장음표시 사용
151쪽
eam creando , vel ex potentia obedientialiaejus humanitas est instrumentum conjunctum animae educendo: sed neutrum praestare po-sdivinitati personaliter, ratione cujus uni test creatura: ergo nec gratiam rhysice, ut nis est caput totius Ecclesiue, vitam gratiae Causa principalis producere. Major constat: influens in singulos Fideles illius mystici gratia enim non potest produci, nisi vel ex capitis membra : quatenus autem Deus , nihilo per creationem; vel ex potentia sub-Jhabet potestatem principalem producendi jecti per eductionem. Minor vero probatur: gratiam: Unde praefati Scripturae textus de Primo quoad creati em, quia cum creatio alterutra hac potestate veniunt intelligen-lit productio entis ex nihilo , oportet utldi , subindeque nihil adversus conclinio ille, qui creat, tamquam causa principalis, nem urgent. dominium habeat supra ens producibile ut obiicies seeunia : Qui producit principa- sic , atque adeo, quod sit Dominus omnisiliter ultimam dispositionem ad formam alientitatis producibilis: sed hoc, ut mani&-aquam , ipsam quoque formam producerenum est, alicui creaturae competere nequit: potest 3 sed homo producit ultimam dispo- ergo, dic. Constat etiam quoad sitionem ad gratiam principaliter: ergo i l- tum quia, ut sequenti quaestione probabi-Jlam, ut causa principalis etiam produceremus, gratia non mucitur, sed creatur: tum potest. Major constat, etenim qui produ- quia etiamsi educeretur, illa vis educendi cit calorem, ut octo, & in proxnno gradu creaturae competere non posset : sicut enim ad formam ignis suscipiendam , eamdem virtus eductiva naturalis habet dominium ignis formani producit. Minor vero pro- supra potentiam naturalem subjecti, ex quoabatur: homo principaliter elicit actus con- educit formam: ita qui educit aliquid de po- tritionis, & charitatis: sed illi sunt ultimae tentia obedientiali, debet habere dominium dispositiones ad gratiam: ergo, &C. in talem potentiam: sed nulla creatura po- Respondeo primo distinguendo majorem erest habere tale dominium; siquidem poten-iAgens quod ultimam dispositionem ad alitia obedientialis est ea, qua creatura quaelibet quam sormam principaliter producit, ipsam subditur absoluto Dei dominio ad obedi n-Jquoque formam producere potest, quando dum in iis omnibus, quae contradictionem illa educitur de potentia subjem natura- non implicant; absolute autem illud Deillis, concedo: quando educitur de poten- dominium nulli creaturae tribui potest: ergo ita ejus obedientiali, nego: cum enim P nec illa virtus gratiae eductiva. tentia obedientialis soli Deo subiiciatur , ob series primὀ illos Scripturae textus, qui- nec ullius creaturae dominio subsit , Con-bus significari videtur Christum Dominum,isequens est, quod nulla creatura possit sortit hominem esse causam physicam princi-imam illam producere, si illa revera edu- Palem gratiae, & justificationis nostrae: Sic catur: multo mimis quando illa creatur, Joannis I. Lex per Μοsiem data est, gratia ,ssicut de facio creatur gratia sanctificans ,
veritas per esum Cissum facta est . Et ut mox probabimus. Joannis Io. is et Christus Dominus ait: Re onaeo se nia majorem esse veram 3 Ego sum sium, per me si quis introierit, satisquando forma productiva sequitur naturali
Dabitur : sed per ostium significatur prin- ter, Ee necessario ad productionem ultimae ciealis authoritas i ergo Christus habet4dispositionis 3 secus vero , quando praeter Principalem authori intem, & virtutem pr spolitionem ultimae dispositionis requiritur ductivam gratiae. aliqua conditio ex parte agentis extrinseci, Distinguo consequens: Christus habet prin- quam causare nequit ille, qui ultimam dispo- Cipalem virtutem productivam gratiae , velisitionem introducit : sed ita est in prae- quatenus Deus, vcl quatenus homo, con- senti; nam praeter actum charitatis, S con-Cedo: quatenus homo, nego: Sicut enim in tritionis , qui est dispositio ad gratiam, Christo duplex est natura, divina scilicet, adhuc requiritur ex parte Dei specialis be&humana; ita pariter in eo duplex est vir- nevolentia, & acceptatio , ac condonatio, tus circa communicationem, & productio- qua velit peccatum remittere, & hominemnem gratiae. Etenim quatenus homo habet prius infensum in suam amicitiam acceptare; virtutem meritoriam respectu productionisliubindeque illa peccati remissito, & gratiae gratiae , nec- non de eotestatem excellen-4sanctificantis collatio, non sequitur naturatiae, seu ministerii principalis respectu com-aliter, & necesIario positionem ultimae dispo- municationis illius , in quantum videlicetisitionis, seu actus amoris, di contritionis 3 sicut
152쪽
sem fornis ignis sequitiar positionem crustavi,& ultimi gradus caloris: sed tantii m gratia sanetificans sequitur actum charitatis , &contritionis ex mero Dei beneplacito, &voluntaria ejus acceptatione.
Dies teria : Deus potest producere
qualitatem tantae persectionis , ut ea vim habeat producendi gratiam principaliter :ergo revera potest illa virtus alicui creaturae competere . Probatur antecedens r siquid obstaret quominus illa qualitas esset producibilis, maxime quia gratia , cum sit ordinis supernaturalis, requirit causam, q3aae habeat ex se, & in k amvitatem omnino supernaturalem et sed haec virtus creaturae non repugnat 3 nam lumen gloriae propria virtute, & sibi intrinseca hominem elevat ad statum supernaturalem, & Cum eo efficienter, ut causa principalis concurrit adactum visionis Dei , sicut & ipsa gratia habitualis ita concurrit ad actus meritorios supernaturales: ergo, &C. Nego antecedens: Qualitas enim illa, aut esset persectior gratia, aut aequὰ, aut minus persecta : si minus perfecta, haud dubium est, quod non posset gratiam producere Icausa enim minus perseeta non potest principaliter producere essebum praestantioremst : quippe nemo dat, quod non habet rs indeque illa causa minus persecta non posset illam eminentem persectionem tribuere effectui, quam ipsa non habet. Non etiam aeque perfecta, alioquin etiam gratia sanctificans posset alteram sanctificantem gratiam producere ejusdem 3radus, &perfectionis, quod nullus admittit. Nori denique persectior , nam gratia est persectioiqualitas supernaturalium , ae nobilissima Dei participatio, subindmue non cit excogitabilis aliqua alia qualitas ipsa gratia iam Aificanto praestantior , & pascctior pro hoc statu. ad probationem autem axtera ratis dico , non esse paritatem, nam plura requiruntur ad producendum habitum supernaturalem , quam actum , quia habitus sueer- naturalis magis habet rationem potentia, quam habitus, cum non solum facilius , ω etiam simpliciter det operari: actus autem non potest producere potentiam , neque id , quod dat simpliciter operari , actus enim visionis non producit, nec au-net facultatem vi suam : ergo illa gratia sanctificans non potest produci per ullum Mium creaturae. Adde quod gratia sanctifi-Erasea rarat. Tom. IX. cans creari debeat, nulla autem creatum creare potest. Ob uies quart3. Ex actibus supernaturalibus generari possunt habitus supernaturales de saeto, ut aliqui Scoti, pr abiliter cenissent: ergo de potentia Dei absoluta , tales amis possent etiam producere habitum gratiae . Fatet consequentia, nam actus sunt persectiores habitus: ergo si actus illi pr ducuntur a creatura , de facto etiam habitus poterunt produci de potentia Dei a soluta per aliquam creaturam. Ne consequentiam . Nam etiamsi illi habitus elliat supernaturales sui nunc gratis suppono attamen sunt acquisiti pcr actus superis naturales, qui cum sint vitales, requirunt principium creatum : at vero gratia est habitus infusus, & per creationem producibilis,& ideo nequit ab alio, quam a Deo produci.
Gratia erretis , ves educatur de potestis
axima. Totandi mimo, cum Doctore in stHist. I. qu.2. nu. 3. Creationem esse productionem totius rei in esse, nulla ipsius parte praesupposita, seu productionem rei ex nihilo subiecit,serermini: creatio enim fit ex nihilo non solum termim producendi, quia hoc pariter generationi congruit, , sed etiam sit ex
nihilo subiecti ; ita ut , quemadmodum in
generatione fit transitus a non esse sornaae ales se ejusdem dependenter a subjecto, sic in
creatione fit transitus a non esse sor-δε materiae adesse earu mdem, seu potitis ad esse totius compositi , si totum cWpositum producatur 3 vel ad esse materiae, si sola materia fiat; vel ad esse formae independenter a subjecto, si sola forma per creationem formetur. Notandum seca A, Eductionem esse speciem actionis creationi oppositam ; sicut enim ratio formali, creationem constituen f, est fieri independenter a subjecto, dc ex nihilo: ita ratio sor malis constituens eductionem est seri ex aliquo tamquam ex praejacente subjecto. Unde in eductione tria concipiuntur: Primum est illud a quo fit eductior. Secundit m illud ereus fit eductio: Tertium illud ex quo fit eductio. Priinum est agens, secundum est flarim, rertium est subjectum. Hinc ad eduetionem duae causae concurrunt , scilicet , essiciens , & materialis ι
seu agens, de subἱectum ι illud qui dem,
153쪽
ut principium activum, & productivum ;hoc vero, ut principium passivum , &receptivum et illud producendo , hoc sustentando, & ita influendo in productionem forme, ut sine tali influxu forma nec fieri, nec conservari possit naturaliter. ndum tertio , hic nos agere de pro ductione connaturali gratiae, reu de modo quo illa produci postulat ex natura sua . Etenim extra controversiam est, quod Deus de absoluta potentia possit gratiam creare,& eam independenter a subjecto producere; quia licet illa sit accidens, & hac ratione videatur fieri cum aliqua dependentia subjecti, in quo recipitur, tamen posset Deus eam indepentinter ab omni lubiecto producere, & conservare quemadmodum conservat accidentia independenter ab omni subjecto , sed dissicultas est ,
an gratia ex natura sua ristulet potius creari ex nihilo, quam educi de subjecto. Circa quam quaestionem triplex est sententia: Primi Thomistarum docentium gratiam educi de potentia animae : Secunaa vero Paludant Ferrariensis, & Soti, & aliorum asserentium gratiam habitualem non creari absolute, seis concreari ad creationem h minis justi: Tertia vero est subtilis Doctoris in I. dist. i7. qu. s. num. . & in a. dis .P. Num. Iq. maxime vero in A. dist. I. quaest. . di I. nec- non & Alensis 2. pari. quaest.9.& S. Bonaventurae in a. dist. M. art. I. qu.2. quae sententia utpote verior , & tutior , ut evidentius appareat, sit
Gratia sanctificans producitur per veram,
propriὸ dictam emtionem . inobatur 1. ex Scriptura sacra, quae quoties gratiae productionis meminit, toties eam creari declarat . Sic Psalm. o. cor mundum creain me Deus. Et Apostolus ad Gal. 6. Hominem justum apsellat, novam creaturam. Et ad Ephesa. Fideles dicuntur ereati in bristo Iejis; de cap. 4. eos monet induere novum b-ιnem, qui secundum Deum creatus est in iustitia, is, sanctitate veritatis, qui
omnes textus veram non haberent significationem si gratia non crearetur proprie rergo revera creari dicenda cst.
R ponunt Ihomistae, gratiam dici creari, non quia secundum suum esse naturale & pMsicum producitur ex nihilo , quod L equiritur ad rationem persectae creationis:
sed quia infunditur a Deo nullis nostris meritis praecedentibus, quia habet quamdam similitudinem cum creatione, potestique creatio moralis appellari. Confirmant ex eo, quod in Scriptura homo justus dicatur per gratiam generari , juxta illud Pauli primae ad Corinth. q. In Christo Iesu per Evangm - ουο υσι genui . Et istud primae Petri a. sicut modo geniti infantes: omnis autem generatio, dempta humana, fit performae eductionem, non vero
per creationem: subindeque etiam in Scriptura sacra gratia dicitur educi. Contra . Verba Scripturae intelligenda sunt secundum sensum litaeralem , ut pluribi docet S. Augustinus , quando nulla exinde apparet repugnantia , nec aliquid contra pietatem, & veritatem emersit: sed quod praefati Scripturae textus intelligantur de vera creatione, nihil rationi nec veritati, aut pietati repugnans emergit: subindeque de vera creatione intelligenda sunt . Ad uas eorum ratio nulla prorsus sit; siquiem potest homo peccator remote saltem sese disponere ad gratiam habitualem recipiendam , & illam de congruo mereri, adeoque absolute non fit ex nulla praevia dispo-s tione morali. Isuper concegunt Thomistae gratiae habituasis nullam esse causam moralem : ergo multo magis admittere debent nullam ipsius esse causam physicam, materialem, di subjectivam 3 siquidem causaIitas physica per modum materiae, longe majoPest, quam moralis: ergo si haec gratiae productioni denegetur, ut illa purum censeatur Dei beneficium , potiori jure de nc gari debet causalitas sub lectiva, ut nempe gratiae productio , & collatio in solam Dei liberalitatem, & foecunditatem relandatur. Ad confirmationem dico neutrum a I ho- mistis citatum Scripturae textum ipsis favere : siquidem S. Paulus loquitur de ministerio Evangelicae praedicationis , qua fideles Corinthios in Christo genuerat , hoc est, per giariam baptismalem um in novos homines sormatos Evangelicis veritatibus illustraverat 3 non enim munus ipsius Apostoli fuerat eis gratiam sanctificantem largiri, nisi dumtaxat ministerialiter I unde eorum genitor non poterat absolute nominari . Hinc S. Petrus rem planitis declarans, non dicit homines baptismate renovatos , esse absolute genitos, sed quasi ge
Probatur secundo ratione. Gratia est omnium
154쪽
ne Causa efficiente Gratiae. I T
ereaturarum praestantissima , & nobilissi asubjecto dependens , per se non subsistit tma: igitur per actionem omnium persectis ergo nec producitur per creationem. simam exigit produci; sed creatio omnium Distimo maliorem: Creatio est entium peractionum est pretestantissima, & longὰ no-lse subsistentium & independentium a su bilior eductione : ergo gratia sanctificansdjecto, ex quo producantur per eductionem, non educitur, sed crcatur. Major constat: concedo : in pendentium a subjecto in Tum quia gratia est ordinis pernaturalis, quo recipiantur, dum producta sunt, nego.
subindeque universam totius naturae perfe-altaque in hominis justificatione, ut adver-ctionem trascendit: Tum quia ordinat, & quaesto. num. . du- conducit ad finem longe praestantiorem , plex intervenit actio: una qua gratia crea. nempe ad eum, ut auinorem, & largito- tur, altera qua unitur subjecto , quae uniorem gloriae; caetera vero creata Deum dum-aformaliter vocatur justificatio seu regenera- taxat spectant, ut auiliorem naturae: Tum lio hominis , sicut anima rationalis una
denique quia est praestantissima Divinitatis actione creatur, altera unitur materiae; quae participatio, quae longe nobilius homines, unio est hominis generatio . Unde prima quam dona quaecumque creata, illustrat, est propriὰ dicta creatio ; nam est actio utpote chim eos Dei Filios adoptivos, & a non esse gratiae ad esse ejusdem; seeumia ipsilis heredes constituat . Sequela etiam vero non est proprie dicta creatio , sed majoris patet , nam idcirco anima rati Jdici posset transmutatio quia per eam mu-nalis producitur per creationem, quia vi-itatur anima a non esse grato, ad esse Deo delicet praestantissima est inter creaturasJgratum I vel, ut lo uitur Doctor , duplex ordinis naturalis 3 igitur pari ratione gra- est ibi mutatio, una a non esse Garitatis vettia sanctificans, cum sit omnium rerum Praim, ad esse patiae, Me es veri mu- creatarum praestantissima, potuis per crea- ratio, quae est creatis, is, non est mutatio pro-tionem , quam per eductionem produci prie dicta: quia nibu praesupponit, nee natu- postulat. ram, nee subiectum ejus Abrepti m. Alia est Probatur tertio. Illud per creationem in- mutatio a subiccto non e re ad se ebarum, cipit , quod desinit per anni hilationem : fie mutatur anima a non esse ebara , ad ed pratia desinit per annihil ationem: igi- esse ebarum: O, ista muratio non est simpliciatur incipit per creationem . Major con- πν creatis; quia praesupponit suste ivum, stat; illud enim quod annihilatur, corrum- iio Me mutatio beeundum quia potest diei pitur per totum suum esse; ita quod nihil generatis , O, totum comm tum secundum aptius remaneat, nec ratione formae , nec quid generotur tale, non flm Diter; quia ratione materiae ex qua , & in quae, hoc substantia ouae est terminus generatissis , D. est, ratione subjecti ex quo concipi possetJpraefuiι Wι praesue nitur in infusione gratiae, formari , ac proinde , quod in nihilum generatur secundum eo gratum , O, Acci- abit, etiam ex nihilo debet procedere; si dentale. enim resolveretur in aliquid , maxime in Instabis. In illo primo instanti, quo so subjemam ex quo oriretur, di consequen- matur gratia , vel producitur extra subje-ter, cum in sui annihilatione non resol-Jctum, vel in subjecto. Non primum, ali vatur in aliquid, etiam in sui produetionetqui naturaliter accidens esset sine subjecto,
non formatur ex aliquo. Minor etiam con-squod est absurdum , cum inhaerentia sitisat tum authoritate ipsius S. Thomae in a.iipsit naturalis . Si secundum : ergo gratia dist.2ch. quaest. unica , art. 2. ad s. ubj ex- non creatur, sed educitur, quia subjectum Iresse dicitqu- clim gratia corrumpitur, concurrit ad ejus productionem in genere imul etiam in nihilum redit; tum ratio- causae materialis. me, quia si gratia dum essed init, resol- Respondeo, gratiam in instanti temporis raveretur in aliquid, maxime in substantiam, qω, creari in subjecto: at vero in instanti na-atit facultates animae, quibus inhaeret: sedaturae neque est in subjecto, neque extra sub- illud videtur improbabile; nam ens super-Jjectum 3 quia ut sic consideratur dumtaxat naturale, quale est gratia, non videtur Posse secvn. dum suum esse gratiae simpliciter, non resolvi in ens pure naturale, qualis cst fa- vero secundum rationem inhaerentiae , vel cultas animae & substantia. non inhaerentiae: sicut essentia hominis conprimo. Creatio est entium per selsideratur dumtaxat ut essentia hominis, non
subsi lentium: sed gratia cum sit accidens a vero ut visibilis, nec ut invisibilis,
155쪽
gebis . Ideo colliguntur formae substan- ma quaecumque substantialis, aut accHei tiales praeter animam rationalem nec non talis , non possit naturaliter conservarici accidentales educi de potentia materiae,sextra sublactum , eo ipso quo causa sedi non creari 3 quia in fieri, & conservari cunda induceret in subiectum formam independent a subjecto : & ideo colligun- compossibilem cum forma creata , neces. tur sc dependere , quia naturaliter nonisario haec destrui deberet . Resmausto a. di- producuntur , nec conservantur absqueistinguendo minorem. kliqua causa secun- subjecto, nis miraculum interveniat: ergolda destruit giat iam physice, & per veram elim gratia nec producatur , nec conser- actionem illius corruptivam i nego; moravetur, nis in subjecto , citra miraculum, liter, & ratione ordinationis Dei, qui sta- recte insertur quod dependeat a sublecto tuit gratiam non conservare in anima pec- an esse , & conservari , & consequenter cato mortali inquinata. quod non creetur, sed educatur, de po- Dices denique: Creatio est productio to-rentia sibjecti . . tius entis: sed in justificatione hominis
Nero antecerin3: Nam ideo praecise colli- non producitur totum ens, cum praesuingitur formas illas pendere a subjecto, non ponatur subjectum , scilicet homo : ergo
ouia in eo producuntur; sed vel quia sunt gratia non creatur. Hlius perfectiones connaturales, subindeque Resmardeo distinguendo minorem. In iu- ordinatae ad ejus complementum naturale; stificatione hominis, quae fit per unionem vel quia sου iat productae a causa effectivasNigratiae cum subjecto , non producitur tocunda agente dependenter a concursu, 8c tum ens; quia nempe praesupponitur subinfluxu subjecti : quia clim causa secunda Retum cui gratia unitur , concedo : no creare non possit, necessario requirit sub-sproducitur totum esse gratiae per illam prio-jectum cum quo, fle in quo agat; subiim rem actionem, qua gratia concipitur pro- deque formae illae tum substantiales , tumsduci in instanti antecedente ad ejus uni
accidentales necessario educuntur de po- nem, nego: nam, ut supra diximus ex
xentia subjecti , quia sitbjectum ad earumictore , in justificatione hominis duae con-
productionem concurrit, Ae influit. Sccus currunt actiones realiter distinctae; una quae autem est de gratia, quae cium producatur terminatur ad ipsum esse gratiae quod pr i mediate a Deo, necessario non requirithducitur: altera quae terminatur ad uni influxum subjecti: non producitur tamen, nem ipsius cum subjecto , nempe anima nec conservatur extra subjectum , quia chim vel voluntate : prior est omnino indepen- non habeat operationes particulares, quas dens a subjecto, & sic est proprie dicta posset extra subjectum exercere, inutiliter, i creatio: posterior vero necessarium subje- frustra extra subjectum produceretur, et um connotat, sιcut 8c gratiam, quaeci conservaretur ι cum ipso subjecto censetur uniri. Dices a. Anima dicit inc linationem naturalem ad gratiam : sed non alia ratim QUAESTIO. TERTIA Ne, quam quia gratia ex ipsa educitur :Lrgo, &c. Nego minorem es siquidem cor- gνatia immediatὶ Mectetur in substantis ἀpus habet etiam inclinationem ad animam an vesi in famιatibus animae. rationalem; nec tamen illa ex ipso educitur, sed creatur. Tinandum primo, animam triplici potis. Dices 3. Quod creatur non potest cor- smum pollere facultate, nempe inrumpi per ullam causam secundam , nam tellectiva, volitiva , & memorativa, quin anima rationalis quae creatur, est naturaliter ut docet Doctor in Σ. d. I . ab ea distinguiu incomiptibilis: iud gratia corrumpitur per tur, non realiter , ut Contendunt Ino actionem peccaminosam causae secundae : stae; sed formaliter, ut docent sancti Patres. Ergo non creatur, sed educitur. misime sanctus Augustinus lib. i. de Tiini R mxdeo I. negando maiωem: Nam for- tate cap. II. Haec tria , inquit , memoria fima accidentalis, quae crearetur, posset cor- intelligentia, Voluntas, quoniam non sunt tres rumpi physice a causa secunda, si illa prin vitae, sed una vita, nec tres mentes, seduna duceret formam incompatibilem cum for- mens ι consequenter utique nec tres su an-ma creata, & cxigentem connaturaliter re- tiae, sed una substantia. Cui concinit S. Bermotionem ejus a subiecto, clim cnim sor- nardus strin.M. in Cantica, ubi ait; Iμα
156쪽
dam in anima intueor , memoriam, intelligen. iam, i voluntatem, i haec tria ipsam animam esse. Sed hanc veritatem luculentius declarat S. Isidorus lib. II. Ethi mologiarum Cap. I. & ex eo, Hullo Victorinus lib. de
spiritu , & anima , ubi ait: Anima seeundum sua opera variis nominibus nuncupaniatur : dieitur namque anima dum vegetat ,
sensus dum sentit, animus dum sapit, mensaum intelligit, ista verὸ non disserunt in substantia, quemadmodum in nominibus, qv niam una ontia, proprietates quidem μ'
se . Hinc oritur disti cultas an pratia immediati ius animae facultati, quam ipsius su stantiae insit. Notandum secundo , in gratia Nonnullos duo distinguere, nempe entitatem, & activitatem seu virtutem : quaelibet enim gratia, inquiunt, etiam habitualis non solium ad animae decus, & ornatum , sed etiam ad operationem, & actum ordinatur nec ornare ac illustrare censetur animam, nisi quatenus eam a naturali statu ad su- ponaturalem promovet , ita ut quae propriis viribus dumtaxat pollens solum edere potest actus purc naturales, gratiae beneficio Ze virtute altius sublimata, & Qecundata majori, ac nobiliori activitate ,
possit etiam actus superioris ordinis elicere , quibus finem supernaturalem possiit assequi : haec autem duo, nempe gratiaecntitas , & activitas solo nomine discrepant . quippe tota gratia secundum se activa est , & ad vegetandam, ac sublimandam animae virtutem ordinata.
Notandum tertio, gratiam habitualem, de qua maximὰ hic movetur quaestio , non tam animae conferre facilitatem ad actus suos promptius, dc expeditius exercendos; quam virtutem , & activitatem , sine qua tales actus anima promere non posset.
Nam, ut saepius jam diximus, hoc discrimen intercedit inter habitus supernaturales, & naturales , quod hi iacilitatem
dumtaxat conserant iaculiatibus ad actus suos exercendos per Quandam assuetudinem, qua renoventur obstacula, quae pri res actiones remorabantur; illi vero etiam facultatem quandam conserant animam su-hlimando, & ad nobiliorem statum promovendo, in quo edere possit actus vires
suas naturales omnimode excedentes. Quibus praelibatis sit
GRatia immediate inest voluntati, D. ea mediante in animae substantia 'Octatur. Ita Doctor in a. dist. 26. quaest. uniaca , necnon & sanctus Bonaventura caiadem dist. art. I. q. S. contra I homistas.
Probatis primo, auctoritate sancti Augnis stini sermone I a. de verbis Apostoli cap. I a.
ubi ait quod , Gratia se babet ad liberum arbitrium , Mut Ieser ad equum et sed liberum arbitrium immediate voluntati ineste ergo & gratia.
Probatur secunia: Dispositio ad aliquam formam subjectatur in subjecto ipsius sor-- : M gratia est dispositio ad gloriam rergo eidem subjecto inest, eui inem debet gloria, & scelicitas ι sed beatitudo, &--
licitas immediate inest voluntati, non vero ipsi substantiae animae: ergo idem dicendum de gratia: Probat majorem subsumpti Doctor num. q. Beatitudo satiat beatum , sed impossibile est concipere quomodo satiar tur , nisi objecto beatifico conjungeretur
per actum vitalem : non posset autem ita coniungi, nisi talem actum exercendo, subinaeque obiecto beatifico anima non conjungitur per suam substantiam , sed per
operationes suarum facultatum ρ maxime vero per Operationes voluntatis.
Deinde . Si anima immediate per suam substantiam conjungeretur objecto beatifico , se eretur quod si per possibile, vel impossibile circumscriberentur potentiς animae ab ipsa anima quod posset beatificari,& se sciret beata, absque ullo actu secundo , quo attinperetur objectum: sed hoc est absurdum: igitur, &C. Denique. Si beatitudo immediate esset inessentia animae, non vero actus secundus,
illa nihil aliud censeri yosset, quam gra tia. habitualis: sed hoc aici nequit , alioquin justi in via essent beati, quia gratia, Se charitas habitualis viae & patriae sunt ejusdem speciei, juxta illud sancti Pauli a
Charitas nunquam excidit: hoc autem consequens prorsus est absurdum. Prebat tertio Doctor. Gratia perficit animam , quatenus est operativa actus meritorii tergo debet inesse animae , quatenus sic est operativa: sed anima non est operativa actus meritorii, nisi quatenus habet voluntatem 3 quippe actus mcritorius necessario debet
esse liber: igitur, dic. Confirmat. Sapientia
157쪽
tia non debet poni in anima, quatenus essentia est, sed quatenus habet intellectum, quia est determinativa ad actus intellectus: ergo pari ratione gratia, quae ordinatur ad eliciendos actus meritorios , debet inesse animae , quatenus habet voluntatem 3 seu ipsi voluntati immediatu inhaerere. Probat denique Doctor. Gratia, de charitas non distinguuntur realher; imo nec formaliter adaequate , ut probatum est su-Wa: ergo idem subjectum immediatum hahere debrnt: sed fatentur omnes charitatem immediate inhine voluntati: ergo idem de gratia debent concedere. confirmat auctoritate S. Anselmi lib. de conceptu vir
finali cap. ubi ait: Omnis iustitia , Sinjustitia est sermaliter in voluntate e sed gratia est justitia; per eam enim formaliter efficimur iusti: igitur immediate in voluntate debet relidere. Cmrmata. Gratia, &Peccatum sunt formaliter opposita I si non cx natura rei, & physicc, saltem moraliter , & ex ordinatione divina : ergo se ctant ad idem subjectum ν opposita enim sunt circa idem: sed peccatum est in v Iuntate immediate: ergo & gratia.
Obiietes primὸ : Essentia est magis indeterminata, quam potentia: ergo magis indiget determinativo, & consequenter gratia , quae est determinativa , potius sublectari debet in essentia animae , quam in
ejus Potentia. Dinuuit anteeedens Doctor num. 9. ΕΩ sentia magis est indeterminata in ratione operativi proxime , negat et quia sic clientia non est operativa: in ratione operativi remote , concedit antecedens , de negat consequentiam; gratia enim est ac terminativa illius, quoa est proxime orirativum, qualis est potentia , non vero ipsa
Os es secundo: Gratia sem perest in actu
suo , subindeque debet ei ineste quod semper est in actu : sed potentia non sempertii in actu: ergo ipsi immediate gratia non debet indine. Major patet: actus enim gratiae est gratum es icere; sed gratia habitualis, qi iamdiu est in anima, eam semper actu reddit Deo gratam : igitur illa semper est
in actu . Minor etiam constat : potentia
enim non semper elicit actum, hec cst in actu , se AE ordinatur ad actum: igitur quod ipsi ancst, non potest este semper in actu uenon cnim posset esse in actu, nisi potentia pariter esset in aetu.
Disinuu ma rem Doctor. Gratia semper est in actu suo , quem effective producit, negat: in actu formali, concedit. Et simul iter distincta ejus probatione, negat C- uentiam ι actus enim gratiae, qui est gratificare, non est actus quem effective pratia producit, sed actus formalis proreniens
ex unione ipsius cum anima. Obiicies tento: Forma quae determinat ad
agendum, magis debet poni in principali
agente, quam in instrumento: sed essentia est principale agens : potentia vero ejus instrumentum : erso gratia magis inline debet essentiae, quam potentiae. Distinguit m orem Doctor : debet magis esse in essentia , quam in instrumento separato , extrinseco , & realiter separato , concedit: quam in instrumento coniuncto, intrinseco, & solum ab essentia sormaliter distincto, negat ἐ' alias habitus fidei, potius ineste debcret essentiae animae , quam ipsius intellectui, nec ullus habitus virtutum in voluntate aut appetitu, sed in ipsa
animae essentia esset reponendus, quod ccr- te nullus admiserit.
Obseries quarto , Habitus qui immedia id
recipiuntur in potentiis , solum ordinantur ad actus hu)usmodi potentiarum: atqui gratia ordinatur non solum ad actus v luntatis : sed etiam ad actus Omnium p tentiarum : ergo non recipitur immediate in aliqua potentia. D intuo maiorem: Ordinantur tantum adactus eiusmodi potentiarum eliciendos, &producendos , concedo , imperandos, de ordinandos, nego: charitas enim, dc gratia solum ordinantur ad eliciendos actus, qui a voluntate proficisci solent, non vero ab aliis facultatibus: siquidem non concurrunt effective, & sormaliter ad actum
fidei, spei, dec. sed tantum imperative ,
movendo nempe voluntatem, ut tanquam
domina caeteris facultatibus imperet, quatenus suos actus produ cant.
EX his collise gratiam sanctificante in
sic definiri posse : Gratia babituatis sanctificans, es qualitas Iupernaturalis animae divinitus infusa , Πν quam escimur divinae
consortes naturae; is movemur a Deo ad voleηdum , agendum id quod ad vitam aeternam conaucit . Quam utique definitionem
158쪽
sostomi homilia de baptismo, quem refert sanctus Ausustinus lib. I. contra Julianum cap. o. ubi ait : per gratiam sam b mines fvm non tantum liberi, sed-JUi:
plam, sed is, organa spiritus sancti.
De drvisione, is, multiplici specie
Ivinum Spiritum gratiarum largitorem I eleganti similitudine sonti comparath Iesa, dum ab ea dicitur δεηι visur, qui nempe scicundissimos pratiae latices in universos homines longe lateque derivat , Sexundat; sed paradisi sontis instar in quatuor veluti fluvios uberrima effluit, videlicet in quatuor capitales divinae gratiae eL fluxus: quorum primus in in gratis datam , ω, gratum facientem . Secundus in gratiam sanitatis, & Μedirime : Tertius in excItan. tem, S Uflentem; qtiae rursus distribuitur, in excitantem , & adjuvantem , haec vero in operantem, & adjuvantem: Quartus denique in suscientem, & escaeem: de qui .
bus maxime hoc in articulo futurus est 1crino sub totidem sectionibus diversis, quo res distinctilis, & clarius innotescat. Hiccnim non sumus acturi de capitali ac primaria gratiae divisione in creatam, 3e increatam, quam ex hujusce tractatus praeludiis supponimus, aperte satis ac susticienter delineatam ; diximus enim in primo paragrapho gratiam aliam esse naturalem, aliam supernaturalem; insuper supernaturalem , aliam esse creatam, aliam increatam 3 increatam vero gratiam appellari maxime Verbum
divinum , & Spiritum sanctum, siquidem propter nimiam charitatem qua dilexit nos Leus, Filium suum nobis dedit in rede ptionem , Spiritum vero in sanctificati nem. Hinc , August. serm. II. de verbis Domini, cap. I. Gratia Dei, inquit, donum Dei est, donum autem maximum ipse spiritus est , is ideo gratia dicitis. Sunt etiam, qui docent cum S. Thoma, inter gratias increatas nuncupandum esse Dei. amorem, ac praedestinationem, quibus nobis Deuς ne voluit; quia Dei amor quo nos praedestinat, est praecipuum, Ec maximum Dei beneficium gratis concessum sautem secundi im intentionem. Verum sanctus Augustinus huic sententiae videtur res agari; nam lib. de praedestinatione Sane rumcap. Io. gratiam a praedestinatione distinguit, dicens et rater gratiam porro , prae- desinatioem Me totum interest , quod prae-
istinatio est gratiae praeparatio ; gratia vera jam ipsa donatis: Nisi fortὰ dixeiis S. Augustinum his verbis de gratia in frictior significatione fuisse locutum , videlicet de illo divino beneficio nobis ad opus meritorium, &salutiferum absolute necessario. de quo maximc erat ipsi cum hareticis co troversia in libris de Praedestinatione : igitur dumtaxat nobis erit sermo de caeteris gratiae divisionibus in quinque sequentibus Sectionibus .
De nrimae Gratiae in Gratiam gratis datam, O gratum facientem. OUR quam , ut notavimus in praeluis diis, omnis gratia gratis detur; quia, inquit Apostolus Rom. II. D autem gratia, iam non ex operibus , alioquin gratia non est gratia ; unde sanistus Augustinus lib. de gestis Pelagii ait: usum gratiae nemen, is, eius nominis intellectus aufertur, si non gratii datur; sed eam, qui dignus accipit: Nihilominus Jheologi vulgo gratiam creatam rimaria divisione partiuntur in eam, quae icitur ratis data , & illam quae gratum faciens appellatur. Prior est ea, quae ad utilitatem, & salutem spiritualem aliorum primario confertur a Deo, iuxta illud I. Cor. 12. Μani alia spiritus datur ad utilitatem, videlicet hcclesiae, & ad aedificationem corporis Christi, di consummationem Sanct ium. Dixi primissi qui enim gratias gratis datas Obtinent, pomunicas ad suam propriam aedificationem , & salutem impendere,
iuxta illud Danielis i a. sui dem fuerint,filybant quasi splendor frmamenti ; is, qui ad Jsitiam erudiunt mallos , quasi stellae in
Gratia vero gratum faciens ea est quae ad utilitatem, de salutcm spiritualem ipsis accipientis primario consertur a Deo, juxta illud Ephes. I. Benedixit nos cmni bene
dictione spirituali, ut essemus sancti, im
159쪽
rsa Tract. III. Disp. II. ArLIII. Sect. I.
quia gratia sanctificans, & hominem gratum lactens etiam conserre potest ad salutem aliorum , tum per bonum exemplum
hominis eas possidentis, juxta illud Matth.
s. Meeat lux vestra coram bomisibus, ut videant opera vestra bona, glorificent Patrem .srum : Tum per charitatem fraternam, qua unusquisque tenetur fratris salutem procurare ue Unicuique enim Deus mandavit de prisimo suo : dum denique propter unitatem Ecclesiae, & Sanctorum communi
nem, juxta illud Psalmi II 8. Paniceps ego
Praedicta autem divisio gratiae in gratum facientem , & gratis datam est legitima. Probatur, quia ea divisio est legitima , cuius membra dividentia tres sequentes ha- Dent conditiones. Primo, quoci participent rationem generi S. Secunia, quod invicem distinguantur . Terisi, quod adaequa te genus divisum partiantur: Sed praefata divisio sic se habet: I. Utrumque enim illius membrum ordinatur ad bonum supernaturale, vel sibi vel aliis procurandum: 2. Gratia gratis data a gratum faciente distinguitur ι nam haec ad propriam recipientis salutem resertur, illa vero ad utilitatem ali rum. 3. Denique haec utraque εratia gen
ratem gratiae rationem adaequale partitur;
quia omnis gratia proprie dicta , per se Primo ad propriam , vel ad aliorum salutem ordinatur.
Dices : Dona naturalia non possunt ad alterutrum hujus divisionis membrum reserti ι non enim per se spectant ad propriam , vel alienam salutem: ergo haec divi ho non eth adaequata. Distinguo antecedens e Dona naturalia sunt quaedam species gratiae late sumptae, di quatenus gratia cinificat quodcumque donum divinum , praeter merita concessum, concedo et gratiae vero stricte sumptae , & quatenus gratia significat donum gratis concessum , in ordine ad salutem,
mus a. Praefata oppositio non petitur ex natura rei, sed ex effectu : igitur non est legitima. δὰν consequentiam , quia cum gratiae omnes natura sita ordinentur ad aliquem effectum, Quamvis inter eas aliquae sint qualitates absolutae , nihilominus quantum ad nostram cognitionem Pro hoc mortali
statu spectat, fiscit quod earum Iationes constituentes, & distinguentes desumamura sine ad quem ordinantur. Dises 3. Character Sacerdotalis , & vi tus administrandi sacramenta est gratia quaedam creata supernaturalis ordinis sed haec ad neutrum illorum spectat: ergo praefata divisio non est adaequata. Minor constat . Non enim reduci potest ad gratiam
gratum facientem, quia cx primaria intentione non ordinatur ad privatam sanctificationem uniuscujusque ministrorum: noncst etiam gratis data , quia non vidctur spectare ad aliquod membrum gratiarum gratis datarum numeratarum ab Apostolo. Nego mi rem ue Nam ut constabit infra , virtus haec ministrandi sacramenta reducitur ad virtutem patrandi miracula, quae est gratia gratis data; majus enim miraculum r putaι ι non reteii, quam Raaimae vivificatio, sanctificatio, quae Per sacramento ruin administrationem enicitur.
Quare sue Per quid praecisὶ eratia gratis datara gratum faciente istinguatur . . O Espondeo: Hanc utramque gratiam in I . tribus maxime invicem aiscrepare :, differunt ratione sui , in eo quod gratiae datae grati, sint omnino inter se )iversae , nec ullam habitudinem , & connexionem habeant ad invicem , tametsi ad fidem conservandam , & ad bonum publicum Ecclesiae ordinentur : gratiae vero gratum facientes , sese mutuo respiciunt ;nam omnia auxilia gratiae actualis respiciunt gratiam habitualem , vel tanquam dispositiones ad illam , vel tanquam essectus ab ea procedentes, vel tanquam concursus illi debitus. Secundo differimi ratione finis 3 Quia ,
ut diximus , gratia gratum faciens primaria intentione consertur propter bonum proprium; Fratis autem data propter utilitatem publicam totius Ecclesiae : non quod gratum faciens ad utilitatem publicam interdum non redundet, sed finis iste extrinsecus est , & potius pendet ab operante, quam ab ipsius gratia.
Tertio denique disserunt ratione sub ecti;
quia gratum faciens reperitur dumtaxat injustis: gratis autem data etiam reperiri potest in peccatoribus, Nam Numerorum 23. V. Balaam dicitur prophetasse , qui tamen perversus erat. Ioannis I 3. Caiphas prophetavit , quod Cmulus moriturus erat Πε
160쪽
pro gente, ut Filios Dei , qui erant dispersi
congregarentur in unum. Et Matthaei 7. ΜuLti mibi dirent in illa die r Domine , Domine in nomine tuo propbetavimur , im tu nomine tuo daemoria eriimur, in nominetis .irtutes multas Mimus . Et tunc confitebar illis, quia nunquam novi vos . Ratio vero hujus rei est , quia quamvis homo respectu sui sit malus , non repugnat tamen illum aliis utilem esse : Unde sequitur , quod ex solis miraculis in haemortali vita non potest certo concludi operantis sanctitas 3 quamvis non sit dubium gratiam miraculorum , atque caetera
id genus saepius concedi justis, quam Pe
svaeres 2. Quaenam harum gratiarum sit dignior altera. Responto absque dubio gratiam gratis sacientem longe praestantiorem esse gratiis gratis datis 3 quod utinue colligitur ex Apo-Holo I. ad Cor. I a. ubi postquam in post Ius enumeravit varia gratiarum gratis datarum genera, volens loqui de gratia gratum faciente , seu de charitate subdit. ALbue exeellentis viam visit demonstro. Hinc Fideles adhortatur : aemudamini ebarismata meliora: quae veto sint ii Ia charismata me- Iiora capite sequenti declarat: Si livulsbaminum sequar , O, Angelorum , ebaritatemaatem non meam , factus sum velut aes δε-
rans, aut omissim tinniens. Eamdem veritatem significaverat Christus Lucae IR dicens Apcmolis , In Me nolise gaudere quoniam spiritus subiistuntur visis , sed in Megavdete, quὸs nomina υ stra scripta sunt in caelis. Hinc S. Augustinus libro 83. quae-ctionum, Quaestione 69. ait, gratias gratis datas non omnibus justis, ac fidelibus concedi , ne in errorem pernici cilissimum inducantur existimandi in talibus saetis maiora bona esse, quam in operibus justitiae,
quibus aeterna vita comparatur.
Suffragatur etiam ratio , quia habitus , qui immediate refertur ad ultimum finem ,& ipsi nos nullo medio coniungit , praessantior est eo, qui taruum id mediat c praestat: metui gratia sanctificans immediate refertur aa ultimum finem, & immediate nos De' conjungit 3 3ratia vero gratis data ad utilitatem proximi directu spectat, de nonnisi mediante gratia gratum faciente ad ultimum finem nos ordinat, subindeque illa hac est praestantior.
Porro de gratiis gratis datir tantum su-
turus est sermo in praesenti Sectione, quam majoris claritatis gratia distribuemus in sequentes fg.
suam ex si Gratia gratis data. REP η ea eam dividi vulgo in novem
species, ouas enumerat Apost. I. ad
Corinth. II. ubi cum dixisset Divisenes gratiarum sunt, unus autem spiritui. Subdit; alii quidem per spiritum datur sermo sapientiae; alii autem sermo scientiae secundum eundem spiritum t alteri Dei in eodem spiritu . alii gratia sanitatum in uno stiritur ahi ope ratio virtutum , alii propbetia , alii diseretio spirituum , alii genera linguarum , alii interpretatio sermonum. Cujus utique divisionis rationem inseri Alensis noster quaest. 63. membro 3. ex parte veritatis docendae, I. confirmandae, 3. e X-plicandae ab eo, qui tales gratias m assecutus. Veritas enim, inquit, aut est de ricredendis, ac de operandis, aut de fine rioperandorum, & credendorum et sive is manifestitis: aut est de fine, aut de his, is quae sunt ad finem. Insuper ea, quae sunt ri' ad finem, aut sunt operanda, aut sunt is credenda, & secundi im hoc triplex re- ,,
quiritur gratia , ut sapientia sit de fine is nempe de aeternis: Ρientia de operan- is dis: fris de credendis.
suantum ad confirmationem sermonis , is quae necessaria est ad doctrinam verita- istis, secundum quod dicitur Marci ul- istimo: Praediraverunt ubique, Domino coo- perante, O, sermoηem Mormante sequenti- ,, bus signit . quia duplex requiritur gratia 3 sinam confirmatio sermonis sit dupliciter : ,, uno modo per mirabilia operationis, alio is modo per mirabilia cinnitionis. Insuper is mirabilia operationis fiunt duobus πω ,, dis: uno modo quatenus excedunt actum ι, naturae, non tamen potentiam: ali OmO- is do quatenus excedunt actum, Ac poten istiam , dicunturque naturae impossibilia: ,, Similiteν mirabilia cognitionis fiunt duo bus modis, uno modo per cognitionem ,, veri, altero autem per Cognitionem bo- ,, ni, vel aliter, uno modo per cogniti rinem rerum, alio modo per discretionem is intentionum . Ad confirmationem do- rictrinae veritatis in opere , quod exce- ridit actum naturae , eis gratia saritatum . is Di stirpd by c, Ora le