장음표시 사용
881쪽
neque potest dici, quod ventriculus me qtiae deinde sic perditis in eruiat tribus potent ijs sensititiis,
ut dicit Avicenna, quia ut dictitat Anatonis ita, ille ventrictilus medius est ex om-m parte aequalis, ire ille est na agis cauus in una pari quam in alia, sed se habet admodum canalis, siue vehiculi,vel foraminis at potentiat diuertae, requirunt organa ditiersa: quia instrumetrium quod ac-
si Phanta fie; ex hoc accidit,quod tria ginatur Montem aureum, quia habet phantasima auri, habet Phantasma
montis accidit autem quod Phantasma Auri, montis in unum complicata se praesenteiri Phantasiati tunc apprche: dit Montem aureum; Hata ergo appro-hensio,non est vera compositio, iam uod Phantasia enunciet hoc de illo, sed est as prehensio simplox, quia illa osse iuntur citam qua mentia singularia &ca inquarnunum sicco inpositum; inc candent sciet tentiam sequitur Franciscue Piceolomibneus, libro de Sensibus internis, cap. Ir.eam .elle Graecorum omnium testatur.
quam alijs rationibus comprobat, aliis reiectis Aliorum opinio res adducuntur obti, ciuntur Cap. I.
commodatur ad via an operationem iis accommodatur alteri operationi. is ei, tentiae, sensus interiores sunt diuersiepotentiae, tabciat diuersa munera, er- Onon pCssunt utionanes tres eodem or- gano Quarto Chirum est, Aristotelern voluisse tam positioirem, diuisionem, multo magis discuri in esse operati ne solius intellectus, ut at et in s. de Anima, lex ri.&Inde id co vanum est ponere aliquam facultatem sensititiam esse Ratiocinatricem, vel componem ac diuidererat Cogitatiua stimatitia, per illos Doctores componunt ac diuidui it imma discurrunt ergo sunt ab ciendae AUerro praecipuus auctor fuit huius Cogitatiuae, ut siluaret hominem intelligere: voluit hanc esse eius Imrmam in Gr-mantUm,quas coniunctione intellectus intelligereticet Scotus, nos, alibi, sciliacet, in Theoremate de Multiplicatione Intellectus,& secundum Aristotelem, secundum veri tatem ostendimus, esset , pinionem falsissimam. Sed est obiectio: quia in somnum Intellecti is non operatur, neque sensus externi quia fiant ioati per somnum tamen discurri nus &facimus compositiones quarundam rerum, quas nunquarn vid inius, componi, mus,diuidimus, facimus monstra, ima otianamur Montem aureum, c. Illo haec praestantur a sensibus internis. Respondetur quod haec omnia fiunt a Phantasia, siue ab Imaginatiua, ut dicebat Arbstoteles, 1. de Anima, tex. I sis. probatur: quia Phantasia ex Arist eodem di de Anima, tex. Eodem in ultimis verbis est motus ab externo sensu factus Proinde,
nihil potest esse in Phantasia, quin prius fuerit in Sensibus externis species ergo, illorum singularium , quae demandata quae est una,&ideo realiter sunt, nasul, suere ad sensiuncommunem, in Phanta stantia Messentia, ut dixi in Theoreina rari
sia manent di dicuntur Phantata uta, te inctione potentiarum anima et s.
p s piniones denti ilicro latitanorum sensiuim, quae ad Omnium sit nimia attuor. Prima auerit sensum intellium et Te v mira ni cum tantum, qtram Tartaretus in 1. de H Anima,in fine recenset, sequi rur. Hanc eandem opirnonem sustinet Halensis par. qUa st TC. Meinbroci.&nonnulli a iij qu. in ita declarant Sensus interni si consideret Nur secundus substat uia ini&csiclitiam, unum sunt: ii veto considercimhir tro ad num ei a diuella, Uae obeunt,
sic diuersari uit; Sed haec diuersitas, di si inclis est rationis, non realis est ergo una interna facultas secundum cssetiam, sed ratione situ triplures. Praecipuuini in Cradanaen tum estis quia dicunt illa omniann inera, quae proficisci dicuntur ab istis diuersissensibus, ut putare Phantasia, a Sensu communi, alijs, posse saluari in unico sensu: requia pluralitas non est ponenda sine necessitate, unus, non plurcS, est ponendus sensus internus . Haec opinio in aliquo sensu est vera, tamen in prinposito est salsa est vera, consides an dolio sensus internos realiter, sic enim dei, tiricanuircii mininua sensitiva realiter
882쪽
inter se,&ab anima: Sed considerando hos sensus formaliter, ut in pnesenti coim sideramus,si in distin formaliter quia sunt diuerta potentiae animae,quae non ratione, sed formaliter ad inuicem distinguuntur , ut ostensum est in praedicto
Probatur Primo , quia haec opinio eitcontra Aristotelem, qui ut diximus su p. 2.de Anima, tex is Minde distinguai Phantasiam a Sensu communi, Malibi a
t. Secundo;quia munera Sensus communis,hPhantasiae sunt omnino diuersa: quoniam Sensu cram munis innuitatura sensibus cxteraret unde illis quiescentibus,sinihil praesentantibus, ipse quoque quiescit absentibus illorum actionibus, nihil operatur.Phantasia vero immeritate mouetur a Sensu communi, quiescentibus sensibus extemis, habsentibus, operatum obiectis realibus ipsa ea percitui seiudicat er o diuersia sunt muneraliorum sensuum, ter hoc soluitur eius
Secunda opinio est eorum, qui asseriit sensus intcrnos esse duos tantum sedisti Dis inta sed in erunt,aliqui enim ut Fonseca Fonse .Metaph.c. 18.q.T.s, .mnet hos duos i, esse Sensum communem, Phantasiam, Colle Memoriam vero vult candem ei secum Phantasia ,quam opinionem Ctiam com mendat Colle sim Con imbricens s. de Anim . iecundium eortim partitionem cap. 1. qucstione 2.&probant m primis ro uia Arithoi. r. leonima,ubi ex uasti trito de Sensibus internis loquitur, tantum verba facit de Sensu communi, re Phantasia:&licet Aris .in lib.de Memoria, re-Liuniscentia loquatur de Memoria, non tamen propter hoc elicitur, quod loquatur de Memoria, quatenus sit sensus distinctias a Pla antasia quia ines capite illius libri ponit actit in memorandi in ea potentia animae, in qua est Phantasia, sitie aetiis imaginandi ergo potentia ira morandi,non est distincta a potentia imaginatitia. Secundo confirmatura simili:quia Intellectiis, Memoria in fellectiva, secundum omnes,non distinguuntur, sed sunt una,&eadem potentia, sed a niersis a-
ctibus,diuerse nomine nuncirpatur qua tenus enim Intellectit acti intellisit Intellectis dicitur; quatenus vero habet speciem intelligibilem praesciatem, potest exi rei nacti in intellige li,dicitur Memoria intellectitia; ita Phantasia quatenti Sconseruat species sensatas, dicitur Memoriamquatenus vero iudicat; cognoscit dicitur Phantaesia.Ali vero hos diuos scias usinternos ponunt esse Sciasti m communeri& vitatiuam: sub Sensu communio nunt Phantasiam,sub Cogitativa ponunt Memoriam. Ali vero volunt hos duos se-sus esse facilitarem iudicandi, ficultatem conseruandi,ita quod isti omnem fiscultatem cognoscitiuam internam nolui esse unicam potentiam, ut Sensum Communem, Plaantasiam cogitatiuam, Gallae dentur ab alijs, Memori uia tio alteram .Fundamentum istari ina duarum opinionum quoad id, in quo conuiniunt, scilicet, te numero sensu tim intUrnorum,
est , quod in cerebro sunt tantummodo duo ventriculi distincti, qui habent di- Ucrsa rem peramenta, ideo sunt quoque duo sensus interni. Primus modus huius opinionis, licet videatur habere aliquam probabilitate, tamen est contra Aristot.&falsiis quod ostendi mr quia Aristotel venatur numerum scin suum, praesertim ex diuersitate operationum ex diuersitate org norum , propter hoc distinxit Sensum communem a Sensibi is externis, scilicet, quia sensus exterri non positi ni iudicare obiecta diuersa sensibilium , ideo opus fuit dari Sensum conraminein iii iudi caret, discerneret disserentia obiecto rum sensuum ext nIrum , ut athnim adulci et rursus,iirileniti plantasiam esse diuersiam a Sensu comi nunim quia ipsa iudicat de sensibilibus etiam ipsis absentituas, quod non facit Sensas commuius, ideo, cum fit operatio diuersa, dine sam quoque esse Phantasiam iudicauit; ita in proposito aperte in libro de Memoria, sireminiscentia, ostendit Aristot operationem Memoriae esse diuersam a Sensibus ora Phantasia inquit cmm, quod operatiosi acriis Memoli P. non est titurorum ted isti pertinent adicientiam que ab aliqtiibus diuinatiua dicitur neque Alio
883쪽
neque est Praeseruium,quia haec pertinet ad sensuam, scnsius enim solum praesentia cognoscit, .cuin praesentium cognitio alia sit considerare,alia vero sit intelligere,nullum horum inquit Aristot est memorari, sed vicuntur considerare, Mintelligere, sunt actus virtutis Cognosci-titiae, siue sit Sensus,sive sit Intellectus:actus ergo memoriae sunt respectu prael ritorum, cognitio ergo eius, non est peractus, qui tunc fiant, sed qui facti fuerunt, ut aliquis recordatur, quia vel vidit,vel audiuit,&c. Cum ergo operatio Memoriae sit diuersa ab operationibus Phantasiae,ut quia est cognitio, sed per actus praeteritos, non praesentes, Phantasie vero actus si cognitio per actus de praesenti factOS,l equitur quoque,Sensum escse diuersum a Phantasia Secundo habet organum diuersum a Phantasia: iuia ibidem Aristot quaerens quare aliqui facile addiscunt, sed difficile memorantur, aliqui e conuerso difficile addiscunt, sed facile memorantur, respondet, quod hoc
accidit, quia illi, qui de facili addiscunt
habent temperamentum niolle humidum,in quo facile imprimitu species, facile etiam elabitur, sicut qui imprimit reliquid in suam, vel cerant, e conuerso ij qui facile memorantur, sed difficile adcliscunt, habet temperamentum siccum,
sidulum,ideo disticile imprimuntur species, sed quando postea sunt impresta, dedit Etal Habuntur, ut qui imprimit aliquid in lapide marinoreo difficile imprimit, sed durat per multum tempus. Ex his patet, organum Memorie debere esse sicciam, potentiarum vero cognoscitiuarum, humidum,& molle, ergo organum Memoriae est diuersum ab alijs, consequenter Memoria es duiers ab alijs. Neque valet responsio eorum,dum dicunt organum Phantasiae preditum esse tali temperamento remediocritate,
ut ion dit sicile recipiat, recepta duretineat, et inim hoc cyntra Experientiam; lilia videmus facili mam est e cognitionem sensititiam simplicium, unico enim actu praesentationis, illa cognoscimus ad hoc yero, ut illorum memor mur, neceste est iterare Laepe ac sepius actus cognitionis,ut Memori eligantur: si
gnum est ergo, quod organum Memorienaturaliter est siccum in omnino diue sum ab organo Phantasie, qtiqest facultas cognoscens presentia tantum. Ad rautiones pro illa opinione. Ad primum re Mi spondetur, quod si locus ille Aristot io de Memoria, remini centia debet ure tolligi,ut illi dicunt,sequeretur pertinere ad Sensium communem: quia ille est primo sensitivus, quod tamen ipsi non ad mittunt Est ergo dicendum, quod, rum est quidem, quod inci .lib. de Anima,locutus est tan tum de Sensu communi,&Phantasia, non de Memoriari sed . voluit differre in alium locum sibi commodiorem, trae at enim ibi de alijs pertinentibus ad sensi is,ut est lib. de Senim,
sensibili,& ideo hoc nihil est Quod vero
in libro de Memoria, dicat Arii tot Memoriam esse in Phantasia falsum est: ve ba Aristot sunt hec Quare intellectus secundum accidensistique erit,per se autem
est, quod Memoria anseruit per accidens Intellectin , per se velo Sensui qua re r. damur intelligibilium,&sensibilium,sed recordamur sensibilius perceptorum , Sensu communi sconsequenter a Phantasia peri Intelligibiliuii vero per accidens, scilicet, mediantibus illis Phantassmatibus sensibilibus repolitis in Mem
Ad secundum respondet Ir, quod Me A t. moria in hoc sensu acceptari scilicet, pro Intellectu, obiecto presente, est Memoria improprie dicta que potius est in usu apud Theologos,quam Philostaphos, Memoria autem apud Philosophos est
recordatio praeteritorum, ut diximus in Theoremate, de Memoria Intellectitia
ideo hoc sinis lenihil concludit in propisito, ubi de Memoria secundum Philosi phos sensititia Memoria loquimur. Altera opinio rei icitur per idem fundae Alia mentum; oste sum est enim quod nedum rapi'.
Memoria, Phantasia distinguuntur radi sed etiam Sensus communis, Phantasia, praesertim, quia Sensius communis immutat tira Sensibus externis immediate, Phantasia mediant Sensius communis apprehendit tantum obiecta praesentia,
ac simul cum sensibus externis Phant si vero
884쪽
sia vero apprehendit absentia, reuiescentibus externis sensibus Sensus communis apprehendit tantum Pliantasmata sensata,&exillis etiam non seni ita,ergo diuersa officia', indiuersas potentias
Ad funda nentum illorum dicendum, quodi illium est,ditos tantum este ventri culos, ut supra di inius Deinde hoc funda inen im est satis dubiuim aliqui enim Anatomitte volunt illos e re dii os, alij tres, alij quinque, alii unum, ideo res satis est dubia. Tertia est Averrois,in libro de Mem Iia,&rc miniscentia, in s. libro de Animi Com. V quem sequitur quoad hoc
nus ibi in Commentario; alij, qui asseruntqti attuor Esse Sensus intcrnos, scilicet, Sensum Communema, Phantasiam ,
Memo latius cogitatiuam in homine, loco cuius in brutis volunt esse Aestimatiuam , D tribus prioribus sensibus non est dissicultas: sed tota res consistit in C igitativa, quam cite necessariam probant Primo sic Arist. r. de Antiata, rex is sina bet hec verba: Phanta siti noti fit siue sensu,&sine hac non tit Aestimatio; Ex hoc patet, quod Aristot. prater Phantasiam, concedit vim Aestimandi , siue cogitandi. Secundo Aristotel in libro de Mem ria, sireminiscentia , concedit dari vim eminiscendi sed reminiscentia fit cum aes ita a discursus autem competit tantum virtuti cogitatiuae, ergo Aristot admittit cogitatiuam Tertio, latii facultas, qtia circa singularia componit, diuidit, taratiocinatur, insuper excitat appetitum ad proseque dum, vel fugiCndulia, itide non est Intellectus, neque Phantasia,
Quarta opinio est uicennc in C. O IUm Natura luna, parte cap. L.&Magni
Alberti, inta de Anima, qui supra illos
quattuor addunt a stimatiuam, proptercam rationem, scilicet, ut exspectcbassensatis cognoscat subsodiat intentiones insensatas, ut dicit Antonius An
Sed ambae istae opiniones refutantur facile per algurnen ta superrus ad lacta,&praesertim, quia munera istarum,
tentiarum, scilicet Cogitatiue, ac si unam alium pertinent vel ad Intellectum, vel opin. ad Phaniasiam , ideo non debent ista pintentie multiplicati . Ad primum pro tertia opinione, dico, Hi quod Aristo . in a. de Anima, textu IJ s. dum dixit, Estimationem mediare inter Sonsum, Thantasiam, per Aestimati nem non intellexit aliquem sensum in
dium, sed iudicium cntis, a quo ibi diastinguit Phantasiam, sicut Mab alijs,
Ad secundum respondetur, quod Arieada. stotel ibi innuit tantummodo, qtio ita nati iiscentiati adiutorio Mentis, unde non est in Brittis, nisi Metaphori cc. Ad tertium res pondetur, inod illa a A . . cultas est Phantasia, que iii dicat io vel illud bonum, secundum quod hoc, vel illud ,est sibi iucundum, vel non iucundia, Nita prosequitur, vel fugit . phantasia quoque i , qtiqexcitat Intellectam, quia ipse est quae illi oncri obiecti im: Phantasia enim praesentalido Phamasmata excietat Intellectiim.'
Appetitus non distingit itura via tute
e gliorum opiniones reiiciuntur, O probatur opin io Scoti caput Primum.
Est magna dissicultas,an appetitus sit
potentia distincta a virtute cogno optra scente, denumero appetituum D.Th. OZ P. p. UT LIS .arric. 1. r. luem sequitur ' Tabarella, lib. de Facultatibus Anime, cap. IZ dicunt, appetituum esse distinctam potentiam a virtutibus cognosciti-uisinesse, nam Ratio Diui Thon ibi videtur ei se litic quia alius videtur esse finis appetitus ab alute, alius vicietur ei se finis appetitus virtutis cognoscitiuarenam visus appetit silum obiectit in vistabile ad videndi inta, animal autem aps tit illud ,biectum ad alios usus Cum er- diuersus sit finis appetitus simpliciter animalis, in is appetitus virtutum
cognoscitiuarum, operationes sunt variae,
885쪽
riae, distinctae, consequent cum ex operationibus di Linguantur potentiae ,
vir cli Scognos citiua,&virtus appetititia, erunt diuerse potenti et xvirtutes Z barella veto hoc idem Hobat auctorita- au te Aristo t. 1.de Anima, Lex a . ubi Arist,
Enumerans potentia animae enumerae
appetititiam facultatem, ut ab alijs dbstincta, inquit enim Potentia sisero dic mus, egetatiumn appetitiuum, sensitι-uum, motivum secutidum locum,at intellectivum, vegetatiuum, di senstiuumsunt
distinctae potentiae, ergo et appetitiuum de-het disset relas alsis, Id cui dicit alibi saepe
Aristoteles Secundo,ox muneris distrimine distingui videntur, quae enim munerae diuersa habent, diuerias quoque silentiast ab re coguntur: ita diuersae se ae diuersas operatione habent quod ante ni sint
naunera diruersa, munus appetiit: S, virtutum cognoscit ita arum, prQbat hoc in
do. Cognoscere, sentire, fit per transltum obiecti ad animam, in cogntrione enim obiectum quodammodo ad anima trahitur, at in appetitu anima potius trahitur ad obiacti in prosequendum , ergo operatio diuersa est, sicosequenter quoque sunt diuersae potentiae. In luper potentia cognoscetis est recipies c biectum, at appetitus est pio pensio ad prosequendunt; ex his sequitur, quod appetitiis distinguitur a virtutibus cognoscitivis, &quod est unus. Ex altera parte Scotus in . Senta l. I p. coli quaest ita in corpore, quaest videtur vallet, ' quod appetitus sensitivus, de quomodo loquimur, non distinguatur a virtute cognoscitiua, siue apprehensivasquoniam requit ibi, quod praeter appetitum sensitiuum, qui consequitur virtutem imaginatiuam, est necesse quod ponantur tot appetitus distincti quot virtutes apprehensivae distincte ponuntur, Insuper ducit, quod sicut Phantasia imaginatur obiecta omnium sensuum,&in praesentia illorum,siabsentia ad suo appetitu delectatur in illis, si sint conuenientia vcsdolet de illis, si sint disconuenientia, hoc idem etiam est dicendum de alijssensibus particularibus. Ex his videtur veste Sco
tus,quod appetitui nihil aliud sit,nisi pro
pensio natu talis potenti. scnssciniae ad c biectiam: si enim illud obiecturi sit conueniens poten ita apprehendenti illud, prosequitur: si sit disconuenieras, fiagit, conseqtienter appetitus non est virtus distincta a potentia cognoscente, sed est eadem realiter cum illa, si iti idem est eius
inclinationaturalis , inquantum respicit obiectum determinatum tale. Qtre sententia videtur quo tile est AverroiS, . in I a. Metaph. lex se ibi dicit, etiam demente Alexandri, quod voluptas consc-quitur comprehensiouem , sicut umbra corpus Vt videmus, quod potentia apprehendens obiectum aliquod , si est conueniens, gaudes habet voluptatem , nota alia de causia, nisi quia obieetum est conueniens,li vero non est conueniens, tris laturusti sunt acitis appetitus;at isti sunt actus virtutis cognosculuae, ut dictum est et quia virtius cognosculua est, Hae apprehendendo delectatur, vel tristatur ergo virtus Appetititia non distinguitur a vi tute cognoscit tua. Ex his aperie patet,
quod appetitus multiplicantur apud Scotti in Ghoc est clarum . Videtur etiam
elici ex dictis, quod appetitus non distinguntur a virtute cognoscente licet ape te hoc non dicat Scotus, propter rationes superius as lignatas &confirmatur auctoritate Arist. 3.de Anima, tex. 1'.ubi aperto dicit, quod appetitus vitandi, vel prosequendi, ncque inter se, netque a sensit redistinguuntur, sed solum ratio ac de verba eius sunt haec Et non aliud si appet, tiuum ci fugitiuum neque a se inuicem, neque sensitivo edisse aliud es.
Hanc candem sententiam Scoti, quan Piretum ad multiplicationem, videriar sequi . tua
Franciscus Piccolomineus, lib. de Sensi a. bus internis,capite ultimo, conditione tertia,ait enim appetitum tribus modis considerari posse; Vc ration adtindamenti, Vel rationem propria Vel ratione obiectorum; lirimo modo est unus appetitus, quia fundamentum principale est unum,iscilicet Phantasia S: hoc est fundamentum denominationis, ut utiam diccbat Scotus quia in isto completur actus appetendi nam Phantasia est quae iudicat iucundum, vel aduersum propria rati
ne vero, ex parte obiectoruna,multiplb
886쪽
ET IN COGNOSCITI UA THEOR. II. Ss
earia ita Se tot esset appetitus, Otot facultates cognoscentes sic inueni etiam cum S oto in hero, scilicet, quod appetitus non distinguitur virtute cognoscente accli te ado appetuum pro facultate appetente,&aici amitte Phantasiam quatenus apprehendit aliquid sensibile, ainquani utile, doiectabile,vel aduersum, re inimi procliue ad prosecuti nem, v c fugam: hoc intelligit de appetitu perfecta, completo: nam iste est solum in Phantasia in propterea is a sola appellatur appetititus,aliae vero virtutes,&sensus cognoscitiui sunt appetitus imperfecti, proinde in omnibus animalisbus etiam imperrectis, praeter sensu Chternos est Phantasia, licet in perfectis sit perfectari in brutis vero sit imaginatio
Ad primam rationem, quae est D. Thomae, respondetur, assii mere falsum qu niam falsum est, quod apperitus anim lis appetat res sensibiles propter alios v-sus, quam propter usum sensi uim exte norum , quoniam res sensibiles nullo v- sui in s uire possunt nisi usibus extern ruin sensuum, quora linas mi Obiecta, substantia enim non est sensibilis, omni . alia accidentia vel obiecta propria, vella munia , quae omnia percipiuntur a sensibus extetans in coniunctione cnimo si clorum cum his sensibus externis, sequitur tristitia,vel gaudium,& deinde fuga, vel prosecutio. Praeterea, dato quod argumentum conclucteret, sequeretur appetitum esse distinctum a sensibus externis , non tamen a Phantasia, quia Phanta ita est quae cognoscit utile, nocivum,ac varijs usibus illa comm Idat. Ad secundam rationem, quae est auctoritas Aristotelis dico, quod ibi per appeti uim intelligit Phantasiam siue imaginatiuam in communi, prout continet sub se maginatiuam perfectam, una perscctam: unde in texturio eiu dem .dixerat in entomis incisis,esse Phantasiana,MDes derium quia in utraque parte si voluptas, tristitia est ergo appetitus potot tia quidem, sed tamen non est realiter distincY a scias ruiua,alioquin constitueret alium gradum vitae,&sic esset quintus gradus vim contra Aristot. in eodem a. extu
13.scilicet,Vcgetatiua,Seiit tua, Intellectibua Appetitilla: Phantasia Vel dica mus, quod susti it crinitio formalis inter Sensitivam, appetiti uani: Insuper, deberet habere propria organa distincta a Phantasia, a Sensibis, cognoscitivis, quod tamen est falsiim. Ad tertium respon detur, quod illa mi Mis. nera non sunt ita diuersa , ut constituant diuersias potentia : quia ille tractus est propter determinationem consequentem cognitionem virtutis cognoscit tuae, unde est potius propensio, proprietas cognoscentis, quam alia potentia distincta.
Omne recipiens debet esse demidatum
cducitur, o confutatur opinio eorum
qi ea Drunt intellectum p bilem se puram potentiam. p. IIVplex est isticultas circa nanc pro positionem; Primo an ipsi ex Arist.
luducatur, betaera ipsam Aristoteles asseruerti tertio de anima textu .ex quo loco ipsam desumpsit mici me praesertim, tali sequentes eum;Secunda dissi cultas est de eius veritate . Quant tim ad primum non desunt viri docti, qui asserunt propositionem allat ira non elici ex dictis Aristo elis, maxime in illo . t tus de Anima, quod ostenditur sic. Clarum est, quod haec propositio formaliter non Ubetur in textu, ut videre unus qui que potest , Si ergo in illo textu contine tur implicite contineri necessee est, in que hoc verum esse vidctur quod ostenditur sic. t utauit Auer. quod Arist in illo textu .colligeret Intellecti im possibilem esse immixtum a subiecto, a corpore, it . quod haec sit argumentatio Arist. Omne recipiens debet esse dentida tua natura recepti at intellectus recipit, siue intelligit omnia materialia,ergo non debet cisse res materialis, sed minima, denudata a corpore,&a materia, Malorem probat(quae explicite non est in textii sed in
887쪽
plicite quia intus existens , prohibet cr-rran et . illa,&nbstrii et, ergo si intellecti is sit mat tiae &corpo i mixtus, illa materia &i rina corporis iis pediat illuna a reception es&intelleis one aliorum . vertini haec non ea argumentatio Ai P . coin
co, dicunt isti, neque id pus Arist. est ille, quem sibi fornicit Aura . sed scopus ii-
tialis, siue possibilis est pina poteli ia,
in determisi artis. ita quod intillam determinaram narii ram habet , ut postea colligit rc .s.describendo ipsum volucrutenim Alex. Aphrodis.&Zi et antis in . de Ani
ina, haut eorum sectatores, quod Intellectus possibilis , nullain habeat naturam determinarum , sed sit pura potentia, uti volunt homi ista esse materiam primata quod probant a simili: quia sicut si mat
ria prima habet et aliquam determinatam tarmam, non posset recipere omnes alias a mas, ita intellectus postibilis si habet et aliquam deterini natam lannaam renatui .im, non possct intelligere omnia, quia illa formari matura determinata impedii et reccptionem aliorum, vitiaret iudicium illius. Quod colirmant: quia scuti si cultis habeat colorem inauum
in seipso, omnia flava iudicat, Mi in gua
assectabilis amara, iudicat Omnia amara, ita intellectus si haberet ali iam unam
determinatam naturam, non posset intelligere, nec iudicare alia, ne itie illa recipe re. Ad propositum ergo volunt Arist in illo . ex probare Intellectilia non esse a- Iicuius de tei minata naturae es Soemeram potentiam, ut possit recipere omnia intelligibiliari tum prCbatur esse im-rraextum, dicunt debere intelligi duobus modis; Primo modo, quod est immixtus ab is uelligibilibus, quia non communicat cum rebus iis telligibilibus in natura , principijs,e qui biis ipsa res constant,&hic sensus estis, quem significauit Arist.uas .de AniiDa,3 textu, tum dixit intellectum debere esse impassibilem, passione
scilicet miruptiua;secundo modo estim mixtus quia non communica Intellectus iura rebus, nec simpliciter quantum ad constitutionem naturae, sed nec quantum ad rationem cognitionis, ut volebat Plato, qui ponebat ideas, siue rationes
m mos cibilium in anima, e proinde,
linat intellectum csse mi tuin rebus in telligibili biis, Obic Et: S i Dantun ad Id se quanti in ad has ra iones cc sinoscibilium, quando ergI Arist. N . ter. O ncitidit Intellectum esse immi tum , lo qui tui de hac secunda immixtione ratis quod vult, quod Intellcctus fit ina mixtus ab I 'eis, id est non innuatus,nec determinatus per aliquam actualem similitudi nem, vel Ideam sibi coniunctam, sed est omni .ao pura potentia respectu obiecto riam intelligibilium , quoniam omnia
intelligit, necesse est quod ipse in se sit
omnino indete min. ut is , nullam habeat determinatam natura quia illa d
terminatio is sim impediret a receptione aliorum intelligibili tim rei gumentum ergo est istud. Omnia intelligens patiendori recipiendo species icbet esset in mixtum , id est non limitatum perali quam ac ualem similitudinem sibi coniunctam ad ea, qui Trecipit, intelligit,at intellectus intelligit omnia praedicia in do , ergo intellecitis debctes e immixtus ab omni biis obicctis , ita ut nullam illorum obiectorum actitatem similitudine in se contineati Maiorem p rcbat: quia alientim tuae t apparens prohibet , atque sinungit cuius propositionis sensius est sitiandocumque aliqua facultas est intrinsece determinata, est impedita a recepti ne alieni; Maiore go probatur sic Facultas intrinsece de ei inata est impedita a receptione alieni , intellectus intelli gli Omnia, ergo intellectius debet esse immixtus ab omnibus, id est non debet esse determinate aliquid, sed esset in determin
tus in te, esset in determinate, potentia omnia Haec opinio est subtilis, Mingeniosa, uno excepto vera mih i videtur. Illud quidem certum est, quod piC- positio allata Omne recipiens debet esse denudatum a natura recepti, in sinisti quo illam intellexit Auer non habetur ab Aristotele in illo textu . de Anima, neque est vera, ut infra patebit tamen in vero sensu non potest negari quin sit Aristotelis,&non lectu catili ex CItem A.
Similiter certissimum est, quod Aristot
les in . cxtu, non loqttitur de inam ratione interiectus a corpore, ut voluit Auer.
888쪽
DENUDA IVM A NATvRA RECEPTI. II EOR. CI. Si
sed loquitur de inam Atione ab obiecto xt alias dixi, nicta patebit . Tamen illud mihi probari non potest, quod assertitit Aristotel. in illorum textu probarei tes lectum esse purana potentiam, nul lam habere de crini natam naturam, niti harc propositio reducatur ad bonum sensum mam illa propositio potest duobus modis intelligi;(no modo, quod intellectus essentia non sit substantia aliq lxv-na determinata in genere enthina, sed sit pura potest is Secundo modo, quod in genere entis, iubsta: itiae, sit determinata quae iam natura, .imen non habeat insevilo modo aliquod obiectum n C materialitur, nec spiritualiter, sed sit aere in vi, sua ad omnia illi, Hic sieta indus sensus eli verus, ut infra patebit cecit hoc modo ipsi intelligerent, Cimemus conc Irdes; re hunc sensum videntur amplccti I
liqui nam ad illud argumentum, quod afferri solet contra hanc positionem scilicet , quod intellec Iis ei facultas v-nius formae, omnis forma est actu, ergo eit determinatus, tota est pura potentia; Respondent, quod intellectus duobus modis potest considerari; scilicet,lii bieci ue,&Obiective;est determin itus subiective, sed est indeterminatus obiective . Ex qua responsione videntur,clle, quod ipsi potentia sitellientia, substantia quaedam determinata in se tamen ratione obiecto tum sit in determinata , utque nullum obiechum habesa tactu in se materialiter,nec spiritualiter, per quod det Crminet tur. Tamen ipsi accipiunt primi ire sensu in; QIn filii opinio Alexandri Aphrodisaei, in i . libro Sio de Anima, cap. det Intellectu specula titio,. r. Lbro cap. de Intellectu materiali considerans id,quod ab Aristotele di itur in textu i . s. libride Anima tante lectitia esse ut tabellam rasam, in qua nihil est descriptum , inquit melius foliasse comparari priuationi in riptionis, quam tabellae nondum scripta: tabella enim et in numero eorum vitae si tactu sat intellectus est crapI-iciliis . Ex quo loco patet Alcetandrum aptari ut tali Inuellectit in non esse s ,rmana tibi hi siemali ii iam , sed tum proinptitudinem, siue praes .icati In Cm ,
potestatem ipsius an unae recipiendi intelli'ibilia suam opinionem defendere volentes sectatores Aleuri dri ab obiectionibus Averrois , quarum praeapua est, quia i istoteles in s. libro agit de In tellectu, qui et substantia , respondciri hoc esse falsum sed Aristotelem loqui in
3. de potentia animae rationalis , non de ipsa anima rationali , quae est forma hominis, rideo in . te mi curii concludit Aristotel. Intellectum elle immixtum, lo- .ui volunt de potentia animae, non de formi ;&denique in s. textu cum definit Intellectum esse potestatem , similiter v lunt eum definire potentiam, non essentiam,neque aliquam dimam substanti lem. Verum hoc nunquam mihis lacere potuit Primo quia concedo quod agat Aristotcles in s. libro de Anima, de potentia alumae, quae est Intellectus, sed nosequitur propter hoc eum nonagere de substantia, torma hominis quia ut dia, i in Theorei nate de Distinctione poten Thoi I .icum,potcntiae alia n. et non sunt accide et .
tia,ut voluerunt D. Thom Zabarella,& alii: sed sunt substantiae ideo Intellectus itioque licet sit potentia, tamen est etiam torinali tersiit, stantia,&forma substantialis hinia inis, ergo non es pura potentia in genere entis , sed est determinatareo ma substantialis Coniarma curris laso tentia duobus modis potest accipi uno modo pro carentia alicuius formae aptae natae,ut est potenti I materia prinia ; Alio modo accipitur potentia pro vii triete , faculiate, siue principio activo productu uo alicuius operationis, quomodo . baitur Alii oteles deporeentia vi. Metaphys.loquendo de placetarijs accitiis, jasii uis; ad pio situm cum Alexandra dicti ut
Intellectum esse puram potentiam, videritur accipcreprimum selu lin,ita quae iii telaectus, de potentiae animae, sint tantum
quaeda promptitudines, sica retiae furinarum recipi Undarum; at hoc est falsum quia potentiae animae non solum sunt passiuae,s edetiam principaliter sunt accitiae , quia sunt principia productivaliartim operationum,ut patet de sensi ciuis pote-
ill S, teti. Indit ita tellectit, ut ostendimus
in Theoremate de Muneri, Intellectus, he.reij ciendo opinionem Diui Thomae, eva is,liorum, volentium Inicile Aim concur
889쪽
t re p. iu , obtrectum vero solum actiaue, Iatellectus non e t pura potentias penitus indeterminatus in re aereentis: sed ad minus, nisi velint faterie se sub tantiam, ut nos dicimus, erit accidens quoddam determinatum. Probatur Coam seqtientia, uin pura potentia, en in se in dederint iratum, non potest esse principium determinat ei crationis Ilitellectus autem est principitim determisiatae operation: S,ergo est determinata toro . . Tertio potestas pura, ut est Intellectus, demente istorti in non patitur, ne Nerecupit, sede iratio recipiencli, patiendi , quemadmodum etiam id , quod recipit
materiales formas, non est potentia primae materiar, sed materia ipsas potentia vero ex istens in matelia,est ratio ipsi materiae recipienditat Aristoteles de Aiuma, ait lianc potentiam , scilicet Intellectum recipere pati, non autem esse rationem 1ecipiendi, patiendi ergo illa potentia Intellectus non est pura potentia in determinata in genere entis, quaedaentitas positiva determinata in si existens tamen potentia ad recipiendum omnia intelligibilia, leni ille est ipsam et alii- . maintellectiva. Quarto Aristoteles 3. det Anima, ter 8. ii ait Intellectum intelligendo hieri omnia: at aptitudo recipiendi non dicitur fieri aliquid, sed subiectu potens,&aptum sit illud, quod recipit: siccitam poteratia primae materiae non dicitur fieri lapis,vel homo, sed est materia, qua per receptionem Ormarum divorsas rum dicitur fieri ho vel illud. Quinto Aristoteles . textu arguit ex auctoritate Anaxagorae, Mentem debere est immixta: in hoc enim laudat Aristotcles Anaxagoram, ergo accipit Mentem debere esse similem Menti, quam ponebat Anaxag ras esse secretam a Chao at haec non erat pura praeparatio, sed essentia, jorma forniarum, ergo haec Mens, quae imixta statuitur ab Aristotel ut volebat Anax goras, non est immixta, id est in determinata in genere entis , ita quod non sit aliqua forma vel essentia determinata in se,
ut colligi in Aduersarii: sed est essentia si gregata ab omnibus obiectis; Cocluditur
ergo, Intellectum esse formam quandam unius determinatae naturae, potentem rc-
cipereo n:lia intelligibilia Plurima alia ad diici possent, sed haec favi sint. Ad rationes pro opinione, dico, si in ca hi
concladunt potentiam intellectilian ii oti Caincludere in si aliquod Oble tum exter nuin: quia tunc illud impediret, vitia rei iudicium sed non concludunt potentiam esse omnino purum nihil ; nam aer recipiens per sipicuum , non est in se pu-rtumnon ens, sed est tiredam species emtis determinata, scilice Gaer, ocultas recipiens flauum colorem, non est nihil, sed aliquid, Minateria prima recipiensio mas, non est nihil, sed aliquid determin tum lia generatione entis , est enim siti stantia ingenerabilis, Maeterna ideo etiaIntellectus recipietis intelligibilia, est aliquid in se determinatum in generatione etatis, existens tamen in potentia ad recipiendus forinas. neludimus ergoanteli. lectu esse puram potentiam ratione Ob , ' lectorum intelligibilium , non autem esse 'in ratione etatis puram potentiam, atque in hoc sensi elici et Aristotele in illo textu G. de Anima,ex eiusdem rationibus aperte colligitur.
Puomodo allata propositio intelligatur, c-pivio averrois, eiusdem com
futatio . caput IrNunc de veritate propositionis saperest disserendii m. Primo loco occurrit Autrroes, qui multis in locis glosci allianc propositionem , sed praesertimet. Eli, m. 6 ..h. de Anima, m. t T. praecipue tamen eam pertractat s. lib. de Aninia, textu . Ibi cam declarat, probat; Ait ergo, ut videre est apud eum ci re,&omnes ei tribuant,vt Timara, The rCm. 83. Mercinarius, Piccolomineus reali pertractantes hanc propositionem, quod propositio allata est intelligenda sic. Quod omne recipiens debet essed nudat a natura recepti, secundia specie
non secundia genus, maxime remotum ,
Adiungit Auer. in a.de Anima, textu GR. ut notat imara , in citato licioremate, quod haec propositio est uniuersaliter, ra, tam in receptione materiali, quam in
receirione spirituali ita quod recipiens
890쪽
DENUDATUM A NATURA RECEPTI. THEOR. CII. Sy
ast qui spiritualiter, ut oculus colorem, debet esse denudatum a nati tua illius iecepti spiritualiter, secundum speciem
non autem se udum genus, ira ximeremIlum,ut 'culus non debet carriem
tura lucidi, sed natura coloris. Recipiens etiam aliquid malesialiter,dcbet esse denudatum a natura recepti materiai Ner, secundum speciem , non autem secuncti genus. maxime remotum, ita quod recipiens non sit substantia recepti in speci ut materia prirna recipiens formam aqUae, non debet esse forma,& substantia aqtiae . Iuxta hunc sensum idem uerro
es 3. Caeli,&mundi Conament m. dicit, quod si sit aliquid recipiens omnes foris maS,OpCrtet absolute, simpliciter illii diu biectum esse denudatum ab omni forma, ita, qta Od Inon sit aliqua illariim, neci res aliquod ex illastiirmis, quas recipiti bi proprium sed est in disterenter se habens ad omnic formas, ct hoc modo se habet ira uena prima respectu formarum materialium in receptione materiali, Intellectus possibilis eodem modo se habere dc but in receptione spirituali intelligibilium Si volo subiectum non
iit Ieceptiuum omnium tabiectorum, sed tanturn modo aliquoi um , non chet escte denudatum ab omnibus secundum speciem, sed tantummodo ab illis obiectis, tiae recipit: hoc modo Elementa non debent carere proprijsidi mis quia non sunt receptiua illarum, sed formarum mixtorum sunt enim Elementa subiectum siccundarium. Notandum est insuper, quod cum in propositione ista dicitur , quod recipiens ecbet esse denuda tum a narii ra recepti ibi per naturam recepti, secundum speciem intelligitur natura essentia materialis,non spiritualis, ita quod sensius est, quod omne recipiens non debet communicare in natura, esseti specifica materiali illius quod recipit, sed debetes edentidati: ma natura specifica materiali,& reali illius' hoc verum est, tam in receptione materiali, quam spirituali si enim recipiens recipiat aliquid materialiter, ut materia prima formaliter debet esse denudat tima natura illa materiali, secundum esse materiale substantiales cita cum Phil. 2 at M. D. Acti.
tiam recipiat illud spiritualiter, ut oculus colorem, debet etiam csse denudatum a natura materiali, specifica ipsus co iis . Vnde oculuS non est materialiter coloratus, alioquin sc cundum A tierr m,oculus non posset recipere speciem coloris, quae species est spiritualis . Hunc sensitim tribuit Averro Meroenas iussae reuera colligitur ex dictis ueri mis, ex hoc enim deducitantellectum e se immixtum ab esse materiali reriam materialium: quia Omnes res materiales intelligit ergo debet esse denudatus ab illis sectandum esse specificum mateVale. proinde in se non potest esse aliqua forma materialis . Ratio Averrois pro hac sua opinione habetur ex illo quarto, in 3. de Anima, qtiae est Si recipiens non essset denudatum a natura specifica recepti, seque ietur, quod idem reciperet seipsum, qii sed idem csset Cuens, Vmotium C uod si a pene falsu mi fise quentia probatus: quia quae sunt eiusdem speciei, quidquid per se conuenit uni, conti nil quoque alteri,& ideo si fuerint duo indiuidua eiusdem speciei, irorum unci esset recipiens, aheli in palisormiter po set Lecipere seipsum Hoc modo mimat
hanc ratione Zimara ex uerroe, The remate illo S 3 Sequeretur etiam, quod idem es et moncns, Minotum, recoris quenter in actu:&in potentia. Hac caepositio Averrois patitur ma- ιν gnas dimictilitates;& Primo quantum ad
receptionem materialc m. Scotus r. Sent.
distinct id, i . aestione unica F. Hic est unoes , p, Opinio Avicennae,&c adiici sus eam ita ico iarguit. Si glossa haec Averrois valeret, scilicet, quod rccipiens in aterialiter aliquid, dc beat esse denudatum a natura specifica recepti, se Neretur, quod mat ria prima existens sub forma quae , posciet recipere tormam ignis Consequens
est impos ibile quia torma ignis, s mma acitiae, lint incompossibiles in eodem subiecti clan sequentia est euidens quia tunc materia est denudata a natura pecifica ignis . Hoc argumentum tacit ne re p.
Sed illud soluit sic: uod mi ira Elimentare licet sint laetae Ipeciei, tametriasiint eiusdem ordinis in substantialitate: