장음표시 사용
171쪽
.eretur aere sed pere δε amisit : Quibus nomine liberi arbitrii significat voluntatem gratia sanctificante , & coelestibus tibus ornatam , quae naturali promatione ad posteros , si ipse non peccasset,
C 'visu a. Gratiam medici iralem gratia o sanitatis potiorem esse, tribus maximectaracteribus r. Quod illa sit abundantior. I. Quod sit potentior. 3. Quod sit magis
determinativa voluntatis ad Operationem. Primam patet ex illis verbis Christi Domini Ioannis io. Ego vexi, ut vitam habeanι, is, abundantius habeaηι : Unde ApolloIus ad Romanos ait: Ubi abundavit dractum , superabaηdaviι o, gratia , quae utique Oracula Iuculenter expendit S. Bernardus in sermone super caput Iet. Apocalypsis: He- Bementer , inquit, nobis vir unus , bi mulier ura nocuere, sed gratias Deo, per unumnssideminus virum, is, mulierem unam , --nia restauraηtur , nee Me ma ηο senare grariarum . Neque enim' sicut dilictum , ita is donum , sed exeedit damni aestimationem be-xemit magnituri : Fie nimirum prudentissimus, i clementissimus artifex, quod quos sum fuerαι non eonfregis, sed utibus omnino refecit, o c. Secundum pariter constat ex doctrina i p. sus S. Auguilini, quam cIare expendit libro de correptione, & gratia, verbis supra laudatis , nume)o I. & 2. ubi gratiam uredicinalem vocat, potentiorem , mo, rem,
di eo ei. ι infirmanti siquidem , NPer peccatum vitiatae, ac vulneratae humanae naturae remedio potentiore succurrendum fuit, ne tota carnalium rerum cupiuditate prostrata iaceret I nam, ut supra dicebat , Augustinus: Si in tanta in mitate vitae talus ipsis relinoueretur voluηων sua, i in ad atoris Dei, Me quo perseverare non psent, manerexi fi vellent, nee Deus in etioperaretur , ut villant, inter tot, OA tantasMntati ei is,mitate sua voluntas ι a su cumbereι , is, ideo perseverare non posseηt, quia descientes infirmιtate , nec vellent; aut non ita victent tormitate voluntatιs , ut possent
Tenium denique significat ibidem S. Augustinus , subjungens : Subventum es igitur
tur, quid autem significent verba illa imdeclinabiliter, O, insuperabiliter agi, declarabimus insta.
S 'μitur 3. duplex adiutorium utroque
in statu , naturae videlicet innocentis, eu lapsae, fuisse necessarium 3 nempe intellectuale , Ze babituale , seu habitum gratiae sanctificantis, quo homo justus bene agere pergat, ac Perstveret , & coeli stem illuminationem intellectus, qua Cognosce rei bonum sectandum, malum fugiendum: de quibus duobus auxiliis convenit inter Catholicos. & Haereticos: non ita de v luntatis adjutorio , seu delectatione coelesti, qua assicitur, & movetur voluntas ad bonum : de hac namque controvertitur , an utrique statui fuerit necestaria, ut exinpendemus infra. Dixi I. Adjutorium habitualis gratiae in utroque satu GTarium este M agendum, de perseverandum, illa scilicet persevcrantia , quae rc petitis divinae charitatis actibus continetur ι non vero Miosa quaedam , ac veluti inerti perseverantia , QuR nullum aelum comprehendat. Atque ad non est sensus, habitualem gratiam esse necessariam ad permanendum in habituali gratia , ut aliqui videntur explicare: hoe enim per se ridiculum apparet: sel potius habitualem gratiam esse necessariam ad perseverandum in actuali Dei amore , seu ad novos amoris actus exercendos: quo sensu praesens assertio nihil habet dissicutitatis, & controversiae , & toties a S. Augustino confirmatur, quoties praedinat ρομ ibi tatem boni Adamo concessam, & liberum arbitrium ad amandum Deum. Dixi a. Adjutorium cognitionis utroque in statu necessarium fuiste , quam assertio,.
nem docet S. Augustinus libro 3. de libem aibitrio capite ultimo, ubi illius adjutorii
necessitalcm repetit ex ea causa, quae into. grae, atque corruptae naturae communis est: luntatem, inquit, non allicit ad faetendum,
quodlibet, nisi aliquod visum id est alicujus rei cognitio quid autem quisque vel sumat, vel ν4puat, est in bomisit pol olei sed quoviso tangWtur, nulla potestas es, quod etiam ad primum hominem, & Angelos pertinere eodem loco affirmat. Hinc libro de spis ritu, de Iittera cap. Sy univerbae pronum.
tiat : Neon buri in potestate quid ei urria in
172쪽
in mearum et Loquitur autem de cognitione indeliberata, quam Adamus innocens, inde ac ejus posteri accipere a Deo debuit; non vero de libera, quam in pintesate sua habuerit. Hoc utrumque donum habituale , &actuale, tam naturae integrae , quam sanae fuisse necessarium, aperte significat S. Augustinus libro de correptione, & gratia , ubi Pelagio dicenti , peccare nostrames; ita respondet : Si de integra, is, sanabominis natura loqueretur , quam modo non
habemus, nee sie reri diceret ; sMdηοη ρω- eare nefrum tantummodo fit , quamvis peccare nostrum esset . nam ibi ut adiutorium Dei , tamquam tamen μηis oeulit , quo adiuti videant se praebere -entibus. Quibus verbis non dicit, quod ibi esset adjutorium Dei tamquam Iumen sanis oculis 3 sed ut duo auxilia distingueret, signanter ait: Ibi epiadistorium Dei , tamquam lumen s is oculis, Oe. Quia nimirum duo status innocentiae adjutoria complactitur , nempe habitualem gratiam , quam generali nomineat utorium Dei, & coelestem illuminationem, quam lumen quo adjuti videant, appellat. Debuit autem hoc loco istud utrumque ad iutorium comprehendere 3 quia demonstrare statuerat in statu innocentiae, non peccare nostrum tantummodo non esse quamvis peccare nostrum esset, atque adeo non actualis ratia tantii m commemoranda fuit, sed etiam
abitualis, quae in eo statu necessario, simul cum libero arbitrio justum opus operante, concurrebatue hinc enim sequitur quidquid boni in eo statu fieret, non tantum propter actuale adiutorium, sed etiam prorer habituale ad Dei gratiam reserendum esse. Cum igitur hic in consessis sint apud omnestam Catholicos, quam Haereticos, aut saltem pauci sint, qui adversus doctrinam insuperioribus Corollariis traditam reclament: restat determinandum, in quo maxime, ac praecise consistat gratiae sanitatis a medicinali differentia. Circa quam assignandam triplex capitalis assignatur sintentia . Prima contendit eas invicem in hoc differre , quod gratiae sanitatis dissentiti possit, non ita medicinali . seeunda utriusque discrimen ex eo repetit , quod gratia sanitatis praeter auxilium habituale , solum habeat annexum auxilium intellectuale , non autem auxilium delectationis, quo specialiter afficeretur voluntas , & moveretur ad volendum . Tertia vero sententia triplex
hoc auxilium in utroque statu desiderat , sed cum summa disparitate infra assignanda . Quorum omnium , ut evidentior ,& facilior habeatur notitia , placet hanc triplicem sententiam sub distinctis Para- graphis expendere . f. I. An gratia Μedicinalis in Me a sanitatis gratiadserat, quia MD GFηHνι possit, illi vero necesse fit Gentiri.
EA fuit pestilens; & haeretica Lutheri
sententia, hominem in statu naturae lapsae, non posse ullatenus gratiae dissentiri, ut pluribi docet; maxime vero in libro de servo arbitrio . Quapropter Concilium Senonense merito affirmat, illum in Manichaeismum incidisse; quando Pelagianismum vitare conatus est, ut non raro contingit haereticis; solent enim ab uno extremo in alienum non minus vitiosum declinare. Concilii verba sunt : In eminem Manichaei incidit Lurberus. dum nimis anxis, is, scrupulose devitat Pelagium: metuens namque tiaberam arbitrium eum Pelagio efferre, ommbonum Uus, quod est in bomine, Deo tribuit, ' divisae gratiae; nil prorsus libero arbitrio. Sisque tollens omnino liberum arbitrium G
tberus factus est Manichaeus , dum refugit et Pelagianus. Cui pessimae doctrinae sup-sci ipsit Calvinus pluribi , sed maxime in
Antidoto Tridentini ad Sessionem 6. art. F.
ubi de Patribus illius Concilii sic loquitur : In eo allucinantur , quia motum nobis auferres niant , qui metam electionem nobis relinquat . Denique in eo falluntur, qvὀs nullum observant inter regenerationis gratiam,
quae nune miseriae rastrae subvenit, is, primam, quae Adae data fuerat, discrimen, quos diligenter Augustinus exponit , dicens : istam gratiam non babuit 'imus timo , qua numquam vellit esse malus : tala quippe erat as1utorium, quoa csereret cum vellet, non quo feret , ut vellit , sed potentisin es gratia isseeundo Adam, qua fit etiam , ut velimus . Hinc libro a. institutionum cap. s. nu. Izode auxilio gratiae in hoc statu naturae lapsae hominibus dato, sic loquitur: Holunt rem movet, non qualiter multis saeculis traditum es, o, creditum, ut nostrae psea sit eloctionis motimi Gtemperarι , avi refragari 3 sed illam eseaeirer afficiendo : Qua ergo to.
ites a Chos o repetitam repudiari ne sest o
173쪽
quem trahit, volentem trahit: quo imiilli concedere gratiam necessitantem, sine finuat Dominum parrecta tantum manu , ex qua nullus potest pietatis opera exercere tvictare an suo auxilio Duvari nobis assiis eat. neque debuisset Deus illa gratia non con- Talem fissa bonuris adhue antisciniationem cesta expectare , ut vinea faceret uvas , ncedimus, ut mirarit ad alterutram pamialioquin expectaret aliquid impossibile, neetem inclinare : sed eum suo exemplo docue-,magis rationi congruum , quam qui derit, quam miseram sit liberum arbitrium, nisi spinis uvas, & de tribulis ficus colligere Deus in nobis, O, velit , on possit , ut fetspraetenderet. xGιι I ad eum modulum suam gratiam πο- Uerum eamdem assertionem apertissimebis invertitur . Quam utique erroneam confirmat Christus Dominus Matth.a . ubi sententiam, ut proscribamus, si similiter de Iudaeis conqueritur: Ierusalem , Assertio Catholica . Gratia mMicinalis Ierusalem, quoties volui congruare Mios tuos, Christ, nulgatenus voluntatem uesitat ad quemadmodum Gallina congregν pusios suos cogensum di sed in ea reti uir dissentiendi sub alas, voluisti Z Haec enim voluntas Deustatem : subindeque fictilia est omninosplanc simulatoria esset , si eis opus suisset
illa differentia , quam haeretici inter gra- gratia necessaria , ut congregari vellent ιtiam sanitatis , Ac medicinae constituunt .iquemadmodum docet Calvinus, & Deus Probatur haec veritas illisomnibusScriptura sillam non suppeditavit; ita ut Iutat antece intextibus, quibus arirte declaratur in statusdenter, neque velle congregari, neque pa- naturae lapis resiui gratiae auxiliis etiam rere vocanti potuerint. Item λ r. 7. Hos complete sufficientibus ; ideoque ipsi mo-lsemper spiritui S. resistitit. Jerem. Io. Extioni internae voluntatis , ita ut qui bene pandi manus meas tota die ad populum κοπ erantur, vel abstinent laudabiliter abierede rem, O, contradisentem. Mississiacio
omni opere malo, potuerint contrarium alios contextus idem insinuantes. Praestare. Quam utique veritatem aperte le- Probatur eadem assotio aut ritate Co
gimus Ecclesiastici ubi laudatur justus, ciliorum 1 impiimis vero Concilii Senonen quod potuit tranirari, et, non est trasgressus, sis decernentis contra Lucterum Decretobocere mala, is, non fecie . Additurque ad I s. auxilium gratiae non esse tale, cui resisti illius commendationem : suis est Me , , non possit. Ait enim: Nec tale est traberiis Iaudabimus e-λ frie enim misabilia in eitasDei auxilium cui remi non passi; quoties enim sua. Si autem haec omnia antecedenter ne- Dominus voluit congregare Nios Ierusalem , cessitatus gratia medicinali, cui non posset sicut gauina conmat pusios suos sub alar .
Iesistere, faceret , nil ageret mirabile , & o ηλis p Frustra erea ste anus Iudaeus singulare, quod quivis alius eadem gratia i aurae cervicis ,-ιncircumcisi cordis argum praeventus pari facilitate non exequeretur. re , qui semper biritui sancto resisterent; ost Leinde falsum esset potuisse illum transgre-sstr a Paulus Thessalonicenses admoneret , spiria di, quando non est transgressus, id est, tum te extinguerent, A divinis i piratiombus mandatis paruisti cum potestate ad opp*i-sbomines in stabiliter raperentur tum, sita necessitari debuisses; neque enim Idem clarissime docetur ex Concilio Tri- complete parere potuit, nisi quando gratiatdentino sen 6. Cania . ubi ait: Si quis dism
Medicinali praeventus, & excitatus est ad rat liberem bominia arbitrium a Dra morum , rarendum; illa autem posita in sensu haere-sis, excisaltim nibu cooperari sentienda LyaLicorum, non potuissct non parere . excitaηti atque vocanti, quoad Atmendam iu-
Eadem veritas apparet ex illo Isaiae s. suidlst rationis patiam se di, nat M pravaret , Hira debui Derre vineae meae, is, non fer pineque posse dissentire si velit, sed veluti inania
Expectavi. ut faceret uvas , is, fecit labru- me. quoddam πιθώ omnino agere meruue pas seas Quibus verbis Deus de Israelitis con-lfi, is babere, anamema st . queritur, quod ejus divinis mandatis non Ubi advertendum est I. utrumque Conciparuerim: sed haec querela nullam justitiae Iium loqui de auxilio efficaci; nam Triden- α1Peciem praetenderet, si gratia medicit alis tinum loquitur de illo, cui homo reipsa comisa ad bonum opus voluntatem determina- sentit, & cooperatur, cujusque ope ad pr ret , ut ab eo non posset ullatenus resilire . priam justificationem se disponit: de eodem-Nam merito Judaei rejondere potuissent, que loquitur Senonense in decreto cuato, Deum amplius vineae suae facere debuisse , nimirum de auxilio reipsa movente, & tra- ut expectatum se actum referret : nempe hente liberum arbitrium ad consensum, de
174쪽
cujus ope currimus in intorem unguento. rum ejus: ut addit ibidem paulo post. Advertendum a. Liberum hominis assensum, de cooperationem emticari a Tridentino per hoc , quod possit inspirationem illam abjicere, & dissentire si velit. advertendum 3. Iuxta doctrinam utriusiue Concilii, posito, & stante auxilio ef-caci, posse esse distensum , & abjecti nem : id est hominem reipsa praeventum auxilio effoci, cui de facto consentit ,&cooperatur, poste si velit, non consentire, ee divinam inspirationem motionemque injicere 3 id enim perspicue significant verba illa Concilii Senonensis, Non est tale Dei trahentis auxilium, cui resisti non possit: nee- non & ista Concilii Trident. Can.
Liberum arbitrium a Deo motum, & excitatum, ita cooperari assentiendo Deo excitanti, atque vocanti, ut possit dissentiri ,s velit. Probatur 3. authoritate sanctorum Patrum, qui elarimis docent Deum ita vocare,&juvare consentientes ad bene operandum, ut possim non consentire vocationi, & auxilio gratiae, cui reipsa consentiunt. Ita sentiunt Patres Graeci, imprimis vero Origenes I. Dcriarchon c. I. ubi postquam docuit omnem animam rationalem esse liberi arbitrii compotem: subjungit: D lsri arbitrii sumu3 ,-Ρνὰ possunt aliquae virtutes diaboticae aa pereaιvm : is ahae iuvare adstaurem: non tamen necessitate cogimur , Nesregere recte, vel male. Subscribit Irenaeus lib. q. contra haereses cap. T. sui operantur Hud, inquit, glortam,
Mnorem percipient, quoniam operati sunt bonum, cum msant non operaνi aliud, b, autem qui iliua non operantur, iustum Judicium recipunt Dei, quoniam non sunt serati bonum cum possent opermi istud. Prae caeteris vcro hanc veritatem declarat
sanctus Chrysostomus pluribi; maxime hom. I9. in Genesim , ubi ait: scia liberi arbitrii esse nostram naturam serit omnium Dominus, quae I va sunt, omnia pro sua misericor. dia semper exbibet: is, sciens abscondita in
profundo mentis, is, arcana , bortatur, consutit, conatusque nostros maior reprimis: mestatem utique non imponit, sed contruιν remediis an tu, totum in aegraeantis sentemtia Iutim esse dimittis. Et Hom. 8 I. in cap.26. Matth. Dea vocatis , inquit , nullum cogit .
nec mentem eorum qui virtutem volunt con-
dem ac eo ulit, is, mansi ars n ossis bonos e persuadet: si vero obqus reluctantis , amodo euis, ut baxi esse velint. Uta nc ineviolentia , & coactioma necessitatem a viris tute divinae gratiae excludit: Simili modo loquuntur Latini Patres 3 prae caeteris autem , veritatem hanc aperte docet sanctus Cyprianus Epist. s. ad Corianelium, ubi ait : Non increpuit recedemer, aut eraviter comminatus est , sed magis comversus ad Amalos suos iris, Numquid, c vos vultis abire Θ semant seisicet luem , qua bomo Menati suae relictus , in arbitrio proprio rexstitutus sibimet ipse , vel mortem oppetit , vel salutem l ad ue ad unum
illorum non adigitur antecedente aliqua necessitate.
Concinit sanctus Ambrosius lib. 2. de Iacob, & vita beata cap. 3. ubi ait : sui babet suorum actuum potestatem , is pro ecto
liber est : eam autem potestatem non ha- bet quisquis antecedcnter necessitatur ad agendum 3 ita ut non possit non agere et subindcque S. Ambrosius ab homine Iibero agendi necessitatem proscribit. Adstipulatur sanctus Hieronymus lib. 2. adversus Iovinianum , ubi ait : Liberi aria buris nos condidit Deus; nec ad virtutes nee ad vitia necessitate trabimur 3 alioquin tibi necessuas es , nec damnatis , corona es. Quam utique sententiam refert , & approbat S. August. lib. de natura, & Cratia cap. 6S. Quapropter hic sanctissimus Doctor, c ius potissimiim authoritate suum erroneum dosma propugnare nititur Calvinus, pluribi declarat penes nostram voluntatem esse gratiae con sint ire, vel dillantire. CI rima.d vero, lib. de Spiritu , & Littet a cap. 3q. ubi scribit: Pro eri ipsum velle re dere , Deus operatur in bomine, O, in omni bus mi ericordia eius praevenit Ros : comem tire autem vocatiret Dei, vel dissentire ab ea, pronae voluntatis est. Gibus verbis S. Α gultinus duo inter se conciliat , quae ab haereticis nulla arte sociari posse dicunt . Alterum , Deum per gratiam suam emcacem operari in nobis velle, & credere , id est, quidquid boni agimus : alterum , ita haec operati, ut tamen gratiae, perquam
ea facit, dissentire possimus. Quod autem reipsa repi obi resistant gratiae Iibi oblatae , atque per eos stet quod non illi consentiant, docet idem S. Augustinus lib. I. ad Simplicianum quaest.2. exemplo Esau.
175쪽
Esau: Noluit ergo Eisu, inquit, non cucurrit : sed etsi voluisset Dei ad istorio pervenisset, qui etiam velle, eurrere revocando Noyaret , nisi voratione e tempta reprobus feret . Ubi sermonem facit de vocatione interna, deque adjutorio ipsius voluntatis, fine quo non poterat currere, & rvenire; nam alioqui non stetisset per ipsius voluntatem , & contemptum gratiae Quod non
Curreret, de perveniret; sed per desectum, di absentiam auxilii necessarii. Et subseribunt ipsius discipuli , maximulan 'us Prosper lib. a. de vocatione gentium Cayite 28. Deus, inquit, ad obediendum sibimium velle M ianat, ut etiam perseveraturis illam potestatem, quae potest , nolle non auferat. Et sanctus anselmus in cap.6. Matth. In Paulo , inquit, videtur euem , id est , necessitans, Dei voluntas, sed non es . quia licet fit per sus, tamen voluntas erat tibera,
ut remeret st vesici. Memones petitae ex Scriptura Sacra. OSReium haeretici varios Scripturae textus, quibus probare contendunt gratiam concessam in statu naturae lapsae, non
subesse quoad usum libertati voluntatis 3 sed illam necessitare , ac determinare ad Consensum . Sic a. Paralip. 3O. In Iudaea facta est manus Domini , ut daret eis creunum, ut facerent iuxta praeceptum Regis, Θ, Principum verbum Domini . Cui simile ellillud Ezechielis 36. ubi inus sic Iudaeos alloquitur: Dabo vobis cor novum , is ritum novum ponam in medio vestri, is, auferam cor lapideum de carne v ra, is dabo vobis cir carneum, is, Disitum meum μηam in media viri, faciam ut in praeceptis meis ambuletis . Item illud ad Phili p. a. Deus est qui is vobis operatur velle, perfore pro bUa voluntate sua. Respondeo ex his omnibus textibus, nihil aliud eosse colligi, quam quod ad opera salutis ita egeamus gratia Dei praeveniente, & coofferante , ut sine illa nullum tale opus heri possit: ad illum finem S. Augustinus praecitatis, di mox citandis textibus utitur contra Pelagianos, & Semipelagianos lib. de bono perseverantiae; &sib. 2. contra duas Epistolas Pelagianorum.
Respondea a. quod ex eis textibus non sequitur gratiam antecedenter necessitare voluntatem; quamvis enim Deus nobis tribuat
cor novum, di spiritum novum, & faciat
ut in praeceptis ejus ambulemus , detque velle , & perficere pro bona voluntate, efficiatque, utvcssiimus, di faciamus, exinde tamen non sequitur , quod id saciat per auxilium antecedenter necessitans, & tantae efficaciae, ut illi dissentiri non possit voluntas; Deus enim dupliciter facit, ut exerceamus opera supernaturalia , dc ad salutem pertinentia. Primo quidem moraliter; illuminando intellectum, & alliciendo v
luntatem per gratiam praevenientem. 2. physice cooperando cum voluntate consentiente per gratiam concomitantem, non autem determinando per gratiam antecedenter ne eessitantem.
Obiiciunt a. alios varios textus, quibus lignificari videtur Deum ita emcaciter v luntatem nostram movere, de ad opus fleetere, ut ab eo prorsus cestare non possit. Sic Esther c. I q. Deum rogat: Transfer corribus nempe Assueri Regis) in odium fis η ri : Ergo, inquiunt, Esther intelligebat cor Assueri Regis divino auxilio in odium hostis Iudaeorum, ita posse transferri , it, eo posito, non positi aliter evenire. illuc conspirant omnes illi textus, quibus significatur Dei voluntatem omnipotentissima in esse nec quemquam ei posse resisterc.
'ic Esther i . Non es vi tuae misi resistere
volantati. Isaiae, 6. Consilium meumstabit, momnis voluntas mea fiet. Rom. 9. Voluntati tui quir res itὸ Ergo si Deus vult ut assentiar eius gratiae, non possum ei dissentire. Respondeo, quod etsi unica ac simplici Lsma sit Dei voluntas, tamen ratione divinae operationis, & deliberationis multiplex a Theolosis distinguitur, nempe Politiva, & permissi vas anteccdens, & consequens ; emcax, & inessicax s absoluta ,& ccinditionata . Unde distinguo conscinquens. Non possum dissentire , & reIuctari voluntati Dei emcaci, & absolutae , de qua intelligendi sunt praefati Scripturaetextus, concedo: voluntati inessicaci, vel dumtaxat efficaci sub conditione pendentea libero hominis arbitrio , cu)usmodi cst voluntas qua Deus nostrum conseniam , dc opus intendit, nego. Obiiciunt 3. illos textus quibus voluntas dicitur a Deo trahi . Sic Canti c. I. Trabe me post te , eurremu1, cyc. Ioan. 6. Nemo potest venire ad me nisi Pater qui misit mr traxerit eum. Oportet igitur ut omnis, qui ducitur ad Deum , trahatur auxilio aliquo ita potenti ac sorti ut ei non resistat,
176쪽
ram si nos pro innata nostrali 'rtate Deo
vocanti respondemus , & sequimur , potius nos Deum , ut nobiscum cooperetur, trahimus, quam ipse nos trahat. Nero eo equentrum . Et ad antecedens dico Deum nostrahere ad bene, & salutariter operandum sua gratia praeveniente, sine qua nemo potest salutariter operari; ultra quod auxilium praeveniens, aliud cooperans conceditur, quod non praevenit nequc prius operatur quam voluntas consentiat; nusquam tamen voluntas ita determinat auxilium cooperans, quin prius ipsa fuerit a Deo tracta, id est mota, & excitata auxilio praeveniente inspirationis divinae, de quo auxilio praefati textus sunt intelligendi;
non autem de gratia antecedenter necessitante voluntatem ad agendum , & cui
non possit resisti. Nec dissicultatem facessit vox illa trabere, nam in moralibus, &causis liberis non ianificat necessitare , sed allicere, juxta ill ud Poetae: nabis sua quemque voluptas, inquam, non necessitas, nec obligatio, sed delectatio, inquit S. Augustinus Trach.M. in Ioan. Ei es petita ab is elisis ex sancto rastim pro gratia indicinati nec tante. OB icit r. Calvinus lib. 2. Instit. cap. num. II. & aliqui ejus Sectatores varios sancti Augustini textus, in quibus asserit gratiam Christi operari, primo i umvel. D, licere ut velimus . secundo largiri
bomun --tatem , tertio dare omnia merita, o, virtuter ; εc alia plurima id genus, ex quibus ille pessimus haeresiarcha inserteorda nostra Dei ascisntis Mesara sequi m rum: Unde contumeliis, ut alsolet, etiam sacram Facultatem Parisiensem impetit dicens: Aadiamus nure Augustinum suis verbis loquentem, ne aetatis nostrae Pelagiani , Meo , Sorbonici Sopbsta ratam unustatem nobis adversum pro more suo criminentur. Inserunt autem tam ille quam ejus Assectae 3 Primum ex Epistola Io . ad Vitalem ubi sanctus Augustinus ait: suapropter ut in Deum credases, me vivamur, non v katis neque rurrextis. sed miserentis es Dei; non quia velle non de emas ,-currere , sed uia in uisis velle operatur, currere . Et ib. de Gratia, de Libero Arbitrio cap. II. Sine illo ves operante ut velimus , wι raaιν cum 'olumur, ad pietatis Orambit
lemus. Et lib. de Dono Perseverantiae C. II. NOser volumus, sed Deus operatur in nobis , O, W- , is, operari pro bona voluntate. Secundum colligunt ex eadem Epist. I . A Domino gressus inis diriguntur, o viam eius volet, ut intestigeremus ipsam voluntatem bonam qua inripimus velle credere, avoniam
Dei via quid es nisi fides rem p illius eldmum qui gressus nostros propterea dirigit priamitus vi velimus.
Tertium denique probare nititur ex Epist. Io . Hua aeterna etiam ipsa gratia nuncupatur, non ob aliud nisi quia gratis istur : nec ideo quia meruis non datur , I a quia data
sunt, is ipsa merita quibur Eatur. Et Epist.
Io7. Intelugendum est igitur , inquit , etiam ipsa iaminis bona merita esse Dei munera, qui. s tam visa aeterna redditur , quia nisi gratia pro gratia reddisar λ Igitur verum augermanum discrimen inter utramque gratiam, Medicinae, & Sanitatis ex hoc maxime capite colligendum est, quod hac hominem saae voluntatis ac bonorum Operum liberum artificem sinebat, illa vero necessario ad bonum opus impellat. Nego eo sequentiam: Nam ex eo quod Deus dicatur in nobis operari velle, & bonam v luntatem efficere, non sequitur, nos idcirco necessitari per gratiam effectricem ad operandum 3 alias idem assirmandum esset de Angelis, & Adamo innocente 3 nam ipsemet S. Augustinus clarissime docet ipsi Adamo, & Angelis datam fuisse gratiam quae in eis emceret velle, & bonam voluntatem operaretur, ut videre est lib. I a. de Civitate Dei cap. 9. ubi postquam quaesivisset; Assaacti anesi quem babent creatorem malinae, eumdem babeant banae voluntatis Aur, emper spirisum sanctum in eis obaritate diffuse, proponit duas opiniones , quarum altera Angelos amore casio numquam caruisse ι altera sine eo aliquandiu stetisse decernit: tum ex utraque certum esse demonstrat v luntatem bonam nonnisi a Deo potuita concedi: Porro, inquit, quia facta est bona v Iunias Angelorum) utrum eum ias facta est,
an sine illa ferunt trius p sed eum ipsis modisium, quod ab isto facta fit a quo is, ipsi, ut Me ut facti μηt , ei a quo facti μης ,
amore cum quo facti sum, aisce ηι eoque
sunt Mi s boni 2 ab illorum malorum I
rietate discreti , quia hi in eadem volunta bona ma/ erunt , Hi ab ea defriendo mutati sunt, mala scilicet voluntate . . . . clametrii jererat nisi ille, qui eos cum bona volu
177쪽
tate, ut es, eum amore eam , quo illi αὐ rent, creavit, simul in eis condens naturam , cs, largiens vatiam 8 Quibus verbis non de charitate habituali, sed de volitione bona, & actuali charitate sermonem esse perspicuum fit ex disputationis scopo ,& contextu; postquam enim de mala voluntate, seu amore perverso disseruit; docuitque nullam illius e Datem causam, sed potius inflatentem ; ex hac quaestione ad alteram similem quae bonae voluntatis causam spectat , ita procedit: Si dixerimus nullam esse orientemeausam etiam voluntatis bonae , cavendum es ne voluntas ona bonorum Angelorum, non facta, sta Deo a terna esse credarer . Clarum est igitur utrobique disputari de voluntatis actu seu malo reu bono. Evidens est ergo ad primam volitionemia nam eliciendam Angelos accepisse adiutorium gratiae illi persimile quod in n his operatur ipsum velle . Quid enim de Medicinalis gratiae emeacia ad emetendam bonam voluntatem asserit sanctus Augustinus locis in objectione scriptis, quin de isto Angelorum adjutorio pariter non affirmet λ quippe tam ipsis quam in nobis Deum bonam voluntatem, & ipsum velle efficere perspicue docet. Porro quod de Angelis S. Anustinus docuit, id ipsum de homine primo innocentesattiendum esse saepius inculcat , nempe cum bona voluntate actuali fuisse conditum. Id clare aperit lib. I . de Civit. Dei Ca P. D. Fecit Deus, inquit, sevi scriptum est,
rumisem rectum, ac pre Me volvaratis bonae . Non enim rectus esset Maeam non babem v
nutatem : bona igituν viatinas opus est Dei scum ea quippe faelus est homo. Et cap. 27. Cur man Πνmuteret ut ab illa primias semo, qui rectus, id est , cum Maea voluntate crea-rus fuerat, tentaretuνὸ Et lib. de Corrept.& cGratia : Tunc ergo de rat iamini Deus bonam voluntatem , in ea quippe illam femνat qui fereat rectum. Plura non proferam sancti Augustini te. simonia , ad eamdem veritatem insinuandam , quippe lassicienter praefata demon-Brant, adiutorium gratiae quod Angelis, NAdam Deus contulit ad primum amoris actum, ea prorsus omnia habu ille ex quibus Medicinali gratiae vim illam necessitatis inferendae haeretici pratendunt; per illud enim Deus bonam volunt alcm contulit, atque ipsum velle operatus est. Subindeque --
rito negamus consequentiam , quippe nihil aliud locis in Objeetione laudatis contendit S. Augustinus quam quod Deus praeveniat
voluntatem nostram gratia excitante , &Cum ea concurrat per cooperantem gratiam ad bonam voluntatem formandam , 5c bonum velle exercendum.
Obiicit a. Calvinus ibidem nam.ς. Sancti ac justi quique nunc Deum suppliciter ex
rant , ut eorum voluntates in bonum opus ac praeceptorum observantiam inclinet, s
bindeque ut eos emcaciter ad bonum de terminet : sed idipsum non opus habebat deprecari Adamus innocens ; quippe ut docebat supra S. Augustinus num. I. in ejus liberrimc potestate erat velle bonum: igitur gratia Medicinalis a gratia sanitatis disteri, quod illa necessario , haec libere in bonum inducebat. Res ondeo I. negauis minorem; siquid mGelasius summus Pontifex in dictis adversus Pelagianos , quae habentur tomo MConei l. diserte pronuntiat etiam primos Parentes divinam gratiam debuisse exorare quae eorum voluntatem in bonum flecteret , & firmaret . Si in ipsi primis bomianibus , inquit , dum sua nimium 'Eleuata
Uuunt , tantam Dei triniam in vacuum recipientes , non orando , quod mi que η quam feriste restruntur , nee de 'Noe is gratias referenia , nee ut eadem ιαμ merata duraret, suppliciter immorando, in lames constine nequiverunt; quanta magis post praevaricationis ruinam , in quam mala sui confidentia Creatarem nullatenus inquirendo letialiter inciderunι , absque dimino manere
suis visibus vel .exi stare πω possuηι me
quo me integri pessere valuerunt ρ Et infra. mae illa ρνιmae conditraris integritas , dum
ita de se MFι , tamquam imo qui condiderat
non egeret 3 nec de perceΠιs agis gratias , quod nasquam fecisse memoratur, nec de canis servandis quae sumpserat poscit auxilium, nee ad eum etiam pulsata tentatoris accessu deis
concurrit , O, coculis suaeque se credu inter prooera voluntatι , 'e prae Creatorii , potuit deceptoris insidiis . Quibus sane nia hil planius ac clarius dici potuit ad probandum orationem suisse Adamo cessariam ut gratiae firmitatem ac persevera
His juvat etiam S. Augustini aut rit
tem attexere . Hic enim lib. 14. de civit Dei cap. 27. Cuν Deus, inquit, non permu
178쪽
nus homo malum Auriam vinceret: si aurem creaIorem atque ad uiorem Deum superbe sibi platando desereret , Ῥιneeretur et meritum bo-ntim babos in ad uia divisisus veluntate recta ; masim vero in deserente Deum volavia
rate perversa ἰ euia ipsum eοUdere. δεα ureris Dei , non quidem posset fine ad iurario Dei. Manifestum est igitur Adamum potuisse daemonem vincere per divinum auxilium quod fiducia in Deum, di Oratione poterat obtinere.
majoris, nam tametsi justi homines Deum cum Davide exorent ut inclinet eorum
corda in testimonia sua , inde non est sonsequens quod haec inclinatio , & determinatio fiat necessario ι siquidem divina gratia potest liberὸ , , complacentet hominum m vesuntates illectu morali , non autem physico ad bonum flectere, &determinare.
olyieu 3. Calvinus ibidem eapa . num. 2.13. Iq. Sanctus Augustinus docet gratiam perseverantiae Adamo concessam in hoc amrseverandi auxilio dato ipsius posteris discrepare , quod illi dumtaxat potestatem , his rem mam voluntatem tribuat :ergo revera gratia medicinalis a gratia ,-nitatis discrepat, quod illa necessitatem instrat ; haec vero non ita . Probant an t cedens ejus Sectatores ex variis ipsius saneti Doctoris textibus, maxime vero ex lib. de correptione, & gratia cap. II. ubi cum
de Adamo saepius dixisset, quod haberet
adjutorium, sine quo non poterat perseverare si vellet, utriusque partis optione in ejus arbitrio collocata, tandem ad icit: Sed cuia noluit permateνe, profecto eius culpa est , cuius meritum fuisset , si permanere via et : scut fecerint ausis saxat , qui
radentibus aliis per liberum arbitrium , per idem liberum arbitrium sererunt ipsi: Et lib. de bono perseverantiae cap.7. idipiam aperte tradit: Non es boo , inquit, videlicet
non discedere a Deo, seu permanere Cum Deo omnino in viribus liberi arbitrii, quales nune sunt ; fuerat in bomine araeqvam caderet. Et in Encti iridio ad Laurentium Iom disputans de divina voluntate , de asserens omnino fieri quodcumqueipsa vellet; cum objiceret: Cur ergo primum hominem, quem bonum, de rectum instit
rat, non custodierit in ea salute , in qua
creatus fucrat: Itemque, cur non cum ad
meliorem immortalitatis beatitudinem transtulerit, ad quam cum condidiste, &transferre velle videbatur λ Utrumque ab Adami voluntate rependisse, respondet dicens: IMMepter etiamsi primum seminem Deus in ca salute , in qua conditus fuerat, eino ira viliasset, eumque enortum tempore ps geniatos filios sine interpotione mortis ad meliora perducere . tibi iam xon stam peccatum non omittere, ed nec voluntatem posset bab re ρω-
cania I si ad permanendum fine peccata, sicut
sectus erat, perpetuam veLaetatem babiturum
esse praescisset 3 quia vero eum maiae usurum libera arburis . Me est peccazarum esse praescuit , ad Me potius praeparavit voluntatem suam , ut Noe ipsa faceret etiam de malefi-riente . Cu)us dicti rationem reddit , quia tunc , & velle , dc nolle , perseverare , de non perseverare propter maximam status illius libertatem , relictum erat in libero voluntatis arbitrio: Sic enim, inquit, cap. Ic s. oportebat prius hominem feri, ut, o, bexe Hlu posset ,-mali ue nunc vero , ut statim addit, voluntas sub servitute peceati detinetur, qua fit ut bene velle non ρομβ ι sed voluntas per Christi gratiam debeat liberari, & praeparari. Nem equentiam , dc ad antecedens dico Angelorum perseverantiam fuisse ste-ciale donum Dci, sicut & nunc est ianctoriim hominum, ut diserte, & clarissime tradit sanctus FuIgentius, lib. a. ad 4 rata mundum cap.2. ubi de Angelis sic loquitur: Cum verὸ quadam pars eius natura angelieae, de caelesι beatitudisti e mine in imam Perpetuamque cernis deviavita miseriam; beato Petro dicente , via Deus avelis mecantibus non pepercis, Ied earceribus calonis infernι tradias in iudicio puniendos νservari: μο-fecto cognoscitis, unigormi cunctos opprim potuisse ruinae consorιιο , nisi quos vestet a caqupravitatis virtus illa defenderet, quae Deana ratiter matari depravarique πω μύσι rima igitur etiam hamisi νeparando fuit necessaria, quia non alia sanum angelum a ruiana potuit eu diu , nisi ilia quae lapsium M.
mixem pusi νusnam potuis reparare . Una estis ut ue gra is operata , in iac ut surgeret , in illo ne eaderet ; in ilia ne miserare. tur , in isto ut sanaretur : ab hoc infirmis tem reputii, illum inf-οι non fixit Haec autem quae copioin quidem a S.
Fulgentio Augustiniana doctrinae acerrimo
179쪽
desensere & cIarimimo interprete fusius explicata sunt . praevie ab eodem sancto Augustino traguntur lib. II. de civitate Dei, Cap.9. ubi de Angelis bonis, &malis disputans, haec habet: vis mala voluntate ca- alantibus, illi amplius afuti, ad eam beatntudinis si nitudinem unde sie 'vam casuros certissimi ferret, pervenerunt. Ubi per v cabula amplius aluti, haud dubie intellinit speciale auxilium Angelis bonis ad per
everandum concessum . Muod utique fusius ac clarius tradit concione a. in Psal. 32. ubi docet Angelicam naturam, quam caelorum nomine decinat, divina gratia indiguisse, quae perseverantiam, atque firmit,tem illi conferret: Caeli, inquit, abi nulla est miseria, nuηquid quia noci induent mise-νia , non indigent mmmo λ omnia indigent
Domino, Di misera, i faelisia; fine illo miseri non sublevantur, Me illa faelis non re
tur: ecis ne fortὶ de caelis quaereres , cum audires misericordia Domini plena est terra : audi quia Domino erit indigent .
Verbo Domini coeli solidati sunt: Namaron as sibi solidamentum siverunt; nee ipsi caeli Νmitatem sibi propriam praestiterunt . Verbo Domini coeli firmati sunt, & Spiritu oris eius omnis virtus eorum , non
habuerunt aliqvid ex se, is, tamquam sunt
mentum a D ino peree perunt. Spiritu enim oris ejus . non pars, sed omnis virtus e
Ium . Idem postmodum docet de sanctis Apostolis, ut nemini sit dubium, nons tum sanctos , & justos homines in statu naturae Iapsae 3 sed etiam hominem inn Centem, nec-non Ac Angelos divina egere gratia ad perseverandum. Quam utique doctrinam clarissime tradit, & propugnat S. Bemardus lib. delibero arbitrio , ubi docet Angelis datam suisse a Deo perseverantiam, non Adamo: superioribus , inquit , spiritibus datum est fine pereato, miseria perdurare, OQ. Adae autem a que bis quidem esse, sed non etiam
permanere . Er sermone eta. in Cant. sui
erexit, inquit, bominem lanum, dedis flanti angeti ne laberetur : sic illam de captivitate eruens , Acut Mηe a captivitate serendens : hae ratiora fuit aque utique redemptio , solvens illum, servans sum t liquet ergo
sanctis Angelis Dominum Chrsum fissse νedemptionem, sicut JUιtiam , scut sapienturm , sicut sanctificatis em . Hinc concludit: sic ergo omne quia erat, auelis Ddur est , inmis quid e sapientia , plura, μηctificaris, redemptio . Quibus verbis duo apertissilia
docet: Primum quidem Deum Angelis dedisse non solum , ut possent non labi ,
sed ne laberentur'. secundum vero, eodem modo Angelorum redemptionem esse, qu modo est eorum sanctificatio ς hau autem
dubio procul speciale Dei beneficium est: igitur de illa. Ex iis itaque constat, & apertissime sequitur: Hi vi, Angelis, de homini innocenti suis Ie necessarium speciale Dei adiutorium ad perseverandum e secundo , gratiam illam, qua adjuvante Angeli steterunt, perseverandi necessitatem non attulisse: s bindeque turpiter hallucinatur Calvinus, &cum eo omnes illius Sectatores clim gratiam medicinalem idcirco necessitatem imponere contendunt, quod per illam Deus , quos vult certo erigat, & a Iansu defendat: hoc enim utrique gratiae, meaicinali, & sanitatis, commune est , ut per eam Deus , quos vult erigat, & a ruina protegat.
Instant r. Sanctus Augustinus, lib. decor reptione , & gratia , verbis Ripra in primo Patagrapho laudatis , gratiam medici natem appellat adiutorium ρ- , gratiam vero sanitatis adjutorium fine quo. Quibus significat hominem innocentem hiauisse quidem gratiam, qua pro libito uti posset ad bonum faciendum , & in eo perseverandum: secus autem ejus posteri, quibus
confertur adjutorium, quo determinantur ad volendum, & perseverandum: Sed c inquiunt adjutorium Me quo liberum sιnebat hominem; adjutorium autem, quo eum necessitat ad agendum: Ergo gratia medicinalis in hoc a gratia sanitatis differt , quod illa necessatio, haec libere hominem
afficiat & moveat. Prebant maiorem I Sanctus Augustinus ibidem cap. a. utriusque auxilii naturae lapsae,& sanae concessi a istinctionem explicans, ait: Primo iraque homini , qui in re bono, quo factus fuerat rectur, acceperat posse non
peccare , pose ηοη mori , msse ipsum bonum
non Gserere , datum est adiutorium perseverantiae , non quo feret ut perseveraret , sed fine quo uberum arbitrium perseverare non posset . Nune vero sanctis in regnum Dei , Πν gratiam Dei praedestιηatis , nos tantum tale adistorium perseverantiae datur; sed tale, tu eis perseverantia tua donetur : nou suum ut He 1M ctra perseveran s esse non possint: verum etiam us per Me donum ποηris per
180쪽
Prebat mirarem Calvinus lib. s. de libe-'ro arbitrio circa finem, nempe quod in hoc gratia medicinalis a gratia sanitatis discrepat, quod illa hominem necessario ad num determinet ι haec vero suae libertatis compotem, & in utramque partem flexibilem relinquat: hoc enim clarissi indicare videtur S. Augustinus circa finem eiusdem eapitis II. ubi ait: Subventum est ergo tormitati voluntatis humanae, ut divina iratia indeclinabiliter, in i uperabiliter
steretur i is ideo auamvis infirma non deficeret, mave adversitate M a vinceretur. Ita factum est, Et voluntas bominis in I a , ilia in bono adsve parvo perseveraret petrvoluntatem Dei: eum P, voluntas primi hominis sertis, is, sana in bUo ampliore non perseveraverit, baben3 virtutem meri arbitrii,
quamviς non de futuro iudicio Dei me quo non post perseverare si vellet ι non tamen ta- δε quo in illo Deus operaretur ut vesiet: 'tilbsmum quippe dimis, atque permisit facere
quod vestet ι infirmos servavit, ut ipse donanee invictissimὶ nollent. Igitur gratia medicinalis hominem necessario impellit ad opus
Respondeo primo , duobus modis sumi posse a utarium quo aliquid fit, nimirum
vel pro causa emciente, vel formali, sanctus autem Augustinus hic usurpat avxitium quo tantum in sensu formali , agit enim hic tantum de gratia necessaria ad Perseverandum tam primo homini innocenti, quam ejus resteris praedestinatis; ut manifeste patet ex initio cap. Ita quod sic habet. Unc Moritur alia quinio non sari
contemηenda ... quaeritur enim a nobis, quan
tum ad Me Gaum Dei quod est in rixo perseverare usque in Mem , quid de imo primo bomisa sentiamus . Vides quaestionem tribus capitibus sequentibus tractandam, Culus occasione distinguit auxilium quod est primo homini datum ad perseverandum, quodque appellat auxilium sine quo non poterat perseverare. ab auxilio, quod jam datur hominibus lapsis intestino concil- pistantiae bello laborantibus in tenebris ignorantiae, quod dicit esse majus, & fortius, & non tantum auxilium liηe quo possimi perseverare, inquit, sed avxilium quonia perseverantes fias, nec aliud omnino tractat in praedictis capitibus. Hinc fit quod
hoc auxilium quo dicat tantum spe stare ad
praedestinatos ; de ipsis namque dumtaxat inerat crast. 9. Unde hac disputatione fini. Fragen Thol. Tom. IX.
ta, eaput decimum fretixm sic incipiti me de bis loquor qui praeistinati sunt in reoum Dei non de bis, qui tam annuatiasset,
simius es', multiplicati μην ρημν -- merum 3 ipsi atitem Vocati, dies possum,
non autem Electi quia non secundum propositum vocati; quibus aperte significat non praedestinatos excludi ab auxilio, de quo egerat in tribus prioribus capitibus. Dalsum est igitur S. Augustinum per auxilium quo, quodlibet auxilium Adae posteris concessum comprehendisse, sed dumtaxat illud quo somo formaliter fit perseverans, quemadmodum per beatitudinem Brmaliter fit beatus: Beatitari, enim inquit capit. 12. supra, quam non babet bomo, iam
data fuerit, eοηtimo it beatus t ad utorium es enim non solum sine quo Mn D, verum etiam quo fit propter quod dat . suapropter boc a utorium, cis fi est, is, Mir quo ηοη st : quia-s data fuerit bomisi beati.
tuis , reatisvo fit beatus, si data numquam fueris, numquam erit. Negari non potest S. Augustinum hic ad;utorium quo illud appellare, non quo effcienter, sed quo sormaliter aliquid sto nam ita be
titudo non beatos facit. Clarissime vero mentem suam exponit,
cum definitionem a Jutorii quo tam perspicuis verbis, de exemplo tam illustri explicatam ad propositam de adiutorio perseverantiae Quaestionem accommodat 3 neque
enim illud emcienti causae. quae in nimis perseverantiam operatur, sed ips potius
perseverantiae, qua sormaliter perseverantes sumus, applicat, dum ait eodem c. I a. Primo itaque homini datum ad iurarium perseverantiae, non quo feret ut perseveraret: sed fine quo per liberum arbitrium perseverare non inet. Nunc vero sanctis In regnum Dei per oratiam Dei madestinatis, non tantum tale alutorium perseverantiae, datur, sed tale ut eis perseverantia ipsa donetur, Ma μ. tum M sne isto dono per everantes esse non possηι: verum etiam ut per μ donum Mn- ηδ perseverantes flat. En adiutorium quo respectu perseverantiae , nempe Perseverantia ipsa , seu donum Hr quod perseverantes snt.
Cum autem Presbyteri Massilienses atrociter carperent illam S. Augustini d-inam, & ex ea colligerent perseverantiam amitti contumaciter non posse: S. August. in lib. de bono perseverantiae c. s. si nanc mentem suam copiose, ac dilucidc expo-