장음표시 사용
231쪽
De Dispositione ad Gratiam satastifici
summis Pontificibus, Paula V. anno IOIet. & Urbano VIII. anno Ida . Iterumque anno I I. Ne quis videlicet abuque specialis summi Pontificis licentia, de esuisodi divinorum auxiliorum discrimine acriores olim sedatos conflictus disputati nibus in luccm editis , ac praeIO commissis restauraret.
De Effectibus, ct Pracellentiis Gratiae sanctificantis. SAnctificantis gratiae dignitatem, ac praecellentiam vix detegere , & satis aestimare potest humanae mentis quantumvis oculata Perspicacitas; eam qui pse toti ipsi graturae antecellere nullus est , qui non agnoscat: praeter enim nativum decus supra sphaeram naturae situm , aestimationisuem pare , ac pretici suae naturae sic eminet , ut merito de illa dicatur illud Pr verb. 8. Helior es eunctis opabus Petti Funis, omne desiderabile ei non potest comparari. Habet enim praerogativa gratiae prae natu ra, hunc gloriae titulum, ut ejus pars infima cunctis naturae bonis praeponderet Melior es enim tinus timens Deam , inquit Ecclesiastes, quam mille filii impii. Imo parum est, quod toti naturae emioneat , nisi sit etiam iis superior quaecumque Deus . mirabiliter patravit 1 liquidem Deus gloriam. omni potentiae divinae parcendo maxime, & miserando manifestat. uocirca annuunt Theologi, gratiam sanctificantem omnium Dei operum esse praestantissimum ; eminet enim supra creati nem , necnon & mortuorum suscitationem : cum enim ante actam vitam dolore criminum rescindunt homines, serioque ad frugem redeunt, maius prosecto quiddam, di excellentius, quam si corpus mor- immortali gloria induerent , mortuos In vitam excitarent, hominem ex nihilo Crearent; nam, inquit Sanctus Augustinus de verbis Apostoli: si Dominem
re fecit Deus, is, linum tu te facis, melius in quid foris, εὐ- serit Deus. Quapropter
Sanctu, Chrysostomus hom. q. lethali Con Iouam vulnere denuo animam instaurare, cellentius quiddam ait esse , quam cor Hascae rarol. Tom. IX. pus mortuum excitare. Et merito quidem tum ex Sancto Augustino serm. 4 . de Verbis Domini : Corpus vitae reddatur iterum easinae, mima num am desiturae . Ex quo item affimat Sanctus Gregorius lib.3. Dialogo P. II pluris em conversionem Pa li Chiilium persequentis , quam suscitationem quatriduani Larari in sarcophago
Hinc egregiὸ Ricardus a S. Victore in Benjamin cap. m. negat posse quid maius hominibus a Dis tribui , quam ut ad vitam meliorem suo ministerio nocentes re
vocent , & ex similia damonis in Dei filios traducant: grandius namque non est carnem Dasili vitae , bonisque perituris , 8e voluptatibus reddere, quam aeternis ... At quod omnibus gratiae praecellentiis Ionge praestat, est quod ipsa increatae Dei naturae participationem conserat ἔ cujus e cellentissimi conlartii primus nos admonuit Sanetus Petrus , di m ea in gratiae commendationem dixit, Maxima & pre- ,, tiosa commissa nobis donavit Deus , ut is per haec fiamus divinae consortes natu-Iri, rae . Cujus doni excellentiam non possunt S. Doctores pro voto praedicare. Censet enim beatus Areopagita in ordinem, statumque divinum vi gratiae sublatis, vitam nobis divinam inspirari: Sanctus Maximus divinitatem dari, pervadente gratia natu ram caelesti luce, ac ultra conditionis suae classem efferente: Sanctus I homas, per gratiam nos deificari ι Iaia enim substam ualiter s in Deo , inquit I. a. quaest. IIo.aecidentaliter fit in anima tarticipante divinam bonitatem.
Hujus autem praecellentissimi doni , ut aliquam pro viribus notitiam assequamur,raesentem disputationem sicut & praece-entes tribus Aniculis absolvemus : qui rum primuι aperiet, quae sint praeviae dispositiones ad gratiam sanctificantem desiderandae . Secundus declarabit terminum, a quo fit justificatio, nempe peccatorum remissionem , & ipsus cum peccatis grΡtiae pugnam . Teruus denique manifestabit terminum, ad quem, justificationis, scilicet ipsam gratiam sanctificantem, ejusque eximias dotes, ac praecellentias.
232쪽
16 . Tract. III. Disp. III. Art. I. Quaest. L .
tione parvulorum, quae sit in baptismate; cum enim non sint rationis, di libertatis compotes, aperic constat illos absque ullo motu liberi arbitrii, &sine trinvia dispolitione ex parte ipsorum, justiti xi: nec disputamus illam de justificatione, quatenus complectitur omnes illos motus, ruibus excitamur a Deo , ut ad meliorem
rugem recipiamur: ad hos enim motus divinitus excitatos, certum est nullam ex parte hominis dispositionem requiri, sed pendere solium ex mera Dei misericordia, gratuitoque illius beneficio. Agimus igitur dumtaxat de justificatione adultorum , quae fit per actum intellectus, & voluntatis 3 cum enim illae facultates spirituales sint, & gratiae, ac donorum coelestium susceptivae, inde sit, quod ad illa charismata sulcipienda, adulti sese disponere debeant per aliquos actus intellectus, & voluntatis. Tria igitur maxime hic veniunt determinanda. Primum,Hn homo ex parte sui concurrere debeat, re sese disponere ad statiam justificationis suscipiendam. nemidum, An & qualis actus intellectus desideretur ad justificationem . Tertium, Quot & quinam ad eundem pra
an bomo sese H onere debeat ad gratiam ii seatissis. Nota um primὸ , certum esse, quod
homo non possit ex aequo per solas naturae vires sese praeparare ad gratiam sanctificantem I id enim aperte evincitur ex Scriptura sacra contra Pelagianos; eis maximc textibus, quibus asseritur Deum nos praevenire, & ad se suis divinis motibus pellicere, & attrahere. Sic psalmo Io. Praevenisti eum in benedictionibus aulcedinis. Joan.6. mo potest venire ad me, nisi Patre meus tra ceris eum. I. Cor. q. habes quod non acrepsi, OQ. Hinc enim constat hominem ex se, & propriis viribus nil omnino conferre ad salutem: proindeque nec ad gratiam sanctificantem, quae in kmen vitae aeter
nae. Id ipsum definiunt Concisa, maximDios politanum, in quo Pel us coactus est
lateri, gratiam non dari secundum merita nostra: Et Arausicanum Can. ρ &Can. T. ut videre est in praeludiis hujusee tractatu, diat omnium clarissime Tridentinum Sessi s. Qin. 3. Si quis dixerit, De praevenieηte spiaritus sancti illuminatione , atque Hus adiutorio bominem eredere, sperare , diligere . aut paenitere posse, sicut oportet , ut ei tu mi is gratia conferatur, anatbema sit. Id ipsum Nerie docent M. Patres, maxime S. A ugustinus, qui totus est in ad struenda illa gratiae necessitate ad justificationem, in libris quos adversus Pelagianos edidit ι praesertim vero c. M. libri primi ad Bonifacium, ubi ait: Pelagianis non immerito ,, anathema dicimus, qui tam sunt inimici is gratiae Dei , quae venit per Iesum Chri- istium Dominum nostrum, ut eam dicant is non gratis, sed secundum merita nostra is dari, ac si gratia iam non sit gratia : istantumque constituunt in libero arbi- ,, trio , quo in profundum demersus est is holo, ut eo bene utendo, dicant hO- ,, mi i m mereri gratiam , cum nemo be- isne illo uti possit, nisi per gratiam, quae is non secunaum debitum redditur : sed is
Deo gratis miserante donatur. Nee obstaι quod Proverb. II. dicatur: Hominis es praeparare auimam ; nam , ut optime ait S. Augustinus lib. a. ad Bonifacium capitem Hominis est praeparare animam cum adjutorio Dei tangentis cor hominis , per auxilium gratiae 3 non autem sine ullo prorsus gratiae benescio; quia ex Proverb. 8. Praeparatur voluntas . Domino.
Unde solum hic determinandum superest. umim homo praerequirat in se aliquas dispositiones physicas, & morales, quas ipse cum auxilio gratiae possit adhibere , ut sese ad gratiam lanctificantem praeparet, quod ut evidentius appareat, Notandumsecundo I duplicem vulgo distingui dispositionem, unam ex parte subjecti,
alteram ex parte agentis, seu causae em- cientis. Prior praeparat sub lectum ad sormam recipiendam , v. g. calor ad formam ignis, organiratio cor ris humani ad animam rationalem : Posterior movet, atque determinat agens ad formam inducendam,
idque vel Hrωλε qua ratione calor deteria minat ignem ad inducendam formam ignis in subjectum ultimo dispositum; vel mora. liser, qua ratione actus honesti supernatu Ialas
233쪽
De Dispositione ad Gratiam sanctific. 22 r
tales movent Deum ad communicandum
hominibus sua dona supernaturalia. seMaurum usure, quod duobus modisse a requirat aliquam dispositionem ex parte sufecti, uno modo ad expellendam
formam contrariam I alio modo ad praeparandum subjectum, ut rationabiliter in eo recipiatur. Certum est autem, quod gratia sanctificans nullam per se requirat dispoistionem ex parte subiccti, ut in eo connaturaliter recipiatur : Tum quia sine hujusmodi dispositione recipitur in parvulis, &in iis qui in utero materno sanctificantur,
ut in Ieremia, & Ioanne Baptista; Tum quia nulla est assignabilis ejusmodi dispositio.
Talis namque dispolitio esset vel actus, vel habitus; si habitus, ille esset vel naturalis vel supernaturalis: at non potest naturalis habitus em dispositio physica ad sormam supernaturalem , qualis est gratia , non etiam supernaturalis . alioqui , ctim hic habitus tam esset improportionatus naturae , quam gratia , aliam dispositionem ejuidem ordinis supernaturalis praerequiret, ει sic procederetur in infinitum. Non etiam actus, quia disposivio ph ica, & sorma debent esse in eodem subj μοι gratia autem sanctificans sabjectatur in voluntain, ut probavimus alibi: actus autem fidei, qui primus inter dispositiones ad gratiam sanctificantem instituitur , est formaliter , in intellectu: igitur non potest ille esse physica dispositio ad sanctificantem gratiam
recipiendam . Hac itaque sermo eu dumtaxat de dispositione morali , quales sunt actus moraliter boni tum intellectus cum
Notandum tertiὀ, quod etsi ante gratiae sanctificantis infusionem homo peccatur , di Deo exosus habeatur, nihilominus omnia ejus Opera etsi non sint inis grata, &accepta de condigno ad vitam mernam , nihilominus non Omnia sunt formaliter pe Cata, nec divinae ani adversonis, & execreationis digna; aliqua enim prorsus possunt esse indisserentia, hoc est, nec bona nec mala moraliter: alia vero sunt saltem de congruo meritoria, quae scilicet eliciuntur ab intellectu , & voluntate cum gra- iae actualis auxilio, quaeque hominem e Peccatorum sordibus emergere cupientem ad Deum promovet, suntque veluti dispinsiti'nes pinviae ad gratiam sanctificantem recipiendam. Unde nominis adhuc in peccato Jacentu triplicis generis sunt Opcra: alia quidem peccaminosa , alia indifferentia, alia vero ad gratiam dismnentia, de qui ous ultimis hic dumtaxat inquiritur , an revera homo sese ad gratiam sanctificantem disponere possit. Quam utique u
CONCLUSIO UNICA.DE D est seminem adiatum suis liberis.
actibus riviso Iustragante a illa, sesad iusti iratismi Watiam inponere . Ita definivit Concit. Trident. sessi fir can. 9. his
verbis : Si quis dixerit sua fide impium 1 3 eari, itaui istelligat istibil aliud requiri , quod ad Justificatioris gratiam sesequendam
cooperetur, nulla ex parte me se esse exm suae voluatatis motu praeparari . atque diis ni, anatbema fit. Probatis primo illis omnibus Scripturae oraculis, quibus homines ad conversionem sui in Deum invitantur. Sic Isaiaeas. Co vertimisi ad me, isseisi erisis. Zachar I.
Convertimiηi ad me, is ero eonverear ad vos. Ioelis 3. Convertimini ad me in toto est de
vestro 6He. Converso autem illa fieri nequit absque motu liberi arbitrii: igitur hie est ad gratiam sanctificantem praerequi Gius. Hinc Proverb. I6. Hominis est animam
Probatur se nu auctoritate sanctorum Patrum I maxime vero S. Augustini, apertu docentis pluribi hominem necessario debere Deo cooperari ad sui justificationem: Sic tract. 72. in Joannem: Salusem, inquit, in impio, sed non fine impis Christus oper tur. Et sermone 3. de verbis A postoli cap.
II. exponens haec verba: suosquot spiritu
Dei aguηiar, ii sunt Filii Dei; se ait: Dicit
mihi aliquis, Ergo agimur , non a us ἰ
agit, age us adiutor s: ipsam nomen αὐJutoris praeseribit tibi , quia is, tu ipse alia quid vir: agreste quid ρ eas, agnosce Oidemsuris, quando ἀπιI ; adjutor meus esto, ne derelinquas me. Aa torem, utique ire
eas Deum ; nemo ad iuvatis fi a Deo nihil agatur . Et rursus exponens illud Apostoli: Dimus quia diligentibus Deum omnia coomin rantis in bonum , ait: si non esses operagor, Deus non estu cooperator. Hinc Serm. IS.
234쪽
M8 Tract. III. Disp. III. Art. I. Ouaest. I.
Suffragatur et lam rati Theologica: Mutenim homo liberὰ est a Deo aversus per
peccatum, congruum est etiam, ut ad eum libere convertatur: sed talis conversio non
sciret libera, nisi homo ad illum voluntari cconverteretur: igitur ita esse debet. Deinde, In justificatione movetur homo Deo. - justitiam seeundum conditionem naturae suae: sed homo secundum propriam naturam habet, quod sit liberi arbitrii compos: igitur in ro qui habet usum liberi arbitrii , non fit motio a Deo ad justitiam absque motu ipsius liberi arbitrii. Derique. Si quid obstaret ne homo Iibere concurreret ad iustificationem, maxume, v I quia ipsius libertas ita peccato suit
detrita, ut nullatenus amplius usum habeat: vel quia ita per gratiam actualem efficaciter movetur ad justificationem, ut potius agatur, quam agat : sed neutrum ob-Bare potest. Noa quidem primum , quia Per gratiam sanatur voluntas, ut domi sanata bonum illud prosequi, quoa infirma non poterat. Hinc S. Aug. l. I. Operis imperinlccti ait: Tum es tibinum laudabiliter arbi- Dium , quando fuerit Dei gratia uleratum. Non etiam secundum, quia, ut ait idem, Aug. Epist. 80. Hluntas libera ranio erit liberioν , quanto μηior; tanto autem sanior, quantὀ dia me misericordia gratiaeque subiecitον . Hinc lib. de Spiritu, & Littera cap. 3o. Liberum arbitrium, inquit , evacuamus per gratiam , abfii ι sed mavis Greum aνbitrium φιvimuMοῦ
scut enim lex Ur fidem , fi liberum arbitrium per gratram non evacuatur, sed statuitur. Neque enim lex impletur, mi Meroe arbitrio , sed per letem regnitis peccati , per Idem impetratio gratiae contra peccatum : mr gratiam sanatio anima a vitia peccati , per anima Ianisatem libertas arbitrii, per liberum
arbitrium Justitiae Hlectio, μν iuglitia dilectionem legis operatior ac Γν Me sicut lex non evacuatuη, sed fatuisur per IIem; quia far
impetrat gratiam qua lex impleatur: ita tibe--m acturium non evacuatis ρα gratiam ,
sed fatuitur , quia gratia sanat voluntatem , qua 1 Qtitia libere dilidis . Dices prima: Non potest homo sese ad gratiam sanctificantem disponere per id quod peccaminosum est sed omnes homini, peccatoris actus ante gratiam sanctis. Untem adeptam, sum peccaminosit; non enim potest arbor maIa bonos fructus faceret igitur Per proprios actus homo non
potest sese ad gratiam disponere. Donoro maiorem: Non potest homo sese idisponere ad gratiam sanctificantem peractus, qui sunt peccaminosi inin secundum statum, quam secundum assectum operan- tis, concedo: qui sunt peccaminosi dumtaxat secundum statum , non vero secum dum affictum, nego: & similiter distincta minore, neganda est cons uentia; nam, ut diximus in tertio notasili, hominis adhuc in peccato secentis actus distingui possitnt triplicis gerieris; aliqui cnim runt moraliter mali provenientes ex assectu deficiente a recto rationis dictamine , & illi sunt formaliter peccata: alii sunt nec boni, nec mali moraliter, sed indisserentes: caeteri denique possunt esse mor. iliter boni; illi maxime, quibus homo divina gratia illustratus, & adjutus cupit a peccatis ad gratiam resurgere qui quidem actus possunt dici peccaminosi secundi im statum, quia fiunt ab homine in peccato jacente; non vero secundum assectum , quia nota procedunt ab affectu peccandi. Dires secvnia r. Si homo per proprios actus posset sese diisonere ad gratiam sanctificantem, vera elici haec propolato: mmo se i sti ae premiis ambust sed plurimi Theol si hanc propositionem falsam esse judicant: igitur & illam unde sequitur. Re pondeo distinguendo mamrem: Vera esset illa propositio in sensu sormali, & t tali, hoc est, homo se justificaret producendo sormam seu gratiam justificantem . qua formaliter justi Matur, nego: vera esset in sensu partiali dispositivo, hoc est, homo divina gratia ex parte adjutus , etiam per proprios actus ad gratiam sese dispone iaret, concedo. Hac enim ratione nemo Theologorum potest illam propositio m falsit iis insimulare; similes namque in Scriptura leguntur. Sic cap. I 8. Ezechielis: Ipse a nimam suam vivificabit. Jeremiae. q. Lmm .
malitia αν tuum . Secundae ad Corinth. T. Μundemus nos ab omni inquinamento earnis ,
di, spiritus, perficientes sanctificationem in t more Dei. I. Joann. 3. Omnis qui babel buxe
Dices tertiὸ: Ex Concilio, Amusicano secundo cap. q. Ut a peccato purgemur, Deus volunIatem nostram nos evmat : Igitur ad justificationem non praeparauar pCn motum liberae voluntatis. Distingis antecedemi: Deu v non expectat voluntatem, quae praeveniat elus gratiam elicitaritem, adjuvantem, conccdoc quin cura
235쪽
De Dispositione ad Gratiam sanctific.
cum gratia adjuvante sese ad sanctificantem
Dices quartὸ: Adulti interdum justificantur absque ullo motu liberi arbitrii; narrat enim S. Augustinus lib. . Consess. c. quemdam exsilis amicis, dum laboraret sebribus, jacuissetque diu sine sensit in sudore lethali; dumque desperaretur de ejus sanitate mentis,& corporis , his in angustiis baptitatum
esse nescientem, & renatum: Isitur, &c. Distinguo antecedens r AduIta a mentes , qui nullum umquam rationis usum habuerunt, sanctificantur absque ullo liberi arbitrii usu , concedo : eadem enim eorum ratio est ac parvulorum : adulti a mentes, qui aliquando ratione usi sunt . Distin- uo rursus: justificantur absque motu liberi arbitrii praesente , cum baptirantur , concedo : antecedente baptismum , puta dum essem sani judicii, nRo: adhuc enim, ut aliquis adultus rationis compos ita bapti Zetur vel absolvatur, necessum est quod antequam in lathalem morbum , nuI rationem extinguat . incidat , prius baptismum , aut resolutionem sacramentalem fuerit deprecatus.
an , qualiter actur Dei emeurrat adi συι--. Mim est fidem neeessario praerequiri ad nostra justificationem, id enim apertetur Scriptura sacra , Matth. ultimo :svi mn reeiuderit, condemnabitur. Ioan . I.
Dedit eis potestatem Nisi Dei feri bis qui eredunt in nomine eius. Joan. 3. sui non cre-Hι iam iudieatus est. Hebr. 13. sine fide impclybila est plueere Deo. Et rursus: Accedentem ad Deum oportet eredere quia est, is, requirentibus se remunerator es. Hinc Concilium Trident. sest6. cap. s. ait: Ditimnuntur autem ad ipsam iustitiam dum excitat divina gratia, acluti sidem ex auditu concipientes, liberὸ moυrntur in Deum, credentes υσυ
est quin diminitus revelata, promissa sunt. Unde S. August. Iib. de praedest. Sanct rum, cap. P. ait: m fide autem Apostilus ideo dieit JUMari bominem, non ex operibus, quia ipsa prima datur , de qua impetrenιIr caetero, qua propris opera nuneupantur , quibus iustὸ 'imitur . Quapropter pluribi docui, maxime lib. de peccatorum origine, cap.4
siae fide Incarnationis, mortis, δέ resurIc-ctionis Christi, nec antiquos iustos , ut justi essent, a peccatis potuisse mundari, &Dei
gratia justincari. Dissicultas dumtaxat remanet, qualis actus ille fidei esse debeat: quod ut percipiatur evidentius, Notandum I. haereticos hujus temporis una cum Calvino lib. 3. Inst. cap.2. ut alias diactum est, triplicem di inguere fidem rUnam indirieam, qua credimus vera esse, quae revelata sunt a Deo, quaque credimus ea quae in Scripturis sacris continentur esse vera, quia certi sumus ea esse proposita ,& tradita a Deo , qui verax est : de quas de loquitur.Αpostolus ad Heb. II. Fido credimus aptata esse se Ia verbo Dei. Secundam appellant fidem miraculorum . quam Calvinus loco. mox Iaudato sic aefinit . Edendorum miraculorum facultas. Veritis definiri potest ipsemet historica fides, quatenus annexam nabet virtutem patranὸi miracula, credendo nempe nihil esse quod a Deo fieri non possit: de qua fide loqui tur Apostolus I. Corinth. cap. II. Si babu
ro omnem fidem , ita ut montes trosseram .
Tertiam vocant fim promissionis, qua credimus veras esse Dei promissiones de gratuita peccatorum remissione per Christi merita, cujus utique fidei , seu confidentiae, vel fiduciae, quam haset homo in promissione, & misericordia Dei, ut ait Calvinus , fit sermo Matth. ultimo his verbis: si eredideris, baptizatrus fueris Diavus erit. Et has tres fidei species respondere dicunt tribus in Deo proprietatibus zfidem historicam, veritati ; fidem miraculorum, potentiae: fidem promissionum, bonitati ac misericordiae Dei. Subjiciunt autem ad iustificationem necessariam non esse solum fidem historicam ut volunt Catholici nec etiam fidem miraculorum; sed dumtaxat fidem promissionum ιquam rursus duplicem distinguunt: unam generalem , qua credimus promissam esie 'peccatorum remissionem his omnibus, qui in Christum credunt: alteram partices rem , qua unusquisque sibi divinam proinmissionem applicans credit seu Potius confidit sibi omnia sua peccata climissa esse per Christum 3 quam utique solam fidem specialem homines justificare contendunt. Hine Calvinus loco mox citato , num. 7. Sic definit fidem justificantem: Nunc, mqu/t, iusta fidei definitio nobis constabit, udi ricamus esse divinae erga nos benevolentiae is firmam certamque cognitionem , quR si
236쪽
23o Tra 1. III. Disp. III. Art. I. Quaest. II.
is stratuitae in Christo promissionis veritateis fundata per Spiritum sanctum, & revelais tur mentibus nostris, & cordibus obsi- natur: Quibus verbis etiamsi velit fidem esse firmam certamque cognitionem , quia tamen vult objectum hujus cognitionis esse
Dei benevolentiam , non aliud intellisit ser fidem justificantem, quam fiduciam in
eo; quae utique fiducia non est actus intellectus, sed voluntatis. meandum secunia quantum spectat ad praesentem difficultatem, duos posse distinguia tus intellectus , quorum primus est ipsa
notitia veritatis certa, & explorata: secvndus vero in assensus datus veritati propositae: qui quidem duo actus valde invicem di- singuuntur; prior enim con notat in ipso intellectu coignitionem, de intelligentiam ejus, quod affirmatur vel negatur in proposit one; posterior autem non postulat talem penetrationem, & intelligentiam ejus, quod affirmatur vel negatur, sed dumtaxat significat asscnsum datum propositioni: qui utique plerumque fit abutue ulla disquisitione veritatis propositae, ut patet in fide humana , in qua plerumque propter magnam authoritatem dicentis, assensum praebemus rei alias nobis ignotae . Hinc Gilvinus putat hunc fidei aetum esse notitiam veritatum in Scriptura propositarum, non autem assensum , quapropter, num. a. inuchit in Doetores Ca- 1 nolicos, quod solum assensum fidei ad justiscationem necessario praerequirant : Hinc ,, num. . ait hanc sensus submissionem esseis fidei praeparationem, quae ornatur fideiis titulo, cujus tamen nonnisi initium est ;is adeoq ue sumpta hac voce fidei impropric .ia Subdit autem: Docilitas cum proficiendiis desiderio longe distat a crasta ignoran-M tia, in qua torpent, qui fide implicita,ri qualis fingitur a Papisiis, contenti sunt: is nam si Paulus eos severe damnat , qui , , semper discentes numquam ad scientiam, , Vcritatis pervenerunt; quanto gravioremis ignominiam merentur , qui data opera
,, assectant nihil scire λQuibus verbis fingit Calvinus nos velle quod singuli l ideles nullius mysterii fidem
explicitam, & notitiam ha bcre teneantur, quod utique apertum mendacium est ne mo enim est catholicorum, qui non sentiat quem litat adultum d c re explicite credere piaecipua duo fidei adisteria, scilicet
I rinitatis, & Incarnationis, adeoque qui non teneatur ista mysteria agnoscere ea cognitione, quae ad id praerequiratu r Sed negamus quod eorum mysteriorum , quae credimus explicite, perfectam, & exploratam notitiam habere debeamus , quodque non tenentur Fideles omnes singulorum mysteriorum talem habere cogniti nem; & tandem quod in apprehensione, de cognitione non consistat fides iustificans, sed in ipso assensit, qui sequitur ad
Nolandum terisi, quod fides tribus modis spectari potest in ordine ad justificationem: Pri . tamquam dispositio praevia, qua homo divina gratia excitante , dc adjuvante illustratus se se praeparat ad justificationis
gratiam: Seonia , tamquam causa sorma
iis, ita ut sensus sit utriim per solam fiden, apprehendentem Christi iustitiam homo formaliter iustificetur . Tretsi denique, considerari potest fides tamquam aliquid consequens ad iustitiam conservandam, ita ut sensus si , ut rurri sola fides sine operibus suffciat ad iustitiam sermandam, de stilutem assequendam. Volunt autem haeretici hujus temporis fidem esse causam nostrae iu-llificationis, de ad eam praerequiri tamquam instrumentum justitiae percipiendae ; non quod non annexas habeat alias virtutes; sed quod illa sola justificet impium. Sisut enim, inquit Calvinus in antidoto, calor solis, si lus est, qui terram calefaria, nec tamen salusi e inest soti, sed eum splendore ; ita Arimo et Ma esse. suam , sea babere comites , licet illae non justorent, sed sola fides. His ita pra suppositis , tria maxime hae
in quaestione determinanda sunt: Primum quidem, quod fides conducens ad justificationem, non sit fiducia, seu fides pecialis promissionum, sed illa fides, seu assem. sus intelle s , quo credimus vera esse , quae divinitiis revelata, atque promissa sunt. Fecundum, quod actus ille fidei non sit ipsa mysteriorum notitia , sed assensus qui sequitur ad authoritatem proponentis . Te ratim denique , quod caeterae virtutes , Scactus moraliter boni, qui praerequiruntur ad justificationem una cum fide, sin etiam dispositiones propric dictae , non secus ac fides ipsa; nec mimis sunt instrume lata justitiae percipiendae, quam sit ipsa fidcf.
Fl. 'es eonducens ad ius irationem , non est spectatis ista f iacia, qua unusquisique in
237쪽
De dispositione ad Gratiam sanctifici 23 I
pars lari exessit omnia sua peccata μα πω i meritum sibi esse remis. Haec est de fide determinata in Concit. I rident. se T.ω. Can. I a. his verbis: Si quis siderit fidem Jusificantem nihil alvi esse , qaam Muciam di-
vivae misericor e necata remittentis propter
Cbristum, vel eam stiriam solam esse , qua
in eamur, aηatbema fit. Probatur primo ex Scriptura sacra exprimente fidem justificantem Per verba, quae significant illam pertinere ad intellectum, dc
ipsam justificationem ipsi qui ue fidei, quam
haeretici historicam, dc miraculorum v cant , attribuit 3 Sic Marci ultimo. Praedi- eate Evangelium omni creatura ; qui credia
deris , is, baptizatus fuerit , uemur erit .
Ioan. 6. Verba vitae aeternae habes, i nosor dimus , cognovimare , quia tu es Chrastus rus Dei vim, ut eredemes visam habeatis in nomine Hus. Rom. i O. Hoc es Re hvm Fidei , quod praealcamus , quia ' confitearis in ore tuo Dominum Iesum,'in crede tuo credideri3, quia Deus Hum suscitavit a mortuis, salvus eris. Heb.ro. ubi dixit: Iu-sus avum meus ex faee vivit, statim capite sequenti significat hanc fidem justificantem pertinere ad intellectum, dicens: Fide credimus optata esse saeuia Verbo Dei . Et ibidem : Sira De impusbile est placere Des :credere enim oportet accedentem ad Deum ,
qκta est, in quoa inquirentibus se remunerator est ι Hinc Act.8. Eunucho petenti Baptismum dicendo: Ecce aquam i quis probi Di me baptizari Z respondit Philippus : Dcredis ex toto erede, licet: & respondens ait, Credo iam Dei esseIesum Christum. Ex quibus omnibus patet fidem praerequisitam ad gratiam sanctificantem, pertinere ad intellectum, &subinde non esse illam fiduciam,
quam obtrudere nituntur haeretici. Eandem veritatem constanter docent sancti Patres , imprimis Cyrillus Jerosolymitanus c. atechesi ubi duplicem fidi. magnoscit, &distinguit: unam dogmaticam, quam historicam appellat, alteram quae est gratia gratis data, per quam miracula patrantur et affirmatque per fidem dogmaticam formatam latronem in cruce salutem fuisse consecutum, & ibidem nos peream salvari. Subscribit S. Augustinus pluribi, maxime lib. de praedest. Sanctorum , ubi necessitatem fidei, a qua nostra salus originem ducit, donum Dei esse dei nonstrat νυμamquam, inquit, ipsum eredere nibualiuam quam eam assent e cogitara , muenim ο-is qui restat medit, eum ideo e .gitent plerique ne credant : sed cogitat omηis, qui eredit, is, credendo cogitat, os eo tando eredit. Adstipulatur S. Leo, serm. . . de
Epiphania, his verbis i me es qaed iusti,cat impios , bor est quia re peccatciribus f eis Sanctos. si in uno, eodemque Domino nostro Iesu Corim, is, vera Deitas , vera
Pνοbatur denique ratione. Fides quae ad justificationem praerequiritur, ea est quam Christus, & Apostoli praedicaverunt, de de qua prius initivi debent Catechumeni, quam ad baptismum accedant: atqui fides illa pertinet ad intellectio; igitur fides ad justificationem necessaria, est actus intellectus. Deinde, Fiducia illa quam peccator quisque habet in Dei bonitate , & miserico
dia, revera distinguitur a fide tamquam quid ad eam consequens, seu tamquam causa a suo effectu , ut observat Apost. I. ad Ephes.
his verbis. In quo scilicet Christo MM-mvs Duriam, G, accessum in confidentia per
fidem eius . Contingit enim interdum aliquem iustificari per actum fidei sormatae , prii squam habeat illam fiduciam . Sic hemoroissa apud Lucam , cap.8. declaratur habuisse actum fidei sormatae, his verbis : si tetigero fimbriam vestimenti eius, salva ero uaproptcr verbis sequentibus, vocatur a Christo Domino Ilia, quia, ut notat S. Hic ronymus ad illum Iocum Evangelii, per istum actiim fidei formatae fuerat justificata, postea vero illam hortatur Christus ad habendam fiduciam, istis verbis: Coode filia, ubi confidentia, seu fiducia supponit fidem justificantem praecedentcm, ut aliquam sui causam: igitur haec fiducia ad gratiam justificationis non praerequiritur. Denique , Fides illa specialis promissionis, Fratis conficta est, quippe nulli bi revelavit Deus particularibus hominibus
quod eorum peccata sint remissa : proi rant enim haeretici aliquos Scripturae textus, quibus significetur privata eorum peccata esse a Deo remissa I nullam enim aliam revelationem praeter Scripturam ipsi admittunt, & nihil fide divina, & justificante
credi debet, nisi quod Deus revelavit, cum fidei obiectum non sit aliud, quam veritas a Deo revelata. Scio equidem quod ubi eis fit talis instantia, illos proserre restimonia Scripturae, quibus continentur promissiones generales, saetae omnibus ad Deum recte con
versis: aut speciales, Pula eas, quae factae
238쪽
Tract. III. Disip. III. Art. I. Quaest. II.
erunt Maadalenae poenitenti , Lucae T.
bono latroni. Lucae 23. Paralitico, Matth.9.
Verrem haec non significant ipsis haereticis
rem gratiam esse concessam , nec ullori Pturae textu evincere ssunt se in particulari, & sigillatim esse rite conyersos, nec est consequens quod si speciali privilegio id Mamalenae, Latroni . & Paralitico revelavit, parem quoque gratiam Lucteranis, & Calvinistis concedat : igitur fiducia illa omnino confitia est , & absque ullo fundamento excogitata. Re nint haeretici, se non negare fidem iustincantem esse actum intellectus, sed dumtaxat quod non includat solum actum intellectus , sed etiam habeat actum Confidentiae, qui ad voluntatem spectat. Ita Calvinus locis citatis, ubi sic Ioquitur: Non ,, negamus interim, quin fidei osseium sitis veritati Dei subscribere, quoties & quid-M quid, & quocumque modo loquitur. Verum haec responsio non obstat, Quin revera in errore versentur quippe nolunt hunc actum intellectus conferre ad justificationem per se, sed tantum ratione considentiae, seu fiduciae sibi a junctae, quia putant eam solam fidem esse justificantem, quae cum mortali peccato consistere nequit: sed fidestit praecita pertinet ad intellectum, potest
Cum mortali peccato consistere: igitur putant fidem ut praecise pertinet ad intellectum, non esse justincantem. Dei se volunt fidem Iustificantem eam esse, perquam apprehendimus, recipimus, & nobis adplicamus justitiam; at censent nos per solam voluntatem accipere oblatam promissionem remissonis peccatorum: igitur nolunt fidem ad intellelium spectantem conferre ad justitiam. De/riquem non aliter volunt fidem ad intellectum pertinentem conferre ad justificati
nem, quam actus spei, di charitatis 3 sed docent quod etsi fidei justificanti adjuncti sint actus spei, & charitatis 3 non tamen proprie justificant: sed sola fides: ergo a pari, volunt quod ei si fides justificans includat
generaliter eam fidem, quatenus ad intellectum pertinet, nempe quatenus sumitur pro assentione data rebus a Deo revelatis : ipsa tamen assensio non consert ad justificati nem, quae doctrina directe militat in oracula Scripturae faciae , & sanctorum patrum a n his sipta laudata: igitur illa haereticorum responsio eos ab errore non vendicat.
primὸ , haeretici illos Scripturae uxtus, qui videntur significare justificati nem sequi ad fidem, prout illa signiseat fiduciam , seu confidentiam ue sic ad Rom. . iam ex fide , ut secundum gratiam firma βpi omisso omni semini, Respondeo δ extum Apostoli non intelligide eromissione justificationis facta huic ,& illi sigillatim, & in particulari, quam
haeretici volunt includ. in fiducia, quae secundum illos intelligitur nomine fidei: sed tantiim Ioquitur Apostolus de promissione vocationis Gentium ad fidem, & adventus Christi Domini, ut patet ex praecedentibus; quippe ait promissum suisse Abrahae, quia esset futurus Pater omnium credentium , non solummodo in circumcisione , id est Ddaeorum, sed etiam in praeputio , id est Gentilium : vult autem , Paulus promis. sionem hanc fuisse firmam , & stabilem , ex ea fide dogmatica, quam habuit Abraham de omnipotentia rui; non autem ex operibus Iegis Mosaicae; unde fit ut haec promissio sese etiam extendat ad Gentes, subjungit enim : Ideo ex Me , ut seeundum
iratiam firma sit promissa omni semixi, id est
impleatur promi suo non sol tim apud Iuda os, qui secundum carnem sunt filii Abrahae, sed etiam apud Gentiles , qui secundum ridem sunt filii Abrahae, igitur Apostolus ibi loquitur de fide quatenus pertinet ad intellectum. Quod insuper constat ex verbis sequenti- ,, bus, ait enim confortatus estis braham fide dans gloriam Deo; plenissimc sciens, ,, quia quaecumque promist Deus, potens ,, est, & facere: sed fides per quam homo is novit Deum posse stare promissis suis, pertinet ad intellectum , scire enim est actus solius intellectus: igitur, &c. Obliuium a. illud I. Joan. s. me scribo vobis, qui ereditis in Filium Dei, ut sciatis,
Respondeo praelatum textum nihil quidquam lineticis patrocinari, cum Apostolus nihil ibi doceat nisi quod quicumque Credunt sicut oportet . habent vitam aeternam
in spei eandem habituri in re si non excidant a gratia, quam per silam illam sunt adepti. Deinde, etiamti illud scirent, non es t consequens, quod fides illa justificans sita csset in illa confidentia qua quisque confideret sibi remisia esse peccata: quippe
etiamsi quis noverit, quod si non excidata gratia, quam suit adeptus, salvus erit , non est consequens , quod certus sit ab eadem gratia numquam excidere. Objiciunt 3. Eos on nes textus, in quibus
239쪽
De Dispositione ad Gratiam san&fic. 233
eredentes iubentur em bono animo, nec de sua saliate trepidare. Sic Psalm. 26. D minus Elamisatis mea, salus mea, rem rimebo p Dominus protector litae meae , a quo trepidabo Rom. 8. auis accusabit adverbilseleris Dei λ Deus qui justi at, quis est qui
condemnet pRespondeo hos omnes textus intelliat de spe firma in Deum quam quisque tidelis habere debet in Dei bonitate, & misericordia , maxime vero justi : nempe quod quandiu illos protegit Deus non habeant quod timeant : at haec firma spes non adstruit illam falsam confidentiam , quam pratexant haeretici : quippe inde non sequitur quod fidelis quisque certo sciat se esse in statu gratiae sanistificantis, & pe
cata sua sibi cste remissa. Oficiunt quarto illos omnes textiis, inquibus iubemur orare Deum cum certa fiducia obtinendi ea, pro quibus rogamus: Sic Matthaei et . Omnia quaecumque petieritis in ora.
tione credentes arcipietis. Marci H. Dico vobis : Omnia quaecumque oranteL petitis , Credite quia accipietis. Jacobi i. Si quis vestrum indiget sapientia, Mutet a Deo , in dabitur ei, postulet autem in fide nibu haesos.
Re1ροπdeo, praefatos textus etiam haereticorum dogma non ast uere , tribus enim
modis intelligi potest hominem debere habere considentiam se impetraturum esse ea, quae postulat. Primo. ut non dubitet Deum posse facere, quod ab ipso postulat: Seeundo, Deum velle concedere id, quod postulat homo, dummodo illius oratio fiat sicut Oportet . Tertio dcnique, quod in particu- Iari certo impetraturus sit quod postulat. Fateor autem quod prima, & secunda species confidentiae comitari debeat nostras Orationes, non autem tertia , quia nulli constare potest absque speciali revelatione, quod omnes ad rite orandum desideratas conditiones adhibuerit.
Objiciunt denique illud Hebreorum I O. Habentes fiduciam in sanguine Cbristi , accedamus cum vero rarae in plenitudine fisi .
Et cly. II. Fides definitur rerum sperandarum substantia: quibus significari videtur , quod fides est expectatio certa promisi misericordiae Dei. Respondeo , in priori textu Apostolum non agere de fide requisita ad primam justificationem, sed de augmento gratiae, dclustitiae : nam ad eiusmodi astensum , ad quem eo hortatur, postulat praemitti emendationem a peccatis, &demsitionem pravae conscientiae: ait enim: Aseersi corda a ,, conscientia mala, Ac abluti corpus diua is
munda, teneamus spei nostrae consessi ,, nem indeclinabilem t igitur textus ille is haereticorum dogmati nullatenus favet.
Ad secundum textum dico, Apostolum illis verbis solum significare , quod fides
sit fundamentum eorum omnium , quae nobis speranda sunt. Hanc autem fidem pertinere ad intellectum, ibidem indicat, dicit enim quod illa est argumentum non apparentium : argumentum autem, & convictio pertinent ad intellectum, de caetera quae habet in isto capite idipsum indicant: salsum est igitur fidem ibi tignificare certam expectationem promissae misericordiae Dei ad remissionem peccatorum.
Acin fidei praerequisitus adhin aliovem,
quem praebet intesimus rebus Abi propositis ,
Probatur prima Rars; nempe quod fides conserens ad justificationem non sit notitia persecta, variis Scripturae textibus. Primo quidem ex illo Rom.8. ubi ait Apostolus quod Abraham eredidit in spem e trajem : modus enim hic loquendi significae obscurum, di inevidentem sui me actum fidei Abrahae, quo credidit Deo dicenti ipsum
jam aetate provectum fore Patrem multarum gentium et adeoque fides illa quae ad Abrahae austificationem contulit, non suiti persecta notitia, seu intelligentia. Item ex illo a. ad Corintla. r. in captivi tatem reddentes omnem intellectum in obsi
quium fiet, O, in promptu babentes ulcisci
omnem inobedientiam cum impleta furit vestra obedientia . Si autem fides iustificans impetraret perfectam notitiam, leuintelligentiam , non opus esset redigere intelle-etum in captivitatem, ut quis crederet re bus propositis: intellectus namque res evidentes facile , & absque ulla captivitave deprehendit, & eis assentitur. Denique, ex illo Hebraeorum II. ubi fides dicitur argumentum non appareηtium , id est, quae nec sensu percipiuntur, nec Vi, de esticacia rationum cc noscuntur , qua particula Apostolus denotat formale obiectum fidei esse testificationem quanda mota
240쪽
Τracl. III. Disp. III. Art. I. Quaest. II.
scuram , secundum quam materiale objectum fidei non mani statur. . His arar quod nullus viatorum habuerit umquam evidentem intelligentiam, &persectam notitiam musteriorum fidei nostrae, maximc Trinitatis, & Incarnationis
nisi fortὰ aliquo speciali Dei privilegio
haec evidens crenitio eximiis viris fuerit
Probatur steunda pars: nempe quod fides conserens ad justificationem non sit etiam notitia imperfectas sed simplex assensus re bus propositis . Probatur , inquam , illis Scripturae S. textibus, in quibus fides distinguitura qualicumque notitia, & intelligentia mysteriorum. Sic Isaiae 7. si non erevideritis, non intellaetis. Quibus verbis significatur assensum fidei praerequiri ad obtinendam notitiam cred cndorum . Sic pariter Ioan. cap. ao. Christus Dominus loquens de accessu ad iustificationem, ad quam vita aeterna sequatur, pronunciat illos beatos, qui non viderunt, & crediderunt, id est, qui non propter aliquas rationes, & argumenta, quibus aliqua veritas manifestatur, sed ex Ooedientia prompta voluntatis praebent indubitatum, & firmum aliensum rebus a Deo revelatis, & ad credendum propositis. Sic tandem i. ad Corinth. I 3. Si babuero om-xem propiatiam, O, πσverim masteria omnia ,
o, ρ babuero omnem fidem , Quibus verbis Apostolus distinguit donum tam sapientiae, quam scientiae, per quod habemus intelligentein veritatem ab ipsa fide divina, per quam credimus ipsis veritatibus, non propter earum evidentiam, sed dumtaxat propter authoritatem, de veritatem revelantis. Probatur etiam authoritate sanetorum Patrum, maxime vero S. Augustini traelatu 27.
in Joan. ubi docet intelligentiam mysteri xum elle praeviam fidei. Cui sublati bit S. prosper lib. . de Vita Contemplativa cap. I9. ubi exponens, & referens supra dictaver- ,, ba Isaiae ait. Datur intelligi, quod non ,, fides ex intellectu , sed ex fide intelle- ,, eius existat; nec qui intelligit credat , is sed qui credit, intelligat. Adstipulatur etiam ratio Theologica .
Primo namque cxperientia constat multos
rusticos firmo , & indubitato assei su credere niysteria fidei nostrae, quae tamen nCleviter quidem penetrant; in ipsis autem negare beneficium iustificationis propter dese
xime vero S. August. tractatu qo. in Ioann ubi docet idiotas risere coelum. Unde lib contra Epistolam Fundamenti cap.q. ait Turbam non intelligendi virearitas , sed re
dendi simplicius tuti am Deit. Deinde , In eo non consistit fidei actus, quo posito non ponitur fides, & quo sublato illa non minus existit: atqui posita n litia imperfecti mysteriorum, aliquando non
ponitur fides: quia potest eme in infidelibus
notitia quaedam, & apprehensio mysteri rum fidei, ea autem sublata, non mimis ali. quando fides existit; plures namque sunt idiotae, ut mox diximus, qui nullatenus penetrant musteria fidei, quae tamen firmiter credunt suomittendo suum sensum. Hinc S. Αugustinus trach. . in Ioan . suis est fides, nocredere quod non vides 8 Et Sermonetq9. de Tempore: CG rea quia voceris fidelis, non rationatis. Et Epist. Ioa. Si propter eos solos Cissus natus est, qui edita intingentia pol
Denique, Si fides nihil aliut ess t, quam
ipsa mysteriorum penetratio,sequeretur quod eo major esset musteriorum notitia quo praestantior est fides, sed salsum consequens; nam Christus Dominus in Evangelio plurimorum fidem celebrat, qui nullam tamen E angelii, nec contentorum in illo musteriorum notitiam fuerant adepti. Talis fuit mulier c hananca cui Christus: O mulier magna est fides tua: talis est Centurio, de quo ait Non inveni t Iam fidem in Israel. Ob istant haeretici. illorum est habenda notitia, quorum est ratio reddenda; sed fideles quique tenentur proferre rationem fidei, seu eorum quae credunt omni poscenti; iuxta
illud i. Petri 3. Parati semper ad satisfactionem omni senti vos rationem M ea quae
in vobis es spe, fide. Igitur singuli veri
fideles tenentur scire mysteria.
Resm eo primo, in praefato textu secun diim editionem Uulgatam, &Graecam non fieti mentionem ibi, sed tantum spei Christianae , de qua sola etiam disserit S. Petrus, ibi cnim agit de patientia , quam Christiani habere debent in tot randis tribulati nibus, quae ipsis propter fidem Christianam inseruntur. Pitus cnim dixerat: Si quid , , patimini propter austitiam, beati: timo- is
Iem autem corum ne timueritis, δέ non is
conturbemini , D iminum autem Chri- is 1lum sanctificate in cordibus qcstris pa- , , rati ad saki4factionem, a