장음표시 사용
241쪽
De Dispositione ad Gratiam sanctiste. 23
Res ΜηMραηA: Fideles quidem teneriicognitionc, quae supponit asycnsum verae ad notitiam mystcriorum, non tamen e ifidei: Ita ut illa particula, cumstant,dcm modo: lassicit enim plerisque haberes net, ac credant fide divina: nam quod ibi simplicem notitiam praecipuorum fidei my- exprimit Christus Dominus per verbum co-
steriorum, quae explicite credere tenentur,ignoscant, paulo post explicat per verbum chim enim ex Apostolo I. ad Corinth. credere: Sic Patri loquens de luis Ap is cap. I 2. non omnes in Ecclesia sint Desti istolis, Et cognoverunt vere, quia a te is
res, sintque gratiarum divisiones, & aliis exivi, & crediderunt quia me misitu. detur sermo lapientiae , aliis sermo scientiae, non omnes christiani tenentur habere CONCLUSIO TERTIA. intelligentiam mysteriorum nostrae. fidei :itaui possint contradicentes arguere , hoc Ctus spei, D, Haritatis κω se babent enim Apostolus ad Iitum cap. 7. dumta- concomitamer ad iustificatu rem, sed re-xat postulat ab Episcopo. vera sunt di posuisetes, setit is ipsa Dei. Haec
Objicit iseeunia : Postumus tam sim id aliis veritas patet ex Concilio Trid. st J.6. Cap. 6. intimare, & ore confiteri, quod novimus, ubi inter dispositiones ad gratiam sanctifican- quia oris confestio procedit ex notitia confi- tem, non soli im fidem, scd etiam recenset tentis: atqui Christianus quilibet tenetur timorem: Itio, inquit, utiliter concutiuntlirconfiteri claristum Dominum, Ze ejus pro- ad eooderandam Dei misericordiam se commissiones: lux in illud ad Rom. o. si confi- vertendo in spem eriguntur, i . . teris in ore tuo Dominum nostrumIesum brL Probatur ex Scriptura sacra, in qua non flum, eerde tuo credideras quὀd Deus illumssolum actibus fidei, sed etiam spei, &chas citavit a mortuis, salvus eris; corde enim ritatis , ac timoris attribuitur pastificatio . creditur ad Justitiam , ore autem onfesso sit Sic Ecclesiastici i. Timor Domini expellit ρω- ad salutem . Ergo quilibet fidelis tenetur earum. i. Joan. g. stii xon diagit, manet is
habere notitiam mysteriorum . morte. Actoruris 3. Paenitemini, is, conver-
ροηδεο, quod ut Christiani profitean- timini ut deleantur peccata vestra, Prie. Quitur sidem, sussicit quod per generales qua Gybus liquet salsum csse, quod obtruduntdam rationes respondere pomini infidelibusxhaeretici, Scripturam solius fidei mentio interrogantibus, fidem Christianam csse ve- nem sacere , quando sermo est de justiti-ram, omniaque illius mysteria esse certissi- catione, & remissione peccatorum. maue tum quia sint praenuntiata antequam Dices primὸ: Scriptura sacra solam fidem existerent, maximc quae concernunt, & ω- requirit ad justificationem : ergo caeteraequuntur ad Christi Domini Incarnationem. l dispositiones supci fluunt. Iri obatur ex illo Tum quod a Christo Domino, & Apolloli, Luc.8. Crede tantum, is, salva eri . evulgata , innumeris confirmata fuere mi- Nego antecedens: Et ad probationem dico, raculis, & per varias persecutiones ad nos ibi non esse sermonem de iustiscatione, χἀ usque propagata: quae quidem cognitio lon- de suscitatione puellae mortuae; quod bene-
γ inferior est ea notitia, & intelligentia Acium Christus parenti concessit, & fidu-vcritatum Evangelii, quam in ipsis nomi- ciae quam habebat in ipsius bonitate, denibus justificandis haeretici praerequirunt. clementia ad suscitandam puellam mor Obsciunt tertiὀ: Finis, de eflectus iustis- tuam. cationis, nempe vita aeterna, non datur nisi Dices Iecunia; Ex Scriptura sacra a dispo- iis, qui cognoscunt verum Deum, &Jesum sitionibus justificationis excluduntur opera . Chri lium; juxta illud Joan. 17. Haec est au- Sic Rom.6. Iustificati gratis per gratissmi in1.tem Uita aeterna, ut cognoscant te solum Deum Et infra . Arbitramur bominem lastificari preverum, on quem misset IesbmCbristum. Sed fidem. De operibus legis . Et cap. sequenti: haec notitia non potest haberi sine pene- si Abraham ex operibus 1νstificatus est, babet tratione mysteriorum I rinitatis, & incar-igloriam, sed non apud Dram . Et Ephesis nationis 3 iῖitur illa piae requiritur ad ve- rum 2. Gratis salvati sis per fidem , is ram fidem iustificantem . non ex operibus , ne quis glorietur : ergo ex Nego minorem: id enim non intendit S. Apostolo opera timoris, spei & dilecti Joannes, nec particula illa, crem,irant, sup- nis, poenitentiae , Sc. excluduntur a dis. ponit pro intelligentia, & penetratione dia positionibus requisitis ad iustificationem ,
vinae Trinitatis, Oe Incarnationis: sed pro ad eamque sola fides confert.
242쪽
Traist. III. Disip. III. Art. I. Quaest. III
Respondra duplicia esse opera: Alia quae
praecedunt fidem , alia quae sequuntur :miora excludit Avostolus, non vero pinileriqra, cujusmodi sunt actus svei, dilectionis, & poenitentiae, qui fundantur in fide . Hanc vero tesse mentem Apostoli constat , ciuia vult ostendere nec Judaeos ex nuda observatione legis Mosaicae, nec
Gentiles per bona opera ante Christi fidem susceptanti de facto iustitiam a Deo consequi potuisse; sed ex fide in Christum, quae est initium salutis, & justificationis , quaeque non Matur ex operibus praecedentibus, sed est donum Dei: quapropter merito dicit Apostolus nos gratis juvificari, quia fides, quae est primaria, & fundamentum dispositionum ad justificationem, gratis datur. Dices tertar Aperte Scriptura testatur nos iustificari per solam fidem: ergo caeterae dispositiones ad justificationem superfluunt . Probatur antecedens ex illo Actorum I s. In Me -ηis , qui eredis, iustifieatur . Et Rom. II. Omnis qui eredit in illum mn -- detur. Et c.q. Credenti in eum, qui iu-
dieat impium, reputatur fides fis ad iustritiam se Mem propositum vasiae Dei: Igitur
sola fides confert ad justificationem. N Uequentiam : Nam per fidem in locis citatis, non intelligitur fides nuda , sed cum caeteris actibus adjunctis , qui aliunde necessarii esse intelliguntur. Nam
S.Iacobus cap.2. aperte docet quoniam ex operibus iustificatur ho , & non ex fide tantilm. Nec reponas cum haereticis, actus
quidem illos conferre ad justificationem , sed dumtaxat virtute fidei. Nam contra :potius fides justificat in virtute charitatis, iuxta illud ad Galatas 3. In Cbrim Iesu neque eis meisio aliqvid valet , neque praeputium, sita fides, quae per dilectionem oper rer . Unde S. Augustin. lib. I. de Trinit. capite I 8. addit : Ipsam fidem non facit utilcm nisi charitas: sine charitate quippe fides potest quidem esse, sed non prodesse. Idcirco autem saepius fit mentio fidei ,
quam aliorum actuum , quia ut observat Concit. Trident. sesso. cap. 8. Fides es bu-marae salutis initium, is amentum, ἐθη ν
dis omnis iustificationii , Me qua impossibiles pluere Im , O3 ad Niorum ejus conso
Dices denique : Plurimi ex M. Patribus absolute pronuntiant, quod sola fides justificat . Ita namque docent Origenes in cap.3. ad Rom. Hilarius 8. in Matthaeum. Aug. in Psalmum 88. & Bernardus Epist.77. igitur ita credendum est. Respondeo sanctos Patres nomine fidei non intelligere fidem solitariam , & distinctam a caeteris actibus intellectus , & voluntatis, sed fidem charitate formatam, & -- teris actibus intellectus, & voluntatis illustratam, ut jam pluries diximus.
ex parte via talis ad Just rationem. Concilium Tridentinum sessi. 6. cap. s. praeter fidem enumerat s. alias di Deostitiones ad justificationem , quae Omnes fiunt per actus voluntatis; sumque Privi timor clivinae justitiae 3 secunia , 'es veniae ex divina misericordia ; Terisi , inchoata Dei dilectici ta uam omnis rustitiae sontis : sumo , odium , & detestatio peccati s suisτὸ deni ue , propositum susci piendi baptismi , si justificandus nonis dum sit baptiZatus , vel agendae poenitentiae i & suscipiendae sacramentalis absolutionis, ac novae vitae instaurandae, si vost baptismum in peccatum fuerit Iapsus . Verba Concilii sunt haec : DMn peccatorerbe eoo intellirantes , is disime iustitiae timore
quo utiliter eoneutiuntur ad considerandam Dei misericordiam se emvertendo in Dem eriaruntur , faenus Deum sibi propter circlum propitium fore ι illumque tamquam omnis 1astitiae fontem diligere incipiunt ό ac propterea moratur adversus peccata ere aum aliquis , O, det tisum , boc pre eam paenitentiam quam ante baptismum agi νον- ut i denique dum proponunt suscipere baptismum , ineboare notam vitam , O, servare
Quoniam autem non est praesentis Instituti de his quinque virtutibus prosunde disputare , sed dumtaxat discutere ac re in
solvere an , & qualiter sint dispositiones ad justificationem , hinc Pauca de his quinque dispositionibus sigillatim propo
sualiter timis Hvinae Iustitis Iu disinfitis asiustificationem.
Concilium Tridentinum verbis supra
scriptis duo de timore statuit. Aherum cst, quod intelligamus nor esse peccatores I
243쪽
De dispositione ad Gratiam 1anctifie
alterum vero 'quod divinae justitiae timore
utiliter peccatores concutiantur. Primum
nullam dissicultatem inseri , soli namque peccatores divinam justitiam debent pertimescere , quia justi quamdiu tales remanent , non habent quo Deum vindicem pertimescant iuxta illud innesis 18. Num-
auid perdes iustum eum impio λ Absit a te ut Daηc rem facias , in occidas linum eum impio, fiatque usus Acut impius , non est Metuum qui iudicas remnem terram . Posterius autem controvertitur inter Luthcranos, di Otholicos: nam Lutherus, ut constat ex Bulla Leonis decimi damnantis ejus errores, docuit timorem quo quis Deum vindicem timet, esse peccatum, & peccatores pejores lacere: quam utique assertionem ut
saereticam damnat ConciliumTrident. Canone 8. his verbis : Si quis dixerit gehennae metum , per quem ad misericordiam Dei de pereatis dolendo emfugimus , vel a pereato abstinemus, peccatum esse , aut peccatores pejores facere, anathema fit. Assertio itaque Catholica est, timorem iIIum Dei vindicis esse saluti serum, quod uti- qu e probatur variis Scripturae textibus. Proverb. Iq. Timor Domini fns vitae. Ecclesia. stici 1. Timor Domini expellit peccatum ,
qui me timore est non iusti abitur. Isaiae etc.
iuxta interpretationem 7o. Intereretum :A timore tuo coηcepimus, is peperimus sipi ritum salutis. Hinc viri quique salutis animarum Eelantissimi, peccatores hortati sunt
ad poenitentiam comminatione poenarum.
Sic Moyses Deuteronomii to. filios Israel
ad poenitentiam provocat aperiendo varias plagas, quibus Deus criminum vindex eorum peccata debebat mulctare , ni respiscerent. Sic lib. I. Regum cap. a. hortatur Nathan Davidem ad poenitentiam comminatione ingentium calamitatum . Sic S.
Joannes Baptista Pharisaeos, & Sadducoeos
venientes ad baptismum suum compellabat his verbis: Progenies viperarum , quis ae-mminavit visis figere a ventura ira p Facite ergo fuctus dignos paenitentiae iam enim securis ad radicem posita es ; omnis erre arbor quae non facit Ductum bonum , escindetur , O, in ignem mittetur . Sic Cnristus Dominus, Luc. I a. ait : Ostendam vobis quem Timeatis , Timete eum qui postquam euiderit babet potestatem mistere in gelamnam : Et cap. I a. Nisi poenitentiam egeritis, omnes Amul peribitis. Eamdem veritatem constanter docent M.
Frasn me . Tom. IX. Patres, in primis vero S. Cyprianus, qui
lib. ad Quirinum cap. I. ait, timorem esse
fundamentum , & firmamentum spei , Ac fidei. Cui caeteri Patres subscribunt , ut alias abunde docuimus: maxime vero S. Augustinus, qui pluribi hunc timorem commendat 3 praecipue vero Epist. Iao. ubi ait: Praemissus timor in eis nostrum , pellit indoconsuetudinem magorum operum , O, se atebaritati locum qua tamquam do ηa veniente
ut sitis infideat abscedit. Tractatu in Epist iam I. S. Ioannis , ubi postquam docuit haec Apostoli verba: Timor non est in Garitate , non esse intelligenda de charitate inchoata, sed de ea, de qua statim locutus est Apostolus , Perfecta ebaritas foras mittit timorem . subiicit: Ergo, incipiat tiamor , quia initium sapientiae timor Domini . Timor quasi locum praeparat charitatio cum
autem carpers charitas habitare , pellitur timor, qui ei praeparavit locum: quantum enim
illa erescit, tantum iste durestit: ων quam tum illa fit interiis , totum timor pellitur
ebaritas , maior timor; β autem ntillus est timor , non est quo inιret rearisas , Acut videmus per sciam intriauei linum , quando aliquid fuitur , feta prius intrat; sea nisi exeat non succedit linum ; M timor primo occupat
mentem; non autem ibi remanet ι-- , quia ideo intravit, ut introduceret Maritatem. Lib.
de catechir. Rudibus, cap. s. De ipsa etiam severitate Dei, qua tarda mortalium salubem rimo timore quatiuntur , ebaνitas aedificandas. Et postea. Rari ὸ quippe accidit, imo
vero uisquam , ut quisquam Wniat volens
feri Chistianus, qui non fit aliqva timore perine us. Et Enarr. in Psal. 2T. Me timor nondum eastus praesentiam Domini, poenas
timet: timere faeis quidquid boni facit , non timore amittendi bonum illud , sed patiendi illud malum non timet ne perdat a Axus puleberrimi θου, sed timet ne mittatur ingebennam : Mηus est iste timor, utilis est . idem habent sanctus Prosper, lib. de vocatione Gentium , cap. 27. Se Isidorus da summo bono cap. 8. Advertendum nihilominus hunc tim rem non esse absolute necessarium ad justificationem; potest enim quis justificari sine timore illo servili, licet justificari nequeat sine timore filiali, qui coincidit cum dilectione Dei: est tamen ad eam valde utilis; nam homo agnoscendo se peccatorem, de Deum justum Iudicem, implicite Deum me
244쪽
233 Tract. III. Disp. III. ArzΙ. Quaest. III.
ruit, vel formaliter : quo metu fit ut diavinam misericordiam exoret , Sc gratiam qua vitam innovare, & ad meliorem frugem sese recipere possit iras . Omnis aispositio ad justificati nem debet esse moraliter bona: sed timor ille servilis non est talis: igitur timor ille non est utilis ad justificationem. Distinguo minorem. Timor servilis, qua servilis est , dumtaxat , seu quo cavetur
peccatum tantum propter metum poenae 3 Ita quod si non esset pinna infligenda , Peccatum non caveretur , nec Deus ullo honore aut cultu haberetur, concedo: timor servilis, qua timor est simpliciter , nego. Duo igitur sunt in timore, nempe timor, & servilitas: timor quidem bonus est, servilitas vero potest este malaue nam bonum est timere gehennam, quia gehenna malum est, bonum autem est fugere malum; sed malum est illam timere cum exclusione amoris iustitiae. Hi ne facile conciliantur sententiae S. Augustini de timore servi li, quae vidcntur invicem pugnare; nam dicit interdum tim rem servilem eme bonum, salubrem, utilem, initium converse nis, & necessarium ad illam 3 aliquando autem videtur eundem timorem damnare , ut cum ait Epist. I M. tiamtre putat victorem esse peccati, qui poena timore nis peccaι , quia et 1 - ιmpletur Dris nusium malae eviditatis : ipsa tamen rupistitas intus est bustis : O, quis coram Deo innocens invenit- , qui vult feri quod miatur, si substrabat quia timetuis ρ ae per Me in ipsa voluntate reus est , qui vult
facere quia non licet fieri: sed ideo non fuit ipse , quia i uia Mn potest feri quoa ime desidera si is me poena patrari . Quoel
brevius declarat libro a. ad Boni f. cap.9. Iaando timore parηae non amore i sitiae fibonum, nondum bene si bonum , nee fit in Me quod feri videtur in opere ι quando ma let bomo non farere si pol in pune . Missas facio similes alias sententias, quibus S. Au rustinus deprimere videtur timorem scryi- Iem, non limpliciter quod servilis sit, sed quando accidit quod timor ille dumtaxat
revocat a peccato propter solum gehennae metum; ita quod peccatum non caveretur si talis gehennae metus non adesset, ctiamsi
aliunde Deus illud prohibeat , quatenus suae majestatis divinae ostensivum est.
saliter spes veniae sit dispositio adio rationem. Constat ex Scriptura sacra spem ad justimcationem disponere: Sic Psal. 35. Eruet eos a peccatoribus, em salvabit eos, quia speraverunt in eo . Proverb. 28. sui sperat in Domino salvabisuis. Hinc Christus Dominus peccatores Depius ad spem , & fiduciam hortabatur, tamquam ad dispositionemn cessario praerequisitam ad gratiam : Sic Matth.9. Consula Fili, remittuntur tibi peceata tua. Unde Apostolus Rom. 8. est . vesalvi facti sumus. Ratio est quia inim justificatio non sit opus humanum, a Deo est expectandum: ergo non potest homo firmiter conari ad remissionem peccatorum obtinendam , nisi firmiter speret se illam esse obtenturum. Itaque quamvis obj mspei sit Iatum, tamen in negotio justificationis solum respicit veniam peccatorum, de gratiam per merita Christi ad agendum poenitentiam. Petes. an spes sit simpliciter necessaria ad justiticationem. Ulamo et tum ex praefatis Scripturae textibus, quibus constat homines spe salvari, &sanctificari: Tum quia Concilium Trident. sesso. Canone 3. hanc veritatem insinuat definiendo non posse hominem sine Spiritus sancti inspiratione, credere, sperare, diligere aut poenitere sicut oportet ut ei justificationis gratia conseratur: ubi paris nece L statis judicat esse actum spei ad justificationem ac actum fidei, & charitatis, quos absolute necessarios esse nemo dubitat: I um denique, quia sessi. Iq. cap. . contritionem quae quovis tempore ad impetrandam veniam peccatorum necessaria fuit, dicit includere fiduciam: divinae misericordiae, quae fiducia certissime est actus spei. Hinc sanctus Ambrosius lib. I. de poenitentia cap. I. Nemo potest agere poenitentiam nisi qui speraverit indulgentiam.
Concilium de dilectione Dei ad iustis
cationem necessaria, tria docet: Primum est, quod luctificandi, Deum diligere incipiunt. secundum, quod illum incipiunt diligere tamquam omnis justitiae sontem . Tertium denique , quod propterea moven-
245쪽
De dispositione ad Gratiam sanctific. 239
tur adversus peccata per odium aliquod , de detestationem. Ubi observandum est primo per has voces diligere incipiuηι , Concilium significare dileetionem Dei inchoatam , abstrahendo a dilectione persecta , vel imperseeta , quia extra sacramentum dilectio inchoata imperfecta non sumceret; in sacramento vero dilectio inchoata perfecta non est absolute necessaria. Concilium autem loquitur de inchoata dilectione Dei , abstrahendo a justificatione quae sit in sacramento , vel extra sacra
Observandam secunia, illam Dei dilectionem, esse vel amorem amicitiae, vel concupiscentiae . Amorem quidem amicitiae extra cicramentum, concupiscentiae vero vel attritionis, cum sacramento. Vertim nam inque est, quod extra sacramentum amor perfectae amicitiae actualis desideretur tamquam dispositio ad justificationem : nam Concilium Trident. sesLIq. cap. q. lmuendo de contritione quae est amor amicitiae,
ait: Fuit autem quin is tempore ad impetramdam veniam pereatorum bie contrit is m
rus necessarius, i , in bomine m y baptismum D O , ita demum praeparat ad remissionem pereatorum, si eum Muria divinae mierisor-HAE , voto erasanati reliqua coniunctus fit quae ad ritὸ Iuscipiendum me sacramentum requiruntur . Ubi sermo est de contritione persecta, nam haec sola omni tempore necessaria fuit ad justificationem, quippe attritio seu contritio imperfecta non fuit sufficiens , nec proinde necessaria omni
tempore ad veniam peccatorum obtinendam; Tum quia idem Concilium sessione 6. Canon. 3. ait , motum charitatis debere esse ex gratia Dei: ergo motus charitatis
Theologicae sicut motus fidei i &spei, est dispositio ad gratiam justificationis . Tum denique quia idem Concilium ibidem cap. s.
declarans dilectionem necessariam esse ad gratiam sanctificantem, utitur ad hanc veritatem instinuandam his Zachariae verbis, Convertimini ad me , on ego convertar ad vos: sed inus extra sacramentum non COnvertitur nisi ad eum qui habet persectam contritionem 3 verba enim illa dicta sunt ad homines eo tempore quo attritio cum sacramento non erat sufficiens conditio ad Iustificationem, quia nedum instituta erant
suae Paenitentia dUmnat ad iusti eatiorem. DG circa hanc dispositionem docet Conis
cilium: Primum quidem poenitentiam esse odium, & detestationem peccatorum propter Deum, quod utique definit adversus Lutherum asserentem poenitentiam nihil aliud esse , quam novam vitam 3 alterum autem, quod haec poenitentia sit agenda ab Infideli antequam accedat ad baptismum , juxta illud Actorum et . Paenitentiam agite , Ρ, bapti etetur unusquisive vestrum in nomino
Iesu Cisisti in remissonem peccatorum vestrorum , is aeripietis donum spiritus sancti . Quod autem haec poenitentia necessario praecedere debeat justificationem ordinaridimu endo, colligitur ex Scriptura sacra . Sic Jeremiae I 8. si paenitentiam egerit gens illa a malo suo , quod locutus sum adversuream, agam is, ero parηitentiam super malo, quod cogitavi ut sacerem et . EZechielis I 8. Cum averterit se impius ab impietate sua , ipse animam suam vivificabit. Ecclesiastici et .
M paenitentiam non inrimus , inridemus in manus Dei. Luc. I 3. Si paenitentiam non babueritis, omnes ut peribiti t. Dixi ordinaris, potest enim fieri in aliquo casu, v. g. quando quis rapitur ad martyrium , &memoriae non occurrunt peccata , quod sola expressa dilectione Dei sine contritio- ne formali, sed solum virtuali justificabitur. Nam potest tune cogitare de divina bonitate, &eam diligere, &tunc expresic non poenitet de peccatis , quia memoriae non occurrunt, ut diximus: ergo justificabitur iste sine expressa contritione : patet, nam Deus diligentes ipsum diligit. De his plura in disputatione de Ctaritate. Iaaliter propositum fuseipiendi sacramenta
baptismi , On paenitentiae , iurae emendanaia ae observandorum praeceptorum , At necessarium ad justificationis.
larium quidem primo respectu baptismi , quia nisi quis renatus fuerit ex aqua, dc Spiritu sancto, non intrabit in
regnum coelorum. Fecundo respectu Sacramenta pinnitentiae , quia eadem est ratio poenitentiae pro baptiZatis peccatoribus , quae baptismi pro infidelibus : sed propositum suscipiendi baptismatis necessarium est infidelibus ut iustificentur: ergo, &c. similiter respectu novae vitae, & mandato
246쪽
rum observationis; iuxta illud Ezechielis I 8. Sa impius egerit paenisentiam ab omnibus te catis suis , quae operatus est , O, eustoaurit omnia praee ta mea,-feerit iudieium iustitiam, vita vivet, non morietur. Quae verba non aliud significant, quam propinsitum emcax servandi mandata , & obscT-vationes eorum , ad quae tenetur impius clim poenitentiam agit, nec-non & observationem legum , & praeceptorum , quae praescribuntur ad justitiam acquirendam , vel servandam. Hoc autem propositum non debet semper esse explicitum , & expressum, se i suffcit ut aliquando sit virtuale, ct implicitum: puta dum quis elicit actum amoris Dei super omnia, per quem formaliter & proxime disponitur ad iustificationem: in eo namque actu selium virtualiter continetur propositum suscipiendi Sacramenti baptilmi aut poenitentiae , nec non & servandorum Dei mandatorum ,& cavendi omnia ea, quae Deo displicere possunP.
Petes , an ad positionem dispositionum illarum semper sequatur gratia sanctifi
Respondea dispositiones assignatas esse in duplici differentia respectu gratiae sanctificantis: quaedam enim sunt remotae, ut
fides , spes, timor ι quaedam proximae de ultimae, ut actus poenitentiae. & dilecti nis Dei persectae: De remotis non est dinsicultas, clarum est enim, quod ad positionem illarum dispostionum gratia sanctificans non sequatur. Unde
R ροηδεο seeundo , quod ad positionem proximae de ultimae dispolitionis probabilest gratiam salictificantem insundi , tum quia Concilium Trid. ubi laudato cap. 6. explicuit praeparationes ad justificationem, is caput sinuens ita incipit , Hanc dispo- is sitionem, seu praeparationem justificatiose ipsa consequitur , &c. quo loquendi modo significare videtur statim gratiam sanctificantem infundi . Tum quia eadem videtur esse ratio de formis supernaturalibus, ac de naturalibus: sed sormae naturales inducuntur in subjectum statim ac posita est ultima dimositio: igitur idem dicendum de gratia sanctificante, quae est forma supernaturalis. Petes a. utri im praedictae dispositiones debeant esse actu, dum adultus justificatur.
R spondeo primὸ, quod quando peccator justificat tu extra tiaramentum, disposui O-
nes ultimae debeant esse simul , seu in eo dem instanti, quo gratia infunditur, quia dum se justificatur homo, nulla ratio a sit gnari potest , quare, posita ultima dispositione, gratia non infunderetur; quippe , ut mox diximus, eodem modo servata pro portione ratiocinandum est de dispositionibus ad formas supernaturales ac ad naturales I sed formae naturales introducuntur eodem instanti, quo est ultima dispositio ad illas; alioqui per aliquod instans subjectum existeret sine forma ; squidem ultima dispqsitio , v. g. summus calor adsormam ignis est incompatibilis cum summo frigore, quod est conservativum sormae aquae; & subinde posito summo calore necessum est perire formam aquae, & consequenter inducit formam ignis, alias subjectum nullam haberet formam substantialem : igitur pari ratione , posita dispositione ultima ad gratiam sanctificantem , congruum est illam infundi. Respondeo secundo , quod cum justificatur adultus per realem susceptionem Sacramenti , non est necesse ut dispositiones sint actu in eodem instanti, quo insunditur gratia, sed satis est quod praecesserint, & virtualiter
perseverent; quoci utique probatur. Virtu
lis motus liberi arbitrii est suffciens ad justiuficationem, quaesit per realem susceptionem sacramenti : igitur si homo justificandus
paulo ante sus tum Sacramentum , elicuerit praefatos actus dispositionum, nec eos revocaverit, sussicienter erit praeparatus ad suscipiendum effectum sacramenti , nempe gratiam sanctificantem . Probatur antecedens; Ille motus lassiciens est ad justificationem, qui ex natura sua sussicit ad peccatum , & per quem homo intelligitur velle aliquid more humano, non enim plus libertatis requiritur, ut justificetur homo, quam ut peccet: sed per motum voluntatis virtua lem homo intelligitur velle aliquid modo humano , & actualiter peccare per talem volitionem virtualem, si prilis egerit aliquid ex quo peccatum infalliolliter, & necessario sequitur : igitur motus ille virtualis erit sumetens ad justificationem . Deiνῶ, Potest homo, dum sacramentum recipit , distralii inculpabiliter , & quasi
naturaliter; non apparet autem ratio, quare sacramentum tunc non haberet effectum; quippe recipiens nullum ponit obicem . constat autem ex Conc. J I id. sess. s. can. s. sacramenta conferre gratiam non ponent.
247쪽
De Dispositione ad Gratiam satusti se
hus obicem: igitur ille gratiam sanctifica
Denique, Si necessum esset, quod dispo-stiones illis actu existerent, & perseverarent dum infunditur gratia , 1equeretur quod ubi formatus suit actus illarum dispositionum , si aliqua superveniret distractio, quantumlibet levis , soret peccatum mortale ue nihil enim impedit esectum sacramenti, qui est gratia sanctificans, nisi
peccatum mortale I siquidem illa gratia compatitur cum peccato veniali : at hoc asD-rere nimis durum esset, & sacramentorum frequentationi contrarium; sequeretur enim omnes fere homines anxios fore, dum ad sacramentum accederent, an illud rite suscepissent; cum facillimum sit aliquam evagationem mentis supervenire in receptione sacramenti, in eaque veI avertenda , vel repellenda tantum dii igentile, quantum necesse esset, non adhibere. 1firmatur instiner ex communi sententia Theologorum cocentium, quod si quis adultus rationis compos sacramentum Baptismi petierit, &ante illius susceptionem
inciderit in amentiam , nec constet eum talem voluntatem revocasse , tunc ipsi d
here Baptismum ministrari , licet nullam actualem dispositionem habeat, sed dumtaxat praesumatur habere virtualem, sicut etiam frequenter ministratur Sacramentum extremae unctionis iis, qui vix illum rationis usum habere videntur.
Dices. Deus neminem justificat, nisi juxta conditionem suae naturae: at conditio limminis utentis ratione , cst ut homo a tu concurrat ad sui justificationem per motum
sui liberi arbiti ii : igitur dispolitiones ad gratiam justificantem debent esse eodem instanti, quo homo justificatur.
Di inutio minorem: Conditio hominis utentis ratione est, ut concurrat ad sui justificationem , per actum , vel qui sit eodem instanti, vel qui praecesserit, & virtualiter adhuc perseveret, concedo: quia sit actualiter dum gratia illa infunditur, nego, quia
homo centetur concurrere ad effectum modo suo naturali, quando concurrit ad actum praecedentem non revocatum, & virtualiter
adhuc perseverantem, ut dictum est. Dices secundo: Dum homo justificatur extra sacramentum , necessum est quod dispositio ultima sit actu , dum infunditur gratia : ergo idem dicendum est dum ju-ilificatur per sacramenti susceptionem. .. Hospn DdM. Tom. IX.
tis conse . & ratio disparitatis est, quod
non appareat cur gratia sanctificans potius infunderetur post positionem ultimae dispositionis, dum extra sacramentum homo justificatur, quam quod insundatur cum il-Ia : tunc enim nihil aliud intervenit: at vero in sacramento post ultimam dispoiationem solum virtualiter perseverantem supcrvenit Recunditas sacramenti producentis moraliter gratiam ex opere operato rigitur non est eadem ratio.
Petes denique, an actus ad justificationem dispositivi debeant este supernaturales, nec. non procedere essicienter ab ipso habitu gratiae sanctificantis. Respondeo primo, omnes &singulos actus dispotiitivos ad justificationem de re esse supernaturales , & ex supernaturali gratia elicitos, quod utique facile collisitur ex Concilio Tridentino sesso. can. 3. ubi sic habetur: si quis dixerit me praeveniente spiriatus μηθi is ratione, atque Hus ad istorio Minminem credere, sperare Hligere, aut poenitere
posse . sicut oportet , ut ei sistificationis gratia
conferatur , anathema sit. D si haec verba . sine praeveniente Spiritus sandii inspirati ne, atque ejus adiutorio , & sicut oportet , declarant illos actus dispolitivos procedere dchere ex supernaturali praeveniente & adjuvante gratia ad hoc, ut illis p sitis gratia justificationis sequatur.
Respondeo secundo, illos actus distositionis
non procedere enicienter ab ipso habitu gratiae sanctificantis: Tum quia dispositiones sunt prius natura ipsa forma ad quam diasponunt; quod aulcm est natura prius altero non potest esse est caciter ab illo , quod natura prius est a igitur , Sc. Tum quia Conc. I rident. scsL6. c. . di 5. ubi descripsit modum, quo adultus aisponitur ad justificationem, & recensuislit omnes illos actus dispositivos , ita scptimum caput inchoat: Haηe dictat em. Ieu praerationem ipsa iustificatis sequitur 3 igitur lignificat Conincilium infusioncm habituali, gratiae esse posteriorem reali existcntia illorum actuum dispositivorum . Tum denique , quia habitus gratiae vel cxistit in voluntate hominis in illo priori, quo actus dilectionis Dei larer omnia, & contritionis de peccatis elicitur , vel λlummodo posica i landitur : Si primum ergo homo pritis
est formaliter justus, Sc de facto iustifica-ltus quam habeat praedictos actus dilecti nis, di contritionis: Quia haec justificatio est
248쪽
sormalis essectus gratiae inhaerentis; absurdum est autem dicere, quod adultus peccator, Qui justificatur extra sacramentum, revera sit justus antequam praedictos assus dilectionis, & contritionis elicuerit: Si secundum : ergo praedicti illi actuti cum jam
praeexistant, non procedunt emcienter a
test habitu gratiae iustificantis. Direm. Si haec vera essent , sequeretur hominem adultum prias diligere Deum per- fetia dilectione, quam Deus ipsum diligat: at hoc consequens est falsum: ergo & antecedens. Major patet: Si enim it Ia dilectio non procedat ab nabitu charitatis, & eo sitanterior, cum Deus hominem non diligat dilectione supernaturali, nisi propter justitiam, & charitatem, sequitur quod homo ille prius Deum diligat supernaturaliter, quam ita a Deo diligatur. Μinor probatur ex illo I. Joann. q. In Me est obaritas, non qius nos Alexerimus Deam, sed quoniam ipse prior dilexit nos. Nego miηarem: Non enim sequitur hominem prius diligere Deum persecta, &sim-ficiter dilectione supernaturali, quam di- Iigatur a Deo dilectione correspondente;
nam actus ille dilectionis Dei ultimo dispositivus ad gratiam justificationis, licci
procedat a gratia actuali, non est tamen simpliciter persectus in genere supernatu rati , cum eliciatur a persona quae in illo ligno nondum censetur habere habitum cnaritatis; subindeque nondum esse simia pliciter in statu supernaturali.
Da ipsa illi iratis re famali.
JUstificationis nomen varias in saera Scriptura significationes obtinet ι quatuor enim praesertim modis usurpatur. Primὀquidem pro ipsa divina lege, quae justii iam )ocet, & ad eam assequendam conducit: Sic Psal. II 8. ytinam creantuν viae meae ad edimitendas iusti irationes tuas . Et infra: Iustificationes tuas cumiam; non me dereliquar usquequaque. Et rursus : In iu- si eationibus tuis meditabor , non obtivi earsermones tuos . Hinc Lucae primo de Zacharia, & Elisabeta dicitur et Erant autem iusti ambo πνd Deum incedentes in omnibus
mandatis, siusti attonibus Domini me querela. Fecvnuo, pro declaratione justitiae, seu innocentiae facta per judices in favorem ali
cujus in foro externo: qua rationerare , idem est ac sacere , seu aestimare, pronunciare, & declarare aliquem esse justum, sive interim ille revera justus sit, sive non, quo sensu Proverb. II. aicitur:
Oui iustificat impium, is, qui eosdemηαι Ju- xum , uterque abomisabilis est apud Deum. Et Psal. 8 I. Me γ, ρupillo. bumilem in pauperem Wstificate. Isaiae s. tae illis, qui iustifieant impium pro muneribus. Quae
utique significatio etiam extenditur ad declarationem innocentiae auctoritate Privata factam: qua ratione Iob cap. 9. aiebat: si iustifieare me voluero , os meum condemnabit me, si innocentem ependero, pravum me
comprobabit. Et Lucae I 3. Pbarisaei 1ψφυ-bant sei os . Quapropter apologia, qua quis
innocentiam ac iustitiam suam tuetur , &manifestat, appellari solet justificatior Sie
Job 17. Iustificationem meam, quam carpi tenere non deseram.
Tertio, usurpatur justificatio pro comparatione, & acquisitione justitiae, & innocentiae , qua justificamur a Dcci : Sic Roman . . Iustificati gratis per gratiam ipsas , O c. Et cap. q. Credenti in eum, qui sustificat imium. Et cap. s. sicut per unius delictum in o aenes bomines in condemnationem Isic O, Wν unius Justitiam in omnes bomines iniustificationem thae: Et I. Cor. 6. Nolite erra re : neque fornicarii, neque molles, neque Id
lis servientes regnum Dei meidebunt: -baee
quidem fuclis, sta abluti estis, sed sanct emii estis, sed iusti eati estis .suarta denique, vox ista sumitur pro incremento eiusdem justitiae: Sic Eccl. I 8. Ne verearis usque ad mortem iustificari. Zachar. 2. Ex operibus Justifieatur bomo, is, non ex fide tantum. Apocal. ult. Iai Jsas est, iustificetur adtac . Prima justificationis acceptio non spectat ad nostrum institutum, tres vero aliae ad ipsum conducunt. Primam enim earum
usurpant Lutherani, & Calvinistae ad declarandam innocentiam, quam volunt per
Cliristum nobis dumtaxat conferri per imputationem illius sanctitatis; duae vero po- steriores significationes frequentes sunt apud Catholicos, qui merito contendunt justificationem fieri ver aliquid positivum, quod justorum animabus infit: qua ratione justificatio considerari potest, vel octies, & es: scienter, quatenus ligni Acat actionem Dei
hominem interius justis cantis : vel passive , de subjective, prout designat terminum ipsius
249쪽
sius actionis Dei justificantis; nempe humanam animam gratia sanctificante illustratam, & adornatam.
Quoniam autem iustificatis 1 justitia deti-vatur . 8e Justificare idem est ac iustum faee-re : observandum est insuper, quod justitia generatim sumitur pro recyitudine cujusvis operis; id enim dicitur iustum, quod rectum est, & commensuratum, ac reFulis suis congruens. Quapropter justitiae nomen tribus praesertim modis usurpatur: mὸ quidem generalissime, pro cujuscumque operis rectitudine per legem ntaescripta: quo sensu Christus Dominus, Mati. . dicebat: Nisi abundaverit iustitia vestra plν quam Scribarum, Pbari aestram. Secunia sumitur specialitis pro ea rectitudine, quae est in operibus ad alterum, ouo sensu justitia specialis virtus inter ca dinales constituitur. Tertio denique specia- Iissime, pro ea rectitudine per quam nomo ordinatur ad vitam aeternam: quo sensu dixit Apostolus, Rom. 3. Isitia autem Dei per sdem Iesu Cisisti in omnes, is, super omnes, qui eredunt in eum: eam autem appellat ju- mitram fidei, quia incipit a fide, Ze Dei, quia donatur a Deo: Hinc ad Phili p. 3. dicepat: Et inveniar in illi non babens meam iustitiam,
quae ex lege est, sed illam quae ex aer est Cissi Iesu , quae ex Deo est iustitia ex fide.
His ita praemissis, determinandum est in praesenti articulo: Primo, an justificatio impii fiat per sustitiam inhaerentem, & intrinsecam, an dumtaxat per imputativam, dc externam . Secunia, utrum in peccatoris iustificatione se peccata remittantur ut vere deleantur, nec ullatenus amplitis injustificato subsistant. Tertώ, an gratia sanctificans habitualis subsistere possit per exqtraordinariam Dei potentiam cum peccato Ortali. , an justitia semel habita possit amitti . scintὸ denique , an hompossit esse certus de sua justificatione.
QUAESTIO PRIMA. An JUMaiis impii fiat per iistitiam inM
i . rentem , Ο imrisIecam, an autem per imputativam, est externam.' Totandvin primo, . inter innumeros haereticorum hujus temporis erroreSDunc non ultimum locum tenere quo
a stirmant homines non justificari forma
lita per aliquid inuinsccum , sed dumtaxat per iustitiam Christi, fide veluti manu apprehensam, δe nobis applicatam: fide inqnam illa, quam vocant iustificantem , voluntque esse distinctam a fide historica, & a fide miraculorum 3 itaut per eam fidem iustifieantem homo sibi certo persuadeat justitiam Christi ad se vertinere , & propter ipsum peccata sibi non
imputari a Deo. Ita prae caeteris docet Calvinus lib. 3. Instit. cap. II. num. 2. ubi ait IJoseabitur ille fide, quia operum Justitia em elusius, Christi iustitiam pre sdem apprebendit, qua vestitus inconsipectu Dei, non ut m eator, sed tamquam iustus apparet. Hinc in antidoto Concilii Tridentini ad sessionis G. capit. 8. audacter ait; Falpum esse eontendo. ullam iustitiae partem in qualitate βam 49 vel babitu, qui in nobis residet. Ipsi subscribunt non solum Calvinistae Galliae, art.2O. suae consessionis fidei, sed & Germaniae, ut constat ex Catechismo Palatinatus approbato in Pseudo Synodo Dord rechtana. Quam autem haec sententia pessima st,& erronea , quamque aperte militet in ipsam Scripturam sacram, necnon & sanctos Patres docentes nos justificari per justitiam inhaerentem, & intrinsecam, instipatebit. Notandum serendo, nos hic sermonem instituere de justificatione peccatoris , qu juxta Concilium Tridentinum sessione GC.q. rect S describi potest , Translatis a statu peccati in statum gratiae, O, adoptionis Filiorum Dei, per Iesum Cbrium salvatorem nostrum: Quae quidem translatio non fit per modum lὶmplicis generationis, seu per m dum simplicis motus 1 privatione, aut ne gatione justitiae ad ipsam, qualis fuit justificatio AnRelorum , & primorum parentum in instanti suae creationis : quae propterea dici potest motio , seu mutatio a carentia gratiae sanctificantis ad ipsam gratiam lanctificantem : sed fit per motum a veluti contrario in contrarium, seu per transinutationem quamdam a statu iniustitiae ad statum sanctitatis, de justitiae supernaturalis, secundum quam in interiori dispositione hominis inseriores animae vires superiori nempe Iationi subjiciuntur, ratio vero Deo in omnibus perfectu obmuitur, ac famulatur. Notandum tertia iustitiam, qua iusti nominamur, posse justitiam Der, & Cbristi bifatiam appellari, vel ratione originis, vel ratione imitationis, ac similitudinis . Ratione quidem originti justitia Dci appellatur ,
250쪽
lilia qui se Ieat, inquit A postolus
Rom. 8. Similiter de iustitia Christi ; non modo quia ejus merito justi emimur, sed etiam quia nemo fit justus, nisi per acce- rtam ab eo justitiam , de ejus enim plenitudine omnes nos accepimus: Guapropter
Apostolus ad Philippenses 3. dicebat: in in-wxων in Aon babens meam Iinitiam,
sed iustitiam quae est ex fide Iesu CNHi. Ra
tione vero similitudinis justitia Dei appel. datur, quia videlicet pcr cam Deo assimi. Iamur. Hinc monebat Christus Dominus, Matthai Gose ergo vos persecti scut Fater inser caelestis perfectus es Pari ratione dicitur justitia Chi isti, quoniam per gratiam sanctifica mori qui dixit de tenebris lumen splende cere, ipse eit xit in cordibus nostrasod ultimis aliovem Id Intiae et itatis Dei in D. cie CbrimJesu: ait Apostolus a. ad Cor. q. Hinc egregie monebat Ephesios cap. . Induite notum hominem , qui secvηdum Deum creatus est in Jonis , O, sanctitate veritatis. aDissicultas ergo dumtaxat solvenda super-ἀst, an etiam iustitia nostra sit ipsa formalis justitia Christi, quae per externam dumtaxat imputationem nobis attribuatur, quae quidem dissicultas ut solvatur, sit
tia intrinseca, O. inbiserente. Haec est deride determinata in Concilio TridentinosisS. 6. cari. Io. s. quis dixerit homines Deci ou Justitia , per quam nobis meruit iustifcari, aut per eam ipsam ' maluer jumi. esse , anat bima β. Et Canone II. 3ι quiraueris homines iustificari, vel sua imput
time Justitiae Christi, vel sola peccatarum reta missione, exclusa gratia ,-cbaritate, quast in cordibus eorum per spiritum saxflam dissum tuis , atque EIis inbsereat aut etiam gratiam , qua iussi amar esse tantilm favorema et , anatbema fit lProbatur haec veritas illis omnibus Scripturae textibus , in quibus primo dicitur Ueus permanere in nobis. Sic Ioannis q. si quis diligit me, sermonem meum servabit,
Pater meus Hliget eum, ad eum veniemus , O, mansionem uua eum faciemus. Co- Tint. 3. Nescitis, quia templum Dei estis, Diritus Dea babuat in vobis 8 secundo , ex his, in quibus dicitur homo regenerati, de renovari cum sanctificatur. Ephes. ',
misi uiritu meatis vestraris is ine
-vum haminem, qui secundum Deum ereatures in justitia, sanctitate. I. Petri Rersoneravit ras in spem vivam: at regenerationis terminus debet esse aliquid reale, sicut &generationis. Tertio, ex his, in quibus Matia dicitur esse semen Dei manens In nobis. I. Ioari. I. sui natus est ex Deo, peccatum non facit, quia semen ejtu manet in eo. Item, pi gηvs fiereditatis, ut EpheLI. Haec enim Omnia significant aliquid creatum, & inexistens realiter homini justiticato . suarto, excis in quibus significatur justos in se habere aliquid, quo Deo grati sint, & accepti Sic Ioann. 3. Videte qualem Maritatem dedienobis Patre , at filii Dei rominemur, se mas scienter autem addit, e , simus, ut Oidenter exprimeret nos non externa dumtaxat appellatione Filios De, nominari ,
sed & rcvcra esse ἀProbatur similiter eadem veritas ilIis orn-nibus oraculis , quibus claru docetur gratiam & just tiam, qua justi sumus, esse aliquid in nos a Christi justitia derivatum: Si a
Joan. I. De pleniluaene Φιν omnes ποι accepimus irratiam pro gratia . Eph.4. Unicuique nostrum data est gratis secundum mensuram donationis Cissi: Per hanc autem gratiam dicimur, ad Titum cap. q. renomaini spiritu mentiνη rae. Ioann. q. Renasci in Filios Dei: Ad Ga 3. Vivificari in Christo. R-.8. Accipere in nobis Spiritum sanctum, in quo clamamus Abba Irater. Primae C .s. Per quem abluimur, justificamur. Quae omnia apertae declarant homi ncm justificari coram Deo, per gratiam inhaerentem renovari enim iarenasti & vivificari per aliquid, cst rem il-
Iam interilis existere; nemo namque rela variar, nascitur & vivit formaniter per vitam, quae sit in altero; nemo sormaliter abluitur per munditiam alterius. Probatur eadem assertio illis sanctorum Patrum auctoi itatibus in prima quas. conclus. I. praecedentis disputationis laudatis. Quibus nunc omissis unicum profero S. Augu-
uinum, quem salso sibi patrocinantem haeretici mentiuntur: Sinctiis enim ille Doctor plurimis locis aperte declarat nos justi iocari per justitiam, non quae in Deo fit, aut Chii sto, sed quae nobis inexistat: Sic maxime loquitur libro de spiritu, & littera cap.9. ubi explicans hunc Apostoli textum Romanorum 3. Iustitia Dei manifestata es, ait: Non dieit linuia hominis, vel iustiva propriae voluηtatis, sed Iustitia Dei , non quin mus lustus est, sed qua induit bomisem., cuna