장음표시 사용
101쪽
super omnia r Non quidem amore efficari, eam perfri, is, in quibuslibet occasionibus sed adicitis,inpre aliquod breve
temporis intervallum omri gramiam pπturba
Prebatis prima pars a Doctoreis 3. dist. 27. n. I 3. Primo quidem, ratio naturalis dictat
inter diligibilia esse unum summe diligibi-Ie; & consequenter diligibile plusquam cς-tera omnia: sed eadem ratio dictat illud summe diligibile esse Deum: ergo eadem ratio dictat, Deum esse diligendum super
omnia et atqui voluntas potere naturaliter,
de absque ullo habitu supernaturali super omnia diligere id quod per rationem naturalem proponitur summe diligibile: ergo voluntas potest naturaliter Deum diligere
laver omnia. Major araumenti contat.
Cum enim in objectis dili stibilibus sit ordo quidam, & gradus persectionis; ita quod
unum altero censeatur persectius diligibi-Ie; ne fiat progressus in infinitum, aebet
admitti aliquoci summe diligibile, Sc omnem in se diligibilitatem, & persectionem
continens. Minor etiam est evidense nempe quod illud objectum, quod ratio naturalis demonstrat esse summe diligibile, litDeus; quia alias sequeretur quod charitas inclinaret ad summe diligendum illud quod ratio naturalis dictaret non esse summe diligendum. Probatur autem subsumptum: Si voluntas non posset diligere quidquid per intellectum proponitur diligendum eo mindo quo diligendum exhibetur, sequeretur quod non haberet libertatem ad illam dilectionem formandam , & consequenter , quod non esset malum si naturaliter diligeret aliquid aliud plusquam Deum; non enim peccatum ipsi deputaretur quia diligat se plusquam Deum i si non posset Deum naturae viribus plusquam se diligere. Probatur secundo: Si non posset quis absque habitu infuso inum super omnia diligere, sequeretur quod aliquis ubi experiretur se Deum plusquam metera diligere, posset deprehendere, se habere habitum charitatis infusae; & consequenter quod sit in statu gratiae: sed hoc aperia militat in Scripturam sacram pluribi significantem; quod nemo sciat utrum amore vel odio dignus , adeoque Oportet quod dilectione naturali,& absque ullo habitu infuso, creata volunatas possit Deum super omnia diligere. Probatin tertio: Quia secundum Philos phum 9. Dbicorum eapit. s. sortis politicus debet se morti exponere pro salute reipublicae, cujus est membrumue & consequeriter debet magis amare rempublicam, quam seipsum, sed recta ratio non magis dictat. quod aliquis debeat se morti exponere prinner salutem Reipublicae, aut quod de atillam diligere plusquam se, quam quod
debeat exponere se mortis periculo propter Deum, & eum magis amare, quam
seresumo ergo ratio naturalis dictat Deum esse amandum plusquam seipsum. SequPla patet: Neque enim certa ratio poterit dictare voluntati id esse faciendum, quod ipsa voluntas nequit facere. Major etiam constat: Nam recta ratio suadet partem
esse exponendam periculo pro obtinenda salute totius, membrum amputandum Pro conservanda sanitate aliarum partium Corporis: igitur etiam hominem fortem stimulat, ut morti sese constanter objiciat pro conservanda republica, & ejus pace,
Probatur quarto: Duobus modis auxilium gratiae necessarium cogitari potest ad aliquem actum eliciendum. Privi, ut principium t Ilius physicum 3 quando voluntas ex se intrinsece non habet vires sufficientes ad ejusmodi actum, sed est illi improportionata. De G, ut principium morale impedimenta removens: Dando voluntas ex se quidem habet lassicientes vires naturales ad enectum illum : quoad usum tamen, si e exercitium operis, non potestillas veluti explicare propter impedimenta occurrentia, quae ut tollantur aut vincantur, eget auxilio. Neutrum autem hic
dici potest : tum quia ille actus est in senaturalis, & non superat internam facultatem liberi arbitrii; tiim quia in usu illius non semper occurrunt dissicultates , quae gratiam postulent ad eas superandas rvt v. gr. in amore concupiscentiae , quo Deus amatur ut bonum nostrum Per m
dum simplicis complacentiae, aut desiderii esticacis, aut conditionati, vel sine consideratione difficultatum, quae in illius boni essicaci prosecutione occurrunt; hic enim amor nullam habet disti cultatem, quae gratiam requirat. Idemque dico de amore benevolentiae sive amicitiae, quo Deus ama tur, ut in se bonus ratione sui, atque etiam
102쪽
Qualiter Gratia sit necen. ad dilig. Deum. 9s
tit summe bonus, 3c excellens super omnia : complacendo sibi in bonis divinis, ac ideo volendo suam summam excellentiam, ει omnia bona internat & externa expectata confuse, & abstram a dissicultatibus, a que etiam aliquatenus volendo illi placere
in omnibus, infirma quadam, &im,rfecta
tacit hue limitata voluntate. His incomm dis potest veluti obiter amari Deus etiam aliquatenus super omnia confuse, absque dissicultate naturaliter insuperabili. OOries primὸ: Non potest voluntas per vires suas naturales emcaciter velle id quod praestare per easdem vires non potest: atqui non potest voluntas in effectu Deum diligere super omnia , ut authorem naturae
propriis viribus in statu naturae lapse: ergo neque potest concipere per naturae vires Propositum diligendi Deum super omnia . Resp-deo negaηdo mallorem : Nam sicut Rex aliquis potest velle emcaciter, seu habere propositum emcax consequendi victoriam per seipsum, licet non possit revera victoriam obtinere , sine militum suorum auxilio, vel alicujus Principis potentioris: ita potest homo naturaliter velle semper diligere Deum super omnia secundum aD sectum, etsi nequeat in effectu sine gratia Dei, diligere Deum super omnia , atq ue eum rebus omnibus in quibusvis occati nibus praeferre. Obiseus see ri: Α spraestantissimus humanae voluntatis propriis ejus viribus fieri nequit : atqui dilectio Dei super omnia est actus praestantissimus humanae volu
tatis et ergo naturali ejus voluntate fieri non potest.
Distis o minorem: Dilectio Dei ut auct vis gratiae, & gloriae, est actus praestantissimus humanae voluntatis, concedo: ut auctoris naturae, nego: Vel aliter, est praestantissimus inter actus naturales, concedo: inter omnes eIusdem voluntatis actus cujuscumque sint ordinis, nem.
distabis: Plerique actus inseriores dilectio. ne Qei sine gratia fieri nequeunt: v. g. actus fortitudinis cujusdam heroicae, dilectio inimicorum, dic. ergo multo minus dilectio
Dei potest absque gratia elici.
Distinguo antecedens: Illi actus fieri nequeunt propter dissicultates illis annexas, concedo: ob rationem obscii, nego: sublatis enim dissicultatibus emergentibus ab extrinseco, naturalius est, proindeque facilius Deum diligere, quam caetera Omnia 3q uia quo plus aliquid habet veritatis, si ad
nos aliquatenus pertineat, in id naturali, de maj ui impetu voluntas tendit. Obiicies 3. N posset quis naturae viribus Deum diligere, posset etiam eadem virtute omnia ejus praecepta observare: liquidem mandatorum odservantia dilectionis est argumentum: sed nullus potest omnia divina praecepta observare naturae viribus: ergo nec ita Deum diligere. Distingua maiorem: Si inum super omnia dili seret amore tam assectivo, quam es- sectivo constanter, perfecte, & omni data occasione , conmo: si tantum Deum diligat amore assectivo, necnon & essecti. vo dumtaxat imperfecto, nego: Deus autem naturae viribus diligi non potest essectivὰ, constanter, in quibuslibet occasionibus, ut probabit
secunda para raulus is : Nam ut Deus constanter de emcaciter diligatur, oportet ut contra quaevis impedimenta, &quascumque dissicultates amor ille firmiter tene tur 3 ita quod voluntas varata sit absbIuid,& essicaciter quantum est de se, Deo in omnibus placere. omniaque ei displicentia devitare, sed talis amor haberi nequit naturae viribus; sicut enim homo in statu naturae corruptae habet moralem impotentiam ad diu servanda divina mandata, & tentati nes supernaturaliter vitandas; sic & ad diligendum Deum emcaciter, & constanter φatque etiam tam perfecto assectu, ut vi illius affectus super omnia illi adhaereat, tanta enim persectio superat naturae corruP stapilitatem, & propensionem ad hona se sibilia, a quibus non potest sine auxilio gratiae suum affectum removere.
Adde qaia amor ille effectivus super omnia, vincere debeat omnia peccata mortalia, vel in essectu si occurrunt, dum ipse actualis est : vel in affectu, quia includit propositum de se emcax vitandi id omne,
quod tali amori est contrarium e at vero impossibile est homini lapso vincere Omnia peccata, etiam quae leo naturali adversam tur, sine Reciali gratiae subsidior ergo e
iam impossibile est, ut habeat Dei dilecti
nem victricem omnium talium peccatorum
per propositum emox illa cavendi.
DEur amari nequit, ut auctor gratiae, is gloriae, berevolentia persecta ves-rem
103쪽
Ra, me steriali vatiae beneficio. Patet haec
veritas suffcientc rex iis, quae diximus, Pr baturque illis omnibus Scripturae textibus, quibus I 'ei persectus amor divinum reputatur beneficium. Sic Romanorum I. Chari-ras Dei diffusa est in cordibus nostris per spiritum serassium . qui datas est nobis. Epheso-yum 6. Pax matribas, obaritas eum Mea Deo Patre. I. Joannis q. Garitas ex Deo est, uos textus expendens S. Augustinus libro
e gratia, & libero arbitrio, capite I 8. ait: Magna bona, sed dieaι -ηis a Deo, inquit, Patre, is, Domino Iesu raristo : Ergo magηabaee bona sunt Dei dona. Probator uidem ex Conciliis, maxime aut cm Nileuitano decernente Carione 4. Cum dieat Apsuus: seientia inflat, ebaritas aedi, cat, valde impium est, ut eredamus ad eam quae inflat, nos babere gratiam Cbristi, imas
eam quae aedificat non babere, eum utrumque
Ai Dei vinum, is, stire quid facere debeamus,
duetere ut faciamus. Similiter Concilium d ridentinum sese. 6. Canone ει statuit: Si quis dixerit me praevsniente spiritus s. im spiratiost , atque eius afutorio bominem ere- aere, sperare, diligere, aut poenitere posse βοι Oportet, ut ei 1 ifieationis gratia Urea-gur, anatbema β. Sustragatur etiam ratio: Ctim enim amor Dei, ut auctoris gratiae, habeat objectum formale ordinis supernaturalis, necessum est ut ipse amor sit ejusdem ordinis; actus enim 1 pccificantur ab objeetis formaIibus in quaerendunt. Inpupe , praedictus amor est cfle- eius persectae pietatis, Deus enim piaecipue
amore colitur, ut docet S. Augustinus epistola 29. Pietas, inquit, es cultus Dei, qui praeeipae diligendo exhibetur. Actus autem Pietatis perte te fieri non potest absque
gratia: ergo &C.Deηique, Amor Dei super omnia ut auctoris gratiae, est ultima dispositio ad justuscationem, ut probabimus infra: haercti Cum autem es, asserere, hominem posse viribus propriis sese di onere proxime ad
rustificatio irem, ut docet S. Augustinus libro I. ad Bonifacium capite ultimo: ergo vari ratione haereticum est dicere Deum gratiae largitorem posse super omnia ab hom
ne lapso sola liberi arbitio virtute diligi.
auam utique veritatem fusius explanabimus, & confirmabimus ethcacius in disputatione de charitate divina.
Isto modo gratia neeessaria fit ad se Ma
tum ad praesens attinet duplicis esse generis; quaedam enim sint naturalia, quae lumine naturali cognosci possunt, duabus Decalogi tabulis continentur; illaque comprehendunt observantiam , vel . ergat eum, vel proximum: quaedam vero sunt summaturalia, quae, supposita hominis elevatione, & ordinatione ad finem supernaturalem , necessaria ipsi praescribunt media , & ad ea applicanda hominem obligant , quatenus finem illum possit ast qui, qualia sunt praecepta de tribus virtutibus Theologicis exercendis, necnori. Scea , quae ad Sacramentorum frequentati
nem, administrationem, & dignam receptionem svectam: si,pposito enim quod homo sit ordinatus ad finem supernaturalena consequendum , ex Dei praecepto tenetur
virtutum supernaturalium actus elicere ,& sacramenta semuentare. Controversa autem non movetur iniet
Theologos de praeceptis supernaturalibus: Certum enim est ea non posse servari sine gratiae auxilio: sed dissicultas est de praec piis legis naturae, eirca cujus quaestionem multilariam variant Auctores. suidam mimcontendunt omnia illa praecepta strvari posse ab homine lapso secundum substantiam ,
non vero secundum modum, absque gratia, idque constanter, & omni data occa fione, modo non urgeat gravissima tentatio. Aliqui veris censent hominem lapsum posse quidem omnia mandata Iegis naturae oblarvare, pro brevi tempore i ue negati vc tantum, quando videlicet intra breve illud tempus nihil occurrit quod noS m
veat ad agendum contra praeceptum nega
tivum. Am denique putant hominem in fiatu naturae lapsae constitii tum nullatenus pos se absque gratiae auxilio aliqua mandata legis naturae sic servare , ut in eorum observatione, etiam quoad substantiam, non peccet non apponcndo circumflantiam finis, quem Legislator intendit. Notanaum secunda, observationem praeceptorum duplicem esie: alia enim est quantum ad substantiam operis, alia vero qua tum ad liuentionem. de modum imperantia. Ili
104쪽
De necessit. Gratiae ad servandum legem. 9
Praecepta dicuntur observari quantum ad substantiam, dum scilicet homo ex uitur id quod praeceptum est propter bonitatem, te honestatem actus; dicuntur vero servari quantum ad modum imperantis, quatenus hunt eo modo, quo Deus praescripsit, ut nempe illa praecepta serventur ex charitate,& operantem ordinent ad vitam aeternam. Quae utique distinctio adeo certa est, ut S. Pius V. summus Pontifex censuerit damnandam esse hanc Baji propositionem n. 6. Ilia Doctorum aestinctio, dimiηa legis mandata
bifariam impleri, altero modo quantum adρω- raptorum eperum substantiam tantum: alteramantum ad certum quemdam modum, videlicet stelliatim quem valeant operantem ste ducere ad regnum caelorum, Me est admodum meritorum, commentitia, explodenda. Facit autem homo id quod praecipitur, quantum ad substantiam operis, quando Praece-vium implet propter finem operis, & illius honestatem : facit autem quantum admodum, quando rem praeceptam exequitur propter finem, propter quem Legislator intendit illam fieri. Certum est autem nec praecepta super- Naturalia quoad substantiam, nλue etiam naturalia quoad modum servari posse sine gratiae auxilio , ut constat ex Canone concilii Carthaginensis; ubi anathema dicitur ei qui asseveraverit hominem sine gratia Passe implere divina mandata; necnon ex Concilio Arausicano Canone 23. his verbis : Suam voluntatem bomines Deiant, non Dei, quanaeo id agunt, quod Deo displicet: quando autem ita fariunt quod volunt , ut
arvixae se tot voluntati, quamvis monetes agant quod agunt, illius tamen voluntas esta quo pro ara tur, iubetur, quod volunt.
Et Canone as. definitur Deum nobis fidem , & amorem sui prius inspirare, ut cum ipsus adjutorio quae sibi sunt placita
implere possimus. Quae utique decreta maxime de observantia praeceptorum superuaturalium quoad substantiam , necnon &Quantum ad modum intelligenda sunt. Umde superest tantum dissicultas, an citra gratiae auxilium illa praecepta servari possint, quantum ad substantiam operis. Notandum tertio , observationem Praec Ptorum , quantum ad . substantiam adhuc
spectari posse bifariam : nempe vel colleclive pro omnibus scilicet praeceptis generatim spectatis, vel tantum distributiis , pro aliquo praeceptorum sigillatim, Fragen Tisol. Tom. IX.& seorsim ab aliis considerato. Rursur .
illa praeceptorum observatio quoad substantiam , vel spectatur praecissi ut apprehenditur tantum opus ipsum lactum cum suis circumstantiis intrinsecis , & ad ejus honestatem, & integritatem moralem spectantibus: vel quatenus apprehenditur cum carentia circumstantiae extrinsecae finis operantis, quem legislator intendit, quemque ipse operans in illa praeceptorum impleti ne attendere debet.
TON pates bomo solis arbitrii Peri viri.
bu , absque gratiae auxilis omnia legis malis e Draerepta simare collectis , nee secundum substantiam operis ; nec secundum modum imperantis. Haec est communis in ter Catholicos contra Pelasianos: ea que tuetur subtilis Doctor in a. dist. m. num. 8. ubi respondens objectioni, quod Gentiles ex Apostolo ad Romanos dicuntur servare legem naturaliter, ait. Gentiles pauerunt 'M vivere servando legem n
turae, cy, tum ipsi facti sunt sibi ius lex: iris per legem naturae seriptam in cordibus e rum , interius direxeruηt se reri visendo fi
cut Judaei per legem seri iam di sed si non
bene vixerunt fine gratia, quia gratia potuit
none legis Alo atrae. Hinc apparet quantum hallucinentur qui dam recentiores Thom stae , dum asserunt subtilem Doctorem docuisse omnia legis naturae praecepta solis liberi arbitrii vii bus servari posses eumque idcirco Pelagiani erroris audacius insimulant. Probatur insuper conclusio: primὸ quidem, ex sacra Scriptura, illis omnibus via delicet locis , quibus Apostolus significat legem Mosaicam infirmam , imbecillem , impotentem , ac insuffcientem ad iustificandum 3 imo concludentem hominem arrictius sub peccato: suis, inquit Roman
rum 7. oec isne arcema pereatum operatum in me omnem concupiscentiam 3 Sine lege ensem peccatum in me mortuum erat: sed eum venise set mamiatum, pereatum revixit. Quod utique hac eleganti similitudine explicat ei. Augustinus libro de spiritu , & littera cap. Sicut, inquit, aquae imprius si in eam partem non regeι influere, vebemotior D obiee postis,
105쪽
.estio quo exim modo Me 1Aum, quos eonem μὴν, ' iucuntur cum vetatur. Unde ibidem Apostolus ait : Rideo aliam legem in
membris meis repugnantem legi mentis meae,
is, captivaηtem me in lege peccati, quae est in membris meis. Et postmodum qiuaerens: esuis me liberabit de empore mortis huius Θ Respondet: Gratia Dei per Dominum nostrum Jesum Cbristum. Quibus significat gratiam Uei necessariam esse, ut praeceptum non concupi-
sees impleatur. Prahatis eadem veritas ex Concilio Camthaginensi, in quo, ut constat ex Synodica ad Innocentium, damnati sunt Pelagiani aD serentes , quia Deus talem timinis instituit, creavitque naturam, quae ' propriam Desum ratem legem Dei post implere, stve naturaliser in corde eo seripiam, Me in litteris datam. Lex enim naturalis significatur per legem
in corde naturaliter comcriptam. Similiter ex
altero Carthaginensi Canone s. anathema dicitur ei, qui asseruerit hominem sine gratia posse implere divina mandata: suamque doctrinam confirmat ex illo Christi Joannis, sin me nihil potestis facere. Concordat Arausicano a. Cauone as. his verbis. Suam voluntatem faciunt bomines, non Dei, quaηdo id agunt, quia Deo disipheet; quando autem ita Deiunt, quia voluηt ut divinae sem
ant voluntati, quamvis volentes agant, quos agunt, illius tamen voluntas est, . quo praeparatur O,ivbetur, quod volunt. Si autem possint nomines legem naturae sine gratia se vare, divinae servirent voluntati absque graria, quod ibi damnat. Et Canoneas. definitur Deum nobis fidem, & amorem suirritis inspirare , ut cum ipsius a utorio, quae sibi sunt placita, impIere ponimuS.
Probatur tertio, ex M. Patribus, maxime vero ex S. Augustino, qui passim in omnibus operibus contra Pelagianos editis,rraesertim libro de spiritu, & littera, totus est, ut ostendat legem servari non posse sine gratia. Unde capite Ita ejusdem Iibri, profitetur diserte lustum credere nullo modo posse infirmitati suae ad implenda, quae 1 actorum lex jubet, nisi divina gratia subveniat. Hinc libro de gratia Christi capi.te 8. Usque adeo, inquit, alima est lex, aliud est gratia, ut lex non 'lum nihil prosis, verummam plurimum obsit, nisi adJuvet gratia,
bisee ostendatur legis utilitas, quoniam quos facit praevaricationis reos, cogit fugere ad gratiam liberandos, ut concupiscentias malas
superexi a uva os a iuber exim mssos, esiam
Juvat, deret morbum esse, ηοη sarat: -ὸ ab eortius, God non sanatur, augetur, ut attemitur, is, 1 Mileuius gratiae medicina quaeratur. Et sermone 13. de verbis Apostoli capite a. Data es lex, ut inveniresseiamo, ut non mombus sanaretur, sed ut praevaricatione morbo er
Subscribit S. Prosper libro contra Collatorem capite T. Ecce, inquit, potes, ne quia mali mi, iuberet a malo autem non potes liaberare. Notum fuit mandatum, sed obediendi πω pri sat affectum, nisi quoa es oecidens per impertum litterae, fiat vivificans per spiaritam gratiae. Adstipulatur etiam S. Fulgentius libro de praedestinatione capite m. Lex ,
inquit, sine vatia sendere potest aegriminem,
non sanaret Vulnera monstrat, medicamina non
mim rat, ut autem legis impleatur praeceptum gratia misseat auxili xm : ac se lex revelat cuncta, gratia confert indulgentiam: legis est igituW, quod peccata cognoscimus, Dratiae, quo
vitamus ... naturae itaque vitiatae vitium est ,
ut bomo peccet, legis auxilium, ut bomini praeceptum, quod ignorat, demonstret: gratiae autem donum ut bominis vitium sanet, quod sibi culpa intulit, legis agnitio eumulavit.
Suadetur etiam ratione; Homo namque lapsus , gravibus ut plurimum tentationibus Commovetur, dum lex naturalis obligat, & diris concupiscentiae motibus, a
stimulis ab ejus observantia retrahitur: seA ut dicemus insta non potest homo graves tentationes superare absque gratiae beneficio; ergo nec omnia legis naturae praecepta adimplere: Denrde, ad omnem legem adimplendam desideratur summum propolitum nusquam peccandi; nec illam legem quavis data occasione transgrediendi, si
qui saepissime ab illa deflectet: sed tale pro
positum firmari non potest Propter ingruentes undique tentationum illecebras ad bonum sensibile vetitum allicientes, nisi divinae gratiae auxilio fulciatur: ergo tale auxilium adlFis observantiam requiritur. Tandem, ut strvaretur ex intcgro dex naturae, oportere hominem propriis viribus nusquam peccare: sed id insigne est gratiae beneficium: Nam , inquit Doctor in a. dist.28. n. 7. Liberum arbitrium non potest ex socavere omne peccatam mortale pro statu isto, quia ση a sne gratia aliquo peccato maculatur vel originali, ves actuali a quo non liberatur, nisi per gratiam. Subindeque ea seclusa non quunt omnia praecepta observari.
Obycies primi, S. Apostolus ad Romanos, cap. 2.
106쪽
De necessit. Gratiae ad servandum Iegem. 99
can. a. dicit quod, Gentes, quae legem non Moeηt, 2 Maraliter ea , quae legis sum. Dciunt : ergo possunt naturae viribus legis praecepta observari. Distietuo consequenm. Possunt aliqua, &pro modico tempore, ubi non adsum graves occasiones ab illa observatione removentes, concedo; possunt omnia voluntate constanti, de quavis data occasione ,
Obiietes secundo, illud Deuteronomii S. Mandatum, Pod ego praeeipio tibi hodie, non est supra te: Ergo eius obtervantia virebnatural cs non excedit.
Respondeo, legem non esse supra hominis
Captum ratione cognitionis, quia videlicet notitiam illius non oportet petere a regionibus longinquis, concedo: ratione illius o servantiae, nego. Favet autem huic distinctioni sequens textus, neque procul positum cli, nee in caelo strum, &c. Obsecies tertio, illud EccIes. I s. si volueris
mandata observare, coclervabunt te.
Respondet S. Augustinus libro de gratia,& libero arbitrio, capite I6. Certam est, inquit, nos mandata servare si via mora se
quia praeparatur voluntas a Domino , ab illo petendum es , ut tantum velimus , quantum
sufficit, ut τοθηdo faciamus. Certum es norvelle eum volumus; sed illa facit, ut velimus h um, de quo dictum cst, quod pausi antepο- sui, Praeparatur voluntas a Domino, de quo dictum es a Domino, gressus hominis dirigentur, & viam ejus volet: De quo dictum est, Deus est qui operatur in vobis, & velle, & perficere. Certum est not facere eum facimus, sed ille facit, ut faciamus, praebem o vises e cissonas voluntati, qui dixit Ezechiel. 36. Faciam ut in justi scationibus meis ambuletis, & judicia mea obstructis, &faciatis. Oficier quarto. Plurimi absque gratiae suta sidio leguntur in sacra Scriptura Dei mandata observasse: ergo haec ita servari possunt. Probatur antecedens. Primo, namque Cyrus, a gratia fidei alienus legcmnaturalem servabat; et siquidem dixit Deus
Isaiae l. Omnem voluntatem meam complebis. Et capite q6. Eum nominat virum ialunt
tis suae. Insuper Matthaei I9. quidam princeps nondum fide Christi, de doctrina i
butus, ab ipso audiens. Si vis ad vitam ingravi, serva maηdata. Respondit, Omnia eo cum rvia entate mea. Denique Αρο-
violus ad Philippensts6. descioqucns, cum
nondum esset ad Christi fidem conversus, testatur quod secundum iustitiam, quae ex Iege est, conversatus fuerit sine quaerela in lege. Hoc est, ex integro, & sine illa reis prehensione observari: Ergo &c. Respondeo primo, Cyrum voluntatem Det complevisse, non quantum ad observati nem praeceptorum legis naturae, utpote clim fuerit idololatra, sanguinarius. Maliorum regnorum depraedator , ac invasor, ut constat ex ejus historia, de rei Hadvertit S. Hieronymus in primum caput Zachariae : sed idcirco dicitur voluntatemini complevisse , quia secit, quod ipsi jussum fuerat 1 DF, nempe ut Israeliticum populum a captivitate solveret, & tem plum , ac civitatem Ierusalem ex integro restaurari curaret. Quod quidem genus voluntatis divinae servari potesta quolibet impio; ea quippe ratione daemones hominum damnatorum tortores, dici possiunt voluntatem ini implere. Ad secundum resipodeo, principem illum, vel illustratum suisse divina gratia in servandis praeceptis, cium aliunde Judaeus esset, di ex populo I ei, sicque non est dicendus propriis viribus legem implevisse. Vel quod probabilius est, Iarvato dumtaxat , ac hypocrito animo videbatur legem servare, quod utique verum apparec ex illa nimia suis divitiis adhaesione; nc tat siquidem sacer textus, quod cum Christus Dominus ei suasisset, ut venderet Omnia, quae habebat in proprietate , & dominio, ac eorum pretium pauperibus erogaret, his ille auditis contristatus est, quia dives erat valde, ut narrat S. Lucas, Ca P. I 8. illa autem nimia in divitias propensio,
peccatum erat contra legem naturae, radix enim malorum est cupiditas. Ad tertium, autem dico, idcirco Apost tum dixisse se conversatum fuisse sine querela in Judaismo, quod Iudaico more probe vixetit, abstinens se ab actionibus manifestam Dei, vel proximi injuriam continentibus3 qualia sunt periuria, homicidia, adulteria, & cstera aperta crimina, quae lex prohibet: non autem significare vult Apost dilus, se prorsus innocentem fuisse; nam primae ad Timotheum primo, dicit se suisse bl sphemum, Ac contumeliosum, appellatque se primum, hoc est praecipuum peccatorum: Et ad Titum Mamus enim, inquit, Hiis quaηdo, is, nos i pientes, iuredati, errantes, pro tes desiderus, is voluptati in variis.
107쪽
Tract. III. Dissip. I. Art. II. Quaest. U.
Obucies quinu: Nemo tenetur ad imis possibile : Nam , inquit Sanctus Augustinus, lib. de natura, & gratia, capit. 43. Deus impossibitia non sed hominum quilibet, etiam Gentilis, obligatur ad universam legem implendam: ergo ipsam servare potest. Distrem mahrem: Nemo tenetur ad id, quod est impossibile, absolute, & simpliciter , concedo: quod est impossibile secundum solitarias natinae vires, scd possibile sit cum divino auxilio, nego : Sic enim S. Augustinus solvit simile argumentum Caelestii, lib. de per semone justitiae, cap. I. ubi cum sibi ex Caelestio objecisset: Idi eumque pereatum est, vel quod vitari potest, vel quod vitari non potes; si quod vitari non potess, peccatum xon est, si quod vitari potes , potes bomo me peccato se , quod vis rari potes; nulla enim ratis, vel iustitia patitur saltem diei pereatum, quia vitari nullo
modo potest. Quod argumentum, ut solvat F. Augustinus, ait: Respmdemus vitari posse se peccatum, si natura vitiata sanetur eratia Dei per Iesum Grisam Dominum nestrum; in tantum enim sana non es, in quantum,iη quia faetendtim es , aut eaeeitate non via deι, aut infirmitate non implet. Quam utique solutionem explicat hac eleganti sumilitudine capite sequenti : Cum videmus
clavdum, qui sanari potest, recte utique dicimus , debet bomo iste erue me elaudieatione,
si ibet, potest: nee tamen cum vult con- νιηuo potest, sed eum fuerit adhibita curati xe saxatus, i , medicina Muverit voluntatem. Et infra ait: Consultissime bomini praecipi, ut rectis possibus ambulet, ut eum Ie noa posse perspexerit, medicinam reqxirat ad sa.
nandam peccati claudicationem.
Unde cap. 43. Iib. de natura, & gratia, di ex eo Concilium Tridentinum, Sessi ne 6. cap. II. Deus impossibilia non Iubet, sed iubendo maut,infacere, quod mypetere, quia non possis, is a uvat, ut 1.
T I T impleantis omnia legis natura praecepta, nos requiritur avolare gratia μηnificans, sed totum ex ordinaria Dei d
servationem praeceptorum naturalium, praeter ignorantiam, quae est in intellectu, de inlumitatem, quae cst in appetitu, ut docet Sanctus Augustinus libr. 2. Me remisisione peccatorum cap. II. ubi ait: Nolunt
bomines farere, quod Jostum est, sive quia M.tet, an iustum fit, sive quia non delectati
tanto enim quidqtie velamentius Nolumus , quanto cretius, quam bonum Ν , novimus . eoque delectamur ardentitit. Ignorantia igituν, is, i mitas visis sunt, quae impediunt -- luntatem, ne moveatur ad faciendum opus bonum, vel ab opere malo abstinendum. Ut autem innotescat. avia latebat, suave fat, quod non delectabar, gratiae Dei o , quae b minum adiuvat voluntates : Atqui ut inia tescat bonum, quod latct, & suave fiat, quod non delectat, lassicit actualis gratia sanans ab ignorantia, & infirmitate, etiamsi non sanet a peccato: ergo abs lute, & ex natura res non requiritur gratia habitualis , sed susscere posset acqualis ad servanda omnia naturae Iegis praecepta .
secunda pars probatar, nempe quod gratia habitualis , sive sanctificans necessaria sit ex ordinatione Dei ad servandam eri integro legem naturalem. Probatur, i quam ι Primo ex modo Ic uendi Scripturae sacrae, designantis hominum inconstantiam, & infirmitatem ad quodlibet bonum, nisi divino spiritu firmetur, subi metur, & roboretur. Hinc Psalm. 34. de Iccatoribus dicitur : Hae illorum tenebra, lubricum, O, Angelus Domini perseque res. Quibus significatur necessum esse, ut aliquando homines aberrent, offundant ,& praecipites ruant in peccatum; non socus, ac qui per lubrica, & in tenebris a bulant, nisi solvatur peccatorum caligo, per irradiantem gratiae sanctificantis 4 cem . Huc spectat etiam iIlud Eccles. 27. sui non in tamore Domini rentinebit se; cito
corrueι domus eius. Tren. I. Peccatum m
emit Hierusalem propterea iUabilis facta est , Isaiae 37. Abscondi a te faelem meam, cy, i
dignatus sum : Θ, abiit vagus an via cordusui. Et postea: Impii quasi mare fervens ,-d quiescere non potest, is, redundans f Bus, qui in eonculcationem, Iulum. Probatur secundo, ex M. Patribus, Chrysostomo docente quod, sicut stacto gubernaculo natis, non quo vult viait, sed quὀtempestas impellit: ita bomo gratia Dei dest tuturis praecipitia peccatorum defertur. Consentit S. Augustinus libro de catechizandis rudibus cap. ultimo, ubi docet eum non i-pstre legem, ην qui divinum acceperit spi
108쪽
De necessit. Gratiae ad servandum legem
ritum Ρηctum , Patri, Filioque aequaum . Et libro de spiritu , & littera c. 26. ubi ait ICum iactum est, factores legis justificabuntur, quid aliud diuum est . quam Justipeabuntur λ factores enim legis iusti sunt. S. Gregorius 22. Moralium cap. II. Peccatum , quod per paenitentiam mox non deletur , suo ρ δε-
re ad aliud trabit . Ergo non potest diu Peccator cum quavis aetuali gratia in prς-Ceptorum observantia permanere: subindeque ad perseverantem, & constantem naturae legis impletionem necessum est, quod laomo peccatum exuat: sed non potest devia ordinaria peccatum clui, nisi per gratiam habitualem, & sanctificantem : ergo haec necessaria est ad implenda legis naturalis praecepta. Duem. Habitus non est necessarius, nisi ad actus sibi proprios, v. gr. habitus tem- Perantiae ad alius temperantiae , & sic demeteris : ergo charitas sive gratia sanctifi-Cans, non requiritur ad actus virtutum
D inguo antecedens. Non requiritur per se, concedo: per accidens, & ratione impedimentorum removendorum ἶ nego . Temperantia enim requiritur, ut actus justitiae constanter exerceatur , impediendo videlicet ne voluptatibus corporeis ad prava homo alliciatur, & a jure cuique red
Dices sie nia: Si peccator non potest sine gratia habituali totam legem natu lem implere , quisque tenebitur confiteri statim, atque se cognoverit mortali peccato infectum ; sed consequens est contra communem Theologorum sententiam : ergo de antecedens. 4)robatur sequela maioris 3 Tenetur quilibet proximam peccandi o calionem vitare t at si homo existens in peccato, non possit totam legem naturalem implere, semper erit in proxima occasione peccandi I ergo, &C. Nego sequelam maserim de eius probationis nego minorem : Nam qui in peccato est, & si non possit omnino, & per totam vitam abstinere a poccato; potest tamen aliquandiu ab eo removeri cum auxiliis actualibus, etiam quando tentationes ingruunt; qui vero est in proxima peccandi occasi ne, ordinarie succumbit, statim atque illa occasio peccandi occurrit.
Dices seeundo; Si Fides, & gratia habitualis ex lege Dei ordinaria requireretur adimplendam totam legem naturalςm, non
posset ullus infidelis eam implere ue quippe cum fide, & gratia sanctilicante careat; sed consequens est salsum; alioqui cum debeat illam legem implere , teneretur ad impossibile : ergo. &c. Rese. Jam in superiori conclusione factum fuisse satis huic obiectioni . Nihil minus insuper , Distingua sequelam ma ris : Non roterit infidelis totam Iegem naturalem implere , quamdiu in infidelitate permanebit; concedo : si infidelitatem deserti erit , nego ; Nemo enim infidelis est, qui non habeat media, per quae perduei possit ad fidem, ut in progressu hujus tractatus patebit.
ΡRaeter gratiam babitualem , necessariam est etiam auxilium actuati Dei ad servandam totam legem naturalem . Probatur primo ex Scriptura sacra ue Nam Joan. II.
Christus Dominus pro Apostolis suis jam justis, de mundis auxilium a Patre supplex
exorat . Pater sancte, inquit , serva eos in nomine tuo: id est, auxilio tuo , ut interpretatur sanctus Chrysostomus homilia M.
Probatur similiter ex Concilio Carthyginensi , his verbis a Coelestino ad Episcopos Galliae cap. 8. relatis : Praeparatur voluntas a Domino , O, ut boni aliquid agant , paternis inspirationibur suorum ipse tangit eorda fidelium : 8c Arausticano Canone Ita adgutorium Dei , renatis . ac
Sanctis est semper im orandum , ut ad mnem bonum pervenire , vel in bono pol int
HAatur tertiὸ , ex sententia summorum Pontificum t Primo quidem Innocentius primus rescripto ad Concilium Carthaginense ait: AHutorio quotidiaην nos egere, negare non possumus: Me enim seu bene vivimus , precamur ut melius: sanctiusque visamus, seu pravi sentientes . bonis ι timur.
ut ad certam redeamur viam. Hus auxilia ut egemus. Huic adde Caelestinum cap. s.
de 8. ad Episcopos Galliae , Zmmum ad universos orbis hiscopos. Melicem secuniadum Arausicani Concilii Canonum condiatorem , & mnifarium secundum eorum isdem approbatorem. Probatur quartὸ ex M. Patribusue maxime vero S. Augustino, qui hans; veritatem pluribi inculcat, praesertim libro de natura, α
109쪽
gratia, cap.26. Ipse Deus, inquit, cum Fermediatorem Dei, hominum heminem Iesum Cisistum 5piritualitersanat aegrum , vel vivificat mortuum, id est , iisti irat impium, O, cum ad perfectam Ianitatem, boe est, ad moectam vi-ram nstituimque perduxerit, non deseris, si non deseratur, ut pie semper iust que vivatur : si
nisi aeterna Lee Justitiae civinitus ad uvetur , rectὶ ηon potest vivere . saxat ergo Deus non solum ut deleat quia peccavimus, sed ut 'AE- set etiam ne peccemus . Et libro de libero arbitrio , capite G. explicans haec verba Canticorum. suae es ista quae ascendit deal bata iηcumbens super fratruelem suum λ ait, Iurado dealbata es , mbil boni merebatur Iram vero alba facta beηe ambtilat, sed si super eum . quo dealbata est perseveraηtre in- cambat : pi opter quos εχ ipse Iesus , με quem ineambit dealbata , dixit di eipulis suis, sino me nibu ροtestis facere .
Firmatur etiam haec veritas ratione . 'L quidem, licet gratia habitualis sanet animam totaliter in ordine ad culpam , non tamen sanat omnem infirmitatem ex peccato originali oriundam ; ita quod diu perseverare possit in bono, & a malo desie-Here, nisi divinitus adjuvetur I subindcque praeter illam gratiam habitualem , opus est etiam actuali ad illam infirmitatem sublevandam, & sanitatem restituendam ac corroborandam .
Deinde, Constat justos saepe in peccatum labi, dum Deus illis actuale auxilium denegat i unde David , Avertisti faciem tuam a me, is, factus sum c turbatus e ergo gratia habitualis ad vitandum peccatum, & praeceptum servandum non suffcit. Denique, Iusti debent grates Deo rependere, pro quolibet opere bono , & ejus cperis Dco gloriam , & honorem adscri-bcre, ac proinde opus illud Deum praeci ruum habet Authorcm : talis autem non esset censendus, si specialiter, & per auxi- Iium particulare actuale ad illud opus bo
num exercendum non concurreret: ergo
Deus praeter gratiam habitualem , etiam confert actuales homini iusto ad vitanda Peccata, & praeceyta adimplenda. Fiiciei primὸ Ononem 6. Concilii Mu evitani seu Carthaginensis, in quo defini- ur gratiam Dei, qua justificamur per Dominum Iesum C istum, non ad istam remi L
sionem peccatorum quae jam commissa sunt, valere: sed etiam ad adjutorium, ut non admittantur: ergo non est opus gratia Dei
actuali justificato, ut legem Dei impleat. Distinguo antecedens: Quatenus gratia Dei qua justificamur, sumitur pro gratia habituali simul cum appendicibus tuis, id est,
cum auxiliis actualibus eam concomitantibus, concedo: quatenus praecise sumitur
pro gratia habituali separata ab auxiliis actualibus, negra a obiicies seeundo : Deus ad hoc homini gratiam habitualem concedit , ut possit bene agere , & vitare peccata ergo supervacaneum est aliud auxilium . Probatur antecedens: Si pei gratiam habitualem justus norisoret potens ad bc ne vivendum i non ei otior ejus conditio, nec major virtus adonum quam peccatoris 3 siquidem peccator etiam cum gratia actuali potest interdum scrvare Iegem: sed consequens est absurdum; ergo de id unde sequitur . Nego antecedent ; Similiter & majorem illius probationis: justificatus enim majori virtute ac dispositione pollet ad strvandam legem , quam peccator I tum quia nemonili justificatus illam ex integro servare Po-tcst , tum quia gratia sanctificans sacramentalis habet annexum illi rus ad quaedam a vilia actua Iia, tempore, de data occasione concedenda, per quae universa lex naturae
De necessitate oratiis ad malum vincem dum, On vitandum.
Non unus fuit, sed multipIex Pelagi
norum error: qui enim existimabant sufficientes esse, ac validas Iiberi arbitrii via res ad bonum quodlibet exercendum, Censebant pariter eas este vi potentes ad quodlibet malum expugnandum , & hinc amrmabant non opus esse gratia ast vincendas quascunque tentationes, & occasiones p cati , non modo sigillatim, sed etiam collective sumptas, ut videre est apud sanctum Augustinum Epist.99. ubi ait Pelagianos s lito docere eavendis futuris viseendisque m eatis , omnibusque rentationibus virtute superanis dis De uri deinceps adiatorio xratiae Dei, η t rati possibilitate, bumanam spoisere volant tem: eaque de causa docebant Deum nor esse orandum, μηM inducat in tentatiarie-ῖ
110쪽
De necessit. Gratiae ad malum vincendum. Io
siquidem hoc esse in hominis potestate, ut tentationes quantumvis graves absque ullo Dei auxilio vincere ac superare posset ut testatur idem sanctus Doctor libro s. operisi mrersecti contra Julianum, ubi Pesagianos sic interpellat: Nee Donum Dei myttis , Nintretis in tentationem , Me φ , ne peccetii ;in vestra enim virtute eos itis. Cumque illis objiceretur illa particula Dominicς Orationis, quam Christus usurpare nos docuit:
Et ne nos inducas in tentationem: reponebantillam ad corporales casus avertendos pertinere, ut refert idem S. August. Epist. . Elud vero, inquit, quod sequitur , Ne nos inducas in tentationem. non sic aeripiunt, tanquam Deus orandus μι, quὸ Mi ad sim-randas tentationer ad iuvet meratorum s sed ne quisquam irruens cor raliter , nos humanus casus afligat: quoniam tentationes Uine
re, ita fit in nfra positum maestate possibitita.
re naturae, tit Me inaniter ivxpetrandum erationibus arbitremi'. Huic autem erroneae deviantium Haereticorum sententiae, alia plurimorum Cath aicorum tum veterum , tum Recentiorum Doctorum extremc repugnat, nempe quod
gratia ita sit necessaria ad superandas quas.cunque tam graves quam leves peccati occasiones, & illecebras, ut ne modicae quidem ac levissimς eo absente divino auxilio vinci, & removeri queant . Verum tutilis ac securins procedit nas inter extremas altera medians sententia, qua utri utque sub-
allis, re Angelici Doctoris fidelissimi Discipuli, contendunt gratiam desiderari quidem ad graves quasque peccati occasiones Temovendas, non ita ad leves , quae plexumque solis liberi arbitrii vitibus facile superantur. Quocirca tres proponimus sequentes quaestiones solvendas: An, & qualiter gratia sit necessaria ue Primὸ , aa vincendas peccati tentationes , & illecebras . Secori, ad resurgendum, & abstinendum a peccato . Tertia , ad constanter pers verandum in aversione mali, & boni prosecutione .
ctualiser opus fit divinae Gratiae auxilio adtentationes superanda . Nota um primo, nomine tentatisvir intelligi provocationem ad peccatum, uuae est duplex ue una quidem ab mirinseco 3 alia ab intrinseca . Prior quidem ea est . qua homines persuasione vel exemplo pravo seu provocatione alliciuntur ad peccar dum . Posterior est qua homo per unam sui partem, scilicet inferiorem adversus superiorem rebellantem, ad id, quod vetitum est, stimulatur: quae tentationes ratione principii solito dicuntur carnis , mundi , Ac
daemonis. Unaquaeque autem illarium tentationum levis est aut gravis levis ea dicitur , quae hominem leviter ad peccandum sollicitat; gravis vero, qua vehementer ad peccatum impellitur . Notandum pecori, gravitatem aut levitatem tentationis non esse metiendam ex grais
vitate vel levitate peccati , ad quod alli. cit: sed ex modo alliciendi vel trahendi voluntatem ad consensum : itaut gravis illa sit, quae vehementer animam concutit: levis vero quae leviter allicit. Quod praeterea respective intelligendum est r nam eadem res quae leviter sollicitat hominem avaritiae minime deditum, ea graviter avarum provocat . Denique , gravitas illa non solum est metienda ex intensione, sed etiam di
turnitate, propter quam tentationes alimqui leves, & remissae, Elcnt propter frequentiam, & importunitatem esse graves rc contrario vero tentationes licet valde intensae si momentaneae sunt , non adeo
graves , dc periculosae solent esse , ut illis resisti non possit absque summa dissicultate.
Notandum tertιὸ, tribus modis posse tentationem aliquam superari : Primi quidem per aliam vitiosam tentationem , cuius rei plurima profert exempla sanctus Augustinus, unde libro I. de Nuptiis C. I. amrmat modum istum superandi tentationes , esse frequentem apud insideIest Et tane, inquit, mn peccata coercentur, sed altis peccatis His peccata viscuntur et Et lib. ar. de Civitate C. Ic . Nouamquam vertissime vitia aliis vincuntur occultis, quae putantur esse virtutes', in quibur rurat superbia. Secundo , tentatio superatur cum Fictoria , quando videlicet ex amore Dei , vel inhabitantis , vel saltem moventis, superatur . Unde sanctus Augustinus eodem lib. ai. de civitate Deir Tunc, inquit, victa vitia deputanda sunt eum Dei amore viscuntur ; me aliter nisi per mediatorem Dei, bominum , bomine esum Cissum. Tertio denique , tentatio superatur per rementiam , quando scilicet tentatione impellente ad peccatum, neque tentatus succumbit. neque proficit in ordine ad