장음표시 사용
141쪽
.a NEMESIUS PHILOSOPHussultat. Quod si alterum duntaxat oppositorum potuerimus,id iam receptum erat, & nequaquam amisbiguum. at eius Oppositum impossibile. DE F A T O. CAP. XX XIIII. S Τ R O R V m circuitui omniu quaescunque fiant causam ascribenteS,non cosmunes modὼ notiones expugnant, sed omnem quoque Rempublicam inutilem esse definiunt: uanae enim leges , stiperflua iudicia, quae puniunt insontes, inanes 8c casta uituperatio nes,& laudes,stultae etiam preces,cunctis rebus fati necessitati subiacentibus. exterminatur cum pietapte prouidentia: quo sane instrumento homini susperiores sedes 8c perinde coelestes inuenire datum est. hinc enim ad actiones qus sub animς sensum atoque cognitionem cadunt,nedum sub corporis pars
teS,commouentur: ac omnino haec dicentes conia tingentis naturam, quae in nobis est, subuertunt:
atque hoc pacto nil prope aliud agunt,quam quisdcuncta deuastant. lniustae quoque ipsae sunt stellae, quae adulteros,quae homicidas estistant.&in prismis ipse rerum creator deus omnem ab ipsis cauusam aufert, si haec ita comparauit, ut malorum nos bis afferant necessitatem: ut talium aliena sententia
non in Rempublicam modo perniciosa illatura sit, sed etiam malorum ingentium deum causam esse definiat. ob hoc horum propositum demonstrare
142쪽
DE NATURA HOHINIS. impossibile est. Sed haec ne quidem audire necesse est, detestationem, atque abominationem habentia manifestam: quippe qui aiunt & in nobis esse hoc,& hoc fato conservari. unicuique enim genitae rei
aliquid fato datum esse, ut aquae frigere, & cuiuis plantae talem fructum ferre, 8c lapidi deorsum fers xi,& igni sursum scandere: ita animali residere, Scimpetexe. qudd si huic impetui extrinsecus nihil
obiliterit, id* fato, tum deambulare, progredi
perfecte in nobis esse, ac prorsiis progrediemur. Qui autem haec dixere, fuerunt Stoici, 8c Chrysip. pus,&Philopatox,&alii complures ac insignes uis ri,qui aliud no demonstrant, quam omnia fato fi ri. Nam si commotiones a fato uolunt impediri,
aliquando autem minimὸ, no dubium quin omnia fato futura uelint, etiam ea quae in nobis es e putans tur. At nos eisdem porrὰ contra ipsos utemur vastionibus,eorum opinionem alienam demonstratuuri. Nam si eisdem circuns antibus causis, uelut ipsi putant, cuncta eodem modo fiunt, ut aliquandoquidem ita, aliquando autem secus fieri impossibilessit,quando ex aeternitate haec ita sancita sint : anis maliS quoque commotionem omnino, ac rebUS in omnibus eisdem circunstantibus causis ita fore nescesse est . quod si ex necessitate sequitur commotio,
ubi reliquum quod in nobis esse oportet et liberum siquidem esse conuenit, quicquid in nostra manu positum sit. atqui minime liberum erat, si eisdem
143쪽
. NEHESIUS PHILOSOPHus circunstantiis in nobis erat aliquado impelli, 8c aliis quando non impelli. qudd si a necessitate impelli consequitur,non dubium , quin etiam quaecunque per impulsum fiunt, ea fato fiant, tametsi a nobis fiant,natura. nostra,&impulsu,&iudicio. Quddsit etiam non fieri possibile sit, falsa fuit illa proposi
tio, quae aiebat, eisdem circunstantibus causis ea idem necessarid sequi. quod & in rationis expertiabus etiam ualebitriaecnon 8c in rebus inanimatis in uenietur. nam si impulsum nobis astruut, ut ipsiim natura teneamus, quidnam prohibebit,ut dicamus in igni esse urere r quandoquidem & ignis natura urit: ueluti Philopator aliquatenus ostendisse uiosus est, in eo quem de Fato inscripsit. no ergo quod
per nos factum fato stibiicitur, id in nobis est. hac enim ratione & in fidibus,& tibiis,aliis* instrume.
tis, necnon rationis expertibus,ac inanimatis,qui quam erit,quum per ipsa quicquam peregerint. at id alienum est. DE FATO QUOD IN ASTRIS EST. CAP. XXXV.
D V E R S V S Aegyptiorum sapienstes,qui uerὸ quidem dici aiunt ab astris fatum imminere, sed ipsum commutari precibus, ab ira & indignatione auersa aliquas horum ipsorum culturas ac oboseruationes astrorum ipsa mitigantes, ac plane pR-
144쪽
DE NATURA FIO 'IN I i cantes, & excellentes alias quasdam esse potentias, quae ipsa uertere ac persuadere possint,&ob hoc aduersum deos preces,at. culturas ad iras auertendas cognoscere:explicabimus, ut fatum contingenatium rerum ac minimὸ necessariarum faciunt. atqui contingens indefinitum ac incognitum est . omnis igitur ob hoc extinguitur diuinatio,praesertim quae de geniturae ratione nominatur: quam ipsi prae alijs
utpote stabile quiddam,& uerissimum profitentur. ὀd si dicant figurarum absolutiones esse mana festas eas , ab eruditis intelligi: cum figura non secundum uim suam euenerit, nunquid deum eam
inhibuisse dicemus et Sed quum alienum sit hoc discere, primum quod selas preces, deorum obsero
uationem, at culturam in nobis collocarunt, nec quicquam aliud: deinde quod nos uehementer amsbigere compellunt, quidnam ad caeteras omnes Rhumanas actiones, & assensiones, aut quantum uestini proficere, & quo in loco imminentium astros rum posuerint, si solae sint in nobis preces: dubium nempe hoc ita uideri debet,quam ob causam, accusiusmodi haec sit necessitas: exinde si ars ulla est, aut
doctrina,quae ab ira numina inerrat, atque auocet,
quin y fato immineant, sit prohibitura. Primo aut haec ipsa doctrina a cunctis percipi potest hominishus: aut a quibusdam ciuidem potest , a quibusdam autem non potest. Quod si ab omnibus, nihil pro hibet a cunctis,quibuicun eam artem perdiscentist buS,
145쪽
146 NEMESIUS PHILOSOPHus bus,quae ad fines rerum fata peruenire non sinat: ratione duce, fati necessitatem prorsus subuerti, at
arceri. Sin autem ab aliquibus quidem percipi poσtest ab aliquibus uerd minimὸ: qualisnam, & quis est hic definitore nam si fatum alios quidem dei obsseruantes, & cultores facit, alios uerὰ non facit: osmnia rursus in fatum recident, at necessitate fieri inuenientur. qudd enim ad preces, dei* obseruastionem attinet, non solum in nobis minus satum esse demons rat,sed etiam maius. γὰd si horu non fatum,sed aliud aliquid est in causa,nimiruid etiam fatum magis esse indicabitur. quatenus enim precisbus corrigi potest,aut non potes ,eatenus fati omne complectitur potestatem: ad eos enim, qui possint, momenti nullius est fatum: eorum uerΘ, qui non
possint,cuncta fato sub aciuntur: at p ita quibusdaomnia fato agi inuenietur hominibus : quibusdam uerὰ nihil fato obnoxium esse. Nec dubium quin
hoc definiens ipse eminentissimum sit fatum: atque ita porrὰ cuncta fato stibiacere inuenientur: 8c insus per iniquum esse distributorem contingit, siue daeomon hic aliquis sit, siue aliquid aliud fatum. siquis dem non iuxta singulorum dignitatem,deorum cuiturae hominibus doctrinam distribuit. Cur enim hic illo dignior est et cum aeque omnia fati suppetat instrumenta,& nemo ex suo quicquam agat proposisito, neo ex meliore optionis assensione. In his aut tem,quae hoc pacto fiant, nemo iustus, aut iniustus,&ne
146쪽
DE NATURA HOHINIS. 34 γ& ne quidem dignus, aut indignus gratia: at qui aequalibus inequalia distribuit,iniustus,& iniquus.
DE IIS LV.I D I C V N Tactionum assensionem in nos bis esse. C A P. XXXVI. --V I assensionem quidem actionum in nobis:eorum uerὰ,quibus cum optios m ne assentiamur,euentum in fato, Grae scorum plane sapientissimi censuere.
l Aliud quidem inemendate proferunt,
in alio autem hallucinantur. In nobis enim est agibbilium assensiones apponere: euentUS autem non omnino,rectissime aiunt. at quὀd eas fatum ample icti uolunt, necessitati , esse subiectas, nequaquam recte. Carpi enim possiunt, primum qu dd imperia ictum quiddam fatum esse constituant: si, ut ipsi aiunt,hoc quidem habet, illud uerὰ non habet: de, inde quod fatum nostram consequi uolunt semen tiam. fati nan. opera ipsam aiunt comitari: atch ita potius ipsum a nobis moueri, quam quΘd nos moeueat. Comperietur & fato excellentior homo:quipιpe qui sua ipsum instituit,& fingit asensione.rerum igitur quae eueniant causam prouidentiam dicere expedit . prouidentiae siquidem situm est: hoc potius, quam fati. prouidentiae enim proprium, uni, cuiqp distribuere, ut cuilibet conducere uidebitur:& ob hoc eoru,quibus assensum sit, euentus, prout
147쪽
NEΜESIUS PHILOSOPHus conuenerit, plane. conduxerit, aliquando fuerit, aliquando autem minime . Quod si fatum series quaedam causarum est ineuitabilis: ita enim ipsum definiunt Stoici: hoc est, ordinem, & cathenam in. superabilem, ac ineuitabilem, non utilitatis & com modi habita ratione, sed metu proprio at necessii late rerum aduehit fines. at quidnam dixerint de
omnino stolidis, Zc fatuis, & perinde sine assensio,
ne, utrum fato tales esse contigit, an non et nam si non fato, extrinsecus delabuntur in fatum : sin au tem fato, ne assensionem quidem in nobis esse se quatur necesse est. nam si quod sine assensu est, sublatum cadit: assensum quoque fato obnoxium esse necesse est. atque ita in primos recurrent, qui fato cuncta subiiciebant. Superflua autem contentio rastiocinationis, & cupidinis,& continentiae,& incono tinentiae. nam si ex necessitate definitum est, hunc admittere quicquam , illum uerὰ non admittere, quidnam in ipso manendi, aut insurgendi, atque ristiandi usus fuerit et Caeter dira,in hoc oberratur non modὰ peragendo, uerum etiam hoc modo perastes
do. Quid autem hoc inquiens, aliud dicit, qua in quod & assensio fato obnoxia est et Pugnat enim
cum cupidine assensio, apud continentes quidem superans, apud incontinentes uerὰ superata. Nuns
quid igitur quae a principio ab ipsis proposita sunt,
148쪽
in L A T O duobus modis satum nomis nat: uno quidem modo essentia: alterora muctione. essentia quidem, uniuersi anis
mam : actione autem , diuinam legem ineuitabilem ob immutabilem causam. Vocat austem alterum ineuitabilitatis decretum: hanc uerὰ legem a primo ac supremo deo datam uniuersitatis animae ad omnium rerum exornationem : qua lege digerat, & componat quaecunque producta sitnt. Hinc autem in actione fatum, atque in prouidentia positum dicit,u prouidelia* fatum implexum esse,& fato omnia fieri, pariter. actione atque essectu: non tamen omne quod prouidentia factum, id etialato esse. Ipsa uerd diuina lex, quam ait esse prouis dentiam,simul 8c fatum, intra se cuncta complectis tur,alia quidem ad propositum, alia uerd ex prosposito. praeeuntes igitur, & praeuias causas tanquaprincipia quaedam ad propositum praebet earum sane, quae in nobis sent inclinationum, iudicatiosnum, & impulsuum: quae autem ex necessitate ita consequuntur,ex proposito sitiat, & ad peragedum haec in nobis est assentio ad propositum: subiectis autem his,quae in manu nostra, ex his ipsis tanqua ex proposito consequi quae in fato sunt. uerbi cauisse: in nobis est nauigare,id ad propositum est:datot 3 igitur
149쪽
b NE ME SIUS PHILOSOPHus igitur ut nauigemuS, eX hoc nos facere naufragium consequitur. Ideo eX proposito illa uocat,quae pro posita nostra ac in nostra manu posita comitantur, atque consequuntur: hoc est, quae de principiis, at que aditonibus manant. atque ita alia quidem ait Praevia,atque in nobis ad propositum:aliauerὰ ad. uecta 8c subsequentia ex proposito:& ea non in nos his esse,sed necessarid consequi: neque ex aeternitas te fatum esse finitum sed euenire praecedentibus eis, quae in manu nostra sunt. Cum hoc illud etia qua drat,atque conuenit: sauciati causa est: vacat causa deus: necnon illud, dominam uirtutem esse, & es Iediuinationes: huic omnis quoque ratio astipula/tur,qudd assensiones,quὀd actiones, quae ab assen, sione demanant,atque derivantur, in nostra sint potestate: quae uerὀ haec comitentur, Sc fines ipsos in
fato esse atque necessitate collocata. Verumentinuesro hoc ex iis,quae supra exposita sunt, demonstrastum est nequaquam recte habere. Quatenus igitur ordinem,ac uoluntatem dei fatum uocat, quales nus prouidentiae obnoxium fatum uideri uult, patirum admodum a diuinis dissentit rationibus: quae inquiunt solam cuncta administrare prouidetiam. Longὸ uero disconuenit, ac dissentit, clim fines reurum ait nos necessarid consequi. Nos siquidem qusa prouidentia immineant, non necessarid, sed comtingetex sequi dicimus. qudd si neces rid, primum
quidem deprecationum pars multo maxima concis detur
150쪽
DE N A T V R A HO 'INIS. isi detur,ac peribit. solis enim adbonum principiis, ut hic uult, preces profuerint. Proinde meliora quisdem deligenda ac praeoccupanda: at clim praeoccus Paris,incassum reliqua,quae precibus assequi posse confidimus,cum sint consequentia omnino in nescessitate posita.Nos etiam ad lisc preces plurimum posse definimus: in prouidentia nimirum esse nauis
gantem naufragum fore : neutrum tamen horum in necessitate positum,sed in ambiguo. non enim in ulla est necessitate deus: seruire siquidem necessitasti eius uoluntatem,dicere nefas est: quandoquidem ipse necessitatis est creator: necessitatem enim astris dedit,ut semper eodem modo moueantur: & mari terminos circundedit, & uniuersitati, Sc rerum generibus necessarium terminum posuit: uocent sane
hoc,si uelint, fatum, qudd omnino & omnifariam ita necessarid fiat: sicut cuncta quae propaganter gesnita sint, corrumpi. contra ita sentientes nulla nos bis insumetur oratio. non enim de nominibus nos his cum illis ulla controuersia est. Ipse autem deus
non modo extra omnem necessitatem constitutus
est, sed & dominus eius ipse & estector est. Nam
com ipse copia, 8c natura copiosa sit, nihil naturae necessitate,nihil legis positione ac decreto agit: sed contingentia ei sunt omnia, uel etiam quae necessas ria. ac ut hoc clarescat, atque magis demonstretur, Solis cursum olim ac Lunae iussit consistere, utcumque necessitate serantur, ac semper identidem ha, beant