장음표시 사용
131쪽
si nihil est donum , nisi ratione amoris
is nam si aliquid ex timore, non est dos, num Proprie, imo redemptio 3 similiteris si detur ex cupiditate, non est donum, is sed quaestus: sed donum proprie est ex ,, amore, & liberalitate, & line coacti ne: ut in omni dono primo donatur ,, amor; & sic Spiritus sanctus dicitur gra- ,, tia, quia donum, & donum, quia amor. Quibus constat Spiritum sanctum peculiari ratione animam justi inhabitare , ac consecrare. Sed difficultas est num id praestet sua divina praesentia immediate 3 an vero
mediante aliquo dono creato. Notandum tertio, ex eodem Alensi ibidem απ.3. gratiam comparari posse ad animam
dupliciter , scilicet vel ad primum illius
esse naturale, vel ad illius esse secundum,& supernaturale. Priori modo spectata gratia, proculdubio est accidens, quippe animae advenit post illius esse omnimodo perfectum, dc completum : sed dissicultas est an considerata per ordinem ad animam in ordine supernaturali subsistentem, dici possit modus aliquis substantialis , an vero purum accidens. Quae difficultas conclusione sequenti solvetur.
GRalia babitualis non est quid increatum,
sed ereatum . Haec est communis inter Catholicos. Et probatur primo ex Scriptura sacra, illis videlicet omnibus locis, quibus significat nos iustificari formaliter per donum a Deo nobis concessum . Sic
S. Paulus Rom. s. maritas Dei diffusa es in eredisus nostris per viritum sanctum, qui datus o nobis . Quae verba sic expendit 1. Augustinus lib. de Spiritu, & littera cap. 32. Charisas dicta est diffundi in cordibus nostris : non qua nos ipse disi i , sed qua nasserit disectores suos : sic ut 1initia mi , qua
usti eius munere eseimur . His concordantilla verba S. Petri a. cap. I. Μaxima , is pretis, a nobis promissa donavit , ut per Meeliciamini divinae eonfortes natura . His enim Apostolorum Princeps declarat, nos divinam similitudinem induere, dum per maxima, ac pretiosa gratiae munera nobis a Deo
concessa evadimus divinae consortes naturae
subindeque censet nos justificari per aliquid
a Deo distinctum : donum enim a datore solito distinguitur 3 quamquam non insi-
ciet verbum divinum, de Spiritum sanctum
seipsos dedis Ie ι dum ille a Patre , hie 1
Patre una cum Filio nobis datus est . Eamdem veritatem illustrant , ac confirmant omnes alii textus sacri , quibus insta suadebimus gratiam habitualem in no bis jugiter permanere.
nclusionem probat Doctor in I. t. p.
quaest. 3. Octo rationibus, quas omnes ad tria capita revoco . Prima ratio deducitur ex
justificatione peccatoris, qui ante Menitentiam in iustus dicitur; post poenitentiam vero iustus appellatur, ex quo sic argumentatur Doctor num .i8. Injustitia clim sit sor- maliter privatio, non potest ab aliquo auferri , nisi per babitum oppositum ; quia
privatio non tollitur, nisi per sormam , qua subjectum per privationem carebat :ergo ille justificatus, qui de injusto factus
est justus , necessario debuit recipere habitum oppositum illi privationi significatae
per nomen injustitiae . Quae utique ratio urget quidem secundum Iesem ordinariam, nam de potentia extraordinaria, & abs
Iuta, tolli posset injustitia per solam condon ationem extrinsecam , & absque ullo habi u politivo infuso , ut cum eodem Do lore docebimus infra. Confirmat num. I p. Si nihil aliud est in anima post poenitentiam , quam ante, non videtur, quod aliquo alio modo se sabeat homo justus ad Deum, nec Deus ad ipsum, quam dum erat injustus, quia non videtur ibi esse aiversitas ex parte Dei, si Deus in ipso nihil infundat, & producat: sed falsum est , quod homo iustus non aliter se habeat ad Deum , nec Deus ad ipsum , quam dum erat peccator ; siquidem Deus justum diligit , peccatorem odio habet :ergo necessum est, quod illa diversitas ρο-
tatur ex parte gratiae sanctificantis, & cnaritatis in homine justificato productae. Probatis secundo, Deus justum acceptat,& ordinat ad vitam aeternam: sed illa accetatio non est voluntas ipsum pro tunc eatificandi: hanc enim voluntatem si haberet Deus, de facto homi ncm justum ad
aeternam stelicitatem sublimaret : ersos
luntas ipsa nihil aliud est, quam judicium, quo scilicet Deus judicat hominem iustum dignum beatitudine, culus erat indignus dum erat injustus; atqui Deus non potest habere talem voluntatem , nisi interveniat aliqua mutatio, vel ex parte Dei, vel ex parte peccatoris: non quidem ex Parte Dei, quia voluntas ejus est intrinsecu immutabilis: ergo
132쪽
neeessum est, quod illa mutatio repetatur Hanc pariter veritatem probat AIensis ex parte peccatoris, subindeque oportet, noster hac ratione: Sanctitas, & gratia i ut nomo justificatus formam aliquam ac- creata, qtiae Deus est , facit nos esse graia piat, qua carebat, dum erat peccator. tos, aut per ipsam, aut per aliud a se sa,, Co at istam rationem 3 Quia, in-idistinctum. Non per se ipsam, quia ipse estri quit , volitio divina , Quae est omni nolin peccatore, sicut & in justo per esseniari unus actus in se, non habet rationem op- tiam, praesentiam, di potentiam , ergo ne- ,, positorum actuum, sive distinctorum abs- cessum est , quod animam gratam efficiat ,, que omni distinctione oblectorum ; velle Deo per gratiam a seipsa distinctam . Insu-
,, namque, & non velle divinum non ac-lper dum simus Deo grati cilm propter pec- ,, cidunt, nisi propter obiectorum diversi- catum esemus ingrati, aut aliquid de n ,, talem 3 alioquin contragictoria essent ve- vo accipimus, aut non . Si non: ergo idem ,, ra absque omni distinctione causante istam in nobis est esse gratum, aut inῖratum Deo: ,, veritatem t ergo cum Deus velit justumis sic, ergo oportet, quod in sustificatione,, ordinare ad beatitudinem, ad quam pec- aliquid creatum accipiareus . Denique ita ,, Catorem similiter non ordinat, necessumtinus se habet ad animam justificando, s-M est, quod ista divinae volitionis mutatio cut anima animat corpus vivificando i Deus is supponat aliquam diversitatem in obje- est enim vita animae , sicut anima est vita ,. e o, alioqui Deus eodem modo se habe- corporis 3 sed anima non vivificat corpus. M reterga peccatorem, ac arga justum . nisi largiendo vitam; si enim anima tene-Probarur tertio, ex ratione actus meritorii, rei situm vivere in se , ita quod non in- ad quem necessario rcquiritur charitas in-rflueret aliquam dispositionem in corpus , haerens; quia nihil agit formaliter aliqua nunquam corpus viveret: ergo quemadmo-
actione , nisi principium illius actionis sitxdum est aliqua dispositio , & principium
formaliter in agenter sed voluntas apit actim vitae in corpore quod vivit; similiter ne ne meritoria de condigno: ergo habet in se cessum est, quoὁ si aliqua distositio vita-
formam, quae sit principium istius actioni stilis in ipsa anima a Deo insula ad hoc . atqui ista forma non est fides, neque spes, ut vita spiritali dicatur vivere . quia alias peccator habens fidem , & spem Objicies primo illud I. ad Corinth. iq. Deus posset mereri de condigno, quod est absur- cbamas m, qui m/Dret is obaritate in Deo dum: insuper nulla actio est in potestate manet, se Deus in illo. Unde S. Augustinus agentis , nisi agens ha at formam secun-I8. di Trinit. cap.7. infert quod qui diligit dium quam possit agere; si enim ageret Derlproximum, eo equens est, ut ipsam praecipuὸ aliquid tantum extrinsecum coassistens sibi,ldilectisum diligat: nempe Deus, qui est di- in quod potestatem non haberet, talis actioilectio, & charitas .
non esset in ejus potestate; sed actio merito- Resim et Doctor, xum. I . S. Augustinum ria debet este in potestate merciuis, utpoteiIoqui de dilectione efficienti , non vero cum debeat esse voluntaria : ergo necen misormali, ita quod Deus equidem dicatur di- est, quod agens meritorid habeat in se sor-ilectio, quatenus dilectioncm , Ac amorcin m. & principium actus meritorii , quoisupernaturalcm in nobis producit; nran ve- Iiberc possit talem actum exercetre; subinde- ro, quod sit ipsemet sormaliter nostra dileque principium talis actus meritorii non po-ictio, sicque recte currit ratio S. Augustini,
test esse ipse Spiritus S. assistens, & concur- ouod qui proximum diligit , debet etiam rens particulariter cum voluntate ad actumidiligere Deum, qui est aut nor illius dilecti meritorium; quippe divinus ille Spiritus non nis, quia ordinate diligens minus bonum, esset in libera dispostione voluntatis. Deni- magis debet diligere aliud majus bonum , que Spiritus sanctus non movet specialiteripraecipue quando in minori non est ratio voluntatem ad actum meritorium, nisi pro-rdiligibilitatis , nisi a majori bono. ducendo aliquid .in ipsar sed illud, quod pro- Objicies secunia. Nullum bonum secunduceret in ipsa, aut elici actus ille merit idum S. Augustinum, lib. I s. de Trin. cap.rius, di sic voluntas non concurreret ad i q- i F. est Dei Axo nempe charitate J excensum producendum, sed tantum ad eum reci-ilentius; sed nullum donum Dei est excel-piendum passive : aut es Iet aliquid aliud di- lentius Spiritu sancto : ergo Spiritus san- uinctum ab actu , ac proinde esset charitas, ctus est charitas I ac proinde gratia , qua ut gratia, nec enim aliud excogitari potest. sanctificamur . Frassen raria. Tom. IX. I Re..
133쪽
tis Traeh. III. DI . II. Art. I. Quaest. I.
Respondet Doctor negando ultimam consequentiam: Spiritus enim sanctus potest equidem dici cliaritas , non tantum inh-ctive, sicut Deus dicitur spes, vel patientia mea, quia emcit patientiam . & spem in me, quam in se non habet sormaliter; sed dicitur etiam charitas sor maliter; quia cum charitas sit perfectio simpliciter . limplex , ipsi convenit formaliter : non tamen inge sequitur , quod sit sormaliter charitas, & gratia, qua justificamur ι sicut nec sormaliter est vita,.qua v. vimus ;licet aliunde habeat in se vitam formaliter , Se illam in nobis producat. Mes tertiὸ Omnis creatura potest intelligi non bona ; sed charitas nequit intelligi non bona : ergo non est aliquid
' Negat minorem Doctor : nam eo sensu , quo quaevis creatura potest intelligi non
bona , nempe quatenus est desectibitis, &corruptibilis , charitas etiam potest dici non bona , quippe minui potest, & per
peccatum mortale penitus extingui. in eier quartὸ . Perfectioris virtutis est producere effectum sine medio, quam medio ; sed divina virtus sanctificans est fectissima: ergo sanctificationem effcit absque ullo medio. Distinguo mHorem. Persectioris est virtutis ex parte agentis , concedo : ex parte recipientis, nego et apens quidem nobilius Censetur, dum propria, ac sola sua virtute effectum suum producit; secus vero est de cooperante, & actum recipiente, siquidem nobilius est coagere ad productionem actus, quam eum dumtaxat passive ab alio productum recipere .
Objicies denique; omne quod agit in aliud, nobilius est eo, in quod agit; agens enim dominium quoddam habet in passum , &illud suae virtuti, & activitati subjicit: ero cum gratia agit in spiritum creatum , ebet este spiritu creato nobilior 3 sed nihil est nobilius spiritu creato , nisi Spiritus increatus I ergo gratia sanctificans est quid increatum . Respondet Alensis noster, Ioco supra Iaudato, gratiam esse nobiliorem spiritu creato, non quidem simpliciter; sed secundum is quid; in quantum enim, inquit, gratias, comparatur ad animam , ut agens in is eam, nobilior est: sed secundum quol, , comparatur ad animam velut dispositiosi ipsius, sic est ignobilior; habet rationem ignobilioris, quia disposito non est nobilior substantia, quam disponit, quia iseedit in insem; sed in quantum est mo- rivens, nobilior est : exemplum patet in is lumine; secundum quod est in aere ab is ipso Sole, illud lumen dispositio est ae- tiris: sed ex hypothesi, quod aer videret is
Solem, tunc Iumen illud compararetur ,, aeri in ratione moventis, Vel immutan- istis, quia lux immutat visum : sed illa is ratio immutantis non se teneret ex par- iste aeris in quo esset, sed ex parte So- istis a quo esset. 1 Petes, an revera Magister sententiarum docuerit gratiam sanctificantem non esse aliquid creatum . Respondet Doetor, na. 3o. non eam fuisse illius lamentiam, quippe aperte dOcet charitalcm esse quid creatum , utpote cuin sit in puero, quem Deus inhabitat , qui tamen nullum potest habere actum elicitum circa Deum. Similiter in a. dist. 26. admittit gratiam creatam in anima. Unae
nihil aliud velle videtur loco supra Iaudato , quam quod peculiari ratione charitas tribuatur Spiritui sancto I cui non tribuuntur caeteri habitus infusi, quia per habitum charitatis Spiritus sanctus inhabitat animam justi , Ze simul per il Ium influit in
actum dilectionis 3 quod utique non praestat per caeteros habitus fidei, & spei 3 s- quidem per illum habitum, quo inhabitat animam justi, non influit in actus fidei ,& spei reliquarumque virtutum, sed mediantibus habitibus distinctis.
GRatia habitualis es donum supernatura-la iugiter ae permaneηter in bomise per
Probatur . Primo quidem ex Concilio Viennens; clcmentina de sancta Trinitate,& fide Catholica, his verbis: Nos attendentes generalem escariam mortis cir i , quae per baptismum applicatur pariter omnibus baptizatit , o rionem secundam quae dicit tam
parvulis quam a ultir eonfrri in baptismo in. 'mantem gratiam, b virtutes, tanquam probabiliorem, dictis sanctorum, Doctorum modernstrum I b elegiae magis coηbonam , b, concordem , sacro approbante Concilio , duximus eligendam . Item ex Concilio Tridentino sess. s. cap. I. Veram -Cbristianam
iustitiam aeripientes, eam seu primam meam
134쪽
pro illa quam Adam sua is obedi oria sibi, nobis perdidis, per Cbristum Iesum illis e
natam candidam , immaculatam Iubentur fatim renati conservare, ut eam pers ant ante tribunal Iesu Cbrim Domini nostri; is, babeant wtam aeternam . Unde sic disputo ic ratia quam percipiunt insantes in baptismo , quamque conservare debent ac perferre ante triounal Christi ut habeant vitam aeternam, est intrinseca , dc permanens: ergo, &c. Prebatur fecundo authoritate M. Patrum . Primo quia em S. Dinasi lib. de Hierarchia Eccl. can.2. ubi ait per divinam generatis nem esca in nobis divinum statum : status autem est quid perseverans ac subsistens . F. De ei lib. s. adversus haereses cap. s. ubi
ait eos esse persectos qui spiritum Dei perseverantem habent. S. Cypriani, Epist. a. ad laonatum , ubi gratiam: collatam in baptistio vocat Iecundam E caelo nobis infusam
Ipsis colicinit S. Basilius lib. de Spiritu
S. cap. 26. ubi gratiam sanctifiPntem comparat virtuti videndi existenti in oculo , oe arti habituali exissenti in artifice : Sicut, inquit, cerxendi vis es in oculo sano , in anima purgata , Aec. is, sicut ars est in eo illam nactus est ; ita gratia Spiritus saxi est in eo qui illam recepit; semper quia vim praesens, etsi non perpetuo operans. Eis adstipulantur omnes illi sancti Patres qui per gratiam sanctificantem in nobis divinam imaginem ac pulchritudinem adumbrari , de delineari docent. Sic KAmbr sius I.6. Hexam. c.8. pqstquam dixisset justificationem fieri non in corpore , sed in
anima quae Dei lanctitatis imaginem refert, ait: Pιctus es erga o bomo, , 'ctus a Damino Deo tuo: bonum habet artificem atque pictorem , noli bonam delere picturam, non fuco, sed verstate fulgentem ; non cera expressam , sed gratia. Ipsi consentit sanctus Augustinus pluribi, maxime Epist. 8 . ad Consentium non longe a fine dicens , suta est ud a ilia , cum an nobιs est , vel quaelibetae rus, qua recte sapienterque Nivisur , quam amer oris bominIs pulebritudo p pulchritudo autem est quid permanens , subindeque Ee gratia . Eandem coelestem imaginem , divinamque pulchritudinem per lanctificantem gratiam in nobis mirifice delineatam 3 sic eleganter commendat S. Chrysostomus homil.
a. in Ipist. ad EphcL ubi exponens illa
verba : Grati avit vos in dilem Filio suo , ait: Gratiosios nos reddidit, bee est, non solum precatis liberavit, sed dilectos. amicos notesserit: quemadmiatim enim i quir sabiosum quendam pse, morbo, senio, paupertate pariter ac fame corruptum nactus , formo ummox adolescentem reddat, qui quo vii veην te superet , Debementem splendorem ex genis emittat, ipsaque fulgura oculorum repercusso'nibus obscuret, quem deinde in φ ο aetasti fore constituat, atque insuper , O, purρ
ra, is omnigeno mundo vestiat atque exornet, non aliter animam ne ram Deus , elaboratam , is, desiderabilem, On delectabilem reddidit: cupivaet Aueli eam aspicere; is, Deus ipse, Juxta illud , Coneupivit Rex speriem tuam . Quibus verbis manifestd significae hominem constitui justum per formas intrinsecas , dc permancntes. quibus renovatur, & ornatur, de mirabiliter illustratur ejus anima , De Hue pariter, & Angelis grata , dc amabilis redditur . Hanc conclusionem probare solent Da mistae cum Angelico Doctore hac duplici ratione . Primo. Non est conveniens Deum minus providere iis, quos ordinat, Zc dirigit ad supernaturale bonum habendum , quam creaturis quas diligit, & ordinat ad naturale bonum: sed creaturis naturalibus sic providet, ut non solum moveat eas adactus naturales, sed etiam largiatur cis 'r- as, & virtutes quasdam, quae sunt principia actuum, ut per eas formas inclinentur ad huiusmodi actuum productionem εigitur multo magis illis quos movet , dc
ordinat ad consequendum bonum supernaturale aeternum, infundit aliquas formas seu qualitates supernaturales, per quas su viter , dc prompte ab ipso moveantur ad
Fecundo. Hominem esse in gratia Dei , est cum esse a Deo dilectum, ut etiam fatentur haeretici; sed hominem esse a Deo dilectum importat aliquid ipsi intrinsecum ,& in eo permanens, ratione cujus fiat Deos 3xu , dc acceptus: ergo revera admitti deis et donum aliquod in homine iusto jugiter perseverans, quamdiu iustus est , per quod Deo fiat gratus. Probatur minor; Cum enim amor sit assectio qua quis tendit in aliquod ob eluin propter ejus bonitatem , in hoaconveniunt amor divinus , dc humanus , quod uterque objecti bonitatem respiciat 3 diuὀrunt vero in eo quod amor humanus
cum sit sterilis, di iniimus, nec sit effecti-
135쪽
ra 8 Tract. III. Disp. II. A rLI. Quaest. I.
viis, std dumtaxat affectivus, supponit in objecto bonitatem a qua attrahitur, & allicitur; amor autem Dei cum si scecundi Dsmus, di potentissimus, nec solum iii aD sectivus, sed etiam emetivus, causat bonitatem in objce o quod diligit: ergo sicut
Deus diligendo creaturas in ordine naturali, eis tribuit perfectiones naturales, quibus sunt objectum congruum hujusnodi dilectionis: se creaturam intellectualem diligendo in ordine ad finem supernatur lem, confert ipsis bonitatem, &perlaetionem supernaturalem , ratione cujus eam diligat: sed illa specialis bonitas non aliun. de quam a gratia sane tisicante emanare potest: ergo quandoquidem justi specialiam re a Deo diliguntur , necessario debet ad mitti in eis aliquoi donum intrinsecum , quod sit ratio illius dilectionis. Veri haec utraque ratio videtur infirma: Prima quidem , quia Deus sufficienter pro videret bominibus justis in ordine adactus supernaturales eliciendos per selum actuale auxilium, quod eis certis in occasionibus Praeberet . secunda pariter deficit : I umquia, ut infra dicemus, potest Deus condonare peccatum, & hominem ex irinnkoramicum constituere absque ulla collatione doni iturinseci; subindeque ad eum a I-πcm divinum conciliandum, non opus est quod Deus conserat ipsi creaturae aliquid intrinsecum: Tum quia odium Dei nihil nit in homine quem odit , sed tantum ad id sufficit quod homo habeat peccatum , ac male vivat; & quod Deus ita assiciatur erga ipsum , ut velit ipsum punire poenaaterna, nec requiritur aliqua forma intrinseca : igitur ut Deus amet specialiter hominem justum, non requiritur etiam aliud quam quod homo bene vivat, & Deus velit ipsi vitam aeternam conferre : subindeque ex eo quod Deus .ciali amore pro-- lup justum, non est absoluic necessa rium, quod ipsi conserat aliquam formam,& bonitatem intrinsecam. Concludendum est igitur cum Doctore subtili in I. num. 2I. nulla ratione essicaciter probari posse dati in n his habitum supernaturalem iugiter perseverantem: id siquidem, inquit, colligi non potest ex ama quem experimur, necis en substantia a tus, nec ex intensioneis actus, nec ex deIectatione sive iacilitate ,, in operando, neque ex bonitate sive reis ciniscinc morali. actus possumu4 GOncludere aliquem talem habitum supernaturalem inesse, quia quocumque istorum ,, dato , posset aliquis habens charitatem is cognoscere certitudinaliter se esse in cha-
ritate; ex hoc scilicet quod actum illum is sibi experiretur inesse, vel actum sic im istensum sibi inesse , vel sic delectabiliter is vel saei liter inesse, vel rectae rationi con- ,,
Ratio autem quare non Potest con- , , cludi ex actu , vel aliqua conditione is ipsius actus talem habitum ineste 3 est ,, quia vel actus potest ex sola potentia ha- , , bere omnia praedicta concurrente ratione is recta: vel si toncurreret habitus aliquis ,, propter aliquam conditionem praedicta- is rum, posset iste esse aliquis habitu, acqui- , ,stus; posset enim amicitia acquisita tan- tam intensionem a tui dare, sicut causa Asecunda cum potentia , possit etiam tantam facilitatem , & stelectationem tri- ,, buere, posset etiam habitus ita em con- sontis rationi redis, quod a tus clicitus is
nullam conditionem evidenter apparen tein haberet, ex qua necessario concla- is
deretur ipsum elici secundum habitum is
Quot si dicas: Subito mutatur volum istas, ut intense, & faciliter. &delecta- biliter operetur, & hoc modo consono ,, supernaturki rationi, hoc est, ad dicta- ,, men fidei : & non potest ita subito ,, acquirere habitum amicitiae ordinatae coninsonum fidei r igitur habet habitum aliquzm non acquisitum , quo ad subito
Reis ira : Voluntas potest satis su- ,, bito movere quantum ad actus natura las, qui subsunt tota Ister potestati ejus, quia sicut dicit August. I. retractation in cap. 22. Nos tam es in potesate ,, tantatis, quam ipsa voluntas: igitur ex ritali subitatione non potest concedi Oppositum. ν.
Unde inferi Doctor quod si aliqua ratio. probet in nobis desiderari habitum aliquem
lupernaturalem , quo formaliter justi estici mur , repetenda sit maxime ex eo quod Deus acceptet aliquos actus adi gloriam Iam quam meriti condigni ad praemium : Hoc enim modo, inquit, credimus naFram - nostram beatificabilem justam esse ha bitualiter acceptam , hoc est , quando non actualiter operatur; quia voluntas di- . vinacam utili navad viramiatcrnam, tam ' qua
136쪽
,, quam dignam tanto bono secundum diri spositionem, quam habet habitualiter in
is se, propicr nanc acceptationem habitua- ,, Iem naturae beatificabilis. Etiam quando,, non operatur, & propter acceptationem is actualem actus eliciti a tali natura, oporis tet ponere unum habitum supernatura- ,, lem, quo habens sormaliter acceptetur, , a Deo, & quo actus elicitus ejus acce- ptetur tanquam meritorius .
Si autem quaeras quomodo habitus ille naturam dignificet , necnon & actus ipso actu mediante elicitos 3 Reθοωῶι Doctor nu. 23. quod digniscet
Naturam, quatenus est forma quaedam perfecta reddens eam Deo placentem . Ratio,, enim, inquit, acceptanti naturam, vi-i,, detur este sicut quidam decor naturae
,, Complacens voluntati divinae, ita quod is sive habitus iste sit activus, sive non adtiri vus, ex hoc solo quod est talis forma dcri Corans, Sc ornans animam , potest esse ,, ratio acceptandi naturam di sed ad actus M acceytationem plus requiritur , quam ,, quod agens habeat hunc dccorem spiri- tualem; alioqii in habens talem habitum is non posset habere actum indifferentem is aliquem, nec peccare venialiter : quia is neutrum istorum tollit istum decoremis operantis, de ita utrumque esset acce- ptum, si actus acceptaretur ex Qto dec is re Operantis. Oportet igitur dicere quod
si iste habitus, praeter hoc quod est decoria spiritualis, etiam est inclinans ad deter- minatos adtus , hoc est , speciali modo
is concurrit effetitve, videlicet ipsos adlus,, cum potentia physice eliciendo, de minis raliter suum eis decorem ingerendo . Ita Doctor 3 quae quoniam eximiam doctrinam continent, & per se aperta sunt , idcirco fustiis licuit ea exscribere .
Dices primὸ: Potest homo sime gratia habituali justificari, nimirum per disectionem
Dei actualem supernaturalem et ergo non requiritur gratia habitualis . Distinivo consequens: Non requiritur habitualis gratia simpliciter , de absolute ad justificationem . concedo : secundum quid, de ad melius esse , nego : nam etsi possit aliquis per solam gratiam actualem. justificari, nihilominus gratiae actualis additur gratia habitualis iustificans , non ex abs luta necessitate, sed ad maiorem Ornatum animae, dc ut opera omnia justitiae connaturalius possit exercere. Frasen Tisia. Tom. IX.
ares An sit de fide gratiam illam qua tot amur, esse quid bab
RED do, quod ei si valde temerarium
esset negare gratiam, qua adulti ju-li ificantur, esse habitualem, & permanentem ι nihilominus non videtur aperte ulesie de fide ab Ecclesia determinatum ιquod utique sic demonstro : Si saeta fuisset hujusce veritatis definitio, tanquam de fide colligeretur, maxime vel ex Innocentio III. c. Maseres de baptismo ; vel ex Clemente V. in Concilio Viennensi loco supra citato 3 vel ex Concilio Tridentincive ibis etiam supra laudatis : at ex neutrocaeite colligi potest.
Non quidem ex Dinocentis III. ait enim illam quastioncm esse controversam inter Theologos , ejus quippe sunt verba ista rnud vero quia oppcnentes inducunt, fim, sutebarisatem, aliasque virtutes parvulis, ut unon consentiemibus, non infindi , da plerisque non conceditur ablαute , cum propter boc inter Doctores neelogos quinio inratin , allirasserentibus per virtutem baptismi pamulis quidem culpam remissi, sed gratiam non co-1erri; nonnullis dicentibur, dimitti peccatum, i , infundi virtutes , habentibus tuas queare babitum, non quoad Uum , donee perveniant ad aetatem adultam. hx quibus verbis constat, quaestionem tantum procedere de pueris, non autem de omnibus hominibus simpliciter. Quod etiam patet ex ratione ipsa. quae ibidem tangitur ι ideo enim nonnulli existimabant , pueris in baptismo habitus non infundi , quia vidcbant illos ad virtutum actus omnino inhabiles esse , quod praeter alios, qui hujus sententiae memine-iunt, advertit Doctor Angelicus 3. parte quas.69. σνt.6. qui locus citatur in margine allati capitis, Maiores. Quis autem non vidct , hanc rationem non habere locum in adultis, ciim ipsi virtutum adlus exercere valeant pNon etiam ex Clemeηte V. quia illic solium eorum opinionem, qui dicunt tam parvulis quam adultis conferri in baptismo gratiam informantem , tanquam piobabiliorem ex dictis Sanctorum ac Doctorum modernorum 1 heologiae consonam cligendam dicit, non vero ablblute tanquam de fide decernit . Nee ex Concilio I ridentino , quia desinit quidcm in cordibus eorum qui ju-
137쪽
sificantur , charitatem diffundi atque iis
inhaerere : ν frum an per modum aedis, an per modum habitus aut qualitatis permanentis inhaereat, non definit .
Dices primo : Othechismus Romanus S. Pii V. iussu editus consormiter doctrinae Concilii Tridemini p. a. c. a. de baptismo, nu. ubi de altero baptismi effectu agitur , sic ait: auremtratia, quemadmodum Didemira sanodus ab Ommbus credendam ρ -- oatbematis pinsea decrevit, no sigiam per quam pecca rum fit remissio , sed coersa
qualuas in anima inherens , ac veluti splendor quidam, o, lux , quae animarum nostra. rum maeulas omnes Aelet , ipsasque animaspulebriores, o, splexidiores reddis. Atque id Concilii Patres ex lacris litteris aperte concludunt , cum gratiam emundi dicant, eamque Spiritus saluti soleant appellare :ergo de fide est , gratiam sanctilicantem
Respondeo privi , Concilium Tridenti.
num , non usum fuisse nomine qualita tis , quanquam rem ipsam aliquatenus expresserit.
Respondeo se Mo , etsi Concilium usum
fuisset nomine qualitatis, adhuc dubium ali quod superfuturum. utriim qualitas stridie ro praedicamento cistincto a caeteris , anate pro omni accidente quod praedicatur in quale accidentario, accipi deberet.
Dires fecunia : Concilium Trideminummatiam justificationis distinguit ab actibus , quibus ad justificationem homo disponitur: nam sessione 6. capite Io. sic
quitur: ergo gratia sanaificans eu aliquid praeter abus, idque propterea permanens.
ων consequentiam : Quia actus illos , quibus , ad justificationem disponimur , consequi potest actus alius persectior quo justificemur.
Utrum , evaluer iratia habitualis Gis.
Notaηdum pri- , extra controversam esse gratiam habitualem u . fide , de
spe realiter distingui, utpote elim seorsim existere possint 3 illae namque duae virtutes in homine peccato mortali in sui nato subsistunt, moclo peccatum illud in eas directe non militet per infidelitatem aut de-
sperationem, de praesumptionem l habitualis vero gratia cujusvis mortalis peccati conis sortium ita abhorret, ut nullatenus cum
eo, nisi sorte me extraordinariam Dei potentiam, subsistere queat. Unde solum m vetur difficultas de distiliatione vel identitate ejusdem gratiae halstualis cum csaritate . Circa cujus resolutionem multiplex est Authorum 1ententia; quidam enim cum Angelico Doctore, a. q. IIo. r. 3. 3c M-raphico in I. st.27. art. I. qu.2. volunt gratiam , dc charitatem esse habitus realiter
distinctos: plurimi vero cum subtili Doctore in a. dist. 26. num. 3. affirmant utramque
realiter esse indistinctam. Caeteri vero censent utramque opinionem esse probabilem, utpote cum nullum stabile videantur habere landamentum in sacris Scripturis , Conciliis, & Patribus, quod tamen salsum esse constabit infra . No andum pecunia, omnes pariter Catholicos Doctores convenire quod pratia sari-ctificans , & charitas sint participationes quaedam illustres Divinitatis, quarum virtute in Dei consortium assurgimus , &sublimamur , juxta illud sancti Petri a. I. Maxima, metissa nobis promissa donavit , ut per Me e amisi divinae con artes natura . Discrepant autem in eo quod aliqui contendunt gratiam habitualem esse quidem participationem Deitatis , sed securidiim rationcm naturae , Ae quatenus divina natura, Ee essentia sons est, & origo omnium Dei perfectionum e charitas verosit ejusdem Deitatis participatio, non quatenus est natura, sed quatenus est orians per voluntatem, S amorem; ita quod illa Deitatem subsistentem , haec vero Operantem reserat , & exprimat . Alii vero contendunt charitatem, & habitualem gratiam smundum entitatem, & rationem formalem consideratas, esse participationes divinae naturae: at dicuntur participare divinam virtutem, & operationem , quatenus operativae sunt, & enectivae . Notandum tensi denique , invicem etiam Doctores concordare, gratiam habitualem,
de charitatem praestantissima esse Dei d na , quae creaturis concedere Bleat 3 ita quod longe praestent, Zc antecellant primo substantiam creaturae intellectualis, 3e spiritualis, tam humanae quam Angelicae, utpote cum praestantiori modo nos Deo asti milent, quam quaevis persectiones natu ratis ordinis: unde merito August. lib. M
138쪽
Qualiter Gratia habit. dist. a charit. IIIl
ad Bonifacium, cap.6. Gratia non m omnia sidera, On omnes e sis , verum etiam omnes amos superra editur ; subindeque etiam longe praeuant caeteris creaturis corporeis quantumvis excellentibus ι nam, inquit Sapiens I. Melior s p essio Hus auro , ων -- gento electo. Hinc ibidem Sapiens ait: Prae. posui illam regris, sedibus. Hurtias ni-bιt esse duxi in comparatisne illius . Imo etiam utrumque hoc praestantissimum Dei donum excedit dignitatem maternitatis Dei; nobilius enim est Deum concipere mente, quam ventre: sed per gratiam lanctificantem, charitatem mente Deum concipimus, imo tota Trinitas habitat in nobis , juxta illud
apud eum faciemus; subindinue gratia sanctificans , & charitas praestantiores apparent ipsa maternitate Dei parae Virginis , si haec seorsim ab illis Dei donis conlideretur; nam, ut ait August. c. . de Virginitate :
quam concipiendo earnem Cb'M : materna
cius Christum corde quam carne gestasset. His ita praelibatis , duo maxime hic statuenda sunt et Primum , quod gratia sanctificans, & charitas realiter invicem non distinguantur: secundiam, quod etiam non distinguantur formaliter , quatenus sormalis distinctio diversas importat formalitates , & conceptus objectivos , seorsim ab invicem adaequale conceptibilcs.
CHaritat, is, diatis babituriis sunt unus,
idem realiure babitus . Ita Doctor Ioco laudato . Probatur I. Habitus non sunt distinguendi realiter, quorum iidem omnino sunt enicei atqui gratiae , de charitatis iidem prorsus sunt effectus , ex Scriptura sacra :ergo, &C. MaJor apparet 3 diversitas enim habituum colligitur dumtaxat ex diversitate actuum, ad quos designantur, & ordinantur. Probatur minor. Sex praecipue enectus ex divina Scriptura gratiae sanctificanti tribuuntur: qui ibidem chalitati conveniunt: Primo namque gratiae sanctificanti tribuitur virtus adoptionis, & divinae generationis, per quam filii Dei adoptivi consignamur :at haec eadem virtus tribuitur charitati I. Oai . 3. Raete quatim ebaritatem Mit nobi3mur, ut Fatu μι nommemvr , o μι .
Ubi particula ut quandam emphasim
importans denotat aliquam causalitatem charitatis ad conserendum nobis esse spirituale , & divinum; hinc cap. a. Omnis qui diligis, re Deo natus est . Unje S. Dio, nysius lib. de Eccles Hier. cap. I. dici ischaritatem esse . id quo regeneramur , is eo ituimur in esse divino . secundo, Tribuitur gratiae sanctificanti , quod hominem Deo gratum, Ze dilectum ei ficiat 3 at hoc etiam charitati congruit 3Nam Joan. Is . Christus Dominus ait : Si quis adigit me diligetur a Paree naeo. Et cap. Io. Hos amisi mei estis, si feceritis, quae praecipio vobis . Tertius estinus gratiae sanctificantis est , quod vitam spiritualem conserat 3 at ho etiam charitati competit, nam I. Joan. 3. aut non diligit manet in morte. Et infra: Nos scimus, quia troslati suanva de morte ad viatam, quoniam diligimus fratres: Unde S.Prosper lib.3. de vita contemplativa c. I 7. Charitatem appellat, mortem criminum, vitam virtutum, animam sanctarum mentium . Quartus gratiae sanctificantis effectus est, quod sit sons, de origo omnium vinutum, nec non omnium bonorum operum radix rhoc autem etiam charitati conriit , ut
aperte docet Apostolus I. ad Cor. C. ubi tribuit omnia aliarum virtutum ossicia charitati. dicendo r Cisrisar patiens est , benigna es, Din. Hinc etiam charitatem , legιι ρθηιtudinem nominat. Unde S. Gre-orius homil. et . Non habet aliquid viri-itatis ramus boni operis , si non manet in radice charitatis . Ivimus effectus gratiae sanctificantis est, uod nos Deo intimc conjungat: at idipisum charitati competit et nam I. Joan. q. sui manet in ebaritate in Deo maηet, is Deus in eo I Unde S. Bernardus sermone η. in Cantica dicit; per charitatem animam nostram identificari Deo. Sextus denique effectus est, quod gratia sanctificans fit semen vitae aeternae : at eadem est charitatis praerogativa r siquidem lac. I. Coranam vitae repromis Deus dueentia ut se : igitur omne; effectus, qui gratiae lanctificanti in Scriptura sacra tribuuntur, etiam charitati conveniunt. Probastir a. de simul eonfirmatur haec in- dumo ex Concilio Tridentino sessu αcap.7. ubi charitatem indiscriminatim pro 'gratia sanctificante usurpat, & vim sanctificandi ctiam ipsi charitati tribuit : assia
139쪽
I3 a Tracl. III. Disp. II. Ait. I. Quast. II.
gnan, enim unicam causem formalem iii-itificationis, dicit eam esse charitatem, hi, verbis I suamquam en/m nemo possit Q Jusus. nisi cui merita Passionis Domini nostri D-su Cbristi communicantαν , id tamen in Meimpii iratione fit, dum rius dem sanctissimae
Passanis merito per spiritum sanctumebaritas Des diffunditur in estribus eorum, qui lini conmr, atque ipsis in ret. Cuibus verbi, nemo dubitabit nomine ebaritatis gratiam sanctificantem intelligis tum quia om. res Catholici Doctores ex verbis inhaeνet, di distuηditur hic politis, colligunt gratiam
sanctificantem esie formam intrinsecam , .c. pcrmanentem : tum cauia ibi Concilium
ogit de causa sormali justificationis , quae est ipsa gratia sane incans . Insuper : Hoc ipsum confirmat Concilium verbis sequentibus , subjicit enim : de is ipsa i si eatione cum rem sone peccatoram Lee omnia Amul infusa aeripit b mo per Iesum Cissum , exi iseritur per f-dem, siem, O, charitatem ; si enim aliqua alia forma praeter charitatem , fidem , &spem ad iustificationem desiideraretur, haud
dubie eam Concilium non tacuisset , --xiπe cum propostum istius capitis non secerit mentionem de illis tribus virtutibus facere , nisi quatenus, vel omnes tres, vel
aliqua ex illis erat forma iustificans. Quod
evid cntius aperit eaρ. IO. dicens: Hoc vero
ipstitiae incrementum petit sancta Messia cum
orat. Da nobis Dei, spei, ebaritatis aust, mentum. Ubi procul dubio sermonem iacit de incremento causae formalis justifica. iionis; subindeque fidem , spem, & charitatem pro gratia sanctificante usurpat , quatenuS videlicet fides, & spes per charitatem vivificantur .
Denique, Concilii mens aperte colligitur ex Canone undecimo eiusdem ses sionis ,
tibi damnans eum, qui dixerit: Homines 1usificari, vel si a imputatiMe iustitiae raristi ,
πιι sola preeatorum remissione, exclusa oratia, On Maratote ne videretur gratiam a cha xitate discernere, subjungit numero singulari : suae, n eardibus eorum per spiritum μηctum diffundatur , atque sitis inbaxeat , Quibus significat se de uno , eodemque habitu loqui ; nullus namque rammaticus diceret, Petrita ,-Ioannes ambulae , sed ambulaxi, quia sunt duo realiter dii lin-ctit ergo clim Concilium in singulari de gratia, di charitate loquatur, signum est, quod intentit eas non cile realiter diiunctas. Reponunt Thomistae , omnia , quae simi propria gratiae tribui quidem charitati, sed diverso modo; gratiae quidem tardiu atra causae formali , 5c radici ; charitati vero
tanquam fructui ipsius gratiae, Se principio
operativo: istamque mutuam attributionem proprietatum fieri ob intimam, de inseparabilem connexionem , quam illi duo habitus servant inter se . Veriam contra : In sententia Adversariorum, eodem modo gratia est radix aliarum supernaturalium virtutum non Ἱheologicarum, ac est radix istius charitatis : de hae virtutes intimam habent connexionem
cum gratia sanctificante secundiim legem ordinariam Dei: sed propter illam corin xionem omnes illi effectus , qui in sacris litteris gratiae sanctificanti tribuuntur, non dicuntur itidem illis virtutibus convenire, sicut nec spei, & fidei : Ergo signum est hos effectus non tribui charitati , propter
solam connexionem , quam haberet cum gratia sanctificante. Adde quod etiamsi interdum effectus unius causae tribueretur alteri ipsi inseparabilitet conjunctae, loquendo oratorie, & per quamdam metonymiam; nunquam tamen id fieri putandum est, cum agitur de tradenda
doctrina rerum credendarum: non enim miniis vitio verteretur Ecclesiae, quam Philosophis, si dum causas, ἐκ proprietates rerum aperit, alias assignaret, quae rebus ipsis intime conjunctis competerent: sed Concilium Tridentinum locis supra citatis , colligendo ex Scriptura sacra doctrinam dedispositionibus, causis , & erfectibus justificationis, explicat hanc esse charitatem, &de illa simul sumpta cum gratia sana ficante loquitur in singulari tanquam de unico habitu: ergo censet Concilium revera charitatem , & gratiam sancimicantem eosdem habere cffectus, non propter connexionem earum, Ze inseparabilitatem, sed propter identitatem .
Rem uni secunia , quod effectus gratiae
idcirco charitati tribuuntur, quia charitas est forma partialis iustificationis , censendenim formam iustificationis non esse unam simplicem qualicatem . Contra . Haec piopositio directe militat in Concilium Tridentinum c.7. supra laudato, ubi ait unicam esse formalem causam nostrae justjficationis ira , inquit , jormatis causa iusti attonii est iistitia Dei .
140쪽
Q ialiter Gratia habit. dist. 1 charit. I 33
Deis: ergo Concilium non censet dupli- cum charitate impossibile est i nee salvacem esse justificationis causam sormalem retur, quia cum gratia sanctificante care- distinistam: alias enim hanc duplicem cau-iret, non esset Filius Dei adoptivus, ac sam formalem assignasset, sicut varias ibi- subinde esset incapax liaereditatis solis Deidcm assignat causas finales ejusdem justj-ifiliis repromita: sed hoc utrumque con-ficationis, nempe gloriam Dei , & Chri-isequens prorsus inconveniens est : igitur sti, ac vitam aeternam . Adde quod etiam & illud unde sequitur . Denique , nulla - in causis formalibus partialibus unius e Diprorsus apparet ratio lassiciens distincti sectus non tribuitur alteri distinctae , que- nis realis inter gratiam , de charitatem , madmodum estiectus gratiae sanctificantis ut patebit ex solutione objectionum. charitati assignantur; ergo, &c. Obiicies primὸ : Principium essendi reali Confirmaηtur haec omnia authoritate S. ter distinguitur a principio operandi at- Augustini lib. de Natura, de Gratia cap. Qui gratia sanctificans est principium essen-62. ubi charitatem , rationem formalemidi supernaturaliter ue charitas vero prino iustificationis esse non obscure designat ,ipium operandi ν ergo distinguuntur rea- his verbis: Ipsa est enim ebaritar veru ma ,iliter .
plenissima, persectissimaque iustitia . Et Epist. Confirmatur . Non mimis ad Deum spei 3. Ad babendam bonam voluntatem, ubiictat cumulate, & persectu complere nat
o Me ipsum , quod Joὶ vivimus , O, 11 si ram, eamque perscere in ordine superna-cbaritas , quae in omnibus Dei donis ita emiturali, quam in ordine naturali: sed in orcellit, ut etiam Deus dicta sit, qua una adim-idine naturali ita naturam perficit, ut prilis
pletur in nobis, si quid divinae legis, o, alid et ipsi formam substantia Iem , de deinde
monstionis implemus , OQ. Quibus designat potentias , & formas accidentales , quae charitatem esse , qua suste vivimus, subin-ilant instrumenta agendi: ergo in ordine deque qua iusti sumus . supernaturali debet prius conserre animae probatur denique assertio nostra ratione:iformam, per quam consituatur in esse su-Primo quidem quia , inquit subtilis Do-ipernaturali, quam sormas activas: gratiactor , non sunt entia multiplicanda abG autem sanctificans est sorma conserens es-que urgente necessitate : sed nulla ne-ise supernaturale: charitas autem conserens cessitas apparet multiplicandi, ac distin- modum operandi supernaturaliter : ergo
guendi habitus charitatis , & gratiae san-iilla prior est, haec posterior .ctificantis, quippe cum omnes enectus , Respondeo primῆ, negari posse majorem δqui huic trisuuntur, etiam & illi soleantlSiquiaem formae substantiales sunt etiam a- attribui , ut diximus in prima conclusi ictivae, ut docuimus in Physicis, imo etiamnis probatione: ergo , &c. & accidentales 3 calor enim calorem pro-Deinde, bi gratia, de charitas realiter di-lducit 3 nec necesse est, ut conseratur sem- singuerentur, possent ab invicem separa-iper aliqua forma praevia , quae det esseri, saltem de potentia Dei extraordinaria ,ipriusquam tribuatur altera, quae det virtu& absoluta r sed hoc dici nequit et ergoitem operandi; nam calor sine aliqua sorma
nec illud. Major constat ex iis, quae Phi-lpraevia ipsum exigente, producitur ab ignelosophi tradunt communiter de signo di- in aqua, & sic productus alterum calorem stinctionis realis; entia namque assoluta,lin manum aquam tangentem producit; si- quorum unum est prius altero , & ab eo militer albedo consertur subjeto, & habet independens quales essent gratia sanctifi- vim disgregandi visum absque aliqua sormaeans, re charitas, si revera distingueren-ipraevia I igitur quando consertur alicuitur realiter 3 possunt seorsim existere , dc principium agendi supernaturaliter , non conservari. Minor vero probatur: Si ali. opus est, quod ipsi conseratur aliqua sor- quis homo gratiam habere posset , sine ma praevia, quae tale principium exigat. Charitate esset Deo gratus, de acceptus , Adde quod etiamsi forma, quae est princi- imo & ejus filius adoptivus. nec tamenipium operandi, praeexigeret alteram, perforet elus amicus, quoa est absurdum. quam natura constitueretur prius in ratione lasvper : Si alicui infunderetur gratia a soluti, quam in ratione principii activi , sanctificans sine charitate , & in eo statu non inde sequeretur , quod utraque sor-
O eretur, nec damnaretur, cium nullum ma dcbcret distingui realiter: nam In pro
b-bζ ζι peccatum , quia omne peccatumibabiliori sententia intellectus, & volun