergo, nitiei sal sit natura specifica, non est obiectit in cns S. Ad rationem vero Scoti primam 'espondet ad Manorem quod si sensus visus non potest discernere unum radium Solis ab alio radio, non est, quia raditis singulinis non moueat sensum visus, sed hoc prouenit, cita ilii radi non sunt distincti loco, neque ubi ecto ad inuic ira:
natura autem,&conditio sensus est, ut cogntrione ibi trahat a materia,n In a conditionibus materiae bondit sones autem materiales iunccxilientia, locu S,tempus,&c. ideo hi radii, quia non sunt loco, neque subiecto distinc hi, neque seiunctim existentes illac fit. quod sensitas non potest cognoscere illos radios distinctos ab in