장음표시 사용
831쪽
productum,&non primum,quia tunc non posuisset illud me primum principium;est ergo vera Minor, scilicet, quod intellectus hominis pro hoc statu,&vita, potest esse certus de Deo, quavis aliare, quod sit ens, ct potest simul esse dubius,an sit creata,vel increata. Ex hoc sinquitur clara Conclusi quod iste conceptus entis est diuersus ab alijs conceptibu , di ista diuersitas est ex parte rei, Mipsi iii metentis. Ex hoc habet euidentiam illa alia Consequentia,quam facit Scotus, emgo coceptus est unus, neuter C se,quaa nisi esset unus, meuter ex se,non posset diuersiticari ab illis.Alia etiam Consequetia patet milicet, quod sit inclusus in illis:quia am in Minori dicebamus, quo lintellectus est certus deDeo,quod est ens, iud dubitat,an sit creatum,vel increaturi ergo signum est,quod admittit in creato, in increato reperiri hunc conceptumentis siemmarbitraretur ens non includita creato, aereato, frustra quaereret an Deus,sitens creatum, vel in eatum,
primum, cum iam sciret inium esse ens, ctens non includitin increato, in increato Confrinat Scotus hanc suam, bonem: quia aliquis videns Philosophos discordare in asserendo, quodnam sit primum principium, potest esse certus, de quocumque illorum, quod posuerunt illud primum principium esse ens, 'ame Propter mirarietatem ipsorum potest simul esse certus, quod quilibet dubitabat utrum tale principium sit hoc ens, vel illud ,ut ignis,uel aqua; ecce, io ignis, aquae mini ali conceptus ab entis conceptu. Insupersi tali dubitanti fieret demonstrario destruens, quod ignis non sit primum ens, sed quod sit quid posterius '
minente, propter hoc non destrueretur il Ie conceptus primus sibi certus quem habuit de igne, scilicet, quod si tens, sed Laluaretur in illo conceptu particulari, de igne, per hoc autem a me probatur , quod conceptusentis manet inclusus minferioribus, quia ille tarn erat certus quod ignis erat ens,aqua erat ens, huiusmodi, quia certus erat, qilod primum incipium erat eni, reconsequenter pus erat,quod ista essent ens, cum asser
ret ignem esse primum principium. Haec
ratio certe est euidentissima Huic rationi respondent Thomistis, ut Caietanus, lib. de Ente,& sisentia,c. 1., auellus me aptiua .r.quos etiam qua the tur Franciscus Phoeolmineus, lib.dec
lo c. I .&alij. Qusd ista ratio si quid concludit coneludit alietatem conceptus entis a conceptu suorum inferiorum,sed noconcludit univocationem si iod eratis conceditur, quia ipsi iv, binius, sustibnent,quod ens sit Analogum non ritu Cim:quia volunt nunquam analogum stare cum vntu G.
Verum pro elatiori notitia, isti tale
varias euasiones tollere pollimus, est notandum quod ut in I. p. li ximus,Arist.vniu tim nomen dixit esse illud, quod habet duas conditiones Prin)1, qu id habeat unicum conceptum Sectanda, quod includatur in suis inferioribus secundum
nomen, fetamdum rationem:haec enim
sunt verba formalia Arist in Antepraedicamentis et vivoca dicuntur quorum vomen est commune, et ratio substantiae es eadem secundum illud nomen , omne ergoqiuod est commune pluribus secundum nomen , est etiam secundum rauonem substantiae , secundum illud nomen ab qued labio eli,niuocu siue postea sit comune illis pluribus ordine,quodam, iecundum prius, posterius, hoc nihili fert, missicit quod habeat conditiones, qua sitas,quas assignat Aristot.si enim albquae aliae requirerentur, Mistae non scismcerent,esset diminutus Arist. non addidit autem Arist .ad horiquod nomen sit uni-uocum , quod eius conceptus aequaliter participetur a suis inferioribus, Meremptitant de animali vivo, cuius conceptus participatur secudum prius, posterius, ut supra diximus, &infra dicemus, sed pro nunc hoc inii ficit, quod ad uni uoc tionem Arist nullam aliam conditionem assignat,nisi quod sit commune pluribus secundum nomen, secundum ratione , per hoc distingui tui ab aequivom. Et ex hoc habetur impugnatio illius responsioni', quam cominum ter adducunt Thominat Ens est Analogia non unium cum:quia licet includatura suis inferioribus,inci editur tamen secundum prius,&posterius. Analogice tollitur inquam quia
832쪽
quia non propter hoc tollitur, quin claudatur in illis secundum conceptum muri rem equenter uni uoce non soluit ergoaecere, includitur Analogice ergo non uni uoce:quia modus non variat rem,o do at Item ille est modus quo eras clauditur in suis inferioribus non ergo valat inferre exmosto,negarionem absolutam in clusionis conceptus;Stante hoc fundameret, haec responsio reijcitur aperte ex diactis in probanda secunda Consequentiata est in ratione ista nunc nam cum dicit
Scotus in Minori,quod aliquis potest esse certus de De quod est ens, potest du-batare, an sit creatum,vel increatum ,certum est, euod arbitratur increatum , creaturet claudere in se conceptum entis,&esistemia, alioquin si creatum, in- Ceatum,non clauderent in se ens,esset impossibile,quod illi dubitanti posset inanimum cadete Deum posse esse increatum, vel creatu, cum iam sciat Deum elle ensu Ratio itaque concludit, en includi in increato,& creato,& primo, renon primo secundum nomen, iecundunt conceptuin, iubstantiarn suam; Quod autem includitur in aliquibus, secundum nonae, urationem,est Uniuocum, ergo ens est Vniuocum.Praeterea concedi liquod haec imo concludit conceptum entis esse altu, &neutrum a conceptibus inferimini stunc quaero:vel substantia,&accidens includunt lianc conceptum emis, vel non;
si non,ergo non possunt dic entia; Ethec propositio est falsa, substantia est ens, accidens est ens, sicut ista,homo est lapis, quia horam non claudit in se conceptum Iapidis: si autem claudit,ut fateri habent, quia omnia superiosa incsuduntur acta in inferioribus, ergo univoce prae licaturens de substantia,& accidente, quia incluclitur secundum nomen, secundum rationem in substantia,&accidente.
i. Alii respondem concedendo Maiore
rum sed ad Minorern dicunt,quod qui cogno-6s. Qit de Deo,quod est eris, de Creatura, quod est ens,&dubitat postea,an sitim-tum,vel infinitum , est certus de aliquo uno conceptu disiuncto sed dubitat ta- sinen de qualibet parte disiuncti, de consequenter, ut arbitror eos velle dicere dubitat, an conceptus disiumctus claudatur
i partibus conceptus disiuncti,, sic dubitant,an sic uiuocus , sed haec solutio
est nulla quia primo hec responsio conc dit, quod ens est conceptus unus per se neuter a conceptibus suorum inferiorum . . Ex quo clare habetur , quod ens non est nomet Aequi vocum,quia nomini Aequi uoco non respondet unus per se conceptus sed est punim nomen commune;
hoc est quod primo intendit ratio Scoti, ut supra aximus quod modo iste conceptus unus entis,claudattir in sub st icitia,&accidelite,crcato,& increato Maliis ins rioribus, patet per rationesi u incidat chas contra responsioncm Caietani.
At irrespondent, quod ens,quod dicitur de Deo,&ens, quod dicitur de Crea et g
tara, non importanet unum conceptum
sed duos conceptus, qui propter maximi propinquitatem, similitudinem videtur unus concCptus. Id incresponsionem
euertri Scinus in literad quia destruit via inueniendi conceptii in uniuotaim, quiae dicam quoque animal , trod dicitur de Homine, ammaI, quod dicitur de Asino, non importare unum conceptum,sed
diros, qui propter similitudinem videantur unus . Habes alias rationes ibi apud Scotum Praeterea, illi essent duo conceptus,&intellectui videantur unus,decipetretur intellectus,cuin rem intelligeret aliter ac sit. Insuper est impossibile, quod ii sint duo dii tersi conceptus,intellectus a prehendat, unum inobatur haec propositio quia trotiescumque intellectus apprehendit aliqtrem conceptum propriit , appreliendri illum sub ratione propria et
sed ratio propria illi est heri incompossibilis , ergo dum lateiseetiis apprehendit
conceptum proprium alicti ius rei,distinguit illum a quacumque aliare quia talis conceptus est incompossibilis cuicum-cit se ais rei,ergo si concepissentis, quod clita Vir de Deo, reconceptiscentis quodldicitur de Creatura sunt diuelli, lurnqua poteruiret videri idem conceptus intellectui apprehendenti illos vere Alii respondent, quod haec ratio nilii Mi concludit: qui a illa Maior est falci; quod probatu ereptis. Primo;Sint tresu: una
camera obscura, qui vocentur hoc nomine Socrates, liquis istorum prictiliat me
833쪽
existentem in illa camera,tunc certuSSum Socrates me percussit, dubi aute viri hic,vel ille Socrates,ergo Socrates impo
rat unum conceptum com nunem pluribus non valet, Similiter, ponatur piscis marinus in sacco uno, Manimal latrabile, qui quoque dicitur canis, in eodem
sacco,aliquis eorum moueatur, tunc ceratus sum quod illo qui mouetur,est canis, dubito tamen, an sic piscis marinus, vel
canis latrabilis,ergo canis, importat conceptum communem utrique non valet, ergo Illa Maior est falsa. Item, certum est quod uniuersale, id est, natura m-munis secundum Scotum, estens reale , secundum D.Thom. in rationis:vterque istorum est certus , quod uniuersale est, dubitat autem an sit reale, vel rati nis,ergo conceptusentis est unus, neuter a conceptu entis realis, rationis,nota valetiqui illis nihil est commune unium cum . Istri obiectiones adducinatur ab Antonio Trombetia in sua quaestione de uni vocatione tis,&multa dicit,ut illas luat,quibus dimissis, breii iter diei potest, quoa licet prima facie videantur ecticaces, vet solent omne fallaciae, tamen cum recte rationem Scoti consideramus, ma- rata nescunt. Notandum est Orgo, quod ma---m tot Scoti clicit sic Datellinus certus de v-no conceptu in aliqua re, dubius de alijs illius rei habet conceptum de quo est certus, alitim a conceptibus, de quibus est dubius Hec propositio est Cirta, clara , ut supra probati imus modo in exemplis allatis non affertur aliquis conceptus unius rei,de quo intellectus sit cerrus,re aliqui, te quibus sit dubius: sed sol Ium affertur et tectus, qui prouenit ab al-rera illarum causarum , sed ignoratur a Gmnam proueniat, una enim dicitur in primo exemplo Certus sitim, quod Socrates me percusit:ecce hoc est et Tectiis, qui est mihi notus, ignoro autem qui Socrates fuerit id est qine fuerit causa determinata huius mea perciissionis Idem des Cundo exemplo, notus est et sectus canis mihi notus est enim motus, sed ignoro cuius canis, ut causae sit effectus . Ecce quod in his exemplis non datur unus conceptus notus,Malter ignotus,sed effectus notus, ignoratio, cuiua causae dutermi-
natae sit effectias, Ideo non sunt ad propositum. In terti vero exemplo non datur aliquis coceptu de quo uterque Sc tus, Diutis liOm sint celli, laet en tur conceptus de quibus sunt diibuni di siputant de primo conceptu niuersalis,an sit ens reale,vel en rationis; Exeni pia ergo ista no sunt ad propositum quia non sunt similia motandum est aut in ista- ad uberiorem lac strinam, quod S,quod dum est commune enti reali Menti rationis ,
non habet unicum conceptum communem, praeter Opus intellectus, sed esto men aequiuncum puriam, ibi matum ab
intellectu:at antiqui Philosophi cum corvcipiebant Deum, erant cerii, quod es hcns, id est ens retale existens in rerum.natura Ecceretiod habebant unum conceptum realem, praeter opus intellectit de Deo, dii bitant autem de aliis, scilicet, an
sit primum, vel DC primunt, Creta trim, vel increatum. Nota etiam quod haec ratio supponit dari coceptum communem
pluribus, ut omne&conccidunt, Cin C-nim negat dari conceptum vniuocum,licet disputetur, quisnam sit ille,instantehac suppositione communiuimari ratio est efficacissima : quia con dit talem iconceptum commulnem esse in illo , de quo intellectiis in illare est certus , tunc enim nec ario ille conceptus de quo intellectus est certus es alius, Mnevier ab alijs conceptibus deruitibus est dubitis &inclusus in illis,ut diximus supra deciarando hanc rationcmri quia intellectus, non potest esse certus , indubius de emdem conceptu, Ergo est,niuocus Hoetarsumentum probat etiam, quotans sitvniuocum Deo, creaturae potest autem per idem probari quod sit univocum Stibstantie, MAccidenti: qtita Philosophi disputant de lumine n sit substanti vel
accidens, tamen sunt certi,quod unio est ens reale ergo est alius conceptus ab substantia, accidente,&vniuocet Inciuis
ius in illis. e cducretur aliae rati,nes ad eandem riniuocationem probandam cap. III.
SEcurdo principaliter arguit Scotuyri r ad eandem Cinaciusontani Primo pra
834쪽
sucit,hptobat ioc fundamentum, quod ira intellectu viatoris, non potest naturaliter causari aliquis conceptiis simplex, nisi ille qui fieri potest a phantasmare, siue ab obiecto relucente in phantasimate, hab intellechii agente. Hoc fund mentum probat ficta Nullus Onceptus causatur naturaliter in intellectu viat ris, nisi ab his, quae sunt motitia intelle clus nostri naturaliter, haec autem motitia naturalitc sunt solum obiectu in inphantasmate, hintellectus aetens, ergo nullus alius conceptus simplex fit natur liter in intellectu nostro, pro hoc statu nisi qui causatur ab obiecto in phantacmate relucente, intellectu agente Se cundo stippo: iit, quod conceptus incens dicitur de Deo , qui secundum adtreri - 1ios non est Uniuocus, sed Anamgus sit prior,&praestantior conceptu Creatum: tunc sic arguit Obiectum quodcumque, siue relucens in phantasmate, siue ii sp cie intelligibili,cum intellectu agente vel possibili cooperante non vult modo di-1putare quinam intellectus sit,qui prodiica intellectionem, de qua re nos suo locvi secuti dum ultimum virtutis, facit in intellactu sicut es echum sibi adaequatum, conceptum suum propritim,&conceptu omnium essentialiter,& virtualiter contetn-rum in ipsi, sed ille coiiceptusens, qui ponitur Analogus dictus e Deo, non est se sentialiter,uel viritialiter inclusus in isto, neque est iste per Aduersi rios quia dicunt non cotieritie in aliqua ratione cum illo obiecto viit Ealiter , .consequenterim illo non coni meri virtualiter ergo ille conceptus non potest produci in intellectu nostro ab obiecto relucente in phantasmate Sed hoc est misi imipatet enim , quod Philosophus naturaliter habet multos con prus de Deo, ergo dicendum est virrualiter contineri in obiecto nati rati intellectus, conseqllenter conuenire in aliquo conceptu nit loco cum creatura Minor patet ex secundo supposito: nihil enim nobilius,in prius, virtualiter clauditur in ignobiliori, posteriori. Maior quo itie est clara: quia nisi iligit ultra propriam vi mitem. Huic rationi respondet Caicianus meo citato, negat Maiorem,dicens eam
esse diminutam et quia non solum obi chum potest producere cognitionem sui,
suorum ei octu uirum lios in se continet causaliter, sed etiam eorum, quos continet participative ad propositum, obi chum existens in intellectu est Creaturae Mest enectus Dei: oninis autem ei feci uSparticipat caulam suam , sic continet suam causam, non virtualiter, neque ecfentialiter, sed participatiue, uic potest gignere notitiam suae cati si Neque est necesse, quod tale continctas participatiue, sit prius mobilitis contento, sedi cesse est quod sit ignobilius Cum itaque omnis creatura coirisneat Deum particia pati ueri potest gignere conceptum de Deo. Haec responsio confirmat rationem rege Scoti: nam concedit, quod creatura participat De uita,vel virtute ni Dei, tunc, sic non pote liparticipite virtutem Dei nisi participe centi alem cum Deo; quia vi tus sequitia i Entitatem , nctit in Deo est iii finita unius, quia entitas inlinita, ita in creatura cum sit virtus finita rideritentitas finita. Cum ergo creatura participet virtutem Do debet quoque partiucipale entitatem cum Den, vicens, siue entita est commune viai vocum Deo, creatura: PC Uterea, qtice aliquam rem patii Olpant realiter , coli ueniunt in illa re
realiter, illa res participata est illis communis, ades, quod licet in participandindentui gradus , ordo, tamen id , quod participatur, est eiusdem rationis in omnibus; cxempli gratia loci lcedo a melle participatur&a lacte, licet participetur aliquo ordine, iccundum prius, posteriuq tamen dulcedo lactis, di mellis et eiusdem rationis, Guni uoca: alioquin si dulcedo mellis, dactis essent diuersae
rationis,&iton, ni tracae, non dicereia turparticipare dulcedinem eandem , sed diuersam; neque illa continentia posset dici participatio quia participatio est captio parti, alicuius totius comunis. Ecce ergo quod necesse est quod illud , quod participatur sit uni uocii natam eiusdem rationis in participatis. Cu ergo dicitur, iiod Creatura participat Deum,necesse estisti od in Deo sit aliquod comune reale, ni uocia,quod a Creatura participetur quod si intoniiuno diuerta rationes in
835쪽
omni b is conceptibus creatura no potest
participare siti. Et sectiis ergo participat causam tunc solumst conuenit cum sua causa in aliquo conceptu: quod si sint omnino in omnibus diuersia, non poterit dici,quod et Tectus participet causam: quod
etiam communi usu loqtiendi confirmamus quia dicimus creaturam participare bonitatem Dei, virtutem, cognitione,
quia uec omnia sunt in Deo, creatura, licet sint in Deo perfectissimo modo,
in Creatura imperfecte, tamen ratio bonitatis communis est eadem in Deo in Creaturari sed Deus eam includit secundum omnes gradus, impliciter Creatura aurcia valde impelfecte. Praeterea ratio Scoti stat in suo rob re, Licet enim Creatura ut effectus Dei, contineant Deum in se participatiue, nisi etiam contineant causaliter aliqvcm conceptum communem uni uoco sibi, Deo, numquam poterunt causiare cognitione conceptus alicuius de Deo . Probo hoc Assiimptum quia causae producentes intellectionem,reducuntur ad causam enacientem; modo causa efficiens non potest
producere et fictum,qui non contineatur
in ea virtualiter, ut patet quia nihil agit vltra vires suas, ergo effectus non potest gignete: producere conceptum de calisa , nisi contineat illum concepi Um in se virtualiter, licet contineat illam causam participatiue, ut diciant quia illa contianentia virtualis, ulla continentia participatiue, non sunt eiusdem rationis, sed diuersiae non potest alitona continere in se virtualiter illum conceptum: quia in nullo cum eo conuenit, di est omnino alteruas rationis ab ea, & superioris nobilitatis.Certum est etiam secundum Adtier xios, quod naturaliter venimus in cognitionem abstractorum ex sensibilibus philtasmatibus: si ergo abstracta cum sensibilibus in nullo concepturini uoco conti niunt est impossibile in abere natui aliter aliquem conceptum verum de abstra elisper haec phamasmata inseriora,non enim cognita una reclis parata,per eam cognoscimus aliam disparatam, ut per conceptum Equi,non cognoscimus Hominem
quia sunt conceptus disparati, diuersi, Qus d confirmatur exemplo: neque enim
dicam, quod Hominis phantasma possit
producere conceptum L notitiam Angeli in intellectu meo: quia circunascripto ente, iubstantia, in nullo conueniunt Hosano,& Angelus, adeo licet pliantasma hominis posset gignere in intellecti meo
conceptum entis, substantiae: in quibus
comi enit cum Angelo, non tamen poterit gignere conceptum incorporeitatis,&aliorum, in quibus differt Homo ab Angelo Ideo auellus aliter respondet huic a s .
rationi, inquit, quod ratio Scot pec rati.cat in hoc quia supponit,quod ens Analogiam , ut ipsi ponunt, dicat plus es conceptus, Marterius rationis, Ioc enim dato, ratio Scoti habet et aliquam vim, quia ostendit, quod si conceptus de L eo,&io. ceptus dictus de Creatura sint diuersi , nullus conceptars de Deo haberi poterit naturaliter, Sed iocis si non dicunt in
motas erunt,ens este Analogitari,ita, quod habet unum conceptum, sed ille particupatur a suis inferioribus secundum prius, seposterius, Mordine quodam . Haec responsio similiter confiimat rhrionem Scoti;quia concedit, quod ensi beat unum conceptum, qui includitur in suis inferioribus, secundum eandem rationem realem licet ordine quodam Di. xl musaUtem supra, quod huius odi conceptus Analogus est etiam Vniuocus;&pluries laoc probatum est supra, ratio ista adhuc idem contii mat, ut visum est:
in hoc est differentia inter Scotum, D. Thomam , siue homi stas, quod ipsi
caten nolunt,ens esse Vni vocum, sed purum Analogum . Scotti autem sustinet illud esse Uni vocum , inaui Analogia . Ratio etiam probat, quod conceptus entis dictus de Deo, nedum debet esse An logus, scd Vniunctis: alioquin naturali tecnon post et haberi a Viator quod est clare falsum.
Tertia ratio principalis Scoti, Omnis s. sinquisitio Metaphys cognitionis Dei pro p ine.
cedit sic Primo consideramus rationestarinales verum in se Deinde ablata in scrfectione, quam habent in Creatur is , transferimus in Deum, cum omni pers et ione, ergo necesse est, quod ratio illa formalis clicatur Uni uoce de Deo. S de Creatura EXemplum videminin nobis, intellectum
836쪽
tactum secundum suam rationem formalam dicere perfectionem, illum attribuimus Deo remota quacumque imperfe-istione, idem dicendum de voluntate, de sapientia, aliis attributis, secundum
Theolo Quod si quis dicat. Alia est ratio m
nralis intellectus, ut copetit Deo, halia, ut est in creatura . Hoc reiicituriqui tunc excreaturis male falso concluder mus aliquem conceptiam de Deo; neque et vera ista Deus est Intelligens, immo non magis cor cluderetur, quod Deus et sapiens ibi maliter,ex ratione capientiae , quam apprehendimus ex creaturis, Ua quod Deus est lapis: si enim sunt omnino diuersae rationis, cx uno non potest con cIudi aliud Huic rationi respondent Caietanus,&ceteri Thom istae, persistendo in eadem ratione: unde negant consequentiam,&dicunt sufficere analogiam illius rationis formalis. Sed haec responsio iam stupra est confutata, lancrationem non tollit, quia illa ratio formalis si sit pure Analoga, unon Uni voca, ut ipsi dicere debent, erit in se diuersae rationis, non poterit inducere cognitionem, conceptum certum de abstractis, sed falsum, ut dictumes . Praet Erca, si intellectus, ut dicitur in nobis, ut dicitur in abstractis, non conueniri nil in proportione,&analogia pura, non essent verae illae: Deus habet intellectum Deus est ens; similes sedissent Crae proportionaliter, id est,quod in Deo non est te Ilechus, sed aliquid proportione quadam remota omni uni uocatione, respondens intellectu tu Similiter Deus non erit ens, sed aliquid siniale erati, remota omni vini uocatione, dic de alijs Fatentur enim quod non est eadem ratio
rinalis intellectus cntis haliorum in Deo,&in nobis: sed blum Analogice pure, quod est per quadam attributionem,&similitudinem sine Uni uocatione omnino: at hoc est contra Theologos,& Phi-Iosophoses nam ponimus in Deo intellectum ex Aristot .in I 1. Metaph. PCX. SO. Saepe, uoluntatem, sit pictitiam sectanduria Theologos, secundum eandem rationem quam ponimus in obri ablata solum impersectione auferre auten ii,
perfectionem a re, uel addere persectionem,no est mutare rationem formalem
quiana gis,uminus non variant specie; Necesse est ergo diceres quod isti conceptus Metaphviici, dicti de Deo,& Creatura, nedum sunt ijdem Analogice , tersimilitudinem, sed et i .im Uni uoce, sicuti supra diximus Analogiam stare cum Vni uocatione, alioquin non essent verae propositiones formata a nobis de abstractis,
cum huiusmodi conceptibus sis P.
quis dicat, conceptum entis, qui dicitur de Deo,&qui de Creatura, haberesin sequandam si in ilitudinem, per quam inteIligere posuimus unum ex alio, fatentur tunc esse viai vocum: quia non possitiat essse similes in se , nisi rationem aliquo in do Uni uocam includant, licet cum maximis differentiis hoc nimis Vnit cuin Analoguia rivi supra dixi.Has tres rationes tertim pertractat Scotus i. Sent .di t. 8 quaest. 3.&adducit varias responsiones, quae ab Henium, antiquis adduceb intur quas, tannianae ibi confutatur, non adduxi, solum adduxi praecipuas, quae a posterioribus productae sunt. Quarta ratio desumitur ex Arist apud Scotum, in eadem quaest. aesti ec Substantia non immutat immediate intellectum nostium ad aliquam intellectione sui, sed solum acciden sensibile Cum emgo solum accidens sens bile immutu in tellectum nostrum , opus est,ritio si m-tellectus noster lubet aliqriem conceptum quid ditatiuum de substantia, ille iit abstrahibilis ibaccidet nic: at nullus alius conceptus ab accidente potest abstrahi, qui conueniat Substantiae, simul cum a cidente, nisi ens,ergo si nequeens sit ni- uociam, nullus conceptus niuet cus,
Quidditatiuus de substantia hoebebi uir, qui explicet se ingrediatur ilentiam
substantiae. Huic rationi responderit cla rinis, et ,
alij:sed qui hcc ratio illai exposcit, scilicet an si bi intellectum, ideo hic SupQuinto arguo ipsi p ratio ista mihi est inlud est nomen Un nui, stultae plurab is secundati
837쪽
cunditia rationem eandem sed EnSpredicatur de pluribus inferioribus, secundum nomen, iecundum rationcm ergo enses nomen univocum suis interioribus.
Maior est Arist in Antepratalicamentis, ab omnibus conceditur: Minor vero probatur: iuia quod in ii ora contemta subente includant rationementis, patet quod etiam includant nomenentiS, id est, iaceptum, probatur: quia ens re
te describitur esse illud , quod habet esse
in rerum natura, precer Opus intellectus,
vel similibus verbis eundem conceptum. significantabus naodo patet, quod quaelibet res accepta subinte,ut est substantia,&accidens, includit huiusnodi conceptum eratis,quia de qualibet verum est dicere, quod est in rerum natui apta ter Opus intellectius , ergo ens est,niuocant. 1, D. Huic rationi respondcnt, qui dicunt ensam esse Aequivocum, quod ens nullam h est 'et unum conccptuna, neque dehiniti raim. nem, sed purum nomen,& quod propterea non potest te commune pluribus secundum rationem, quod ratio, d
. scriptio assignata est de initio verbalis My ' Contra,Si hin responsio istorum valeret,
sequere ir, quod neque subitantia, n
que ullum genusecneralissimum, Iicvnia uociam, Consequens est aperte falsum Quod si quis conccdat de substalia,quod non sit univocum, neqtie supremum g nus in Cathegoria Substantiae, ne fiat cotentio in voebis, accipiamus illud, quod
est supremum genus in Cathegoria Substantiarisiue illud sit Corpus, siue Stibstantia, dico, quod hoc non erit niuoctura, quod tamen omnes habent pro absurdo manifesto; Hoc probatur:quia huiusmodi genus generalissimum, nullam habet delinitionem, neque enim habet supra se genus, quod angi ediatur eius definiti nem et solum ergo poterit describi eius conceptus visibstantia sic describatur.
Substantia esl, quae in subiecto non est; hoc enim modo saepe Aristor.ponit discrimen inter sui stantiam Maccidens MinPiaedicamentis talli des iptione describit substantiam Modo ego quoque dicam hanc descriptionem tale verbalem.Effer
go dicendum, quod cum ista simi supre-
ma,scilicet ens reale, genera generali sima, propter hoc non habentita sectas definitiones , tamen habent conceptus suos,qui petr descriptiones explicantui, I ideo cum claudantur in suis inferioribus secundum nomen , secundum rari nem,sive secundum hos Conceptus explicatos per has descruptiones, en S, tenera generalissima sunt uni uoca. Quod etiam constrinatur quia Aristot quando in Antepraedicamentis describendo Vnivom dixit. Uni uoca dicuntur,areorum
meu et comm ne di ratio subctantiae esseadem, per rationem subitii inimii tellexit conceptimi quid litatiuum non desini. tionem proprianiripatet;quia ita capite de Substantia, explicatris proprietates tib- stanti e dixit: substantiae esse proprium , praedicari Uniuoce laoc non compUtere soli substantia ,sed etiam differentijs substantialibus,ut rationalii alijs MO-do claru est, quod rationale, huius didit serentiae non habent proprias cfinitiones quia non habent alias diri renitas , neque habent in recto genus supra se, unde si quis definire vellet rationales, non diceret: rationale est an inaal, quia animal non praeciscatur in recto te rationali necesse ergo erit describere eam meliori modo quo fieri poterit, ita praedicabitur ni uoce de suis inferioribus, scilicet indiuiduis suae speciei ita tamen non habet definitionem proprie dictam . Clarum est ergo,quod Aristot peri itionern substanti intellexit conceptiam Uulditati uiana, siue periaci initionein,siue perd scriptionem caeplicetur. Cum itaque enssit commune pluribus secundum nonae, secundum rationem,& secundum corrceptum quid litatiuum, est dicendum, quod sit Vniuocum; tui vero conceduno, en non esse Aequinocum,sed habere: prium conceptum, siue sit Analogum siue non, non possitiat vitare quin sit Viniuuocum , quia cui competit definitio Vni- uoci assignata ab Ariston est Uni vocum, sed sic est, quod enti,ut visum est,competit definitio Vni uocorum,ergo est Unluo- cum Nec valet afferre diuersias differenarias interruni vocum, Analogum, illae enim non assignantur ab Aristot.Metiani non auferunt viri cationem, ut visuntitas
838쪽
est sti prae dicemus res potadendo ad rationes Aduersariorum. Concludendum est ergi, quod ens niusce, Analogico praedicatur des iis inferioribus, requod Analogia stare potest instat in praesenticum Vni uocatione Ahas rationes habes apud Antonita in Arid. o. anonicum,&Anton. Tiombet tam . Sed istae sunt praeci cipuae, desumpta ex plom et Scoto Ru sus habes uias rationes in la remate , Ens diuiditur in decem Praedicamenta , per modos estendi.
E.rplicatur quomodo ens predicetur de suis passonibus, et vltimis disserenit s. iap. IV. Postquam probauit Scotus, quod Cns
Umu Octi praedicatur de Deo, GCrcatura,Substantia, accidente, in s. q.eiusdem s. distin respondendo ad qtuaest ait, quod licet ens viaiuoce praedicetur, non ramon est una vocum Pnedicatu in quid , deonam b. per se intelligibilibus rex quo orta est vita di t. inter Scotillas quod aliud est, ni uoce praedicari, Maliud esse univocum Praedicati naa, volunt, quodens uni uoce piae dicitur de omni bas perne intelligibilibus: sed nolunt quod sit uni vocum praedicat viai;Qui aedistinctio ab alijs varijs modis explicatur;Sed quia ham dist victio parit maximam confusionem in hac materia,&est commentum quorundam non intelligentium Scotum,licet in aliquo sensu sit admittenda, admittat eam Scotusa libita vide Scotum in s. Sentent. l. T. qttis . a. s. quarto videlicium est,&c que ibi nos diximus in disput. Theclogicis, adeo dcclaranda est sententia con in hac re, ut quid ipse de unium catiolaeentis scias crit, unusquisque aperte cognoscat. Notandum est ergo, quod Scotus loco citato inquit' quod ens non est
uni vocum dictum in quid, de omnibus per se intelligibilibus , quia non de vitiniis distet ei aliis, neque de proprijs passionibus, bi est aduertendum, quod non negat ens,niuocepi dicari de omni b. per se intelligibilibus quia i a probauit,quodens ni uoce dicitiar de Creriura, Deo, de Substantia, occidentes Modo sublius quattuor membris contanentur Vm-
ni per se inteli bilia si autem modo negaret, ens esset uni vocum, dic :rt de ora nibus per se intelligibilibus, sibi expresse contradiceret , nec valeret solutio illa quod Scotus dicat iis non esse nitio, praedicatum, non autern non uni uoce praedicati,ut quida Scottit ae respondent: quia clarum est quod illuri quod nitroce praedicatur,appellatur uni vocum praedicatii: Mideo si iis est vera ens uni uoce predicatur, etiam hec est uera ens est,niuocupredicatum Esset ergo ridicit Iares posio vitti quod non est ad mentem Scoti Diacendum est igitur,quod Scotus loco citato , Ora negatens uni uoco prirdicari de omnibus per se intelligibilibus sed negaten Suniuoce praedicarisia quid de omnibus per se intelligibilibris, laoc est quod clare ipse dicit, probat ibi licet pauci, vel nullus, quod viderim, illi id animaduerterint; sed opus est hoc declarare,via detur enim prima latae quoddam, gnum absurdum . Sciendum est ergo , quod duplex est prandicatio propriit, scilicet, in quid,&in quales, cx Porphyrio Gemis, Species praedicantur in quid , Diritarentia veto , Propitum, accidens, inritiale illa in quale enitale; istud, in quale accidei tale omnia ergo Genera, Species, a pellantur praedicata quid clitati uari quia praedicat tur in quid, ut in illis subi istis inferioribus, in alii bus clauduntur dicuntur claudi, Muiesse quid ditati uer . Di Terentia vero dicitur praedicatum qualificativum, quia qualisicat, determinari licet subii vati altier, propterea di ferentiae non dicuntur claudi inesse quid dilatiis suis subiectis, sed potius quali sicatiue, sici essenti aliter . Ex hoc apparet,qt od qua praedicantur in quid, cum sntublii Genera, Species, habent lati nem intitis, de determinabilis, si mini intrabilis inferi ibus: Dii serentia auteminoni.)bet rationem caetermitiabilis, sitorius, sed sol tim habet rat Enem determia nati ii, qualificatitit: quia determinat, de initificati dud commune substanti rater, cum illis dat essest ile. Ex his apparet propositaim, quCnia inquit Scotus,qnodens praedicatur uni uoce de omnibus, sed non praedicatur uni uoce de Onanibus in
839쪽
quid:quia non praedicat iu de ultimi differentiis in quid Ratio est, quia licetens claudatur in Itimis differentiis unitio, , id est secumlum nomen,& secundum rationem tamen non clauditur in eis ut a-Ii quod rotum, Mut comini inicabile pluribus S determinabile:quia tunc illa dicilirentia ultima adhuc estet diuisibi sis redest in conueniens, cumiit vltima differentia; cIauditur ergo in ultimis disteienti j sui deternii nati inim, quia illa differentia non est diuisibilis , sed ultimum determinatiuum entis, uicens praedicatur de ultimis disserent ijs uni uoce, non in quid , sed in quat unde dato,quod ultima di ferentia sit A. haec propositio, A. Vst ens, non est inquid, sed quasi per accidens quia est in quale, ut ait respondendo ad
primum argumentum factum contra
ni uocationem entis lit. N. Similiter praedicatur de proprijs passionibus vnnioc , sed non in quid, quia neque in illis clauditur, ut aliquod totum communicabile pluribus, seu clauditur in illis tamquam in ultimum terminum statim, si deo vitimae cli flerentiae, propria passiones entis appellantur a Scot conceptiis simpliciter simplices,id est non resolabiles in v Iteriores conceptus, stria sunt ultimi termi- nientis, non amplius diuisibilis, necti rerminabilis. Et nota ad vitandam ambDmitatem, quod etiam praedicata sumpta
ex distrient ijs, unde disteremiae appellatur quandoque, saepe prodicatariti id-ditatiua,ut rationa Ie,dicitur pro Icatum quid ditatiuum, Sin primo modo dicen- Ii per se hominis, sed tamen no dicuntur
predicata quid litati uasi eo quod predicentur in quid de suo subiecho, non enim predicantur in quid, sed in quale sὶd dicuntur praedicata quid ditativa, quia pertinet ad quid ditatem rei,ideo in alio sensu illis accipiuntur, cum piaedicata quid-ditativa dicuntur, atque in praesenti nos Ioquamur. Vnde potest formari talis di stinctio; Praedicatum aliquod esse quid di-ratiun nrivel praedicari in quid, potest dii oh is modis intelligi ivno modo quatenus rei tinet ad essemam rei in primo modo, sic concedimus en esse praedia a tum quid duatiuum, praedicari in quid de omnibus etiam disserenisjSultlim , alio
modo quatenus tale praedicatum praediacatur in quid, io modo negamus ensesse piaedicarum quid litatiuum respectu
v Itimarum disterentiarum, propriarus assionum , Mi lio sensu in i iii intrinpraesenti; per hanc distinctionem oluti
tur omnes Obiectiones Thomiliarii quia Tu non intelligunt positionern Scotis laedi misit catio vero entis de suis passionibus nul Iomodo est in quid, sed in quale, ut declaratum est qui en includitur in illis per modum tia lili cantis,in determinantis, non per modum determinabi Iis.
Q infatuem haec sit intentio Scoti, pa
te ex mobationibus suis: probat enim ci ens non praedicetur initi id de vitinus differens iis, duabus rationibus Prima.Si vitii diiselemiae includunt en quid ditati-u certum cst quod differunt, ergo alijs differentiis differunt v c ergo illae aliae in
lijs differentiis different, Mabitur pro cellus in infinitum, vel stabitur ad iis rentias ustimas , quae non includant Ens quidditatiue Haec ratio clarissime prcbatens non praedicari in quid de disserent ijs
vltimis , modo, quo exposui miis monas,tem p rchar, quocsens non sit via uocunae praedicatum de ultimis disterent ijs Secunda ratio Omnis res composita, i. rLcomponi tui ex ac , ,hpotentia, ex determinato, Metei minabili, icentia composita ultimo resoluuntur ad potentiam ultimam, actu voti naum, quae sunt
simpliciter simplicia; sic uniuersaliter
omnis conceptu siesoluitur ad conceptat determinabilem tantum &ad conceptis determinatiuum rantu conceptus dete
minabilis tantu, est ens conceptu dete, minatiuus tanta, est conceptus vltimae differentiae, ergo isti conceptus sunt pira inodi uel si ita quod unus nihil includit ait eritis non ergo est ei salsiquid commune ivr Genus, neque ipsum Ens est veluti Genus ipsis lumis different ijs , scd solum
clauditur in illis: quia conceptuS vltim rum disse ierit arum sunt termina, G-trenulates eritis, ut diximus: sic pater,, quod includitur ens in ultimis disterent ij secundi im nomen, serationem: Vc
siquepter nivoce, sed non includittit ut Genus. ut deter nabile. consequen
840쪽
ier non pr edicatur in quid de illis Pribat idem de proprijs passionibus entis equi propria passio predicatur per se secundo modo de suo subiecto, Modo, pr prim passiones, Muniuertaliter predicata, quisunt in secundo modo dicendi per se, includat suum subiectum in definitione Propria,ut additum,ergo subiectum non predicatur de suis passionibus in primo modo, uic non predicatur quid ditatuue, cum Genera,& Species,que quid ditatiue predicantur,ut istendimus, predicetur de suis inferioribus solum in primo modo, non de sui propriis palarionibus. Secundori ens diuiditur quid litatiue inens increatum, Min decem Generaepatet
enim quod ens de his predicatur quid ditatiue,uincludunt ens, ut determinabiale, secommunicabile, (quod non est, rum de ente increato, quia illud non est detei minabile, ut Genus, ut infra dicet Scotus xat palsones entis non sunt alia quod Predicamentum, neque aliqua pars illorum quia sunt transcendentia ergo sequatur, quod non includunt en quid-ditatiue, sed solum quali ficatiue,&vtextremitates vi time, ut dactum Iti non propter hoc tamen sequitur, quod ens sit Genus, sed sol aim,quod est commune,iut Genus,hraus qua a Genus, cum it transcedens, in qua re loquemur dum disputabimus de modo, quo en descendit inae
cem Praedicamenta iss,h Ex his patet, irata esse ad propositum rauisti lationes quas faciunt Paulus Soncinas, in .Metaph. q. Is dat Cllus eodem s. q.I. quia non percipiunt mentem Scotin que enim negamus en includi in passionibus,&disterent ijs sed negamus includi,ut determinabile: ipsi velo arbitrantur nos dicere,ens esse extra ultimas differentias, passiones eius omnino. Ad argumentum ex s. Metaph. ex Lo respondetur in capite sequenti ad primum, ad alia duo Iauelli patet ex distinctione iam
supra allata in hoc capite Iam patet, ea non esse ad propositum, que tanta proli- a ritate vel borum dicit Saarra in sua Metaph.disp. r. stat. s. per ultimam differentiam enim intelligit Scotus dicte retiam ,
quae non est amplius diuisibilis in alias a quocumque illa iii matur , ut ibi sed
ciarat ut exempli gratia Sensitiuum non
est vitiina differentia, quia illa diuidi tur in alias rationales ergo eli ultima dic ferentia specifica, indiuiditatis vitiari
absolute , dic patet quod non sunt ad
propositum illi res rationes; Quomodo autem in illis claudatur ens, secundum Sc Ium,iam dictum est.
Uducuntur rationes praecipuae a uersut nino rationem entis, opiniones aduersae explicantur. cap. V. DEclarata veritate Scotus aduersus
eam multipliciter arguit, tum ex Propria mente, umi fundamentis ali
rum Arguit Primo in illamet 3.d.q. s. sic Philosophus s. Metaphysi rex. I habet , quod ensione it Genus, adducit lianc rationem quia tunc differentia non essetens: at si ponaturens commune dictum
in quid de pluribus specie disseientibus(quod sequitur si ponatur elle viai uocudens erit Genus.Secundo Arist. . Metaph. ireris et .vult, quod ens dicatur deentibus , sicut sanus de sanis, vult, quod Metaphvs. sit una scientia , non quia illa omnia Me quibus est Metaphyca, dicantur sectili dum unum, sed ad unum, scilicet non
Vniuoco, sed Analogice,ergo encellanalogum,non Uni vocum. Item T. Metaph. rex. as dici et Accidentia sunt entia sicut Logici dicunt, non ei is es et ens,, non scibile esse scibile, uicut dicitur salubre,in omnibus istis exemplis non est Unuiocatio eius,quod dicitur de pluribus, ergo neque cutis, immo in his exemplis uidetur poti equi uocatio eius,quod itur Ens. Item Porplayrius ait. Si quis omnia cntiariu et aequi uoce nucupabit. Item a Phys.t . s. principium est contra Melissum , s Parmenidem,quod ens multiplicetur;&arguit quod si omnia sint unum Ens,er g Iomnia sunt,uel hoc unum ens, uel illud; quod non sequeretur, si enses securibuocum, sicuti non sequitur,omnis homo est unus homo,ergo, uel iste unus tomo , uel ille unus homo.Sexto,per rationem, si es esset univocum ad decem Pr*dicamenta,
ergo descenderet in ista per aliquas dira ferentias, Sint igitur istie disserentia A.&B. aut igitur istae includunt en quid dii