장음표시 사용
141쪽
Ira Trach. III. Disp. II. Art. I. Quaest. II.
tas non distinguuntur realiter ab anima, quae est earum facultatum principium, &radix ν subindeque licet enaritas gratiam sanctificantem praeexigeret, tamquam radicem, & sontem, a qua promanaret, non esset consequens, quod ab ea distinguerer irr realiter, sicut proprietates, quae ab essentia fluunt, ea ue praesupponunt, ab illa realiter non distinguuntur.
O Dies secunia Charitas supponit in
anima gratiam habitualem; Ergo realiter ab illa distinguitur. Probatur antecedenS; De ratione virtutis in communi est disponere subjectum ad operandum convenienter ad naturam prae existentem; nam virtus
dat posse bene operari, hoc est posse exercere operationem naturae convenientem,
di proportionatam ; Unde Aristoteles 7. Phy. Capit. 3. Hirius est distiaris prefcti adeptimum. Fi subdit: Persectum autem H- eo , quod est dispositam secundum suam naturam ; si a charitas est virtus supernaturalis; subindeq3ie supponit naturam in cD se supernaturali misecto per aliquam etiam sormam distinctam ab ea: at illa sorma non est alia, quam gratia sanctificans: ergo haec praesupponitur ad charitatem. Nego antecedens, & ad eius probationem dico, esse universaliter falsam, maxime vero in praesenti distacultate: nam si quaelibet virtus deberet praesupponere naturam sibi proportionatam, sequeretur nec fidem,
nec spem esse veras virtutes in peccatore
fideli, siquidem in eo nullam supponunt
gratiam sanctificantem, per quam constituatur in esse, & statu supernaturali. Histes tertιν, Scripturam sacram , NConcilia, quae ae gratia, & charitate tamquam de duobus distinctis loquuntur: Er. go revela sunt distinctae. Probatur antece-d cns ex illo ad Rom. s. maxitas Dei diffusa es in rardibus nostris per spiritum sanEm, qui datus es t Obis; ubi per . piritum sanctum gratia strustificans intelligitur, utc Plicat S. Aligustinus lib. de gratia Christi capit. ἰα Per gratιam, qua 'viscamur, inquit, diffundιtυν obaritas mi in cordibusnistris: proindeque gratia sanctificans aliacit a charitate . simthter I. ad Tim. I. Sumrobundavit gratia Domini nostri Iesu Cori-si ctim fae, H ictione Et 2. Cor. Ιχ. Gratia Domini rastri Iesu Grsi , is, oba ι- ras D i, is, coinmunieatio sancti spiritus sitctim omnibus PGM. uibus verbis gratiam
a charitate distinguit Apostolu, , utpotccum utramque commemoret, quod utuque non faceret, si unum, istemque habitum realem esse existimaret.
Similiter Concilium Viennense de charitate , & gratia sanctificante Ic uitiar, tamquam de distinctis. Nam Clementina de summa Trinitate ait, gratiam & virtutes insundi in baptismo : ubi per virtutes tres Jheologicas, nempe fidem, spem &charitatem intelligit. Ipsi concordat Tridentinum sessione 6. evit. Ita quando ait,
sanctificationem esse justificationem , &renovationem interioris hominis per voluntariam susceptionem gratiae, & donorum. Et Canone II. exprimit charitatem,& gratiam seorsim; quibus aperte den tat eas esse distinctas, alioqui ineptam baiologiam committoret, plurima nomina ad eamdem rem significandam assumendo, cum ad id unicum sufficeret. Nego consequentiam, & ad primum Script uiae textum dico, Spiritum, per quem
Apostolus dicit charitatem esse diffusam, esse ipsam Spiritus sancti personam, cui charitatis distusio speciatim attribuitur ;quia est praecipuus effectus amoris divini erga homines, quique per charitatem dicitur dari, eo quod divina Trinitas specialiter inhabitet animam charitate flagra tem, juxta illud Christi Domini oraculum: si quis diligit me ad eum veniemus e. Nec refert, quod S. Augustinus per Spiritum gratiam sanctificantem intelligat. Nam Prς-
ter quam, quod caeteri Patres revera nocnomine Diritus ibidem, S. Spiritus personam deliignari significant, exinde non se inquitur , quini censent, charitatem a gratia sanctificante distingui, utpote cum doceant loci, a nobis supra laudatis, chalitatem esse causam formalem nostrae iustificationis,
sed soric indicare voluit unam, eamdemque qualitatem esse simul gratiam, quatenus ad statum supernaturalem nos evehit,
& charitatem in cordibus diffusam prout ad Deum, Ze proximum actu diligendum ordinat, & stiminat. Ad alios eiusdem Apostoli contextus dico, Apostoluin nomine dilectunta, aut Maritatis, vel intelligere charitatem increatam,
qua videlicet Deus Pater sic nos dilexit, ut Filium suum unigenitum daret: vel dilactionem actualem, seu actum amoris, quo de fatio Deum diligimus, qui revera non est idem realiter cum gratia sanctificante, scd actiis ab ea velut a suo principio distinctus
142쪽
De Augmento Gratiae sanctificantis.
ctem dicere conjunctim gratiam, & virtutes insundi in baptismo, sed non dicere Charitatem esse distinctam a gratia, unde Domine virtutum ibi soli im intelligit alias virtutes per se infusas, quales sunt fides, dispes, quae non identificantur cum gratia sanctificante. Eodem modo explicandi sumtextus Concilii Tridentini: Non enim exprimit nomina gratiae, &charitatis, ut d lignet eas esse invicem distinctas; hoc enim falsum apparet ex probatione Conclusionis, sed dumtaxat, ut significet id, quod .ppellamus gratiam, & charitalcm, revera esse causam justificationis.
ctaritate distinguitur, ea scilicet aestin Eιοne, quae intereerit inter dimersas formati. tates seorsim e ceptibiles: sed tanium videntur a ingui penes diversa munera. Haec videtur genuina Doctoris subtilis sententia in secundum distinctioneae . n. 3. ubi prohat illam sententiam, quae dicit, suod grat a se maliter es virtus, quae est charitas , quaecumque excellentiae tribuuntur gratiae, O ebaritatι, is e converso, utraque eam forma. Bire aequaliser dividit inter filios reDi , is perditiMis. Et suaderi poteli conclusio rati ne ejusdem Doctoris, nam sicut non sunt multiplicandae entitates absque urgente necessitate, ita nec distinguendae sunt sorma. litates: sed nulla apparet necessitas distinguendi gratiam sanctificantem, & charitatem, tamquam diversas formalitates; ut-ote cum, ut diximus, effectus, qui tri-uuntur uni , etiam tribuantur alteri,
subind ue non vidcntur esse formalit tes distineta. Dices : Charitas est persectio simpliciter simplex, quae idcirco Deo convenit: Deus enim cnaritas est: quod utique gratiae non competit; siquidem Deum dedecet, neci's tribuitur, subindeque non est persectio simpliciter smplex; ae proinde pratia a es
ritate necessario distinguitur, si non realiter, saltem sormaliter. Respondet Doctor ibidem num.q. charitatem posse considerari, vel transcendentaliarer, vel categoriia, hoc est quatenus, vel significat, & complectitur charitatem tam creatam , quam increatam, vel qualemudumtaxat totam charitatem creatam des,
nat: Priori modo fatetur gratiam sanctἰ- cantem, & charitatem distingui sol maliter, sicut sapientia, ut sic, distinguitur 1 sapientia creata, & sicut animal ut sic, distinguitur formaliter ab hoc rationali: chaiaritas autem creata, & gratia non ita distinguuntur , ut charitas creata dicat aliis quam formalitatcm absolutam, quam non dicit gratia sanctificans, aut vice versa; idcirco dum Doctor num. q. supra laudato dicit , gratiam a charitate esse distinctam formaliter, imuitur solum de charitate transcendentaliter accepta , quam utique ibidem concedit sormaliter a gratia distingui, non vero comparat .liaritatem creatam cum gratia sanctificante , quapropter ibidem ait, quod omnis gratia est charitas, licet non e converso. Quod autem non solo nomine, ut vult Durandus, charitas creata, & gratia sanctificans distinguantur, apparet ex eo, quod illa, quae solo nomine differunt, habent
dumtaxat diversas appellationes, non Uero diversa munia, ut culter, &gladius: at charitas, de aratia connotant diversa munia, de res distinctas. Nam gratia lignificat esse gratum, & acceptum Deo, acceptatione supernaturali in Filii adoptiavum, &ut sic non lignificat aliquod principium supernaturale diligendi Deum con- naturaliter, quod tamen charitas sumpta praeciso eonceptu charitatis significat; cr-go gratia sanctificans, ct charitas distii guuntur plusquam lato nomine.
AI 'qualiter gratia babitualis augeri possit, is, minui, corrumpi, O, depressi.
ce propositae quRstionis eartem, tres capitales fuisse erroneas haereticorum sententias. Primus error suit Ioviniani, qui docuit olim homines in cepta Dei gratia crescere non posse, ut testatiir S. Hier nymus lib. 2. adversus eumdem hareticum. Securius tribuitur Xemnitio, qui licet d cuerit justitiam, & sanctitatem aliquod accipere posse incrementum, negavit tamen id provenire ex bonis operibus; sed dumtaxat ex fide promissionum divinarum, subindeque potitis ex beneplacito Dei, quam ex merito oeerantis. Tertius denique error
fuit Beguardorum, di Liguriarum , qui
143쪽
I36 Tract. III. Disip. II. Art. I. Quaest. III.
existimabant homines ad talem sanctitatis,& justitiae gradum posse in hac vita pertingere, ut ad ulteriorem perfectionem progredi non liceret. Adversiis quem triplicem errorem in prima conclusione pugnandum erit. Notandum secundo, apud Catholicos extra Controversiam esse, quod gratia habitualis, & sanctificans possit deperdi per
mortale peccatum , dicente Domino per EZechiesem cap. I 8. Si autem avertit se iustus a sinitia sua, is fecerit iniquitatem
cundum omnes abominationes, quas operari
solet impius, numquid vivet ρ omnes iustιtiae fas, q*ar feerat, non retardabuntur : in praevaricatione, qua praevaricatus est, is, in peccato suo, quis meravit, in ipsis morietur, sed difficultas est, utrum gratia sanctificans, quam eamdem realiter cum charitate esse probatum est supra, per singu-Ios actus peccaminosos destrui possit, &Corrumpi , an vero dumtaxat ser actum odii, & aversionis Dei charitati directe
oppositum; sicut fides, spes, ac caeterae virtutes non deperduntur, nisi peractus contrarios, dc oppositos.
Notandum tertio, hic diffficultatem non moveri, an gratia habitualis augeri possit,& minui per extraordinariam Dei virturem. & dispositionem, penes intensionem graduum, qui in illa sunt: idque pro libito, &abliive ullo respectu ad opera meritoria, vel demeritoria: sej quaeritur, an de secto, de ex communi lege, gratia sanctificans augeri possit per quoslibet actus meritorios, non solum charitatis, sed etiam aliarum virtutum, tam supernaturalium, quam moralium; idque non solii mper intensiores, sed etiam per remissiores
earum virtutum actus: an etiam minuatur per quodlibet veniale peccatum. Igitur tria maxime veni uut hic resolvenda :Primum, an gratia habitualis augeri pos-st , quamdiu hoc in mortali statu vivi mus per quaelibet bona opera. secvndum, an revera per quodlibet peccatum mortale habitualis gratia destruatur. Tertium denique , an per singula venialia gratia habitualis minuatur.
GRatis babitualis ex ηatura sua augeri potes : i, de facta in seminibus augetur mr singula eorum bona opera, quamluin Me statu mortali vivunt; haut nullus ad Osaxctus, b, perfectus fit, qui in sanctitate uia
teriores graaus facere non possit, etiam peractus remissas, aut minus intentos. Haec conclusio quatuor continet partes, adversus totidem errores in primo notabili de
Probatur primo, quidem ex Scriptura sacra pluribi adhortante ad progressum ex justitia, & sanctitate: 1ic Eccl. 28. Ne wrearis usque ad mortem Jo eari, id est, injustitia progressus facere. Prov. o. Iustorum semita, quasi lux splendens, procerit, crescit usque ad perfnum diem. Ad Phili p. I.
me oro ut ebaritas vesta magis. ae magis
abundet. Et Apocal. 22. sui iustus es Josti- feetur actae, sin μηctus sancti etur actuo .
Et 2. Corint. q. Licis eis, qui fris est noster boma corrumpatur, tamen is, qui iustui est , renovatur de die in diem. Eadcm veritas definita fuit in Concilio Viennensi in Clementina ad nostrum de hς- reticis 1 de Tridentino sessione 6. cap. Io. ubi ait : Sie ergo Jos eati, amici Dei, ne rimestri faαι euntes de virtute in virtvtem .en antur, ut apostolui, inquit, de die in Lem 3 hoe es morti ando membra carnis suae, i , exbibendo ea arma iustitiae in sanctificationem per observationem mandatorum Dra,
o, Melesie, in ipsa iustitia per Cbristi grat om aec ta, cooperante fde bonis operibus crescunt, atque magis Jι stimantur .... quoaitistitiae inerementum petii sancta Ecclesia cum orat, Da nobis Dei, spei, O ebaritatis augmentum. Hinc can. 2q. ita statuit: si quis
dixerit iustitiam Me tam non coUervari, atque eriam augeri eoram Deo per bona opera ,
sed opera ipsa fructus solummodo ,-Hησesse iustificatserit adeptae , non autem ipsius augendae causa , anathema fit. Huic veritati adstipulantur omnes sancti Patres, maxime meronymus in cap. . aclEphec explicando haec verba, Unicuique donata es gratia, is c. augustinus Epist. 37. ad Dardanum, Basilius in scholiis ad illa verba Psalmi 83. Ibunt de virtute in virtutem. Bernardus serm. 9. in Psal. babitat, lyc. Suadetur etiam ratione. Gratia est qualitas supernaturalis, & participatio
quaeὸam naturae divinae : Ergo non repugnat eam augeri. Probatur consequentiar illa repugnantia si quae esset, peteretur υἰ Iex eo quod sit qualitas, vel quia est supernaturalis, vel ilenique quia est participatio divinae naturae. Νεο primum, proprium
144쪽
De Augmento Gratiae sanctificantis. I 37
enim est qualitati posse intendi: Non etiam serviaum, nam inde sequeretur actus charitatis, aut alterius virtutis in suis, ct sint supernaturales, non posse augeri , quod absurdum esse constat: quippe modo remissius, modo intensius, Deum ex motivo supernaturali diligimus: Non δε-mque tertium, cum enim illa participatio divinae naturae sit inadaequata , & im- Persecta , non repugnat eam fieri magis vel miniis persteram quoad gradus intensionis.
Probatur etiam seeunda pars: Nempe quod ratia sanctificans augeri possit, non so- Ium per actum dilectionis Dei, sed etiam
per opera bona auxilio gratiae procedentia. Hanc enim veritatem pluti bi docet Hpostolus, maxime vero ad Rom. 6. Sicut ex&buistis membra vestra servis e immunditiae, iniquitati ad iniquitatem : ita nunc exbιω-
re membra vestra servire iustitiae in Ρηm iratisnem . Quibus verbis fideles Romanos hortatur , ut quemadmodum ante susceptam baptismi gratiam servierant iniquitati per mala ipibrum opera, ita post a ceptum baptisma serviant justitiae in sanctificationem , ut per bona opera evadant sanctiores. Sed apertius hanc veritatem demonstrat ad Col. I. dicens : Ut ambuletis digηὶ Deo per omnia placentes in omni opere bom stini antes, eresteates in seientia Dei, ut in omni virtute confortati. Confirmatur ex Scripturae locis, quibus bonis justorum operibus promittitur augmentum gloriae, quae est justitia consummata , & consequenter au3mentum gratiae sive iustitiae inchoatae. Sic I. I . Abundate in omni opere bona, seientes quia labor vester non est inanis in Domino 3 quia videlicet potus etiam aquae frigidae datus in nomine Chiisti, aut ejus discipuli accipiet mercedem aeternae gloriae, ut significatur Matth. Io. Similiter a. ad Cor. 2.Μamentaneum hoc, leve tribulatioris nostrae, supra modum, in sti blimitate aeternum gloriae pondus ope Iur in nobis. His adde doctrinam, & definitionem supia laudatam Concilii Tridentini, quibus apertc significat, non solum per actus charitatis, sed etiam per bona quaelibet opera, gratiam in nobis augeri. Probatur tertia pars : Nempe quod justier totam vitam in justitia accepta procere valeant; itaut numquam eo perveni aut, quo ulterius progredi non possint quamdiu sunt in via, & mortalem vitam agunt, ita namque apertὸ docet Scriptura sacra, Eccles. I 8. Ne verearis usque ad ma tem iusti ari, quia merces Dei manet in aeternum: Quasi diceret, Non desistas quamdiu vivis in justitia per novos gradus proficere, quia quo sanctior eris, ampliorem, de abundatiorem gloriam excipies. Sic pariter Psalm. 83. Dunt da virtute in virtutem, videbitur Deus Deorum is Sion idest, in virtute crescent, donec ad beatam visionem perveniant: & ad Galat. o. Bonum autem facieηtes non deficiamus, te Me eηim suometemus non destrientes. Quibus verbis Α-postol. significat totum tempus hujus vitae datum esse ad bene operandum, fle serendum, quod metamus in altera, semen scilicet vitae aeternae. Eamdem veritatem sua auctoritate tueri tur M. Patres, praesertim S. Hieronymus super Psalm. 82. exponens illa verba, aseeen es in estiae suo disposuit, ubi ait, ause
cumque μηctus quotidie in priora extenditur, Di praeteritorum obliviscitur. S. Augustinusser. I s. de verbis Apostoli r semper adde, semper ambula, semper proce, noli in via remanere. S. Leo ser. a. de Guadrag. mos, inquit, perfectorum veraJustitia, uι num quam praesumant se esse με os, ve ab itia neris nondum finiti intensione cessantes, i eidunt in deficiendi perieulum, ubi proficiem di densererint appetitum. S. Prosper in collectione sententiarum S. Augustini , sententia Ioa. In bac vita , quae tota tentatio
est, in sublimissimis sanctis non avrebenditur illa persectis, eui non supersis ascensio. Hinc
lib. Epigr. in V. eleganter Cecinit.
Prodeat, atque onnii prima gradum faciat. Favet etiam ratio : nam quamdiu homo viator est, mereri potest, unde Christus Dominus hortabatur suos discipulos, ambulate dum lucem habetis ut non vos tenebraco rebendant. Ioan. Ia. Ergo semper assequi potest novum gradum gratiae qui sienovi gloriae gradus semen. Deinde, Guam diu viator non est in termino potest ia eum continuis gressibus tendere: at quamdiu ii mines sunt in mundo, non habent permanetuem civitatem, ait S. Paulus, scd s
145쪽
turam inquirunt 3 subindeque assiduo bonorum operum incremento possunt in patriam suam properare. Denique, licet capacitas obedientialis hominis ad gratiam sinita sit, tamen secundum ordinationem divinae providentiae ni tmquam omnimode impletur per media, & auxili Deo subministrata, nec ullus unquam attin3et eum nratiae gradum quem Christus Dominus ha-Duitue adeoque conveniens est, ut quamdiu viator est, ctim ejus capacitas omnimod cnon possit expleri, saltem tali modo promoveatur, ac jubetur divinitiis per auxilia gratiae, ut magis semper, ac magis proficiat donec viae suae terminum assequatur. Probatυν denique quarta ρars . Nempe quod habitualis gratia augeri possit etiam per actus remimos, &miniis intensos: Tum quia lacra Scriptura, & Concilium Tridentinum aperte docent nostram sanctitatem augeri per quaecumque bona opera : sed actus remissi sunt na opera et ergo percos actus gratia sanctificans augetur. Tum quia, inquit Doctor in η. do. a. quast. I. si gratia sanctificans per actus remis Ibs non augeretur, eum illa sit semen gloriae, sequeretur quod adultus qui plures actus remissos exercuit post baptismum, non s rei beatior nec ampliori beatitudine donaretur, quam parvulus, qui statim post
baptismum moritur: at consequens Pugnat in ipsam Dei remunerantem iustitiam, quae etiam minimum opus bonum, Puta Calicem aquae frigidae, ex misericordia donatum non linit esse absque mercede COUrmatuν , ex eo quod Deus nulla ope. 1a mala quantumvis remisia, snil esti im-Punita: Nam venialia quaeque plectentur in burgatorio nisi hac in vita exsolvantur : Ergo pari ratione non d. t ulIa bona opera quantumvis minuta irremurrerata dese-Tere 3 Deus enim non proclivior est ad vim
dictam mali quam ad pramiationem boni. Denique, Concilium I ridentinum sesson. 6. Vii. Io postquam statuit conditiones ad merendum desideratas, scilicet quod sit opus honestum voluntarium a gratia procedens, ait, NHil ιμι 1isti fratri am Mide.
Et vere promerause censeoων; ergo non requiritur actus intensior , cum assignatae istae conditiones etiam in remisium cadere yossint. Dies contra primam parsem . Tota nostra gratia, ac iustitia dina anat a Christo totius gratiae fonte, uecψ ι planitud neoemre1
Misimus: sed Christus gratias distribuit sin gulis prout vult, & non secundi im cujus que meritum, ut docet S. Paulus I. ad Cor. ia. Ergo si aliquod fit gratiae augmentum, non fit per bona opera.
Distia uo minorem. Dividit singulis metit vult primam gratiam, & aliquando illius
augmentum, concedo: dividit semper gratiae augmentum prout vult, hoc est ex mera liberalitate , nec attendendo ad bona opera illud augmentum promerentia, nego. Contrarium namque supra probatum est ex Scriptura : illa enim frustia, & iIlusbrie nos hortaretur ad novum accersendum gradum iustitiae per bona opera,
si ille gradus ex sola Christi Domini liberalitate penderet . adde quia Apostolus, cujus auctoritate nititur obsectio, ibi dumtaxat sermonem faciat de directione gratiarum gratis datarum D abis. Quaecumque gratia datur gratis, & ex pura liberalitate; nam si ex meritis, jam non est gratia, inquit Apostolus : Ergo cum gratiae augmentum veram habeat rationem gratiae, gratis concedi debet, de non ex merito, de intuitu ,
Distinguo anteeedens' Gratia omnis grati&datur, vel ratione sui, vel ratione sui principii, concedo: semper ratione sui, nego ἀDuplex igitur distinguenda est gratuita collatio gratiae; una quidem simplax, quae fit nullo habito respectu ad opus meritorium palia vero secundum quid, videlicet rati
ne principii, quod gratis datur; sic glo Fiaaterna licci sit corona vincentium, met-ces Iaborantium, & haereditas filiorum, tamen dicitur gratia, quia nempe datur propter opera meritoria, quae fuerunt elicita per gratiam sanctificantem gratis concensam Pari ratione augmentum gratiae dicitur gratia, quia conceditur χllim ratione operis meritorii, quod per gratiam actualem , & habitualem simplicitur gratis concessam fuit ilicitum. Oficies adversus secundam partem Ηλ-bitus non possunt augeri nisi per amis similes iis quos eliciunt ue ergo gratia sanctificans, cum eadem sit realiter cum cha ritate, non potest augeri per altus aliarum virtutum, sed dumtaxat per actum amoris Dei. Distinguo maiorem. Habitus acquisiti, &comparati per actus augeri nequeunt, nili mi actus similes iis, quos es iciunt, de
146쪽
. De Augmento Gratiae ianctificantis'. 23sIer quos producti fuerunt, concedo: ha-
itus infusi, & per solani Dei liberalitatem concessi, qualis est gratia sanistificans, non possum augeri nisi per actus homogeneos, seu similes eis quos eliciunt, nego: Cum enim actus meritorii non ph ita, sed
dumtaxat moraliter concurrant ad augmen istum habitus, nempe movendo Deum per modum meriti ad conferendum illud audimentum, cumque Deus moveatur ad compensandum servi fidelis obsequium, proptir quamlibet eius observantiam, & obedientiam; inde fit quod augmentum gratiae sanctificantis fieri possit per quodlibet bonum
opus. Adde quia charitas sit virtus generalis, quae suo veluti sinu caeteras virtutes
Compleretur; ploitudo namque letis est dilectio, inquit Apostolus, hinc est quod sa-cile per quoslibet actus caeterarum virtutum moraliter augeri possit. Oηicies emrra tertiam partem, S. Augustinum in Enchiridio cap. III. dicentem, Die veniri ad tantam magnitudinem Garitatis , qua maior esse non possit : ergo censet F. Augustinus tmaritatem hac in mortali vita habcre posse accressionis metam, de
Nega conseq. ibi enim non agit de charitate secundum intentionem habitus, sed secundi im exhibitionem operis ex genere suo maximi, cujusmodi est omnia propter Deum contemnere , di mortem pro illo subire; juxta illud Joan. I9. Maiorem eba-νitatem nemo babet, ut animam suam ponat, Quem utique praestantissimum cne tum revera potest homo fidelis hac inmortali vita exercere , uti fecerunt Martyres, & plurimi Reges, & divites; necnon & innumeri Re Iigiosi , qui venditis omnibus quae possidebant, & larga eleemosynarum Iargitione pauperibus erogatis, pauperem Christum sectiti sunt.
Objicies taxiam contra ultimam partem,
illud Apocal. 3. ubi Episcopus Sardis reprehendκur quia non crant plena ejus opera coram Deo opera autem non plena alia non sunt quam opera remissa: E
go tantum abest ut illa Promereri possint
augmentum gratiae, quin imo Dei iram, de indignationem provocant. Deinde secun-- diim S. Gregorium lib. Moral. cap. I 6. in
via Domini non progredi, regredi est: . sed
per opera remissa non progredimur: ergo retrogredimur. Denique, qui negligenter utitur donis acceptis, non meretur
accipere augmentum doni: sed qui remis ae operatur, negligenter utitur donis; igitur illius doni augmentum non meretur ergo opera remissa nullatenus conserunt ad augmentum gratiae. Nego eo mirentiam et ad primum arrnego minoremue nam per opera non plena non intelli mur opera remissa, sed illa quae sunt Laeta propter inanem gloriam, & vacua sunt omnino retributionis, & mercedis. ad secundum nego pariter minorem I sicut enim ille qui exercuit actum charitatis.
quae est omnium virtutum Praestantissima non dicitur regredi, quando postea exercet amam alterius virtutis minus perstetae: ita nec retrogredi dicendus est, qui postquam exercuit actum perfectum, di interi sum alicujus virtutis, postmodum ejusdem, vel alterius virtutis actum mimis perfectum
elicit; semper enim ambulare dicitur is qui
motum facit versiis terminum, licci nunc celerius, nunc tardius gradiatur. Ad tertium distinguo majorem: Qui negligenter, id est, peccaminose utitur, seu potius abutitur bonis, Non meretur eo rum augmentumi concedo: qui negligenter, id est, remisse talibus donis utitur, nego: cum enim nullum sit praeceptum, qu
pabeatur ut actus fiat modo intenso, &perfecto, hinc non est dicendus quis peccare, dum remisie agit. Petes quandonam a Deo concedatur tale augmcntum gratiae propter opera remissa.
Respodeo, hoc in solvendo dubio variare Auctores, sunt enim qui censeant illud auginentum tim concedi, ac opus metitorium elicitum suit. Ita Gabris. in primum dist. IT. qu.q. art. 3. risqueet disp.am. Nonnussi existimant cum sancto Thoma I. 2.qu. IIq. arti c. 8. tale augmennim non dari statim, sed dumtaxat quando homo elicit actum intensiorem: Caeteri vero cum subtili Doctore in dist.2I. qu. I. docent augmentum illud conferri maxime in instanti mortis; cum enim actus remissus Mr se,
& physicc non augeat habitum infusum, sed solum dispositivd, ct moraliter; conveniens videtur ut Deus, qui suavem m dum augendi servat , non statim augeat,
quia non est dispositio suffciens, sed dumtaxat in ultimo vitae instanti, ne videlicet actus remitas relinquat me praemio; &insuper anima in illo articulo propter per-
147쪽
Ido Tract. III. Dissip. II. Art. I. Quaest. III.
severantiam In gratia, disposita est ut illi
Diras . Iustificati per bona opera, ex Concilio Tridentino , eunt de virtute in virtutem, & de die in diem in ipsa justitia bonis operibus crescunt, atque magis iustificantur: ergo suae justitiae augmentum suscipere debent, non solum in fine vitae, sed etiam statim ac opera bona, licet remissa, exercuerunt.
Rebmnare hoc equidem verum esse deoperibus intensis, non vero de remissis; nam magis congruit, ut Deus suavem modum operandi servet, tribuendo videlicet augmentum gratiae , juxta dispositionem, quae cum non videatur aptior quam in articulo mortis, idcirco congruentiori ordine tunc dumtaxat illorum actuum remissorum augmentum gratiae consert.
I stabit. Non videtur maior dispositio in
fine vitae, quam statim ac actus illi fuerunt eliciti ν ergo non apparet ratio cur augmentum illud in finem vitae differatur. pDorameeedens: Nam ordinarie fit, ut in fine vitae charitas sit intensior: deinde propter perseverantiam in gratia usque ad ultimum vitae terminum videtur major dispositio ad illud augmentum gratiae susci-Piendum, quam fuerat antea. Denique cum merita remissa sine praemio remanere non debeant, tisortet ut illud augmentum debitum persolvatur in eo statu, in quo non
requiritur ἡispositio, sieut in via qui est status disponendi se, de merendi.
pereatum destrui potest, is, non dum. taxat fur actum odii, G ave is Dei. Probatur haec assertio illis omnibus Scriturae textibus, quibus declaratur arcendos regno caelorum non , sollim qui Deum
actuali odio prosequuntur, sed etiam eos qui quodlibet peccatum patrant. Sic ad Galat. Manifesta sunt opera carnis, quae sunt fornicatis, immunditia, impudicitia quae praedico vobis sicut praedixi, quia qui talia 'unt, rex um Dei non pessidebant. Ubi absolute dicit qui talia agunt regnum Dei non consecuturos: quod apertius declarat 3. Cor.6. cum ait, Sed vos iniuriam facitis,e udatis, O, Me statribus p an citii quia iniqui regnum Dei non possidebunte M.tite errare, neque fornicarii, nequσ - ser. vientes, neque adulteri cyc. re rum Dei possidebuηι: Et Me quidem δε is, sed ablu estis, sed μηctificati estis Ubi manifestum est eum loqui de quibuslibet peccatis. Similia habet Eph. . Hinc ad Philip.2.
Cum metu, o, tremore salutem vestram operamini. Quibus concordat, illud Apoc. 3.
ubi Episcopo justo dicitur: Tene quod babes , ne alius accipiat coronam tuam.
Quapropter Concilium Tridentinum sese. s. cap. I s. asserendum est, inquit, non modo infidelitate, per quam ima fides amittitur, sed etiam quorumque alio mortali precato, quamvis non amittatur fides , aereptam iu- si eationis gratiam amitti: Eo quod omne peccatum mortale graviter Deum offendit, aeternae damnationi hominem adjudicat, DeoQue invisum, & inimicum reddit , de sudinde gratiam sanctificantem e pellit, qua sumus Dei amici , filii & haerea es. Quae contra hanc veritatem solene objici ab haereticis, solventur infra.
GRatia babitualis non destruitur, nec minuitur per venialia peccata . Prima pars hujus conclusionis patet ex Scriptura sacra, quae peccantes venialiter, justos appellat. Sic Proverbiorum M. Ne insidieras, quaeras impietatem in domo iusti, neque vastet requiem eius, septies enim eadeι iustus,'resurret: quasi diceret, Ne existimes te in illo deprehensurum impietatem aut gravem aliquam culpam, & iniquitatem : si enim cadit aliquando, ut viris justis contingit, tamen, nonnis leviter cadit, & statim resurgit. Hinc Concilium Tridentinum sese. 6. cap. II. ait: Licet iniae mortali vita, quantumvis sancti, Oue Justi in levia saltem, is quotidiana, quae etiam venialia dirantur, peccata quandoque cadant, non propterea, deseunt esse iusti; nam iust rum illa vox es, is bumilis, is verax: D mitte nobis ibita nostra. Pserior pars Conclusionis, nempe quod
gratia babitualis per pereata venialia non minuatur, probatur ex eo quod, si peccata venialia gratiae intensionem minuerent, maxime quia illi repugnarent physice aut moraliter; - quia elus dimimitionem merenis
tur: sed neutrum dici potest. Non quidem primum . quia illa quae sibi invicem repugnant physice aut moraliter, non possimi simul subsistere secundum legem ordinariam:
148쪽
. De Augmento Gratiae sanctificantis. Igr
peccatum autem veniale subsistere pol ' cum gratia etiam valde intensa, puta cum aliquis habens charitatem ardentissimam, idem peccatum veniale committit , cum eo qui charitalcm dumtaxat remissam habet. j αηdum etiam dici nequit, nempe quod veniale peccatum moveat Deum ad auserendos aliquos gradus gratiae, quia Deus non punit leviora peccata, qualia sunt venialia tam gravi poena, quanta est amissio ,& privatio alicujus partis gratiae, &gloriae illi correspondentis. Deinde, si peccatum veniale gratiam minueret, sequeretur tandem quod multiplicatis peccatis venialibi', gratia posset omnino deperdi : nam cumfradus illius gratiae sint finiti , si quodli-
et peccatum veniale unum aliquem gradum, vel partem ejus auferret, tot committi possent peccata venialia, ut tandem tota gratia periret, & evanesceret: absurdum est autem quod per peccata venialia gratia possit deperdi : ali ut homo prinpter peccatum veniale damnari potiet 3 quippe destitueretur gratia sanistificante ,
quae ad salutem est absolute necessaria. Dices : Per veniale peccatum contrahitur quidam tepor, & animae virtus hebetatur , praesertim quando frequentius , &deliberate fiunt : 1ed tepor ille , & illa animae imbecillitas aliunde non proveniunt, quam ex diminutione gratiae habitualis :crgo revera per peccatum veniale dimi
Nego minorem: Illa enim non proveniunt ex remissione, & diminutione gratiae sanctificantis in seipsa sed ex substractione auxiliorum gratiae , quibus indignus fit , qui liber uis aut frequentius veni Miterseccat.
Dices secunia Sanctus Augustinus Epistola ad Seleuciannm a15rmat, quod si venialia collecta fuerint, ita nos oppriment, de gravabunt, sicut unum aliquod grande peccatum: ergo venialia multiplicata eumdem habere possunt effectum , quem haberet unum mortale : sed unum mortale peccatum sufficit non solum ad minuendam , sed etiam ad destruendam gratiam sanctificantem: ergo pariter venialia Peccata poterunt eamdem Datiam destrue-Ie, aut saltem minuere. Distingιo antecedens: Oppriment, dc gramvabunti e flective, & sormaliter, sicut oin Primit, dc gravat peccatum mortale, nego: aispositive, 8c remote, concedo: veni uia
enim multiplicata disponunt ad amissionem gratiae, de commissionem peccati mortalis. quatenus scilicet frequenter, & ordinarie contingit, ut qui valde m ligentes sunt in vitandis venialibus, labantur in aliquod peccatum mortale, quia destituuntur maloribus auxiliis gratiae, quibus justi privantur ι dum enim homines, inquit S. Augustinus Sermone 88. de to ore, negligen- istes imprimis despiciunt peccata sua, quia is parva sunt, crescentibus minutis pecca- istis adduntur de crimina, dc cumulum is faciunt, Ec demergunc. is Quaeres qualiter gratia sanctificaηι per pe catum mortale evellatur , an Mi ies , O, ratioηe οπ tionis naturalis ; an verδ moraliter tantum , is, ratione dispotianis , O, ordinatioris divinae.
RV Mea , id fieri non physice , sed
moraliter, quia si peccatum mortale esset causa physica expulsionis gratiae , id praestaret vel effectivd, vel formaliter, vel positive.
Primum dici nequit , quia si peccatum mortale effective gratiam pelleret , deberet in anima efficere formam aliquam physice ipsi gratiae oppositam, Zc cum ea in-cqmpatibilem : sed hoc non prastat, etenim si sit peccatum purae omissionis , nihil physee essiciti s vero sit peccatum commissionis, non producit aliquam formam, quaesit physice opposita gratiae; peccatum enim commissionis nihil producit, nisi forte habitum vitiosum : sed ille neci
physi , nec moraliter pugnat cum gratia lanctificante, nam habitus vitiosi per assiduum peccatum contracti remanent in j stificatis , dc eos ad peccatum inclinant , ut experientia constat. Secuadum etiam dici nequit : tum quia
id quod rellit aliud tamquam forma Phy-sce qhpolita, dc incompatibilis, debet habere illam incompatibilitatem ex natura suae sed peccatum mortale ex natura sua physica non habet talem incompatibilitatem :nam idem actus qui est peccatum mortale, si non fieret libere, esset idem actus physice, nec tamen gratiam pelleret , nequelaret peccatum ue subindeque illam expellendi vim non habet ex natura sua. Tertium denique nequit pariter affirmari; forma enim quae non pendet a Physi
149쪽
subjecto , non potest physice expelli per
contrarias dispositiones , nae namque non
aliter expellunt sermam, quam deifruendo formaliter dispolitiones ad illam formam praerequisitas '. sed gratia non pendet. DP sice an ullis dispositionibus, ut patet in infantibus, qui sine ulla dispositione justificantur per baptismum 3 si vero in adultis requirantur aliqui actus, quibus disponantur ad gratiam sanctificantem, illae dispo-stiones sunt tantum morales ratione constitutionis, & ordinationis diyinae, quae eas praescripsit habendas : Restat igitur, ut moris tale peccatum gratiam destruat tantum m Taliter: ves quatenus movet Deum ad gratiae substractionem sicut ad alias poenas inferendas : vel quia gratia est forma non bene conveniens cum peccato mortali ι utpote cum illa hominem Dei amicum faciat ue hoc vero inimicum constituat : vel denique, quatenus peccatum avertit hominem a Deo . & convertit ad creaturas sgratia vero c contrario hominem a creaturis evocat, ut ad Deum convertat.
Hic etiam quaeri solet , an saltem per extraordinariam Dei dispositionem , de virtutem gratia sanctificans una cum mortali peccato subsistere possit : verita haec quaestio convenientiori ordine solvetur in disputatione de charitate.
EXplicata utcumque gratiae habitualis
natura , consequenter agendum est in hoc Articulo de causis illius , quas omnes Tridentinum sessi. o. cap. 7. aperte
declarat his verbis: Hudas ii sti Matiaris causae sunt, finalis quidem, soria Dei, O, Cissi,
- vita aeterna : Esiiciens verὀ misericors
Deus, qui gratuiιὸ abluit , o, sanct eat, Anans , em ungens Spiritu sancto promissio nis, qui est pignus bderedietatιs mstrae : M Titoria autem dilectissimus Une nitus Filius suus Dominus noster Iesus cirpus, qui eum essemus inimici, propter nimiam Gantatem, qua dilexis nos , sua sancti a passione in kηo reticis nobis iustificationem meruit , isgo rabis Deo Patri satisfecit : Instrumenta. is item saeramentum baptismi , quia s sacramentum fidei , sine qua nulli umquam contigit iustifcatio . Demum unica Formalis
ca a est justitia Dei i ηρα qua ipse iovi
est , sed qua nos λσοι facis 3 qua videliust
ab ea Mati rem damuν spirisu mentis nostrae, O, non modo reparamaae, sed verὶ ausimmisamur, cy sumus . Quamquam autem , ut ex praefatis verbis constat , plures sint cauta gratiae , nihilominus hie dumtaxat nobis termo erit de causa Effciente, &Materiali , ne non & subjectiva gratiae habitualis, quae praecipuum est analogatum sub hoc nomine gratus.
Au , O, qualiter Deus sit eausa effieiens
Nolaηdam primo , triplicem a Philos
phis distingui causam productivam , nempe principalem , c gentem , & instrumentalem . Priscipalis est, quae prima est, & independens a concursu superioris causae eiusdem rationis in productione crusrctus; ita quod caeterae causae ab ejus influxu pendeant . Conenι seu mimis principalis ea dicitur , quae revera quidem in effectum essicienter influit , sed cum d
pendentia a causa principali 3 ita quod
absque illius concursu nullatenus in effectum influeret . Instrumentalis denique est ea , quae effectus quidem productionem attingit, non tam per propriam virtutem intrinsece sibi inexilientem, quam per virtutem principalis agentri, a quo movetur,& ad effectum priaucendum assumitur. Iandum secundo, omnes Theologos cum Concilio Tridentino loco mox laudato , convenire , causam emcientem primam ,& supremam gratiae esse Deum, qui gratuito abluit, &sanctificat, signans, &ungens spiritu promissionis, ut loquitur concilium post Apostolum I. Cor. 6. & ad Titum 3. Minus vero principalem, & meritoriam , esse Christum Dominum , qui per princitate ministerium est executor gratiae, & gloriae, & sacramentorum institutor, quique sua passione sanctissima n bis justificationem meruit , & pro pecca tis hominum Deo Patri satisfecit. Denique, emciens instrumentalis , sunt ipsa sacramenta a Christo instituta , quibus Deus utitur velut instrumentis ad gratiam producendam, non physice, ut volunt Tho-mistae, sed moraliter , ut subtilis Doctor ,& eius Discipuli amrmant . Verum dissi. cultas est , an etiam aliqua creatura de
150쪽
De Causa efficiente Grattae.' Iq3
Iege ordinaria , vel extraordinaria possithtare rationem causae principalis productivae gratiae. Notandum tertis, maxime controveri iam
moveri de humanitate Christi, quaecum sit rerum creatarum praestantissima, &potentissima, utpote cui donata fuerit omnis p testas in coelo, S in terra, etiam emcaci Dsimam prae caeteris creaturis operandi virtutem habet in ordine naturae , gratiae , &gloriae , inde volunt aliqui I heologi eam non soliim esse causiam meritoriam, sed etiam principalem effectivam gratiae ι ita quod revera concursu physico ad ejus productionem concurrat . Sic tenent Μωina in 3. pari. qu. I 3. dubio ultimo, & Cabrera ibidem disp.2. ubi docent humanitatem Christi, seu Christum D. in quantum hominem, ese causam principalem gratiae sanctificantis in omnibus justis, secundat iam tamen , &Deo subordinatam . Verum quam improbabilis sit eorum sententia, aperiet
patis vratiae, ut nullum dari possit agens creatum adeὸ perfectum, quod eamdem causae principalis gratia productivam virtutem obtineat. Haec est communis in utraque schola
Angelica, & subtili. Probatur primo: Ille Ius producere potest, ut causa principalis gratiam justificanicio, qui solus potest justificare: sed solus Deus homines justificare potest, & a pePCato mundare: ergo productio pratiae justi,ficantis soli Deo, ut causae principali, Com petit . Major constat. Gratiae namque sanis etificantis infusio, est peccatorum condonatio , Zc absolutio. Minor vero probatur ex Scriptura sacra . Job. I q. suis potes facere mundum de immundo cMeeptum semine Θ Mn-
ne tu qui solus es λ Isaiae 43. Egosum qui ις'
iniquitates tuas, narra si quid habes ut iusti ficeris. Rom. 3. Quoniam unus cst Deus, qui ius eat. Et 8. Deus est, qui iusti eat ρ quis es, qui co emaeet ρ Ex quibus verbis clare colligitur gratiam habitualem, quae est causa formalis justificationis, & remissioni spe catorum, ita a solo Deo, ut a causa princi pali pendere, ut nulli alteri, vis illius productiva competere possit. Unde merito S. August. lib. I. de peccatorum meritis cap. ΤΦait: suisqvis ergo ausus fuerit direre : Ioias te nempe ut causa principalis Uequens est, ut etiam dieat, Crede in me: Inde concludit, quod scut non est credendum, nisi in solum Deum, ita sentiendum est nullam creaturam, sed solum Deum , ut causam principitem justificare possie. Cujus veritatis ratio est, quia offensa Dei ab illius iure absolute pendet , de qua nullus alius disponere potest, nisi per delegatam sibi tamquam ministro, &dispensatori ab ipso Deo vicariam potestatem. Nec valet reponere , illa testimonia intelligenda esse de causa principali, quae sit prima, & independens a superioris concursu , non autem de principali secundaria. Haec, inquam, replica nulla prorsus est 3 quia cum Dei proprium sit esse causam primam, Sindependentem ab omni alia superiori, non tantilm respectu divinae gratiae lsed etiam per ordinem ad quemcumque effectum; evidens est, quod illis locis Scriptura nihil assereret, quω esIet speciale productioni gratiae, & peccatorum justificationi, si nihil aliud intenderet. Probatur brevias : Ille solus potest esse causa principalis gratiae, qui solus potest: dare Spiritum sanctum, ut causa princeps: sed nulla creatura, etiam Christus Dominus in quantum homo, habet potestatem p siscam, & principalem dandi Spiritum sanctum : erso nmue conserendi, & producendi gratiam habitualem. Major patet ex illo ad Ro s. ciarisas Dei Musa est, Minor vero probatur: oportet donum ςs aliquo modo in potestate ipsius dantis, vel per originem, vel per possessionem : sed nullo illorum modorum Spiritus sanctus potest esse Christi, ut hominis, aut alicujus purae creaturae : ergo nullus Spiritum sanctum praeter Deum dare potest; subindeque nec pratiam sanctificantem conserre. Hinc merito S. Augustinus lib. de Trinit. c. I a. distinguens ea, quae conveniunt Christo, ut Deo, ab hisquae ipsi competunt ut homini, docet Christum Dominum quatenus Deum, Joan. I S. Apostolis dixisse, de Spiritu sancto: si autem abiera mittam eum ad vos r in quantum vero erat homo, dixisse, Joan. Iq. Ego rogabo Patrem, is alium Paraclitum d bιt vobis, quo significaret se, ut hominem non posse principaliter, & ex sua auth ritate dare Apostolis Spiritum sanctum , sed quatenus erat homo debere ipsum precibus a Deo impetrare. Prebatur tertiὀ: Si aliqua creatura gratiam producere posset, maxime id praestaret, veIK a eam