장음표시 사용
71쪽
riam, Mnorem, is pacem perdere paenirus non posset. Et a Iertulliano libro de Corona militis capite 6. ubi sic ait: Apο- silui ad Romanos direns , natura facere na-.tiones ea, quae legis sunt, is legem naturalem suggerit , is naturam legalem . Et Hieronymus loco supra citato. Perspicuum es, in-Quit , condemnari nos comparatiore Gentilium, A illi lege faciant naturali , quae nos etiam scripta n sigimur , de quo plenissime ad Ra. maxos Papius Apsolus disputat. Reponunt Adversalii S. Augustinum libro de spiritu, & Littera cap.27. & 28. praefatum textum Apostoli interpretari de gentibus , qr ae ex naturali excise oleastro insertae
erant in bonam olivam hoc est, quae ex gentilitate ad sidcin Christi translatae crant. Istam interpretationcm secuti sunt illius discipuli, puta 1. Prosper contra Collatorem cap. 22.& S. Fulgentius libro de gratia Christi cap. IS. Ec M. ergo expositio favens assertioni nostrae subsistere non potest. Nego consequen:iam: quia ejusmodi textus Iossunt este plures sensus Catholici etiamitterales, ut docent theologi in praeludiis Theolmiae: idcirco ipsemet S. Augustinus , qui prςiatorum Patrum intereretationem refert eodem libro capite 27. illam non improbat I imo videtur approbare: ait enim: si autem hi, qui naturaliter, quae legis sunt, faciant, nondum sunt habendi in numero e sum, quos Cisisti iusti irat gratur, sed in e rum potius quorum etiam impiorum, nec Ddum veram veraciter, itineque colentium , quaedam tamen facta , vel legimus , vel novimus , υ laudimus, quae secundum iustitiae regulam non solvin vituperare non possumus , verum etiam merito, recteque laudamus : quamquam si H scutiatur, qvo Me fant, vix inveniuntur, quae iustitiae debitam laudem , -xsionemve mereant. Censet ergo S. Augustinus etiam Gentiles in infidelitate persistentes interaum uaedam bona elicere opera , quae secun-um justitiae regulam vituperari non POL sunt: imo quae merito laudantur . Urgent: S. Fulgentius lib. de Incarnatis. π, is gratia Cisisti eap. as. ait eos Dei aliae contradicere , qui eraefatum Apinoli textum gentibus incredulis assignant: ergo Apostolus dumtaxat loquitur de gentibus ad fidem conversis . Dstinguo anteeedens: S. Fulgentius putat eos gratiae contradicere , qui locum hunc
Apostoli gentibus incredulis astignant , .mata sensum Pelagianorum adhibentium
hunc Apostoli locum, tum iit ostenderent ex naturae viribus gentes implere posse tO- tam legem I tum ut probarent gentes jussificari poste sine i de Christi , concedo riuxta sensum orthodoxorum Patrum utentium eo loco , ut suaderent posse aliqua
opera moraliter bona esse in infidelibus , nego ; idem enim S. Fulgentius sequenti capite ejusdem libri ait: αmιnibus illis, qti rum mentio facta s ab Apscis , aliqua quidem bona opera , quae ad societatis bumanae pertinent aequitatem, inesse posse : sed quia non obaritate Dei font, pr se non posse, ad salutem videlicet, & vitam aeternam .
His adde quod damnata fuerit a summis Pontificibus haec propositio a I. Baii . Cum Pelagis sentiunt, qui texitim Apostoti ad
Romanos 2. Gentes, qua lexem non babfnt , naturaliter ea , quae tegis sunt, faciunt : intelliguηι de gentibus Ide, g aliam non babentibus . Confirmari etiam potest haec eadem n
stra assertio iis Christi verbis , quibus sum ponit bonum aliquod opus morale fieri poste ab Ethnicis , 8e insidelibus , puta cum ait Matthaei S. si diligitis eos quι vos diligunt , quam mereedem babebitis p nonne , , publieani Me faciunt λ ω si salutaveritis fratres vestros tantum quid amphus facitis nonne is Eibηici Me faciant ρ ubi loquitur Christus de dilectione , de salutatione
moraliter bona; nemo enim adeo stultus est , ut mercedem speret a Lyeo pro mala: & Lucae i. Si vos eum Asir masi , n
stis bo a data dare filiis vestris , ex bono scilicet ane tu , nam alioquin non esset mirum , quia donatio mala prodiret 1 malis hominibus.
Ex decretis summorum Pont cum .
banus VIII. in Bulla contra M chaelem Bajum edita damnant hanc pro- ositionem num.as. Omηia opera infideliumunt peccata , is PMO'Domum virtutes sunteitia .
R Uunt Adversarii propositionem illam non fuisse damnatam eo sensu , quo asscritur; siquidem pratilietae propositionis deprehendi possunt quinque alii sensus, propter quos illa merito damnari debuit: Primus
est , quod Baius aiceret omnia infidelium
72쪽
Αn Infidelium opera uni peccata
opera else merata, etiam illa, quibus ratio non consentit, & quae homo invitus patitur, quales sunt omnes motus primo primi eoncupiscentiae . secundur est, quod asser ret omnia infidelium opera, etiam illorum,
qui non habent fidem in Christum distinctam, & explicitam, quantumvis habeant aliquam fidem Dei, ac proinde implicitam de Christo, esse pes ata. Tertius est, quod ex mente Baji omnia opera infidelium non habentium fidem charitate persecta sormatam, sint peccata est, quod omnia opera infidelium, qui non habent infusum habitum fidei Theologicae, sint peccata. Ivimus est, quod in sententia Bajiomnia infidelium Osera sint peccata, non tanti ita ratione finis, sed etiam ratione objecti, & ossicit. Igitur non fuit damnata illa propositio 2s. quod assereret, omnia infidelium opera esse peccata propter a sentiam fidei, ex cujus desectu fit , ut illa opera fiant semper mala intentione, &ex perverso fine operantis .cinini: Quamquam merito praefata propositio damnari potuerit, juxta quinque
sensus propositos , id tamen non impcdit quominus etiam fuerit damnata in eo se sis, quem intendimus. Primὀ, quia constat illam Baji propositionem universim , de sine ulla explicatione ab ipso prolatam, generaliter qu-ue, & sne ulla explicatione, aut limitatione fuisse damnatam a1ummis Pontificibus, ac proinde sensu a nobis intento . Fecunia , quia certum est praedictam propositionem as Ieriam fuisse a Bajo in sensu a nobis intento. Tensi, quia sensus ille, quem intendimus , est naturalis , & Renuinus propositionis prςdii me se
ius. Alii vero, licet ei forsitan accomm dari possint, sunt tamen mimis naturales. certum est autem pro sitionem aliquam, quando damnatur , semper exponendam
esse in sensu magis naturali, & genuino: igitur, dic.
Ex sanctis Patribus. IN primis prodit S. Clemens lib. 7. Constitutionum Apostolicarum cap. 34. ubi ait, orabam pregenitorem nostrum viam veritatis ex ipsa naturae facultate capescentem cum ei appareres, tanquam Dux de Mi,
eumque, quia tandem esset Me saeculum do.
autem isse ta pactis. Igitur Abraham ex ipsa naturae facultate , & ante fidem sui ernaturalem infusam a Deo authore misturae, viam veritatis capessavit, & saeculum spreviis bonum ergo operatus est propriis naturae viribus ante sulceptum fidei supernaturalis Aonum . Irenaeus libro A. adversus haereses cap.72. Omnes bomines eiusdem sunt naturae μωutea retinere, o rari bonum, O. potentes rurissus amittere id, is non facere. Quibus verbis affirmat in hominis natura Potestatem operandi bonum, & ideo omnibus hominibus etiam infidelibus eam esse comm nem pronuntiat 3 quam utique potestatem homini naturalem toto capite confirmat et adversarii autem non concedunt gratiam
singulis hominibus communem : subindeque etiam in eorum sententia Irenaeus non loquitur de potestate faciendi bonum, quae Proveniat ex gratia I quippe cum illam nominibus communςm Pr
Tertullianu/ Iibro contra Iudaeos , anule Μοψι seriptam in Tabusis lapideis, inquit , Ierem contendo fuisse nos se stam ,
quae naturaliter inteigebatur , a Patribus custodiebatur. Nam unde Noe iustus inventus,
nisi naturalis illam θυι JUitia praeredebat pItaq ue ante legem scriptam , lex natura
lis sicut ab omnibus intelligebatur solo inis genito lumine , ita a Patribus custodi batur asseetia naturali. qui naturalem justitiam faciebat Albanasius Oratione contra Idola ; Vires suas occupat meas , inquit, ii que ad eas .
quas commenta est, volvtates, abutitur, ideo
libera fit, is, sui arbitrii; potest enim .
ut ad bora Ie inclinare, ita bona quoque ademsari: Igitur menti humanae, titulo liberi tis naturalis, vires proprias adscribit, quibus bona muc sectetur , ac aversetur, suta indeque negat naturales arbitrii humani vires solum ad peccandum valere . Basilius homilia 9. in Hexameron ue suηtastud nor. inquit , ipsae virtutes secundum naturam ι ad quas baiandas affinitas animae, non ex bumana diarisa , sta ex ipsa natura nobis inesse videtur . metiaηetenus c ratione Io: in Iaudem Patris demortui, ipsum egregie commendat . quod ante fidem ex sola institutione naturet virtutes morales naturales , prudentiam .
73쪽
66 Tract. III. DIIp. I. Art. II. Quaest. III.
temterantiam Draeclare suerit sectatus; maxime vero iuuitiam usque adeo incorruptam 3 vi quamvis, inquit, in magnis Reipublicae muηretibus, administrationibusque versaretur, ne ter cio quidem facultates suas auxerit. Quod etiam de aliis permultis a fidei illustratione remotis praemiserat: ἁ-- admodum , inquit, ex nomis plerique nobiscum nou sunt, quos scilicet a communi corpore flagitiosa vitae ratio separat i sic contra permulti caeterorum a nobis stant, quia eum si nimirum fidem moribus antevertunt , ae solommine Corsian, earent, eum rem ipsam babeant , quo ιο numero meus quoque pater erat ramus quidem alienus, Oeterum morum bonestate ua nos pro pendens. Admittit igitur u ras virtutes in infidelibus . pissenus libro in beatitudinem ait: sui 1aria sui imaginem bominem erit , omnium bonorum materias, atque subsidia in natura scioperis deposuit, ut nulla res bona, atque L. a extrinseras in nos se inerat, O, i mei,
sed in potesate nostra fir , ut babeamus , quia
velimus tanquam ex illa quadam penuaris , ex natura bonum promentes : Concedit igitur ipsi naturae insertam esse omnis virtutis , & honestatis facultatem , ut ex ipsa
natura tanquam ex nostrae pena bonum
Hieronymus explicans illud ad Galatas I. Ut revelaret Filium suum in me, ait, Persipiacuum fit natura omnibus Dei inesse notitiam , is , babere in se semina iustitis, reliquarumve intutam I unde multi absque fide, is Evaη-nelio Cisisti , vel sapieηter faciunt aliqua , vel σηβὶ, ut 8areηtibus obsequantur . Unde de iis infidelibus colligit, Μagis iudicio obnoxias feri eo, quod badientes in se priscipia vim ratum , O, Dei semixa, non eredunt in eo si
ne quo esse ηοπ possvηt. Si autem naturae vires solum valerent ad Deccandum, quom
do perspicuum esset semina justitiae , omniumque virtutum natura omnibus inesse equomodo infideles habentes semina virtutum, non forcnt innoxii earum fruetus non edendo, si ad id vires non haberent pCbν omus homilia 22. in I. ad Corinthios: sui vult bour fieri, inquit, ei nibi es impedimento , etsi ex ksmorum numerosntea saeris: atque id nobis etiam opportunius occidit , quod secundum naturam es nobis virtus, praeter naturam malitia, non aliter quam bona, i , adversa valetudo . Quomodo aurem secundum naturam est virtus, si naturalis non est ρ quomodo praeter naturam
malitia, si ejus inclinatio, & D Itas s
Ium ad peccandum valet λ quomodo tandem pessimis, & infidelibus nihil est impedimento , ut boni fiant , si gratia eis
desit, nec adsint naturae vires, ut bonitatem assequantur pDamascenur lib.3. de Fide cap. I4. Nathrales sunt virtutes, inquit, naturaliter , y, aeque in omnibus insunt, etsi non omnes ἀ-que operemur ea , quae sunt naturae : nam ex
eo, quod secundum naturam in id quia praeter naturam, per tra PessiMem lapsi sumus. Quibus aperte fatetur nobis in iste facultatem naturalem ad virtutes sectandas, atque asseque. das. Igitur concors est M. Patrum sententia, & nobis naturales vires inesse a bonum morale, & eas in infidelibus non esse ita detritas, & dissipatas, ut in actum, dc fructum erumpere non possint.
IN numera sunt, quae ex S. Augustino congeri possunt ad demonstrandum Deum
ita hominibus concessisse facultatem naturalem ad bonum sectandum & virtutes morales capessendas, ut etiam in infidelibus
vigeant di sed ex istis selectiora prostro . Primὸ quidem libro 8. de libero arbitrio capite 23. sic habet Profectum in studiis optimis , atque pietate , quorum ei facultar non negata est, si propria volansare neglexerit, iustὸrniramiorem, quae in aliis est, ignorantiam, is ficultatemque praeeipitatur. Facultatem aut tranaturae concessam ad proficiendum in studiis optimis virtutis naturalem este hac ratione ibi demonstrat: Non enim, quod ηaturaliter nestis, is, naturaliter non potest , Me animae deputatur ad reatum ; sed quod rire non studuit, O, quod dignam facilitati rem- parandae ad recte faciendum operam non dedit. Censet igitur non posse neglectum studium virtutis deputari in reatum animae , si naturaliter ea, aut scientia , aut amore prosequi non potest , atque naturalem habet facultatem, quod utique hoc exemplo probat : Loqui emm , inquit, non nosse , atq*e
non posse, infami naturale est, quae difficultar,
ignorantiaque Iermonis , non modo inculpabitis, sed etiam humanis affectibus bonis , is,
grata es. Igitur cum desertio virtutis non sit in culpabilis homini, consequens cst, quod ad eam sectandam potentiam naturalem Diqiligod b,
74쪽
An Infidelium opera sint peccata. 6I
laabeat. Hinc toties contra Manichaeos de--nstrat naturam esse bonum ex eo, quod vitia sint contra naturam . quosve viaria, inquit, lib. I. contra adversarium legis, & Prophetarum cap.f. testimon fum m bibent bonitari naturarum, quod enim malumes per vitium , pr stri bonum es per naturam : vitium quippe contra naturam est, quia naturae nocet, nec noceret, nisi bonum eius minueret: non est ergo malum nisi privatio b ni; bona autem, quibus animos vitia privant, sunt perfectiones morales virtutum: Ergo virtutes sunt animis naturales. Similia habet in Enchyridio cap. II. & lib. q. contra Julianum capite 8. & libro de
duabus animabus capite Iq. Apertius hanc veritatem declarat lib. de spisitu, is, littera eta' ubi agens de operibus infidelium se habet: . Si autem , si quinaturaliter, quae legis sunt, faciunι, nondum tamen babeηdi sunt in numero eorum , quoICbrim 1ώσμαι gratia, sed in eorem potius ,
quarum etiam impiorum , ' nec Deum verum
veraciter, iustuue colentium, quaedam tamen facta, vel legimus, vel novimus , vel audi Lmas , quae secundum iustitia regesam πω si iam vituperare non , mus , verum etiam merito, recteque laudamus. suamquam si ae scutiatur, quo De fant, viae invenientis, quii, ii iam debitam, defensionemque mereantuν , quo loco particula vix b evidenter probat in mente S.Doctoris, tametsi raro, attamen interdum infideles facere posse op ra bona , tum ex ossicio , tum ex fine . Quamobrem cap. 28. subjungit. Non usque adeo in anima iaminis imaginem Dei terreno. rum assectuum labe detritam esse, ut nulla in
ea, veluti tineamenta extrema remanserint ,
unde merito dici potest in ipsa etiam impietare vitae suae facere aliqua legis , sapere .
Guamobrem rursus. eodem cap. ait, quod
Mut nem impediunt a vita aeterna iustum ρος-dam piceata venialia , fine qvibvs Me vita non duritur, sic ad salutem aeternam ni bil prosunt impio opera quaedam bona , me quibus difficill-ὶ inta cuiuslibet bominis etiam pes-
His maxime suffragatur id , quod habet Epistola Iso. ubi ait: Xenocrates Pes nem, ut scribitis, & nos ex illius litteris recordamur, de fruge temerantiae se djsputando, non istum Ebriosum , ve- rum etiam tunc Ebrium, ad mores alios repcnte convertit. Quati uam ergo ille is sicut prudenter, di veraciter intellexistis, non Deo suerit acquisitus , sed tantum ria dominatu Iuxuriae liberatus: tamen ne midipsum, quod melius in eo factum est is humano operi tribuerim, sed divino . ,, Ipsius namque corporis, quod est in fi- ,, nem nostrum, si quae bona sunt , sicut is
forma , & vires , & salus , & si quid is
ejusmodi est, non sunt nisi ex Deo crea- istore, &persectore naturae. Quanto ma- ,sgis animi dona donare, nullus alius P istest p Quid enim superbius, vel ingra- istius cositare potest humana vecordia si ,, putaverit, cum carne pulchrum iaciat is Deus hominem , animo castum ab homi- is
ne fieri λ Hoc in libro Sapientiae sic scri- ,, ptum est. Cum febrent, inquit , quia ne- ,smo potes esse tantineηs, nisi Deus det. P olemo ergo si ex luxurioso continens fa- ctus ita sciret, cujus esset hoc donum , ,s& cum abjectis sui rstitionibus Gentium is pie coleret, non solum continens, sed ,, etiam veraciter sapiens , & salubriter ,, Religiosus cxisteret, quod ei non inri- ,stum ad praesentis vitae honestatem : ve- ,,rtim & ad futurae immortalitatem va- ,, Ieret. Haec S. Augustinus . , Ex quo testimonio duo praesentem no stram astertionem maxime confirmant. Hi
mum , quod S. Augustinus opera Polemonis, non solum materialiter, &ex obiecto, sed etiam formaliter , & ex fine , bona apellet. Tum quia simpliciter nominat annmi Moa, is, Dei dona , qualia non sunt ope ra dumtaxat materialiter bona, & ex fine intrinseco mala . Tum quia ea resert ininum, in quem opera sormaliter mala re serri non debent: Tum quia ait illa valere ad vitae honestatem, ad quam nil prorsus Conserre possunt ea, quae ex pravo fine fiunt : Tum denique quia docet, quod si Polemo integre converteretur in Deum , eumque pie coleret, valerent ad immoris talitatem vitae futurae, ad quam sela opera formaliter bona prodesse possunt. Secundum est, quod illa opera Polemonis non fuerint lasernaturalia, & elicita auxilio gratiae, sed naturalia, edio cum solo concursu generali Dei: Tum quia S. Augustinus resert illam continentiam Polem nis in Deum, ut Creatorem, de perstet
rem naturae, in quem vires, sortitudo, &caetera corporis dona reseruntur; opera autem supernaturalia , de concepta auxilio gratiae, non reseruntur ad Deum, ut naturae auuiorem, sed in ipsius gratiae largit , E 4 rem;
75쪽
Trach. III. Disp. I. Art. II. Quaest. III.
rem : Tum quia Adverserji nonnulli negant auxilia gratiae concedi his, qui extratidem sunt, qualis erat Polemo . . Repouηt Adversarii, bona quidem neri ab infidelibus solis viribus naturae, sed ratione objecti non ratione circumstantiarum , & finis . . . Contra S. Augustinus libro de spiritu, &Iittera c.27. concedit ab infidelibus aliquando fieri bona oeera etiam ratione finis , quamquam hoc fiat rarissime, ut observandum est n.9. Insuper opera, quae malo fine sunt, non possunt dici bona simpliciter ; sed ea opera, quae interdum exercent infideles, dicuntur ibidem c. 28. a S. Augustino bona simpliciter: Sisat erim , im quit , non immesunt . vita aeterna iustum , quaedam pereata venialia, me quibus Mee vi ra non duritur: sie ad salviem aeternam ribit prosunt impio aliqua bona opera , me quibus dis illime vita cujuslibet pessimi invenitur . Sed haec oppositio peccatorum venialium in iustis, di bonorum operum in infidelibus, non esset bona, si haec opera rati ne finis pravi, vel defectu finis debiti, e sent peccata venialia, vel quod pejus est , mortalia . Nec recte diceret Augustinus , ea non prodesse impio ad vitam aeternam: nam si illa essent mala. & vera peccata , non solum non prodessent ad vitam aeternam . sed etiam obessent , ut patet I π-go sentit opera illa infidelium non fuisse mala ex fine operantis, sed absolute esse moraliter bona .
Sanctissimo Doctori subscribunt ejusfid Iissimi discipuli, imprimis S. Fulgentius libro de Incarnatione cap.2s. ubi docet ante fidem esse opera moraliter bona , quae aeternam gloriam non merentur: svis etiam
illi, inquit, qui fidei gratiam non recipiunι , illa, quae ad Mnesarem netorum, i , vitae socie- ratem pertinent, naturali quadam lege servaηt: Admittit ergo in infidelibus opera moraliter bona ad vitae societatem spectantia , Quod utique confirmat c. 26. ubi loquens de iis, qui sine gratia fidei Deum cognoverunt , ait: In i s aliqua quidem bona , qua ad yeistatis fumaη e pertinent aqvιtarem, invexiri pessunt : sed quia fine Coarit te Dei sunt, prodesse non possum. Concinit ipsi sanctus Prosper libro contra Collatorem cap. 2 s. ubi docet, quod quamvis infideles plures actus moraliter bonos, quippe legibus, rationique consentaelia non sunt, nec ex gratia prodeunt, idcirco ad veram nequeunt perducere vltam : Natura quippe humarae , inquiunt , cuius creatre Deus etiam ps praevarieatisηem
maηet suhstantia , forma , vita , sensus ,
ratio, caeteraque corporis, atque animi bona ,
quae etiam malis, vis flae ηοη desunt , sed non illi, veri Maei peristio es , quae mortalem vitam bonestare munt , aeternam autem eoηserre non p-ηι. Id ipsum eleganter ce cinit Epigrammate 8 I. Iuamvis multa bominis post vulnera μι-
Candarum frugum marcescis inusile per
SI infidelis non posset elicere aliquem
actum moraliter bonum , id repeteretur, Vel ex parte personae, quia est infidelis , vel ex conditione objecti, vel ex circumstantia finis: sed ex nullo horum id obstat. Non quidem ex primo capite quia infidelitas tantum materialiter , & mnc mitanter se habet ad operationem et infide lis enim non tenetur, nec necessitatur ad agendum ut infidelis. Non etiam ex secundo eapite, nil enim vetat cur infidelis non possit serri circa rem ex obiecto suo bonam: nam colere Parentes, dare eleemosynam pauperibus ,& alia id genus , sunt bona ex obrecto ,& ratione officii , quae revera ab infidelibus exerceri pos tint , & ab eorum pluriamis praestita reserunt historiae Nationum. Non denique eae tertio ι potest enim homo destitutus cognitione fidei exercere ali- quint bonum opus ratione offcii, puta colere Parentes, dare eleemosynam: quod quiadem opus ex natura sua ordinabitur ad Deum virtualiter, de implicite; siquidem actus --nus per se, & ex natura sua , nisi ex malo fine vitietur ab operante, essentialem habet ordinem ad rectam rationem: quae recta r tio essentialem ordinem dicit ad Deum, divinamque rationem , cujus est participationcob, cucccam, tamen quia supernatura-l quadam. bisut enim lapis ex natura sua
76쪽
An Infidelium opera sint peccata. 69
dit ad centrum, nisi violenter detineatur ita quod libet opus ex objecto, & ex natura sua bonum, de laonestum , tendit in Deum, ut in luminis rationis, ac totius h ni honesti fontem, nisi violenter ab homine in pravum finem reseratur: at infidelis potest ejusmodi actum elicere, qui ad malum finem non reseratur, puta dare eleemosynam ex affectu misericordiae, non aurem ex affectu inanis gloriae. Quod autem haec implicita , & virtua- Iis relatio opeii, ad sinum tamquam ad finem ultimum , susticiat ad illius honestatem, inde apparet, nam alioqui si id non lassiceret, scqueretur aliquod bonum opus exercitum ab homine etiam fideli, & iusto esse peccatum, quod absurdum est. Sequela declaratur: nam contingere potest fidelem, & justum hominem, nihil de Deo
cogitantem, dare eleemosynam pauperi ex solo motivo naturali sublevandi ejus miseriam; quo in casu, cum de Deo non cogiteti, non poterit eleemosynam in ipsum referre formaliter, & expresie; ac proinde in ipsum peccabit, si non sufficiat relatio implicita. Dices, tunc hominem istum fidelem, &justum ejusmodi eleemosynam referre ha-Ditualiter ad Deum per habitum Charitatis, quo instructus est. Roum contra. Habitus nihil ponit in actu, nisi cum ad eum operandum concurrit; alias enim, qui ha t habitum justitiae, si postea peccet per intemperantiam , peccaret etiam peccato injustitiae, propter ejusmodi habitum justitiae, quem
secvnosi, natura humana per peccatum non est totaliter corrupta: ergo superest illi vis quaedam licet exigua, respectu boni sibi connaturalis. Antecedens patet auet ritate Concilii Tridentini sese.6. cap. I. as serentis , Liberum arbitrium in iaminibus mi nimὶ extinctum viribus licti attenuarum, infirmatum. Consequentia est S. August.
libro de misectione justitiae, cap.I. ubi ad
quaestionem, an peccatum naturale sit, vel accidens, respondet naturare non esse pere tum, sed accidens naturae praesertim vitiata:
unde facti sumus natura Nil irae, parumque esse M. non pereandum voluntatis arbitrium nisi adgutum sanetur gratia Dei. Ubi concedit liberum arbitrium habere quidem p testatem, licet modicam, ad non peccan
dum : quod utique decinatur similitudine
hominis infirmi, qui per se ipsum aIiquem
motum habere, non tamen perfecte moveri potest motu hominis sani, nisi sanetur auxilio. & beneficio medicinae. Tertia, lumen naturalis rationis potest dirigere intentionem respectu alicujus boni connaturalis; ergo potest appetitus rationalis hominis ejusmodi ductum rationis sequi, maximὰ ubi nulla, aut saltem levis tantum tentatio officit. Antecedens con firmari potest auctoritate S. PNsperi adversus collatorem cap. aa. ubi ait: Euis ambigat bane sapientiam humano generi ad
temporalis vitae utilietatem ex natura a Deo
ista terrena ordinaηda ratioηis aηimi vigeret Ingenium, non vitiata esset, sed extincta natura. Consequentia etiam patet : appetitus
enim tendere potest in bonum tibi proportionati im si cognitum fuerit, de impedimentum non ostendat. Addo ex S. Bonaventura in I. dist.28. art.3. qu. 3. tibi hanc veritatem declarat, & probat luculenter. Postquam enim praemisit,
quod opus aliquod tripliciter dici potest
bonum : Primo merisorie respectu beatitudinis aeternae. a. quatenus nempdde congruo disponit ad bonum gratiae, Mgloriae consequendum. 3. Honeste, quatenus nempe actus ordinabilis est ad finem honostum: Tandem concludit bonum hoc ultimo modo fieri posse absque ullo gratiae auxilio. Liberum arbitrium, inquit, sola ,, Dei operatione absque aliquo munere gra- istiae, licet difficulter, potest exire in ali- ,, quod bonum morale; per illud tamen nec is disponitur ad gratiam, nec ad gloriam, is quia non est in finem ultimum ordina- istum, sed tantum ordinabile: Illud bonum , , autem, quod ducit ad bonum persectum, ,, sive merito congrui, sive merito condi- is
gni, non potest absque auxilio Dei, sicut is expresic dicunt auctoritates Sanctorum. is Et quod isto modo debeant intelligi, is planum est. Nam si liberum arbitrium is in solis naturalibus suis relinctuatur ad- ,, huc remanebit ei rationis judicium, per ,,uod cognoscit parentes esse honoram is os: Et constat, quod si habet hoc naturale judicatorium, per illud, per quod ,, potest nosse parentes esse honorandos, is per illud potest cogitare; & cum ha- ,, beat naturalem instinctum, potest etiam ,, id velle: & elim habeat exteriora organa risubservientia, potest opere implere: sed ri
77쪽
prout illud facit judicium rationis reis itae, absque munere gratiae , non diri- ,, git ad obtinendum snem , qui Deus,, est, & mercedem aeternae beatitudinis, ,, quam nosse non potest, nisi Deus reo velet. Et propterea dicunt Sancti, quod
is nec Cogitare, nec velle, nec sacere potest bonum absque juvamine divinae gra- , , tiae, quia loquuntur de bono secundit mri quod est ordinatum ad esse quamdam, , beatitudinem confirmabuntur praefatae rationes, & Ω-mul nostra assertio solidabitur ex istutione eorum omnium, quae objiciunt Adversarii, quorum argumenta, & fundamenta,
sub certis quibusdam capitibus distribuemus, figillatimque expendemus. Primum Argumeηtum capitale Adversaνiorum petitum ex iUrmitate Liberi arbitrii ,
legis inutilitate ad bonum, nisi insteat
gratiae subidium. ς', iciunt igitur. Si infideles quidquam
boni operari possent, maxime viribus Liberi Arbitrii: at id nequeunt; enimvero Iiberum hominis arbitrium in statu naturae Iapsae sub terrenarum cupiditatum vingulis ita captivum tenetur, ut nili divina fulciatur gratia, ad ianum sectandum prorsus infirmum sit, & invalidum: Igitur naturae viribus nullum fieri potest opus in
raliter bonum. Probatur antecedens: Primo quidem ex Illis verbis Christi Domini Ioannis 8. 'sa vos Filius liberaverit, vere li- rei eritis: Ergo sne gratia liberatrice Christi, nulla potest esse ad bonum Iibertas. Secunia, ex Concilio Arausicano canone II. arbitrium voluntatis in primo bomine in- ωmatum, nisi per gratiam baptisimi, non potest reparari: quod amissum, nisi a quo potuit dari, non μι si reddi. Tertiὸ ex S. Augustino hoc ipsum amrmante pluribus in locis, maxime vero libro I. ad Bonifacium cap. s. ubi ait: Pereato Adae arbitrium tib rem de bominum natura periisse non dicimus,
sed ad peccandiam vagere in Animbus subditis diabolo; ad benὶ autem, pseque vivendum non valere, nisi ipsa voluntas hominis Dei graria fueris liberata, is adomne bonum actionis, sermonis, cogitationis ad tuta. Dissintvo antecedens, Liberum Arbitrium in statu naturae Iapsae nullis viribus potest ad bonum supernaturale, salutare, & seatificum , conccdo : Ad bonum naturale,
morale, & ad societatis humanae honestatem pertinens, prorsus est invalidum, &infirmum, nego. Nam diximus supra ex Concilio Tridentino, & S. Augustino, liberum arbitrium in hominibus non omnino extinctum esse; licet attenuatum sit, &infirmatum. Dico igitur equidem liberum arbitrium peccato Adae extinctum fuisse r spectu boni pertinentis ad salutem, nisi cupiditatum vinculis, quibus irretitur, & premitur vegetante, ac liberante gratia liberetur: Unde S. Augustinus lib. I. ad Bonifacium: suis minum, inquit, dicat, quiaWimi bomisis pereato perierii liberum arbitrium de humano genere Θ tibertas quidem periit permeeatum, sed illa, quae in Paradiso Dit, babendi plenam cum immortalitate,stitiam ι pr pter quia natura humana divina indiget temtia, dicente Domino, si vos Filius liberaveris, tune vere liberi eritis. Respectu autem bonorum naturalium, etiamsi liberum arbitrium infirmum sit, ac vulneratum, noritamen Propterea censetur extinctum, & ad
illud bonum sectandum omnino impotens, ut supra probatum est. Instant. S. Augustinus aperte fatetur Iuberum arbitrium nihi I nisi ad peccandum valerer nam libro de spiritu, & Iittera capite 8. ait: Neque liberum arbitrium quidquam nisi ad peccandum valet, si lateat veri sis via:
Ergo omne opus liberi arbitrii sibi dimissi
D inuo: Nil quidquam nisi ad peccandum valet, quod parum valeat ad bonum sectandum propriis viribus, concedo: quod nihil omnino valeat, nego; nam idem S. Augustinus eodem libro capite 27. agri
scit liberum arbitrium in infidelibus posse
aliquod bonum operari. Aliter distinguo: I.iberum arbitrium nihiI quidquam, nisi ad peccandum valet quatenus peccatum dicitur id omne , quod
non conducit ad vitam aeternam obtineri
dam, concedo; quod rectae rationis dictamini opponitur, nego et Hanc autem esse
mentem S. Augustini patet ibidem, subdie
enim: Et eum id quod agendum,'quo ηia tendum es, caeperis no latere, nisi etiam ae lectet,=ametur, non aratur, Mars cipitur, non beηὸ tivitis; ut autem di atur, ebarisas
Dei diffunduar in Graebus ninis, non per liberum arbitrium, quia surgit ex hais, sed per spiritum sanctum, fui datus es nobis
objiciunt secundo, varios Scripturae textus, quibus insinuari videtur liomines non poste
78쪽
An Infidelium opera sint peccata. TI
posse quidquam boni operari, nisi juvante gratiae auxilio: Sic Joannis I s. sine me nou potestis facere. a. ad Corinthios 3. Nos auod simus suffieiemes cogitare aliquid ex no. bis, tamquam ex nobis. Ad Philipp. I. Demest, qui operatur velle, perficere. Item I. ad Corinthios 6. suid babes, quod non sciseepisti Z Igitur sine Dei auxilio non possumus quidquam boni facere, nec ullum bonum opus velle, & perficere. Distingis: Nisi divinum nobis affulgeat auxilium non possumus quidquam boni praestare, quod ad salutem aeternam pertineat , concedo : quod sit bonum honestum moraliter, nego. Nihil autem aliud
voluit fignificare Oiristus Dominus, &Apostolus. Nam Christus Dominus pau- Io ante dixerat: sicut palmes non potest ' νe fructum a semetipso, nisi manserit in vite, se nee vos, nisi in me manseritis : Quibus verbis ostendit discipulos non posse fructum ullum facere, quod priait ad salutem , sine illius auxilior qualiter etiam
Concilium Arausicanum Canone septimo praefatum Oraculum usurpat, ad insinuandum per naturae vigorem, non posse fieri ullum bonum, quoil susticiat ad salutem.
Apostolus pariter significat nos non posse quidquam boni facere, & perficere, quod
pertineat ad salutem, nisi iuvante Deo a liore gratiae: non autem negat Apostolus
nos posse aliquid velle, & perficere, quod
sit bonum morale, de naturale juvante Deo
auctore, te moderatore naturae.
Objiciunt 3. Revera liberi arbitrii, ac naturae vires nihil prorsus juvant ad bonum sectandum, si lex ipsa, & scientia boni faciendi, ubi non adest gratia, nihil pr sit ad vitanda peccata, sed potitis ad gravius delinquendum : at ita est r ergo &c. Major patet. Minor probatur ex Apost
Io passim, maxime in Epistola ad Romanos , ait enim Cap. q. Lex iram operatis: Et ubi non es sex , nee praevaricatio. Et cap. 3. Lex subintravit ut abundaret delictum. Et cap. I. sine lege peccatum mortuum erat. Et primae Corinthiorum Is . lex dicitur vir. tus pereati. Et secundae Corinthiorum 3. lex appellatur littera oecidens, minifratio mortis, , ministratis damnatιοηis : atqui non alia ratione lex dicitur iram operari, augere delicium, suscitare peccatum, ministrare mor-cem &c. quam quia sine gratia nullatenus
dirigi potest ad bonum, 1ed potius ad de-
Iinquendum excitat: ergo homo solis arbitrii liberi viribus non potest ullatenus bonum sectari. Distinguo minorem: Lex absque gratia iram operatur, auget delictum &c. per se, &ex
sua institutione, nego: per accidens, &Οccasione accepta ab eo cui imponitur, nempe ratione concupiscentiae reluctantis, qua fit, ut plurimit m. non autem semper, legis mandato homo non obtemperet, concedo: Dico igitur omnes istos essectus malos, qui ab Apostolo legi adscribuntur, per se, & ex institutione Ictis non ess-ci : Primὸ , quia idem vostolus cap. T. ait: Lex quidem sancta a mandatam sanctum , is, iustum , es, bonum : Secundo ,
quia idem ApostoIus eodem capite cavenis dum monet ne honum factum dicatur, mors seu causa mortis. Tertiὸ, quia finis
legis bonus est, nempe cognitio peccatis per legem enim cognitio pereati, ait ibidem cap. Unde S. Augustinus libro de spiritu, & Littera, ait: Lex ostendit iamini m*mitatem suam, ut ad Dei mistricordiam per fidem emis glans, per Mem saaret . Et ier. 13. de verbis Apostoli cap. 3. ait: Bona , inquit, es sex , fi quis ea legitime utatur.
Iuid est ergo legitimν uti lege λ per legem
agnoscere morbum Dum, O, quaerere sanit
rem, is, currere ad divinum acutorium.
Dico secunia, Iegem dici causam esse irae,
mortis, peccati dici per accidens, & casa e sumpta, eo sensu, quo Christus D minus Lucae a. dicitur, Positus in ruinam. is resurrectionem mustarum. Et a. ad Corinthioso. Apostoli dicuntur esse, Auctores mortis in mortem, videlicet ter occasionem: Tribus a tem de causis lax dicitur causa mortis, irae,& peccatii ex occasione, & per accidens. Primo, quia si non esset lex, non esset prae- 'aricatio, cum scientia notificans obligationem, majorem ingerat pgnam: unde S.
Augustinus libro de Spiritu, & Littera capite . Id. Latera, inquit, probibens pereatum non eat bominem, sed pestas occiau au-
νοῶ cm psentiam, im iniquitatem praeva ricatione cumulando. Secund3, quia ut docet
idem S. Augustinus ibidem Lex qua vis hora, auget desiderium prolabendo malar cut aquae impetus fi in eam partem πω cese Iet influere, Debementisis fit obire opposito, cuius molem cum evicerit maiore cumulo praeeia piratus, violentius per plana pro tritur: nescio quo enim modo Ac ipsum, quod concupiscitur, fit iu ηQui, aam vetatur. Tertiῆ denique, lex dicitur dine causa peccati occasi
79쪽
dia Tract. III. Disip. I. Art. II. Quaest. III
casionaliter, quia plerumque lege, hom nes quibus datur, luperbiae occasionem al- sumunt, ut testatur S. Augustinus lib. 3. at Bonifacium cap. T. Littera, inquit, Writ aut aperte Hi νωι mn faciendo, quoa praeeipit, aut putando se facere, quia spiritali, vae ex Deo non faciuηt cbaritate: rtare-maηent, aut apertὶ iniqui, aut fallaciter siue in aperta iniquitate evidenter elis, in Iaia Dei insipienter elati. Secundum argvmotum eapitale, quo probare nituntur Adversarii, illud omne peccatum e se, quod ex ebaritate non procedit.
Omerum primὸ. Nullus datur actus --
dius inter culpabilem cupiditatem, &sanctam charitatem: ergo nullum datur opus bonum moraliter ex omnibus suis circumstantiis sine gratia 3 ac proinde sine hoe, quae est prima gratia: etenim si talis actus daretur, medius foret inter charitatem, &culpabilem cupiditatem. Probant antecedens ex S. Augustino pluribi, maximc lib. o. de Trinit. cap. 8. ubi ait verbum quod-sibet aut cupiditate, aut charitate concl-mi: Nemo volens, inquit, aliquid facit, quoanen in corde suo prius Horis: qu verbum
amore γηcipitur, sive creata , me Creat rii ; idest, aut natumae mutabilis, avi in ommutabilis veritatis. Et in Psal. 18. sui noluerit servire ebaritati, necesse es, visessuri an cluitati t. Et in Enchiridio ad Laurentium capite II. Regηat, inquit, carnaliι cupidua1, sibi non es Dei Haritas. Respondeo primo, distinguendo antecedens: Nullus est actus medius inter lanetam charitatem, & culpabilem cupiditatem concomitanter, Zc ratione subiecti , Concedo: quia nullus ut plurimum fit ab homine, nisi in quo dominetur aut cupl-ditas, aut charitas: formaliter, & spectata sola ratione actus ipsius, nego; nam revera potest aliquis esse actus indifferens, imore moraliter bonus, ubi charitas non adest, seu affectus ille, qui omnia per 1e in Deum ordinat, & dirigit. Respondeo secunia, negari posse antecedens; nam ipsemet S. Augustinus agnoicita tum aliquem medium inter charitatem , di vitiosam cupiditatem , qui non sit ma- Ius : ait enim libro de Patientia cap. 26. si quis non babeos rearitatem, in aliquo sebismate constitutus, ne Cbrastum neget, pa-tuur tribulatέω I, auoras, famem o
si modo eulpanda ista sunt, i uerὸ ib. De laudanda patientia est. Et libro de Spiritu,& Littera dicit impios aliqua sacere, quae
non soli im vituperari nequeunt, verum etiam quae merito Iaudantur. Non ergo censet omnes actus, qui non procedunt ex charitate , a vitiosa cupiditate derivari. HI ne sibi contrarius appareat, dicendum est eum cupiditatis nomen hic usurpare in latiori significatione, pro eo affectit, qui non est perfecta charitas, nec ad Deum per se ordinatur.
Instant; Idem S. Augustinus primo affr-mat sine charitate, & Dei dilectione nil per se fieri posse, nisi heccatum, ait enim libro de Spiritu, & Littera cap. Iq. est fructus bonus , qui de ebaritatis radire non surgit. Distingua: Non est fructus bonus sine
charitate, qui sufficiens si ad salutem consequendam, concedo: qui sit moraliter , nus, & conserat ad honestatem societatis humanae, nego : quoties enim S. Augustinus ait charitatem desiderari ad actum bonum, toties loquitur de bono opere ad vitam raernam conducente: sic intelliger
dum est, quod ait lib. i. de Gratia Christi cap. 26. svid boni fareremus nisi diseremus p Et paulo post: Ubi non es dilectis,
nullum opus imputatur. Scilicet ad meritum
Urgent denique ex eodem S. Augustino libro de Spiritu, & Littera cap. Φ Mandatum s ' timore purηa, non amore Juintiae, servititer, is, non liberaliter It, is ideo non fit: Sed ex eodem S. Augustino cap. 8. 9uieumque ex Judaeis) faciebant, quod lex iubebat, non ad iuvante Diritu gratia , timare menae fari
bant non amore iustitiae; ae per Me coram Deo non erat in xctantiae, quod coram bominibus apparebat in opere: potiusque ex illo νenisebantur, qvod eos noverat Deus malis, siferi posset, impune committere. Ergo non poteli aliquoapiaeceptum impleri nec bonum ficti sine gratia, & charitate. Distinguo mimorem: Id fit, ut plurimum , concedo: semper & omni data occasione, nego: non enim ea est S. Augustini sententia: quod quidquid fit timore poenae, vitiosum sit; nam ipsemet pluribi timorem
Dei etiam servilem commendat, maximCvero lib. I. contra Adversarium legis, de Prophetarum capit. I 6. salubriter , inquit, non solum bonitatem , verum etiam severitatem μι sacra Ieriptura commmdat: quo Mara P, ama
80쪽
An Infidelium opera sint peccata. π
ω amatur Deus utiliter, o, timetur. Et in Psalmum i 27. explicans illa verba: Beatus vir, qui timet Dominum , ait, ille timor nosiadum eastus praesentiam Domini, is, poenas timet . Timore fuit quidquid boni farii. Non ti more amittendi bonum illud, sed timore pαtiendi illud malum '. non timst ne perdat amplexus puleberrimi sponsi: sed timet ne mitta. tve in se nnam: bonur est iste timor, titilis est. Et libro de gratia, & libero arbitrio cap. I 8. Spiritum illum timoris , magnum donum Dei appellat; non quod ii re Petrus Christum negarit, sed de quo dixit Dominus Christus: Timete eum, qai babet ρο-
testatem, is animam, i , N:ιs mittere in ge-
cit, timorem Domini prius mentem occupare, ut postea ingrediatur charitas: & timorem est e medicamentum animae 3 charitatem vero es le illius sanitatem.
Ipsi adstipulantur teri XS. Patres 3 nam S. Cyprianus libro de Laude Martyrii, ait: Nos ad buxo gloriae tιtulum Marturii scilicet θ metvs excitat futurorum s etenim quibus magna promissis sunt, magis magna sunt, quae metuenda esse sitis videantur . Et S. Basilius in Psalmum 3. exponens illa verba : Diυites eguerunt, ait: Sι quando senseris ad unum aliquod eierι, ae prosilire t recatum; ad mentem revoca J,midabile illud, nee ulli mortalium tolerabile Christi udicium. Ibidemque
amrmat timorem illum salutarc m esse, &sanctitatis operatorium , animamque velut staenum quoddam a peccando compescere.
Et S. Chrysostomus hom. I s. ad populum Antiochenum, ait: suid Z Πωπηa graviux ,
sed buius metu nibit utilius; gebennae nam. que timstr regni Robis affert coronam: nisi bonus esset timor, non mahos impensilet Cbria
plicio loqtiens. Similia habent S. Ambrosius in Psalmum II 8. de Hieronymus in cap. I. Malachiae. Tertium argumentum evitate petitum ex eo, quod omnia infidelium opera dicantur peccata, O , eorum virtvus saloe, ae em:ntua.
Officiunt primo, Apostolum Iq.ad ROm. dicentem: suod non est ex Me precatum
est: sed infidelium opera nequeunt ex fide derivari: ergo sunt peccata. Distinguo mixorem . Quod non est ex fide,& regula agendi, i eccatum est, concedo:
quod non est ex fide, ex principio, sturegula Crcdendi, nego: Duobus enim modis quantum ad praesens attinet) usurpari
porest fidei nomen: Prima quidem pro 'r- suasione, qua quis existimat aliquia sibi licitum esse, hoc est, pro dictamine conscientiae quo sensu vulgo dicimus nos iabona fide agere, quod ex conscientia , α rationis dictamine operamur; sic fidei nomen usurparunt Patres Concilii Latera nenis sis Canonear. ubi Icgimus: quoniam omne.
quos non ψ ex fis, preeatum est, synodati iudicio defuimus ι ut nulla valeat absque Misna fide praescriptis. Idest absque bona con
scientia. secundo fidei nomen significat habitum, & actum quo credimus alicui veritati, propter auctoritatem dicentis. Apostolus autem hic fidem usurpat priori mindo, loquitur enim de Iudaeis ad fidem conversis, qui per conscientiam erroneam judicarunt non esse licitum vesci cibis lege Mosaica prohibitis, qui ctim discernant cibum a cibo, & nihilominus eo vescantur, quem illicitum putant, revera peccant, quia non ex fide, idest ex dictamine
conscientiae iudicantis licere, eo utuntur. Omne autem, quod ex tali fide non procedit, hoc est, id quod secundi im illam regulam non sit, peccatum est. Ita interpretatur S. Chrysostomus homil. 26. in Epistolam ad Rom. dicens: me Mem ηοη mmatam, sed propositi argumenti intellai, hoc est
persuasionem de re, quae proponitur , agenda; cui concinunt Uecumcnius, Theophylactus, & nonnulli alii Recentiores intc pretes cum Eslio. ingent. Plerique SS. Patres fidem hic usu pant pro fide credendi, ita enim sentit Augustinus plurisi, maximc lib.4. contra Iulianum cap. 3. ergo praefata solutio est nulla.
Subindeque, quod fit a non habente habitatum fidei infusae, peccatum est. Distinguo consequens: Quod non m ex fide contrarie, & positivc, hoc est, quod fit infideliter, & contra id, quod fides suadet esse faciendum, est peccatum, concedo: quod fit negative, idest absente fidei peccatum est per se, & praecise quia fit a non habente fidem, nego: Priori autem modo si loquatur de fide divina) eam usurpatet eam enim propositionem format deIudaeo, qui existimat abstinendum esse a quibusdam cibis, & nihilominus contra fidem, quam haset, cibos manducat 3 cujus actio naud dubie peccatum est, utpote quae fiat contra lumen , ac dictamen fidei, hunc a