장음표시 사용
91쪽
necessum est quod illa sit gratia spccialis
Dei : Ergo, &c. Major constat . Minor vero probatur quantum ad utramque partem: Quia illa cogitatio censeri non debet gratia, ex eo praecise quod sit de actu, &Objecto honesto; non enim adeo vitiata est humana libertas, & natura, ut non possit homo propriis viribus aliquam piam, &rectae rationi consentaneam cogitationem
formare, puta de honorandis parentibus , de fide servanda amicis, de colendo Deo,
quem natura duce ac docente novit primum retiim Omnium plincipium . Sicut
enim ab objectis, Be phantasmatibus potest quasdam abstrahcre species mali : ita &boni moralis, Stioncsti; quia non solum proponuntur obiccta delectabilia sensibus,
1ed etiam honoi in parentes, & observantia in amitos: ubi enim homo educatur, sustentatur, protogitur, & convivit inter homines ejusdem naturae, exinde plures habere Potest cogitationes inducentes ad cultum parentum , & observantiam amicorum .
cauod vero cogitatio illa de bono honesto considerata ut congrua sive ut cmcax
non sit gratia specialis, etiam patet 3 tum quia censet idem VasqueZ cognitionem MDficientem de actu, & objecto honesto non esse gratiam specialam: Ergo idem sentire
debet de cogitatione congrua sive emcaci . Consequentia patet: etenim auxilium emcax, di suffciens sunt intra eumdem ordinem gratiae: Ergo si cogitatio lassiciens de actu
honesto, non censeatur vera gratia , nec pariter cogitatio emcax intra gratiae ordinem est reponenda. Tertio, peccatum origina Ie non constituit homines obstinatos in malo, & moraliter ad bonum inflexibiles 3 neque om-mino impedit cursum generalem , & concursum rerum ac causarum secundarum tum naturaliter, tum libere agentium una
cum generali concursu primae causae; ergo eo non obstante inuest homo . habere an sectum bonae cogitationis; quippe qui non transcendat illius vires. Nec M at quod peccatum OriginaIe mereri potvelit ut homines bonis naturali-hus, ct sorte etiam cogitationibus congruis
Privarentur, nec-non de omni actione ii nestar cum enim id reipsa non meruerit, exinde non sequitur omnem nostram piam cogitationem esse donum Dei gratuitum uealioqui etiam vita naturalis , & caeterae
naturales, di ingenitae dotes deberent
pariter gratiae , quia eis propter originale peccatum a Deo privari potuimus Ergolicut illa naturalia beneficia proprie noridicuntur gratiae, qualiter gratiam hic usurpat VasqueZ ; ita nec gratia censenda est illa cogitatio honesta, quamvis ea propter peccatum originale merito sicut & vita potuissemus privari. Nee refri etiam quod cogitatio congrua sequatur hic, de nunc potius quam alio tem
pore, &loco; aut in hoc individuo potitis quam in illo; hoc enim non semper oritur ex aliqua speciali gratia, vel causalitate Dei: sed etiam procedit aliquando ex vi ordinis causarum secundarum, supposita naturali earum dispositione, & adiuncto libero
usu voluntatis humanae cum solo generali Dei concursu causis hujusmodi naturalitendebito: Hoc autem beneficium non transcendit donum creationis , nec naturalem rerum dispositionem, & statum. Quia aliO- qui gratiae beneficium etiam censeretur quo&quilibet hominum non nasceretur Cacus , claudus , &c. erat enim possibilis alia causarum dispositio ex qua id sequeretur , iicut possibilis erat alia series ex qua nora orirentur ille cogitationes piae. Quincti an ipsa cogitatio dumtaxat sussiciens appellanda esset gratia , quia potuit esse alius rerum ordo in quo illa cogitatio non
curret huic , & illi , cui nunc de factoe
contingit. Similiter ipsa generatio, & n turalis complexio, & indoles talis vel talis, gratia reputaretur, quia potuit esse alia rerum series, in qua vel iste non nasceretur, vel pejorem haberet complexionem ,& indolem: Sicque nihil prorsus esset in
homine quod gratia non censeretur. Obsisunt primo illos Scripturae textus , quibus insinuari videtur hominem in statu naturae lapsae sine speciali Dei auxilio nullum.
opus moraliter Donum emcere posse, neci ullam congruam cogitationem habere, Cujusmodi est illud Ioan .is. Sine me nibiI p restis facere. Et 3. Corinth. 3. Non quia rastisrientes rogitare aliquid a nobis , quasi ex nobis, sed su*rientia nostra ex Deo est y unde sanctus Augustinus tractatu8. in Joannem ait: sive ergo parum, sive multum, fine illo
feri ηοη potest, sine quo nib. I feri potes.
RUpondeo, hos, di similes Scripturae textus intelligendos esse ut jam sapitis diximus de operibus ad salutem sertinentiabus, propter quae necessum est, ut Christo
92쪽
An Infidelium opera sint peccata. 8s
illud quod eodem capite Ioannis ait: E
s m vitis, νον primites, qui manet in me, ego in illa bis Ieri fractum multum in vitam aeternam siue me xibil misis facere , quod scilicet ad illam proficiat . obseriunt secundo nonnulla Conciliorum, di sanctorum Patrum oracula: Primo namque in Concilio Diospolitano Pelagius cmactus est lateri iratiam Dei ad sinuisi actus dari. Similiter in Concilio Aia usicano secundo , Can ne nono: suoties M ra agimus Deus in nobis atque nis cum ut operemur opseratur; id est gratia sua nos praevenit , &inducit ad bene operandum 1 Ft Canone I 8. Debetur merces bonis operibus fisanti sed gratia praecedit, ut fiant: Et Canone I a. Nemo babet de suo nisi mendacium . ρυ- eatum : si quis aptem semo habet veritatem , ob illo sente est , quem debemus stire . Id ipsum sancti Patres aperte edocent; imprimis vero sanctus Ambiosius, lib. I. de vocati
ne Gentium cap. 3. ait: Si Deus non operalis in nobis, nulliuI mssumus participer esse virtutis. Sanctus Augustinus serm. II. de verbis Apostoli cap. II. Ic'uens de auxilio Spiritus sancti quod Pelagiani solum ad facilius operandum necessarium elle volebant,
ait: si illud non effudit nihil boni omnino agere nos posse: Aos quidem inquit itiis non auiuvante, libera voluntate; sed mau. Et infra: Cum dira tibi; me auxilio Dei ni-bil agis, ni bit boni dico , nam ad malὸ agendum habes fine adistorio Dei liberam volunta. rem. Ex his itaque sequitur nos nihil quidquam poste operari, absque Dei subsidio. Distinguo consequens: Nihil quidquam possumus absque Dei subsaio , vel ut Authoris
naturae, vel ut Authoris gratiae, concedo: nihil possumus absque auxilio Dei, ut Authoris gratiae, nego: vel aliter distinguo. Nihil possumus absque subsia io Dei, ut Authoris gratiae quoa prosit a4 vitam ernam, concedo: quod prosit ad honestatem societatis humanς, dc morum rectitudinem, nego. Igitur dum Concilia, de tincti Patres exi-unt divinum auxilium ad rectam, & iustam ominis operationem, loquuntur de οξ ribus conducentibus ad salutem ι sic enim Patres Oncilii Carthaginensis suam mentem exprimunt in epistola Synodica, quam scribunt ad ZoZimum summum Pontificem, ubi haec inter caetera habent, Dicamus gratia Dei , per Iesum Cbrsum Dominum no-yrum, ηοο suum ad eumψrendam verum; sed
gutis adiuvari; ira ut sine tralia Dei nibit verae sanctaeque pietatis babere, Gotare, dicere, is, agere valeamvs . Simili modo Concilii mentem interpretatus est sanctus Prosperin responsione octava ad capitula Gali
rum; eum durentis quatuordecim Sacerdotibus, quorum constitutionem rentra immisos vatis
Dei totus mundus amplexus est veraei prostsesione, quemadmodum ipsorum babet sermo , dieamus gratiam Dei, Ad Canonem autem 22. ejusdem Concilii jam respondimus, neminem de suo habere nisi mendacium, & peccatumue ut plurimum , eo quod parum veritatis possiecognoscere, Ae boni agere, concedo: quod nihil. omnino, nego . Obiieiunt tertiὀ: Suadet Ecclesia, ut gratiam Dei expostulemus ad singulos actus bonos exercendos 3 Ergo ad id censet illam esse necessariam. Patet antecedens ex
variis orationibus Ecclesiae, in quibus pro omnibus nostris actionibus gratia Dei postulatur. Sic in oratione Dominicae 6. post Epiphaniam dicitur 3 Praesta quaesumus ominnipotens Deus ut se re rationabilia mediis tantes, quae tibi sunt Marita , is, dictis exequamur, is , factis. Et in oratione Domini iacae 8. post Pentecosten 3 Largire quaesumus nobis Domine, semper stiritum cogitandi, quae recta sunt , is e. Et in illa celebri Collecta : Actiones nostras quaesumus Domine aspiarando praeveni , O, ad iuvando prosequere . Id ipsum patet in duabus Collectis , quae recitantur diebus singulis ad officium Primae. Consequentia vero probatur ex sanctis Patribus , qui ex utilitate orationis assim colligunt gratiae necessitatem , Duraque a nobis orari dicunt , si id quod postulamus in nostra potestate situm sit εhoc enim modo ratiocinantur Patres Conia cilii Carthaginentis Epist. ad Innocentium, seu ZoZimum , nam Pelagianos asiserentes ad operandam , perficiendainque justitiam , & Dei mandata complenda , solam sibi humanam sufficere posse naturam o sic arguebant 3 si enim Hibilitato
natura , is, arbitrio voluntatis an potestate nostra sunt constituta , quis non ea via deat a Domino inaniter peti , is, fallariter orari λRespondeo primo : Idcirco nos exorare divinum auxilium ad singulos nostros actus,
non solum, ut boni tint moraliter, Aehonesti, sed etiam, ut proficiant ad salutem: ita ut ad nullum dec inemus peccatum
93쪽
sed semper ad Dei justitiam faciendam n
stra procedant eloquia, dirigantur cognitiones, & opera.
qua bona opera per naturam, tamen possumus Deum exorare, ut adjuvet ad illa exercenda: Primo quidem, ut persectius illa fiant intra naturae ordinem; secundo, Quia non est infallibile nos honeste, de bene moraliter operaturos : Tertio, quia etiam non sumus a tu verseveraturi sine peccato solis naturae viribus, & sorte sumus peccaturi leviter, aut graviter, nisi Deus peccandi occasiones amoveat. Nec mirum videri debet, quod Deum exoremus pro opere naturali ι nam etiam monet Ecclesia, ut L iamCxoremus, & certas praescribit orationes Pro consequendis terrae fructibus. aeris serenitate, & amovendis tempestatibus, quae omnia licet eveniant seeundum cursum prinvidentiae naturalis, non tamen ita conlianter, ut non possint aliter evenire. Osiriunt denique: Deo gratiarum actiones rependimus pro singulis in nis operibus: sed gratiarum actio est gratiae acceptae aflnitio : Ergo supponit gratiam in omnibus nostris bonis actibus collaborantem. inguo maiorem: Dco rependimus gratiarum actiones pro quolibet opere bono, vel communes, quae rependuntur pro b nis naturalibus, ut pluvia, serenitate tem- roris, &c. vel speciales, Quae Deo debentur pro donis lasernaturalibus, concedo; speciales tantum, nego.
UT omnes praefatae, & similes obiecti
nes facilius diluantur, sciendum est, quod eis fateamur liberum arbitrium interdum sufficere ad aliquod bonum opus
morale exercendum , nostra tamen mens
non est, absque Dei auxilio quodlibet bonum opus morale fieri poste sigillatim, &distributive: plurima namque bona natura- Ita gravibus obsidentur tentationibus, de ardua videntur, sed absque auxilio quodam divino, graves tentationes sui rari nequeunt, ut Muenti articulo probabitur, nec prorter liberi arbitrii imbecillitatem, & infimitatem possumus aliquid arduum tentare, dc aggredi, nisi juvante, & divinitus auxiliante Deo: subindeque etiamsi interdum valeat Iiberum arbitrium ad aliquod bonum opus morale , di naturale
sectandum, inserendum non est illud idem posse quodlibet bonum aggredi , . & exemqui; nec simither in alicujus boni exercitio diu perseverare, propter ingentes tentationes , & assiduam concupiscentiae Iuctam , sensuumque in prava , & perversa declinantium corruptione.
gendum Deum, in avrirem natura.
Notandum prem3, Dei dilectionem esse
duplicem, nempe naturalem . dc u luntarism . Prior est ipsa naturae in Deum propensio, ut in finem ultimum , Ac sum- mum bonum i quaelibet enim creatura in Deum velut in suum auctorem, moderatoiarem , & finem , quodam amoris pondere propendens, insensibilia quidem motu naturali, bruta vero animantia sensitivo, creaturae autem rationales amore intellectitati .
qui proprie dicitur dilectio , eo quia fiat
cum advertentia, &electione: posterior vero est ipsius rationalis creaturae in Deum tanquam in finem ultimum . Ac summuni bonum libera, Ac effectiva propensio. Rursus , dilestio voluntaria duplex es talia nempe amo , alia coneu fremis. Prior est, qua dicimur amare amicum prompter ipsum, volendo ipsi bonum ipsius tantum gratia: posterior vero dum id amamus, quoa nobis convenit I sic amore concupiscentiae dicimur amare Deum, quando n bis eum adesse optamus, vel gaudemus . Atque hic amor concupiscentiae duplex it rum constituitur: unus siritus, quo Deus ut ultimus finis a nobis diligitur : alter viti sus, quo Deus diligitur a nobis instar medii cujusdam , propter bona temporalia , ut nempe cupivitates nostras expleat. Rursus, Uterque amor tam benevolentiae, quam concupiscentiae adhuc est duplex. nimirum abbolutus, de conduionatus . Prior
Orocedit ex absoluta voluntate diligendi Deum, dum scilicet homo se in animo suo constituit, Volo diligere Deum: conditionatus vero, qui & ineffcax appellatur, pr
cedit ex conditio nata voluntate tantum ,
v. g. dum homo sic statuit in corde; Vellem Deum diligere toto corde, totisque viribus, si propter id voluptatibus, delitiis. ae divitiis, ut Christus Dominus indieat, non esici Icnuntiandum. Denique, absol
94쪽
Qualiter Gratia si necess. ad dilig. Deum. 87
tus amor adhuc duplex est 3 permus unus, imoeotaus alter. Premus est, quo Deus sic diligitur, ut omnibus omnino rebus praeferatur cum proposito placendi ei in omnibus, etiam cum omnium aliorum bon rum jactura, qualis erat amor Pauli sic in animo suo constituentis , Romanorum 8. Certus sum , quia reque mors , neque vita , neque Angeli, neque principatus , neque Virtutes , neque instantia , neque futura , neqMfrtitudo , neque altitudo , neque pro ηdum , neque creatura alia poterit nos separare a Maritate Dei, quae est an Domino nostroIesu CHLA ; Due ectus vero est , quo Deus velut naturae auctor, vel justitiae fons, ac largitor diligitur , non tamen super omnia , nec caeteris praefertur. Prior dicitur amor Dei super omnia, posterior vero amor Dei
Hic autem uterque amor Dei iterum est duplex: nimirum naturalis & supernaturalis . Naturalis est, qui non solum procedit a principio, & voluntate solis viribus agente, sed etiam istur in Deum, ut Auctorem naturae, ac bonorum omnium Iargitorem: sic Deum diligimus, quia nobis, esse, vivere, & vitae bona Iargitus est: s per naturalis pariter is est , qui non solum Cum auxilio gratiae exercetur, sed etiam tendit in Deum, ut iplius gratiae largitorem, di gloriae munificum datorem. I Uer, haec utraque dilectio dividitur in dilectionem Dei super omnia, &eam quae non est super Omnia . Prior est, quae Deum rebus omnibus anteponit, ita quod paratus sit omnium Potius bonorum jacturam pati, quam quidquam Deo ingratum facere et Nerior vero nempe dilectio naturalis Dei super omnia, est qua asscitur quidem homo erga Deum magis quam erga caetera, propter summam ejus clementiam , sed non est Paratus -- tera abjicere propter servandamini legem,
Rursus, dilectio Dei naturalis furer omnia est duplex, alia quidem quid, alia vero se citer: Aior est qua Deus amatur ab homine in ratione boni communis praecise quod ut tale debet pothis amari, 'uam quaelibet creatura , nam reeta ratio Praescribit, ut plus diligatur totum, & binnum commune, quam pars, &bonum particulare, quae utique dilectio communis est homini cum belluis, de rebus inanimatis; necnon & daemonibus, ac damnatis, unaquaeque enim pars naturali quadam inclinatione operatur propter bonum commune totius, etiam cum Dericulo, aut detrimento proprio. Manifestum est autem, quod Deus est bonum commune totius Universi,& omnium partium ejus, unde quaelibet creatura suo modo plus amat Deum, quam scipiam. Dilectio vero Dei naturalis ui per omnia simpliciter, ea est, qua amatur sub omni ratione, & persectione, quam habet intra ordinem naturae , ita quod creatura rationalis propter integritatem omnium
persectionum, quam in Deo deprehendit . eum plus diligat, quim caetera quaeque creata, in quibus minorem persectionem
Denique amor Dei tam naturalis, quam supernaturalis iterum duplex est, nimirum affectivus, cte lectivus. Affectivus est propositum voluntatis statuentis Deum super omnia diligere , ei in omnibus placere ,& vitare omnia, quae possunt ei dimit cere. Effectivus vero est , quo homo Deum ita rebus omnibus anteponit in quibusliabet occasionibus, ut ejus mandata, &pra
Namnaum secundo, Deum amari posse super omnia tribus modis: nimirum vel inistensive, vel extensive , vel aestimative, seu appretiative. quidem, quando summo voluntatis nisu diligitur, & actu serventiore, ac intensiore , quam sit quilibet amor, quo diligitur creatura. Exten via tem, in ordine ad durationem, & pers verantiam amoris , dum videlicet diutius durat dilectio cujuslibet alterius boni. A retiat M tandem , de aestimative , quando ita Deus diligitur , ut pluris fiat , quam
caetera bona , dc eis anteponatur et sive i terim cum bonis creatis comparetur in particulari , eisque praeseratur, sive diligatur absolute tanquam infinitum bonum , dc quibuslibet aliis bonis longὸ pra lantius .
Hic autem amor exerceri potest dupliciter , nimirum vel volando dumtaxat Deo suam meme bonitatem , de pei sectionem 3 vel praeterea volendo ei bona creata exhiberi, puta honorem, cultum, & revere tiam ab omnibus creaturis, quanquam ille bonorum nostrorum non indigeat. Porro hic non est quaestio, utrum per solas naturae vires Deus diligi mssit super omnia tam intensive, quam extensive : Tum quia neuter ex istis m-is diligendi Deum super omnia exigitur a nobis: etenim modus intensionis, aut extensionis actus non
95쪽
eadit sub praeceptum : Tum quia neuter quidquam confert ad praesentis qllaeltionis determinationem; siquidem diversa rati 'intensionis , aut extensionis non inducit diversitatem ordinis, atque speciei in actu; etenim actus remissior, aut levioris durationis ejusdem est naturae, & cirdinis cum
intensiore, aut diuturniore , quando maxime caetera sunt paria. Notandum tertio, amorem Dei naturalema supernaturali in multis discrepare. Pνι- mo quidem ratione connexionis, qua s vernaturali s amor nectitur cum gratia habituali sive existenti, sive sutura, possibili:
Cuius connexionis expers est amor pure naturalis: Devndo, quia supernaturalis amor Praeter activitatem naturalem liberi arbitrii requirit insusum habitum charitatis 3 tamquam principium efficiens ipsius cum auxi-ὲ iis gratiae in entitate supernaturalibus: naturalis vero ultra vires activas naturae , &principia naturae debita , non exigit principium aliquod, nec emciens, nec forma-Ie, quod suapte natura insusum sit, ac supcrnaturale. quia ad amore' lape naturalem praecurrit necessario cognitio supernaturalis et ad naturalem vero naturalis. uarto denique, quia amor supernaturalis elicitus a pcccatore confert ad ejus justificationem , elicitus autem a justo ad am-vliorem beatitudinem et naturalis vero nec
ad justificationem , nec ad gloriam quidquam positive juvat, sed solum negati vexemovendo obstacula, & occasiones peccati . Praesens autem controversia non minuetur de dilectione , quae sit quaedam naturae in Deum propensio , clim enim haec tam irrationalibus, di insensibilibus, quam
ratione utentibus creaturis sit communis, Certissimum est eam absque gratia posse ha-
heri . Nee de dilectione ini , ut Auctoris
Dratiae: nemo namque dubitat ad eam dilectionem , utpote naturae vires excedentcm
opus esse gratiae subsidio. Nec de amore conia Cupiscentiae vitioso, quo Deus diligitur tanquam medium ad obtinenda bona tempora Ita, & quia eorum est largitor; hic enim amor in ordinatus est, & culpabilis, ut d Cet S. Augustinus in Psal. 77. ubi ait, sui μιpter beneficia terrena Deum quaerunt, non Mtique Deum, sed se quarum . Solum igitur in disputationem veniunt caeteri Dei am res, nempe appretiativus , & intensivus, concupiscentiae, di benevolentiae. Hic itaque tria maxime veniunt solvenda: Primum,
an praeceptum de amando Deo naturae vitibus possit impleri. secundum , quonam amore perfecto Deus amari possit naturalia ter. Tertiam, an aequaliter caetera praecepta
legis divinae ad proximum spectantia, abGque ullo gratiae auxilio impleri possint.
DEui duin potes amore bene sentiae naiaturali a que ullo pratiae auxilio. Probatur primo ex illo ad Rom. I. Revelatur ira Dei de caelo super cimnem impietatem iamianum , eorum qui veritatem Dei in io, itia detinent, quia quod notum es Dei, manis Itim est in Hist Deus enim illis mamavit '. intimilia enim ipsius a creatura mundi, pe ea , quae facta sunt , intellecta rexspiriuntur, sempiterna 3voque rius virtus, i , D initas, ita ut sint inexcusabiles. Quibus S. Paulus Gentiles, maxime Philosophos, impietatis,& injustitiae accusat, ita ut fiat enexcusabiles, quod verum Deum non colant, amore videlicet, & observantia, cultus enim praecipue in ejus amore consistit, iuxta illud S. Augustini Epist. 32o. Pietas euhus Dei est, nee euitis ille nisi amando. Si eis autem esset impossibilis talis cultus, atque justitia, jure possent excusari, & immerito accusarentur , quod destruerint amorem injustitiae,& verum Dei cultum; nulla enim major est excusetionis ratio, quam impossibilitas; ergo manifeste supponit S. Paulus Gentiles posse Deum diligere: at haec potestas, e min eis supponit Apostolus, pure naturalis est ι siquidem oritur ex notione naturali Dei, quam ex visibilibus creaturis mutuari
possunt 3 amor autem ex not one naturali
possibilis, pure naturalis est, notio enim naturalis non potest movere ad amorem supernaturalem: igitur, &c. Confirmatur haec nostra ratiocinatio testimonio S. Ambrosii , qui expendens praefatum contextum , ait: Ex ipsa caeli Distea iratus illi videtur Deus; idcirco enim tam puI. ebra astra condidis, ut ex his quantum , is quam admirabilis es Creator eorum possis V Iri, is, solus adurari ; per naturalem ergo Diagem νeum facit genui humanum et potuerum enim id per se m naturae apprebendere, fabri- ea mundι lsificaηte, auctorem solum Deum di. ligendum , quod Nobes litteris tradidit. Ruibus verbis b. Ambrosius significat infidelem, qui Deum non colit, idcirco reum injustitiae accusari, quia notione naturali baulta
96쪽
qualiter Gratia sit necesis. ad dilig. Deum. 89
ex sabrica creaturarum potuit apprehendere auctorem solum Deum amandum , &lege naturali obligatur ad ejusmodi dilectionem, & amorem histitiae. Ipsi concinit S. Prosper lib. I. de vocatione Centium cap. s. icribens: seetintam Serioturam eredimus,'ptissimὸ eonfitemur,
quoa nunquam universuari bomintim divinae Providentiae cura defuerit. suae sicet exceptum
sibi populum Decialibus ad pietatem direxeriι utitutis , nulli tamen nationi iaminum bonitatis suae δεηa substraxit , ut Inopbeticas Doces, o, praecepta legasia eonvincerentur in elementorum obsequiis , ae testim iis aec isse. Unde inexeusabiles facti sunt , qui Deos Mi ctna fecerunt , est, quae creata erant adntendum , venerati sunt ad eodendum . Cens et igitur Sanctus Prosper cum Sancto Paulo inexcusabiles infideles, qui creaturis deserunt cultum Crcatoris , cum ex creaturarum naturali testimonio sufficientia habeant principia ad verum Dei , atque iustitiae cultum, & amorem, ad quem promovent populum fidelem Propheticae voces, & cloquia Scriptur uum. Eadem veritas dcnuo insinuatur ab eodem Apostolo Aet. Iq. ubi sermonem faciens de c entibus , ait; Non me testi κοηio semetipsum νeliquit, benefaciens de caelo, dans psi vias, tempora seuci era, implens cibo, Dialitia eorda nefra. Ubi per ιδ Mium, quod Deus Gentibus reliquit interius movens corda, de ad obligationem orationis,& dilectionis obsignans, significat rationcm, quae ex Creaturis veritatem, & benescentiam Creatoris colligit , ut exinde adcjus amorem , & cultum stimulet . Guo etiam pertinet illud Act. 37. De iens fla. tuta tempora, interminos habitationis eorum, quaerere Deum β serie attrecteηt eum, aut in--ηiant . Quibus S. Apostolus declarat ex dispositione naturali temporum, & rerum, polle Scntiles, non solium Deum quaerere, sed etiam amore, & cultu velut attrectare, atque invenire: Nam, inquit S. Prosperlib. 2. de vocatione Gentium cap. q. Caelum, cuηctaque caelestia, mare, is terra, --niaque, quae in eis sunt, conseno speciei suae, ordinationisque eouentu protestantur Ariam, is praedicartane perpetua majestatem sui loquvnIur auctor s. Praatur secundo auctoritate Conciliorum, uae dum definiunt gratiam necessariam adiligendum Deum , non absque consilio ,
sed notanter ad)ungunt has paniculas cp-
oportet ad salutem , aut a l υitam aeternam.
aut ad iistificatioηem quibus signis cantpossibilem esse dilectionem Dei, quae non conferat ad salutem, quaeque pure sit naturalis, & fiat ab siue ullo gratiae auxilio. Sic autem loquitur Concilium Arausicanum secundum, maximc Can. 2s. Nullus, inquit, diligere Deum sicut oportet. aut exedere in Deum , aut operari propter Deum , quos bonom est, po est, nisi gratia eum, aut mi νicordia divina praevenerit: Simili modo i quuntur Patres Concilii Africani apud Pr sperum in Responsione ad cap. 8. Gali rum e Sic pariter I ridentinum Fesmone 6. Can. q. si quis divitis fine praeveniente spiritus sancti inspisatisne , atque Hus afutorio hominem credere , sterare , diligere , aut ρος- nitere posse, ut et Just rationis gratia confera- fur, anatbema β. I x quibus sic argumentari licet: Phrases t hcologicae, quae in definitionibus Conciliorum inveniuntur , comodo, emue sensu intelligendae sunt, quo communiter a Theologis accipiuntur : At
haec phratis prout oportet sic accipitura Ilicolc,gis, ut significet possibiles actus
moraliter Donos naturales, qui non fiunt sicut oportet, nec gratiam requirunt, Ma quibus adtus salutares, qui gratiam vendicant, discernuntur; Ergo Concilia supponunt possibiles actus dilectionis Dei naturali S.
Probatur tertio, ex definitione summorum Pontificum, qui has propositiones Bali damnarunt, nempe hac numero Di inctia illa duplicis amoris , naturalis videlicet, quo Deus diligitur , ut auctor naturae , is gratuitiqvo Deus amatur , ut beatificator , vana es, is commentirm . Item propositionem Amor naturalis, qui ex viribus naturae exoriatur , ex sola Prulosiopbia per elationem praesumptionis Amanae eum iniuria crueis Cbristi,
defenditur a noxnullis auctoribus . Rursus propositionem 39. Omnis amor creviurae rationalis , aut vitissa est cupiditas, qua mundus Hllitur , aut laudabilis illa obaritas , qua per Spiritum sanctum in eisde dissiwsa
Deus amatur . Constat ergo admittendum esse aliquem amorem Dei naturalcm, dc solis liberi arbitrii viribus conceptum. . Probatur quarto haec eadem veritas aucto
ritate sanctorum Patrum ; nam S. Basilius homil. p. suod Deus ηοn is Auctor mal rum ait I Unde iniquus est bomo λ ει ψ.fius άbera voluntate . Unde malus diabolus prac eaiam molius causa ι babebat enim
97쪽
9o Traist. III. Disp. lis, ipse Iiberam vitam, in insitam Mi potesta
tem ι aut Deum sequendi, aut a boηo di eddendi . Quibus signifieat nobis insitam esse naturaliter potestatem Deum sequendi: sequimur autem Deum diligendo, & colendo. Ipsi concinit S. Gregorius Nyssenus Cathec. s. Oportebat omnino nistrae natur e coη-
structionem , inquit , ut per vim sibi insitam gnosceret id, quod est supremam, ut tener is r desiderio divinae aetereitaris. Quibus refert in ipsam constructionem naturae, &vim ei insitam Dei notionem, & desiderium aeternitatis.
Huic potissimum veritati adstipuIatur S. Augustinus : Primo namque docet homini inesse naturalem inclinationem , & innatum appetitum in amorem Dei r sed innatus appetitus non potest serri in amorem
supernaturalem: subindeque versatur circa amorem, & dilectionem Dei naturalem. Minorem a mittunt adversarii. Maior aurem probatur ex illo libri t. Consessionum cap. I. Fecisti nos ad te, in inquietum es coensrum, donec requiestat in te. Quae inquietudo nascitur ex ipsa creatione, & conditioris naturae rationalis, quae sicut ad amandum Deum creata est; ita nec potest in ullius rei creatae amore conquiescere, non magis ac lapis extra suum Centrum
secunia, juxta S. Augustini doctrinam, naturale est rationali creaturae adhaerere Deo per di Iectionem ; sed ita adhaerere non optaret, nisi talis amor ei esset naturalis; ergo, Sc. Patet major illis omnibus locis, quibus significat vitium iacirco esse naturae malum, quia ipsam separat a Deo, cui adhaerere convenicbat. Sic maxime lib. II. de civitate Dei , cap. I. Cum virium creaι aeratimalis dieitur, quod non adhaeret Deo, Κηe aperte declaratur eius natura, ut Deo ad reat convenire. Igitur cum recedere a Deo
sit vitium naturae , ipsius naturae persectio est Deo per dilectionem adhaerere. Denique, mens S. Augustini potissimum deprehenditur, quia probat celebre Philosophorum Platonicorum placitum, qui docebant beatitudinem naturalem hominis in hac vita, constitutam esse in contemplatione, & amore Dei: sed illi Philosophi non
alium Dei amorem . quam naturalem , Nex solis naturae viribus oriundum agnoscebant: ergo cum eis supponit S. Augustinus amorem Dei in cntitate naturalem , de ex
solis principiis naturae post bilem . Major patet, illi namque Philosophi omnis fidei
infusae , 3e gratiae in entitate supernaturalis ignorantes fuerunt. Probatur minor ex eodem S. Augustino lib. 8. de civitate Dei cap. s. si ergo, inquit, Plato Dei buius imitatorem . cogηitorem, amatorem dixitesse sapientem, evius participatione beatus fit, quis opus est excutere eaeteros p quorum nulli nobis quam isti propius aeresierunt; Et lib. Ita Cap. I. de iisdem Platonicis sermonem faciens , ait , eos negare quemquam futurum beatum, qui non illi uxi optimo , qui est incommutabdas Deus , puritate easti amoris adhaeserit: Ergo menti , de doctrinae sancti Augustini corisor me est, possibilem esse amorem Dei in
Reponunt adversarii , illum amorem , iri quem beatitudinem hujus vitae retulerunt Philosophi, ab eodem Augustino supernaturalem censeri; quippe in ipsam gratiam
illum revocat, nam lib. I. cap. I S. ex Platonis mente Deum praedicat amoris, quo b re beat que vivitur, inspiratorem , suavia talis intimae largitoνem . Et lib. 22. Cap. 22.
resert ex Tullio nullum datum a diis egerinum ma ius , nee potuisse dari quam buno
Contra Beneficium in quod hunc amorem revocarunt Philosophi, non est ordinis supernaturalis , scd naturalis pertinens ad creationis gratiam, &Deum, ut auctorem,&provisorem naturae: 9uod utique colligitur Primὸ , quia eoderis modo Ic uutilunt Platonici ae sapientia, & cognitione Dei, ac de ejias amore; Sapientia autem,& cognitio Dei, quam habuerunt, fuit ira cntitate naturalis, utpote vel per ingenitum lumen , vel per discursum naturalem , a creaturis comparata . secvnia, hoc ipsum docet S. Augustinus eodem c. 23. ubi ait: uia natura nostra, ut esset, Deum babet A. Eorem: proculdubio, vera sapiamur, ipsum δε-bemus habere Doctorem; ipsum etiam, ut beati fimus. suavitatis istimae largitorem . Ouibus significat nos eodem modo accipere a Deo ipsius amorem , & notitiam , quo habuimus naturam: at natura collata fuit a Deci ut Auctore naturae ; ergo ab eodem proficiscitur ille amor, quem Platonici ad beatitudinem requirebant.
Sanistissimo Doctori subscribunt ejus discipuli, nam S. Eulgentius lib. de fiae c. Deus, inquit, diligendi ae cognosceηdi se nonnisi angetis, O Mninibus indidit facultatem suibus propter arbitrii libertatem, quae maxi-αὶ debuii ixullectuali creaturae coorri, ita
98쪽
Qualiter Gratia sit necess. ad dilig. Deum. 9 I
eg remti, ae diluendi se facultatem, volun- ratemque rivavit, ut eam unusquisque , is babere posset y, perdere. Quibus verbis declarat potestatem concessam a Deo diligendi se codem modo, quo concessa fuerat potestas se cognoscendi: sed potestas cognoscendi Deum competit solis naturae virious: ergo de potestas enm diligendi. Concinit S. Prosper lib. I. de vocatione Centium cap. q. ubi ait: Caelum quippe, ac terra, is mare, omnisque creaIura , qua Uideri, atque intelligi potes , ad bane praecipue diis ta est humani generis utilitatem, ut naiatura rationalis de contemplatione tot specierum, de experimentis. tot rixorum , de fere ptione tot munerum , ad cultum , aim nem sui imbueretur auctoris : Igitur S. Pr sper existimat finem praecipuum condendi Creaturas corporeas, non esse hominis utilitatcm temporalem , scd spiritualem , &honestam, quae de cultu, &dilectione aucioris naturae, quam omnia creata provincant. percipitur
Subscribit Sanctus Anselmus in Monologio cap. 66. Nil aptius , inquit , quum ratιonalem creaturam ad Me esse factam , ut summam essentiam , o, super omnia bona amet , sicut ipsa est summum bonum , immo ut nil amet, nisi illam , aut propter illam; Igitur amor Dci , & creaturarum propter Deum, est finis naturalis ipsius animae rationalis , subindeque per amorem natura lem , tamquam medium congruum obtinendu S.
Probatur denique ratioηe Neolutea : Illud voluntas amare potest naturaliter , quod intellectus naturae viribus poteth cognoscere: sed intellectus potest cognoscere Deum solis aibiti ii viribus: ergo & voluntas potest illum amare. Major constat auctoritate sanctorum Patrum, nam S. Athanasiis tractatu de definitionibus columna 3.
iam Noluntate aucatur . Fulgentius ad Mo-nimum cap. I 8. Nee inesse potes ullatenus ratis , nisi ei posset inesse creatoris dilectio . S. Damaic. de duabus voluntatibus Chrisi: Homo, inquit, qua ratioηis particeps es,
rationem ducem in appetendo jequitur . Migitur voluntas naturatis quaedam appetitio rationis, sensuique consentanea , quae solum na
turalibus accommodatur , natura autem vo
luntates, sunt primum, ut Dei legibus pareamus: natura ea,m iamo Dei servus est. Convit igitur potestati intelligordi annecti potestatem naturalem volendi bonum, quod intelligitur. Secundo, Lex naturalis praecipit. &Con
siilit dilectionem Dei prae omnibus bonis
creatis , quia Deus innotescit naturali ratione prae illis omnibus amore dignus: sed nativa lex non potest praecipere, nec consulcre amorem impossollem , qualis esset amor Dei, secluso gratiae beneficio, si ille non esset naturalis 3 ergo revera talis iniam or naturalis concedendus est.
Tertio, Amore benevolentiae naturali pro sequimur parentes , benefactores, & amicos: ergo pari jure possumus Deum diligere. Consequentia patet 3 siquidem ratio pure naturalis motiva eotest suggerere v Iuntati, quibus efficacius excitetur ad diligendum Deum quam ad amorem paren tum , benefactorum , & amicorum : sive enim naturalia beneficia praetendas , sive bonorum communionem Dpectes, sive vincula, quibiis aliis hominibus adstringimur, observes altiora multo sunt, quae ratio na turalis, in Deo ad provocandum ejus amo. rem, investigare, & assequi potest. Ergo
si motiva humana possunt a voluntate creata amorem benevolentiae adeo em cacem obtinere, ut interdum commoda temporalia, immo etiam & vitam ipsam interflum pro parentibus, & benefactoribus contemnamus , Cur negabimus motiva divina ratione naturali proposita eamdem amorem obtinere posse ἔλοbjicies primo . Scriptura sacra nullius amoris Dei meminit , nisi illius , qui ex
charitate est , quique ad aeternam vitam perducit: sed ille non est naturalis: ergo nullus Dei naturalis amor ex sacra Scriptura admittendus est. Respondeo primo, negando majorcm; nam ex prima huiusce conclusionis probatione constat, S. Apostolum sufficienter amorem Dei naturalem designasse, dum ait Ccntes esse inexcusabiles , quod Deum naturaliter
noverint, non autem coluerint adorando, de amando
Respondeo pecu o, dis inguendo majorem: Scriptura sacra illius amoris Dei naturalis, non men init, explicite, & presic, concedo 3 implicite , & virtualiter , irem ; de quod Scripturae sacrae finis , ac scopus praecipuus sit amorem Dei supernaturalem nominibus commendare 3 propterea quod ille solus Deo sit dignus, soluique ad cjus possessionem, ecfruitionem serducat, un-
99쪽
solius illius amoris supernaturalis expres e memirit ' Obyeses secundo varia S. Augustini testimonia , quibus quinque praecipue capita videtur astrucre. Primum quidem est, quod amor benevolentiae Dei sit purus, & casus, quo Deus gratis , dc absque - ullius lucri diligitur: sed iste amor solis viribus naturae imo Tibilis est: quia ad eum spiritum gratiae dcsiderat S. Augustinus, ut Constat ex Commentario in Psalmum II 8. sermone R. & lib. S. contra Iulianum C. 3. Ipse Deus, inquit . adest , menti illuminandae, concupiscentia superandae, is mo-
uiae perferendae ; Me enim totum recte fi , quando fι propter ipsum: id est , quando Proris amatur ipse; sustiis amor nobis esse non
Secundum est, quia qui diligit Deum, di-
ivit veritatem, & rectitudincm: Deus enim est omnis virtutis rectitudo, dc veritas, ex S. Augustino lib. a. de libero arbitrio; C. Io. eritas autem , dc rectitudo moralis diligi
non potest absque spiritu gratiae, ut idcm docet pluribis maxiixe lib. de corrept. &Εratia cap. I. suando id agunt bomines fout
Mendum est , id V eum dilectisne , is, det
tiatione io itiae , suavitatem, quam dedit D minus , se accepisse Diadeant. Tertium est, quod quidquid non sit extimore poenae, fit ex amore justitiae, & veritatis , qui amor charitas est ex Deo , ut docet lib. de spiritu , & littera cap. I . ubi postquam dixit necessarium esse homini Spiritum sanistum, quo fiat in animo ejus d Iectatio , dilectioque summi illius , atque incommutabilis boni, quod Deus est , a quo habet, ut sit, subjungit; Nam neque liberum arbitrium quidquam, nisi ad peccandum
alet, fi lateat veritatis via ,-cum id quodngendum, is, quo nitendum es caeperit non Diarere , nisi etiam delectet, ametur, non agiarur , non suscipitur, non bene vivitur . Postea ostendit hunc amorem esse charitatem, quae est ex Deo : Ut autem , inquit , diligatur , charitas Dei diffunditur in eredibus ηο
fris , non per hberum arbitrium, qued surgit ex nobis, sed per Spiritum sanctum , qui datus est nobis. suartum est , quod secundiim ejus doctrinam omnis voluntas, aut bona iit 3 aut mala: & omnis voluntas bona sit ex gratia. Ita docet lib.a. de peccatorum meritis Cap. 18. Si ergo, inquit, voluntas, aut bonas, aut mala , b, utique molam non babe-
mus a Deo: restat ut Mηam voluntatem babeamur ex Deo.
suintum, quia una ex capitalibus inter Pelagium , & Ecclesiam Catholicam controversa fuit, utrum diligi possit Deus super omnia per solas naturae vires; quod utique negabat S. Augustinus lib. de gratia, & libero arbitrio, cap. I 8. Unde, in-'quit, est in hominibus obaritas Dei,'proximi, nisi ex ipse Deo λ nam si ηαη es eae Deo, sed ex hominibus, viserunt Pelagiani; si autem ex Deo, visimus Pelagianos: Ergo ex S. Augustino nullus est amor Dei naturalis. Nego re equeηtiam, & ad omnes illos praefatos contextus dico S. Augustinum nihil aliud intendere, quam omnem Dei amorem conducentem ad salutem, nonnisi Deo conserente , te inspirante haberi posse, ibi enim
solum agit de amore salutari, ut coIligere est : Tum quia , de aliis virtutum actibus, ad quos gratiam auxiliantem desiderat, serr- per in ca acceptione contra Pelaesanos disileruit; illi namque non alio sensu virtutum
actus solis naturae viribus tribuebant, quam salutares, & meritorios vitae aeternae: ergo multo magis sermonem faciens de amore
benevolentiae divinae , qui omnium persectissimus est, sol tim censendus est loqui de amore salutari. Tum quia Pelagiani nullum
agnoverunt amorem Dei non salutarem, Zemeritorium, quantumvis solis naturae viri.
bus elicitum; sed omnem etiam naturalem amorem profitebantur salutarem , idcirco totus Augustini scopus fuit stabilire necessitatem gratiae ad omnem actum salutarem, 3c mcritorium. Tum denique quia S. Augustinus dumtaxat sermonem facit de amore, quem Scriptura sacra commendat; hic au-lcm supernaturalis est , utpote ducens ad
Dci possessionem : unde idem Augustinus sui ipsius interpres , lib. q. contra Julianum, cap. 3. ait: Amor, quo pervenitur
ad Deum, non est nisi a Deo Patre, per Jesum Christum cum Spiritu sancto. Urgebis : Sanctrs Augustinus charitatem
infusam , & amorem Dei continuo reciprocat, charitatem definiens solum per amorem Dei, ut constat ex sermone I 3. & IS. de verbis Apostoli ; charitas autem amor supernaturalis est: ergo nullum alium sanctus Augustinus agnovit.
Respondeo, sanctum Augustinum idcirco
charitatem, per amorem Dei definire, quia nempe cum solum dissereret de amore salutati, non distinguebat amorem Dei in na
100쪽
ruralem, Ze supernaturalem; sed solum supernaturalem commendabat, qui reveIa acharitate non distinguitur, adeoque metito possunt per invicem definiri. Obseeus teris, Si bonitas Dei posset amari amore naturali, & supernaturali, etiam veritas revelans Dei posset credi fide naturali, & supernaturali, clim sit par utriusque ratio : at veritas Dei revelans non potest credi fide naturali: ergo nec binnitas amari amore naturali. Nego mi rem; Primae namque veritati revelanti possumus assentiri, non solum aD sensu supernaturali, sed etiam naturali; &re ipsa ita assentiuntur haeretici mysteriis fidei non controversuaseereditis; illi namque non habent habitum fidei supernaturalem, ut diximus in tractatu de fido.
Obseries quarto: Si possibilis amor esset Dei natiualis, posset ille haberi absque gratia habituali justificante; si tu idem talis gratia
non est principium elicitivum amoris naturalis: scd consequens est salsum, quia si potest esse amor benevolentiae naturalis fio. minis ad Deum, etiam postet peccator in
Peccato manens amicus Dei fieri; hoc autem absurdum est: Deus enim peccatores
inuo minorem: Homo in peccato manens es t amicus Dei, secundi im quid, &impersecte, quatenus nempe Deus diligeret bonum aliquod naturale prout est naturae auctor, concedo: Amicus perfecte, &ab- solute, ita ut Deus velit ipla suam stulti nem , de possessionem, nego. Adde quod absurdum non sit hominem Deum diligere amore naturali, qui sussciat ad am rem amicitiae illius cum Deo, quin limrno redametur a Deo eodem amore amicitiae propter maculam, & saeditatem peccati : non enim raro intcr homines contingit, ut qui graviter alium ostendit, o Lfensum amore amicitiae diligat, quin o D
Obiicies quinto: Nullus amor amicitiae Ῥ-test e M inter Deum, hominem, ut d cet Aristoteles 8. Ethic. atqui omnis amor
benevolentiae est amor amicitiae: ergo nui.
Ius potest esse amor benevolentiae , inter Deum, & homines. Resse eo primo, distinguendo majorem: Nullus potest esse amor amicitiae inter Deum, ti. homines, si amicitia sumatur strictc, prodi benevolentia mutua. dc aper-Ia, & inter pares, concedo: si sumatur in Frassen Tises. Tom. IX. latiori significatione pro amore, quo quis alieti bene vult propter ipsum, nego: si quidem Deo velle possumus omnia hona, quae sunt illi interna, & naturalia per cominplacentiam, necnon externa ei desiderarae,
puta gloriam, laudem, & cultum. Respodes se nia, negari poste minorem iEtsi enim benevolentia, Ac amicitia interdum pro uno eodemque usurpentur: inter
illa tamen hoe discrimen intercedit, quod amicitia includit unionem aliquam assectus
erga rem amatam 3 unde amans tendit in
amatum, tamquam in aliquid sui, & ad se pertinens, sive tamquam alterum ad se ι hinc tritum illud, Amieus est alter ego: at vero benevolentia dicit tantum simplicem affectum erga alium, quo ei bonum alia quod optamus I quod utique contingere potest, etsi inter nos, & illum verus amor non intercedat, quo eum secundum se diligamus; sic v. gr. dum histrionem melius partes suas exequentem conspicimus, amplius ei praemium optamus; quamvis tamen nullo vero amore illum secundum se dili, gamus; imo etiam eum hominem infamem
Obiicies sextὀ: Natura inclinat tantum ad bonum, ut sibi conveniens, Ze unicuique proprium, ut docet Aristoteles supra laudato loco: atqui amor quem haberemus circa Deum, non esset circa bonum pro prium, sed commune: ergo iste amor non est naturalis homini. Distinguo maiorem: Natura inclinat adb num cuique prurium, hoc sensu quod nihil ametur, nisi sit nobis aliqua ratione conjunctum. 3e ad nos pertinens, concedo τquasi nobis esset particulare, oc in usum
proprium tantummodo cedere dc beret, nego: nam de matres filios suos honesta dilectjone prosequuntur, etiamsi ab eis nillil utilitatis sperent vel expectent. Obiicies denique: Si possct esse amor benevolantiae naturalis hominis ad Deum , possct peccator in peccato remanens esse amicus Dei: sed falsum consequens: ergo
Distin uo maiorem: Poterit esse amicus Dei secundum quid, di imperfecte, in quantum Deus diliget in eo bonum quoddam nat rate, mn do: amicus Dei persectc, & ita- ut Deus velit ipli bonum supernaturale, nego : Nam hanc amictu im Dei pcrsectam