장음표시 사용
51쪽
Nam quir erit, mori , ηon pecus agri , avi besiva ponti, sui vitiis adeo stolide oblectetuν προ-
fallax , Funa rapax , furiosum atrox , bomicida
Damnat, in marebum gladios distringit
Probatur insuper haec assertio ratione :μ-ὀ quidem, Moralis, & praetica veritas est objectum proportionatum lumini naturali intellectus humani: ergo naturaliter rotest ab eo deprehendi . Sequela patet , omnis namque facultas naturalis propriis viribus percipere potest objectum sibi connaturale,& proportionatum s neque enim ocu-Jus indiget speciali gratia, ut oblectum C loratum deprehendat. Antecedens etiam constat 3 veritas enim moralis naturalis est intra lineam iraturalis intellectus; subindeque est objectum illi proportionatum . Deinde, potest nom' per lumen ingenitum, cognoscere principia universalia, quς spectant ad mores probe, justeque informancos, ut mox dictum , tum ex Scriptu-Ta, tum ex sanctis Patribus: ergo iisdem virilius absque speciali gratiae subvidio cognoscere potest conclusiones puticulares ex illis principiis deductas: qui enim V. g. n
vit in genere elec mosynam esse Ueno tri-huendam, quotiescumque in particulari se offeret occalim erogandi eleemos unam , na- rura ipsa dictante facile judicabit eleemosynam tali pauperi esse tribuendam . Denique, si non posset homo naturae viribus aliquas veritates moralcs in particu- Iari cognoscere, sequeretur eum non posse absiue Matia circa casdem veritates peccare ; sed falsum consequens : ergo dc antecedens. Patet sequela majoris: Nam non esset in illius potestate habere talem cognitionem, unde ejusmodi ignorantia vcrita. tum esset omnino in vincibilis, atque adeo ad culpam ipsi non imputaretur ι quidquid contra ipsas praestaret . Dices primὀ: Ex notitia veritatum mora- Iium compa latur habitus prudentiae , quae suo sinu virtutes omnes complectitur; sed virtutes omnes comparari non possunt absque smiali gratiae beneficio : Ergo nec
Dηι uo majorem , Comparatur habitus Prudentiae imperfectus, de tantum quoad
quosdam levissimos gradus, transeat: comis paratur habitus prudentiae perfectus , quo quis dicitur vere prudens, Ec facilitatem permanentem habet quavis data in casione, de dum gravissimae difficultates occurrunt prudenter se gerendi , & sanum iudicium de agendis proserendi, nego . Et similiter distincta minore, nego consequentiam 3 sis quidem prudentia, quae suo sinu dicitur omnes virtutes complecti, non ea tantum estim persecta prudentia, qua quis exercet aliquem actum prudentiae naturalis, aut semel, & iterum recte judicat de re agenda, vel non agenda : sed est permanens affectus, & sanum judicium ut plurimum bene judicandi de rebus agendis etiam in arisduis r haec autem absque gratiae subsidio
comparari non potest: prior vero solis naturae viribus potest obtineri, Ac exerceri . Dises seeuηn: Approbare falsa pro veris, est vulnus per peccatum Originale contractum, ut pluribi docet sanctus Ausustinus, maximc vero in iis, quae ad veritates pracsticas spectant; ergo eas veritates detegere, est gratiae beneficium . Disietuo antecedens : Illa approbare approbatione efficaci, Ac quae a cetum m v 't, & pertrahat, est vulnus peccati originalis, concedo: approbatione in emcaci, nego. Consequentiam similiter distinguo : Non approbare omnia falsa pro veris, est beneficium gratiae, concedo: aliqua dumtaxat, nego. Fatemur igitur rationem hum: nam, plerumque caecuti re de a vero exorbitare in plurimis veritatibus moralibus detegendis; sic enim gentiles Philosophi plurium veritatum practicarum certam notitiam non fuerunt assecuti: qualiter enim assem sumus, taliter judicium formamus de rebus: sUissime autem contingit homines este malea nectos; subindeque certum est, plerumque
eos verum morale certo non apprehendere.
Instabis: Ex sanctis Patribus homo dicitur
pcr originale peccatum nedum vulneratus, sed etiam excoecatus: ergo in statu naturae
lapsae nullius veritatis, maxime practicae, demoralis , potest notitiam assequi absque divinae gratis illustratione, & beneficio. Patet antecedens, maxime ex S. Gregorio Magno, homil. II. in Evangelia, usi loquens de caeco, quem Christus I ucae 18. illuminavit, haec habet: suis iuxta bistoriam caecus itiis fueris ignoramum, sia tamen quid per H rium significet novimus : caecus quippe es genus bumonum , quod a parente prima a gaudiis
52쪽
De necessitate Cratiae ad verum cognosc. As
νώ -, elaritatem supernae Leir e rorans, damnat s suae tenebrar patitur ;sed tamen pre Redemptoνis sui praesemiam i taminatur ut isternae Deis gaudia iam per δε- si ritim videat, atque in via via boni operis gressus ponat. Dinnivo anteeedens. Homo per originale
peccatum excoecatur, quantum ad notitiam veritatum is maturalium , quam per jacturam fidei, & scientiae in suis deperdidit,
concedo , quantum ad notitiam veritatum naturalium tam speculativarum, quam practicarum, nego I sicut enis rationis lumen per originale peccatum non extingulaur; ita
nec deperditur innata illa vis, & capacitas intelle s ad quaslibet veritates percipiendas, quae sunt intra latitudinem sui objectinaturalis. Quod autem ea fuerit mens M. Patrum , & niaxi S. Gregorii, patet ex eodem ibidem , ait enim: Dum Redemptornser appropinquareι Iericho caecur ad lumen rediit: quia dum diminitas ae um nostrae ea nis suscepit , bumanum genvr lumen , quia amiserat, recepit; unde enim Deus bumanast situr , inde bomo ad divina sublevatur : quibus apparct eum dumtaxat sermonem instituere de coecitate spiritali quantum ad notitiam vcritatum supernaturalium, quam Adamo peccante genus humanum una cum innocentia deperdidit: quamque recuperavit adveniente , de radiante Sole justitiae, qui illuminat omnem hominem venientem in hunc muniuiam. Dices Plerumque homines, ita gravidaemonis tentatione urgentur, ut a veritatum moralium studio, di contemplatione abducantur ι ergo ut eas tentationes evincant,& superent, eis opus est gratiae auxilio. Distingvo consequene , opus est gratiae auxilio consortante voluntatem, ut eas temtationes superet , nec animum ab earum veritatum studio revocet, dc distrat at, comcedo: consortante , ac roborante intellectum, ut illarum veritatum studio applicatus, earumdem notitiam obtineat, nego:
Hic autem non est sermo de disticultate, quam humana voluntas pati potest erga viniuntatis studium, sicut patitur interdum emga aliud bonum opus: sed de virtute, quam habet intellectus ad percipiendas veritates,
quae fiant intra latitudinem sui objecti naturalis 3 quas utique dicimus percipi posse absque ullo gratiae beneficio. Dices denique i Si posset homo per solas
Naturae vires assequi notitiam Ierum agem
darum, sequeretur eum habere aliquid necessarium ad bene agendum moraliter , quod sibi, non autemuo, reserri deberet acceptum, talis siquidem cognitio necemis Ita vi ad bene operanatim: sed istud aperae militat in Apostolum I. ad Corinth. dicentem e suis enim te deserenit λ quid baia
, laris, quo nam aereperis p Ergo, &c. Nega sequelam masseris: Exinde enim non habet homo ansam sibi gratulandi, & sloriandi: Primo, quia non potest eerto scire, qui ej modi cogitationem habet, utrum habuerit. per solavi naturae vires , vel solo gratiae divinae beneficio: contingit enim aliquando, ut Deus, quasi divinitus, & miraculose aliquos informet de illis rebus, quae per Iam rationem naturalem cognosci possent. Quamobrem nonnis temere, Ac superbe potest quis gloriari de quacumque bona cogitatione, quas illam non acceperit a Deos cum sorte de facto ex speciali Dei gratia, & beneficio habuerit. Deinde etiamsi eerto sciret se his Ieejusmodi cogitationem ex propriis viribus γ& industria sua, non deberet propterea inde gloriari: quia sicut rectd monet sanctus Cuprianus lib. ad Quirinum cap. In nino gloriandum est, quando nihil nostrum siet I tu omnia bona naturalia sunt a Deoisi quidem ab eo accepimus naturae vires, omnemque agendi facultatem, nec sine generati saltem ejus concursu potamus quidquam facere.
bere intelligi de rebus pertinentinus ad pietatem, & finem supernaruralem salutis aeternae , quo sensu illum exponit S. Α gustinus lib. de praedestinatione Sanctorum cap. q. &
an, O, quae gratia necessaria fit ad regnostra das veritates supernaturales, seu ad assemiandum mastrens Mei.
Ν ψωνήμην primo , veritatem aliquam
triplici ratione dici posse supernaturalem; videlicet ex parte oblecti, ex parterationis, seu motivi assentiendi & ex parte utriusque smul . Veritas aliqua supernaturalis dicitur ex parte obiecti tantum. quando ex se transcendit quidem captum naturalem intellectus, nec 'rcipi posset nisi
53쪽
fuisset divinitiis revelata : attamen attingitur ratione, & motivo tantum naturali, ut contingit in haereticis, quoties humana fide , vel voluntate propria veritati alicui supernaturali, puta mysterio Trinitatis, &Incarnationis Iesu Christi praebent asse sum , licet enim veritates istae ex se sint
supernaturales, motivum tamen, seu ratis, qua haereticus eis asstentitur . est pure naturalis: non eis astensum prae t propter motivum divinae revelationis 3 alias pari ratione caetera mysteria rc velata crederet :sed dumtaxat movetur ad illa mysteria credenda propter rationem humanam errori obnoxiam .seeuηιώ, Veritas aliqua dicitur supernaturalis ex parte motivi tantum, quando videlicet intellectus eas percipit, eique assensum praeest per divinam revelationem: v.g. dum quis credit Isaac genuisse Iacob, hoc enim pure naturale est ex parte obmi: fit autem supernaturale ratione motivi ,
quando quis illud credit , eo quod ipsum
Deo revelante Scriptura sacra reserat. Tertiὸ tandem, veritas aliqua dicitur su-Pernaturalis ex parte ofecti, is, tmi, quando videlicet objectum cognitum , &motivum quo cognoscitur , supernaturalia sunt, ut dum criaimus Deum esse trinum, quia Christus istud revelavit. Notandum secunia, veritatem aliquam supernaturalem ad sui cognitionem duo requi-Iere; unum quidem ex parte odiecti; nempe quod proponatur intellectui, Sc ipsi objuciatur percipiendum: Uterum ex parte intellectus; nimirum ut possit sibi propositum objectum credere, ipsique assensum praebere. De utroque autem movetur dissicultas; num videlicet r uiratur gratia supernaturalis, tam ut objectum propcinatur intellectui, quam ut intellectus ipsi praebeat assensum. Primum quidem admittebat Pelagius , concedendo requiri ad fidem de mystcitis habendam, quod . ilia mr Evangelii praedicationem proponerentur negabat
autem secundum , nempe gratiam interio- Iem esse necessariam au credendum veritati revelatae, aut saltem volebat eam tantum desiderari ad facilius credendum , ut dictum est in primo volumine , reserendo errores Pelagii. Notandum tertιὸ, circa. pr*sentem dissicultatcm in hoc maxime Semipelagianos a P Iasianis discrerasse, quod eorum aliqui admittςrent quidem gratiam esu necessulam
ad persectam fidem a uendam, de exercendam, volebant tamen in nobis esse qumaam fidei initia, & semina, quibus possemus eam fidem persectam promereri ι de quibus S. Proj r Epist. ad S. Augustinum
haec habet . suidam verὸ borum is tantum a Pelagianis semitis non declisant, in cum adeonfitendum eam Cissi graiiam , quae omnia praeveniat merita bumana cogantur, ne fi -- risis redditur stustra gratia ηominetur, adco ditionem bane velint uninsuli qua bominis pretinere, in qua cum Ubil prius merentem, quia me existentem, liberi arbitrii, is, rationalis gratia i ituat, ut per inseretisnem boni, mali, On ad cogηitionem Dei, ad obedientiam man atorum eius posset suam dirigere voluntarem , atque ad banc gratiam , qua in Cis o renaseimur, pervenire: per Uturalem s cilicet facultatem petendo , quaere is, pes ando; ut ideo accipiat, ideo inveniat, ideo intrarat, quia bono naturae bene usus, ut ad istam saluantem gratiam , initialis gratiaeve meruerit pervenιre. Pelagiani vero v Iebant liberum arbitrium per se sufficere ad assentiendum veritatibus revelatis, nec ad id ulla opus esse gratia. Contra quos sit
turalem certa nosse absque speciali gyatia, quae illi rei intellactum, moeat asse ctum : nee proinde absque tali gratia credere sicut Oportet ad salutem. Probatur primo, ex Scriptura sacra, nam Joannis 6. Christus Dominus testatur: Ν - mo potest venire ad me, nisi Pater, qui misit me , traxere eum. Etenim venire ad roum, nihil aliud est, quam in Christum credere, ut ipsemet adorandus Salvator in alcat his sequentibus verbis : Omnis qui audit a Patre , Ο didicit, venit ad me: Et instar sunt quidam ex vobis, qui non credor: Propterea rixi vobis , quia nemo potest venire ad me, is e. Unde sanctus Augustinus lib. de praedest. Sanctorum, c. 8. suid est, inquit, asme veniet, no credit in me Θ Et infra: Ergo trabi a Patre ad Cbristum . . . niM aliud est, quam donum arripere ra Patre , quo cr aut in cisim . Insuper Joan. I 2. Propterea non poterant credere, quia itreum disit Isaias: Excaeca cor poli bujus , aures eius aggrava , cyc. Nam cum excaecatio fiat per
substrationem divini luminis, & non possint credere, qui eo lumine carent: aperte
54쪽
De necessitate Gratiae ad Verum cognosc. 67
sequitur neminem credere posse sine divinae gratiae speciali auxilio. Eandem veritatem pluribi inculcat sanctus Apostolus, maxinad vero I. Cor. Cap. suta babes, quia non aerapi λ quo testim nio fatetur S. Augustinus loco supra laudato Cap. 3. se omnino fuisse convictum , fidem esse donum Dci, cum antea putaret illam esse in nobis a nobis , & nos per illam impetrare Des dona , quibus tem v ranter , pie, & iuste vivamus in hoc saecuIo. Item cap.7. Μisericorduma consecutas sum,dit Melis essem ι unde merito advertit sanetus Augustinus lib. de gratia , & libero arbitrio cap. 7. Non enim dixit misericoria diam consecutus sum , quia fidelis eram,ses ut fidelis essem ; hinc ostendens eam ipsam fidem baberi, nisi Deo miserante non posise, o, esse donum Dei. Item, 2. Cor. cap.3.μα quod imus suscientes erestare aliquid ex
nisis uuasi ex nais, sed se lentia iastra eae
Deo es 3 unde S. Augustinus lib. de praedest. Dinctorum cap. 2. infert hanc veritatem :Creddis, inquit , nibu aliud , qvam cum se one cogitare 3 cm cogitat omnis, qui cre- ait, es, credendo eogietat, is cogitando credit. Item Ephcs. a. cap. Gratia estis salvati per
fidem, , Me non hae vobis, Dei enim donum est. Quo bico utitur Augustinus lib. de gratia, & libero arbitrio cap. . & de praedest. Sanctor. c. 7. Es , inquit, quod diximsdem, ηονα visis, sed Dei donum est. Phil. 3. Hobis dMarum est non solum, ut in eum coindatis, sed ellam ut pro ipse patiamini. Unde Aughstin. lib. de gratia, & libero arbitrio
C p. t q. Utrumque ergo ad Dei gratiam per-rinet, is, fides eradentium, is tolerantia ρ tientium t quia utrumque dixit esse donatum. Probatis secundo, ex Concilio Carthaginensi Canon eq. ubi habetur, quod Donum
Dei est, is scire, quia farere debeamus, cydi re, ut faciamus. Arauficano Canone T. definiente eos haeretico falli spiritu , qui putant absque illuminatione, &inspirati ne Spiritus sancti homines posse per naturae vires aliquid, quod ad talutem pertinet cogitare: Et Can. 9. Divini est muηeris, eumem recte euramus , is pedes nostras a falsitate, is i stiria tenemus, Tridentino ML smne 6. Canone 3. anathema dicente am rentibus sine praeveniente Spiritus sancti inspiratione, atque ejus adjutorio hominem credere posse, &z. . Probatuν rotia, ex sanctis Patribus citatis
a sancto Augustino lib. de bono perseverantiae cap. ID & Io. Cypriana lib. q. ad Ouirinum cap. q. scribente, in nullo gloriandum , quando nostrum nisi fit. Ambrosio , lib. de fuga saeculi, c. I. Non es in potestate nostra eor nostrum, i ηο rae rogitatisus, &C. Probatur etiam rationibus ι maxime iis quibus utitur S. Augustinus: quarum prima petitur ex orationibus, & gratiarum acti nibus 3 nemo enim orat nisi postulaturus ab eo, quem orat id, quod est indebitum,& praeter captum; atqui fideles orant Dominum pro infidelibus, ut convertat eos ab infidelitate ad fidem: ergo fides ista est donum indebitum, & ex gratia. Item gratiae non aguntur Deo, nisi pro dono aliquo, & gratia proprie dicta: aguntur autem pro convertione infidelium, ita S. Augustinus Epist. i . Inaniter, inquit, , Η
'ηctorie potias, quam veraciter pro rit ut d Brisae cui adversantis credendo re sentiat,
Deo fuηdimus preces, s ad eius non pertinet grauam convertere ad fidem suam ipsi fisi
contrarias bominum voluntaιes . Iraniter et
iam , is per baectisse mirur, quam veraciter
n et I cum exultatione vimux Deo Iratus,
quanis aliqui eorum credunt, si Me in eisi e non facit. Non fasiamur sismises , nam Deum fallere non valemus. Prorsus non mus Deum, sed orare nos fingimus, si nos i sos non illam eredimus facere, quod oramus; prorsus ηοn Deo gratias agimus, sed nos agere finimus , si unde illi gratiaι ngimus, ε' sum facere non putamu . secundia ratis. Quod convenit qui iadam ex Dei misericordia, &aliis non convenit ex pisto Dei judicio, est gratia , de donum propriὰ dictum t atqui fides convenit quibutiam hominibus ex Dei mis ricordia 3 it aliis non convenit ex iusso judicio. Ergo, &c. Argumentum ex sancti Augustini lib. de Praedest. cap. 3. Misisti audiunt verbum veritatir, sed Hiι credunt, alii contradicunt. svis Me ignoret8 quis bor neget 8 sed ei aliis praestaretur votantas a Domino, aliis non praeparetur voluntas 'a D mino, disternendum es utique, quia veniat demisericordia eius, quid de iudicio. Et cap. 8. Cum Evangelium praedicatur, quidam credunt, quidam non credunt, sed qui credunt praedia catori forinserva insonanti , a Patre audiunt, atque discunt; lvi autem non credunt, foris audiant , intus non audiunt, neque distuης, Me est, illis datur ut credant, inr non δε- mr, quia cinquit nemo venit ad me, nisi Pater, qui misit me, traxerit eum. Et P
55쪽
dari omnino non dubitet, qui non vult manimi nil saeris litteris repugnare. Cur autem non omnibus detur, fidelem memere ran debet, qui crevit ex uηo omne Missa in rendemnatio
a m Justissimam ; ita ut nulla esset Dei iustar mensis , etiamsi nullas inde liberaretur . Unde re at magnam esse gratiam, quὀd plurimi liberaηtur, is quid sibi deberetur, in iis, qui non liberaηtur, agηaseunt, ut qui gloriantur, non in suis meritis, quae paria virent se ἀ-ηatis, sed in Domixo serientur. Tertia ratio . Aut fides est gratia . vel nulla datur gratia prΗrie dicta : sea falsum est constatuens : Ergo verum a ritecedens. Major probatur; Id unde incipiunt omnia bona merita, est pratia , vel quod illi datur propter ejus medita datur: si ΠωPter merita datur, gratia non est: Si enim eratia, inquit Apostolus, iam non ex operibus'. ergo id unde incipiunt bona mei ita, vel gratia est, vel nulla est gratia propriudicta. Haec ratio est S. Aligust. Epiit. ICI. tibi ait: Resar ut ipsam Asem non humano,
quo O extolluntur , tνibuamus arbitrio , nec villis praecedentibus meritis, quoniam inde imcipiunt bona quaecumque sunt merita sed gratuitum donum Dei ebe fateamur, si gratiam veram, id es, me merisis cogitamur. Obyeissi. Quidquid exigitur ab homine, in illius potestate est i atqui fides exigitur ab homine: ergo debet esse in illius p testate ι sed id quod est in hominis potesate , non est gratia proprie dicta , nec donum Dei praeter naturae debitum: ergo, dic. Major patet: frustra namque Deus a nobis aliquid exigeret, nisi in nostra esset rotestate it Iud implare posse; Minor pariter constat ex illo Marci I 6. sui crediderit , is, baptietatus fuerit , fas 3 exv Et
Rom. Ita si credideris salvus eris. Respondeo I. Hoc argumentum excogit tum fuisse a Semi lagianis 3 ut constat ex
Epiae S. Huarii ad S. Ausustinum lib. de
Praedest. Sanct. cap. II. ubi ait, si credideriν , salvus eris , quemadmodum dicitur , Si spiritu facta carnis mortis veritis, vivetis: nam is, bis , ex bis duobus unum e agitur, resterum fretur . Ut euo spiritu facta ramis mortificemus, exigituν, ut autem v amus , effertur. Non igituν placet, ut facta carnis mor. si are nan Mnum Dei esse dicamus , neque ad Δηum Dei esse fateamur : quoniam exigi
rimus, oblato : Unde colligit, quod et in
Semipelagiani facta carnis mortificare admitterent esse opus gratiae, etiam, & concedere debebant assensum fidei formari non posse absque gratiae subsidio. a. Distinguendo maiorem: Quidquid exigitur ab homine in illius potestate est, vel per Dei gratiam , vel per naturam , concedo: per naturam simper, Ac sine gratia, nego: Utrumque autem Dei est,
inquit ibidem Augustinus, o, quia iis
tuν, quod effertur r rogatur enim , ut det quod iubet , rogant credeηres , ut sibi augeatur fides ruant pro ηon credentibur, ut eis daratur Mes, ut is, in suis incrementis ,
is sui, initii, Dei donum fit Mes.
Obiicies et . Varios Scripturae textiis, qui bus apparet in nobis esse quoddam initium bonae voluntatis, per quod fides petatur,aesideretur. 1ic Iratae 3. M vocem clamoris flatim, ut audierit, respoηdebit tibi . Lucae I a. Petite, accipietis, quaerite, O ia- venietis, pasipate, is aperietur vobis. Rom. Hlle avocet mili , perficere autem non 36venis r Constat igitur , quod volenti, desideranti, quaerenti praemia proposita sint, atque praeparata. Distingua consequeηs : Praemia praeparata sunt propter opus solis naturae viribus elicitum , nego : elicitum cum gratiae subsidio, concedo . Fateor igitur quod volenti, desideranti, quaerenti, praemia sint praevarata : sed ut velit, desideret. Guaerat,m
lericordiae Dei est. Nam ex ipsa divina riptura constat, quod non es volentis, nequσeamentis, sed miserentis Dei : &quod Deus fit, qui operatur in nobis velis, is perficere: Ac quid oremus βαι πανtet ne stimus, sea
ipse spiritus pro nobis Mutat imitibus in
narrabilibus. Hinc S. Augustinus lib. I. ad Bonifacium cap. s. conserens it Ia verba Ps verbiorum: Hominii or pravarine cor, cum
his verbis a. Cor. 3. Mn quia fimus '
cistes cogitare , e . ait, Homo praeserateor, non tamen fine afutorio Dei, qui st tam sit cor, bomo praeparat cor . Et rursias : si
enim fixe issi nod possumus facere , prorio
nec incipere , nee sescere : quia ut incipi mus dictum est, Misericordia ejus praeveniet me, ut per clamas dictum est , Misericordia ejus subsequetur meis obiicies 3. Haeretici , quibusdam fidei mysteriis puta Trinitatis , Incarnationis ,& Resurrectionis credunt: atqui haereticis
56쪽
De necessitate Gratiae ad Bonum agend. q9
qua eredant: ergo sine fidei dono, &gya-idore fulget, apprehendi nequit ab oculo, tiae subsidio potest aliquis assentiri verita- nisi virtute aliqua speciali vegetetur, ac r cibus supernaturalibus. boretur. Igitur a pari quamvis veritates suis Distingua maiorem: Credunt, veI propteripernaturales sint intra lineam objem adae. quasdam naturales conjecturas , vel pro-iquati , & specificativi nostri intellectus , pter revelationem divinam, concedo: pro-iquod est omne ens intelligibile abstrahens pler rationem naturalem certam , ac de-ia naturali, & supernaturali , creato , &monstrativam , nego . Similiter distinguolincreato, spiritali, & corporeo ; quia ta- minorem : Non consertur haret is gratia men illa non continentur intra ipsius ob Dei, quando credunt veritatibus superna-letum proportionatum , & connaturale , turalibus propter humanam tantum conje- quod pro hoc statu est ens intelligibile uercturam, vel per habitum fidei acquisitum,lconversionem ad phantasmata, & per spe, Concedo: quando credunt propter auist icies a sensibus acceptasι idcirco non pos-e oritatem , & revelationem divinam , dc sunt veritates illae supernaturales naturae ob motivum pure supernaturale, non da- viribus percipi, nisi beneficio luminis vetur eis gratia saltem inchoata, & imperse-lget antis, & clevantis intellectum ad ordie a fidei, nego: est enim in illis fides istainem, & statum supernaturalim. Loddam Dei Δη- , sea ex redatorum, ut Obscies Actus fidei Christianae potestoquitur S. Rugiistinus lib. de Patientialimperari a voluntate propter malum finem , cap. 28. & ut fustis declaravimus in Tra-iv. gr. propter mundanam gloriam , sicuti
elatu de Fide. Hel brevius, de clarius di-ldocet S. Augustii ius lib. de catechizandis stinguo majorem : Credunt fide humana, Rudibus cap. II. sed ad talem actum silc acquisita, concedo: divina, de insula,idei, vel euam ad voluntatem imperantem nego ; neque enim credum propter auct idusnodi vium non requiritur gratia : erritatem Dei revelantis; alioqui non aliqui-lgo, &ς. bus tantum, sed omnibus omnino verit Res ades, negando majorem: Fides enim tibus. revelantis assuntirentur. illa non est Christiana, sed mehe natura- Oficies Veritates supernaturales suntllis: unde idem S. Augustinus ait, homines, intra lineam objecti specificativi nostri in-lqui mala voluntate moventur ad credentellectus: ergo naturae viribus ab illo pos-ldum, simulato corde Ecclaliam intrare, sunt attingi. Antecedens patet : enim ve-l& Christiano nomini illudere. ro si tales veritates non essint intra lineam objecti specificativi intellectus, non ARTICULUS SECUNDUS.
possit ille etiam quovis auxilio adjutus illas deprehendere: sicut oculus non potestim Musitate Gratiae ad Bonum facienduis, Fercipere sonum, eo quod sit extra lineam sui objecti . Consequentia vero probatur: Um omias gratiae efficacitas, de ope-Quaecumque potentia potest viribus propIiis ratio consistat non solum ad illustran- attingere, quidquid c st i atra suum objectumidum intellectum in detegendo vero, sed specificativum: ergo si veritates supernatu- de ad voluntatem regulandam in emcacirales, & nostia fidei musteria, intra ob - prosecutione boni, &mali aversione; inde elum specificativum noliri intellectus con- recto ordine procedimus ab operatione il- tineantur, viribus naturae poterunt ab eo:lius gratiae circa veri cognitionem, adinve- attingi. stigandam illius necessitatem α emcaciam Diluuo anteeedens: Veritates illae suntlcirca voluntatem in boni prosecutione. Cum intra lineam oriecti speciscativi proporti lautem bonum, quod est objectum volunt nati. nego, improportionati, concedo, deitis, aliud sit ordinis supernaturalis,& consimiliter distinsuo consequens; & ad ejus ducens ad vitam aeternam assequendam, aliud probationem dico, quamcumque potentiam vero nMuralis ordinis, quod ad finem pure posse viribus propriis attingere quidquid estinaturalem comparandum confert: du insu- antra Rum objectum specificativum, quodlper bonum naturalis ordinis aliud sit fim- est ipsi proportionatum , non vero, quodlpociter, quod per naturam congruit appe- est improportionatum : ut constat de visu tenti, quod solito statuitur triplex, nimi cujus objectum est omne corpus lucidum, rum purd naturale, ut videre, manducare. Fel coloratum, quando, tamen nimio splen-ldormire, dc -arnficiosum , ut adi-
57쪽
Tract. III. Disp. I. Art. II. Quaera.
scare, pingere, &c. aliud denique emo, seu politicum , ut mutua civium conabitatio, coadunatio, dec. Aliud vero mor e , quod rectae rationi, & morum honellati consentaneum est: Hic non est futurus sermo de bono simpliciter naturali, certum est enim, omnes operationes, quibus bonum physicum , artificiosum , & civile comparatur , fieri poste absque ullo speciali gratiae auxilio.
Sollim igitur praesens movetur controvem si a de bono morali, eoque tum supernaturalis, tum etiam naturalis ordinis , circa Culus re lutionem, maxime variatum cst,&diversimodc pugnatum ab haereticis. Primo quidem a Magio; licet enim illius error desultorius fuerit, & idcirco propter sinuosos illius flexus eum, Colubrum Britannicum merito appellaverit S. Prosper , quod incerta quadam sententia constringi non posset; quamquam plurimis verborum involucris suam liaeresima obtegere, ac dissimulare
fuerit conatus; tamen in hoc unum omnia
illius diverticula collineabant, ut assereret liberum arbitrium per se lassiciens esse ad bonum omne praestandum , quod ad salutem instituendam conserret: quanquam gratiae beneficium tandem non recusaverit ,
quo facilius quisque probe, reeluque viveret, & bonum sectaretur, ut pluribi refert S. Augustinus: maximo vero serm. I 3. de verbis Apostoli cap. II. ubi ait ue Iamveroc Pelagiani dicunt adgutricem esse gratram Dei ad facilius facienda: ista sunt en- Uerba eorum: ad bor dedit, inquiunt, Deus gratiam suam seminibus, ut quos facere iubentur per liberum arbitrium , Deilair possint implere per gratiam. Heis facilius, remo dcticilius, tamen remo itur iumento faebius , seu tamen pedibus permenitur. Iulianus vero Pelagii discipulus, ut Magistri damnationem declinaret, nec illius
tamen haereticam sententiam desereret, a G1erebat per naturae vires nobis adesse voluntatem boni salutaris: illius faciendi vim, ac potcstatem solum inesse per mi gratiam, re auxilium. Hinc S. Augustinus lib. I. ad Bonifactum c. 8. loquens de Iuliano , &elus asseclis, ait : υι volunt in bomino ab ipso bomine incipere cupiditatem boni, ut bu- ivs coepti meritum etiam perfriendi gratia consequatur . Et lib. q. contra Iulianum C. 3. ait : studium sanctitatιs sine a utario vultι in bominis voluntate procedere , quia merito Deus adiuvare debeaι non gratis.
Massilienses vero, quos S. Prosper epist.
ad S. Augustinum appellat Pelagianorum reliquias; theologi autem nominant Semipeialagianos, quod Pelagianorum haeresim aliqua ex parte linierint, in hoc potissimum
errore versabantur, quod assererent, posse hominem absque praeveniente gratia velle credere ; non tamen credere posse, aut quodlibet aliud bonum velle, vel facere, atque hoc naturali credendi a flectu gratiae sanantis auxilium promereri. Huic autem triplici haereticae, & ab Ecclesia proscriptae sententiae triplex alia sit milite C ab Ecclesia damnata extreme repugnat : Prima est Lutheri, in assertione articuli 6. &36. Calvisi lib. 2. Institutionum cap. q. & aliorum , quos refert Bellarm nus lib. s. de gratia, delibero arbitrio c.q. affirmantium hominem in statu naturae lapis, nequidem cum Dei gratia, & auxilio speciali posse aliquid boni agere , 8c quantumvis lanctum, & justum, posse qui l-
quam operari , quod peccatum non sit; Quod tamen, inquiunt, non imputatur fidelibus in Oiristum credentibus. Secunda est Ioan-ms ms, cujus ex variis erroribus in Coniacilio Constantiensi relatis , & damnatis , unus hic erat, quod assereret nullurn bonum opus fieri posse absit ue gratia sanctificante, ac proinde omnia peccatoris orira esse peccata. Tertia tandem suit Μichaelis Baii, Qui inter varias propositiones, quas in praelu diis a tribus summis Pontiscibus damna tas expressimus , hanc habet num. 25. Omnia opera infidelium sunt merata , Pbiis- sopbstrum virtutes sunt vitia: ac subinde censet fidei gratiam ita esse necessariam, ut nullum prorsus morale bonum fieri possit ab infidelibus.
Ut igitur his omnibus erroneis sentcntiis exti emc pugnantibus Catholica veritate, & doctrina occurramus, quoniam maxime de triplici gratia , adiciali, habituali,& fidei movetur disceptatio : Hinc quiniaque sunt hoc in articulo statuenda , Primo, utri im gratia actualis absoluic sit necessaria ad bonum supernaturale conducens ad salutem promerendam. Secundo, utrum gratia sanctificans sit necessaria ad quodlibet
opus moraliter bonum . Tertio, utrum gra tia fidei sit ad idem opus piaerequisita . sua to, quaenam gratia desderetur ad amorem Dei, ut Auctoris naturae. Ouinto denique,
quae sit gratia necessaria ia servanda Dei
58쪽
De neeessitate Gratiae ad Bonum agend. 3IQUAESTIO PRIMA.
Utrum homo possit sine ulla gratia velle ,
operari bonum superηaturalis ordiris.
aIiud hic significari, quam gratiam ad ualem, seu illud actuale subsidium, &auxilium, quo excitatur, juvatur, ac Pr movetur homo ad elicienda aliqua opera Conducentia ad vitam aeternam as uendam. Nec enim praesens movetur dissicultas de gratia sanctificante: certum enim est eam non r necessariam ad omne opus su er naturale conducens ad salutem; siquiem absque ea possumus velle, & operari multa opera supernaturalis ordinis. & ad salutem conducentia I talia quippe sint omnia opera, quibus peccatores disponuntur ad ipsam mei giatiam sanetificantem, de quibus agit Conc. Trident. sest 6. cae. o. ut sunt maxime actus fidci, spei, timoris divini, dum precatores sese intelligentes, a dimisae
ustitiae rimare , quo utiliter eoncutiuntur , ad considerandam Dei misierisordiam se convertendo, in spem eriguntur, Mentes Deum sibi propter Christum propivdim fore , illumve tamquam omnit iistitiae fontem digere incipiunt:
ac propterea mo ventur adversus pereata pero tum aliquod, D, detestatisnem , cyc. o irrosecto omnes actus conducunt ad justificationem , & proinde ad salutem aeternam , nec consequenter ad eos prae requiritur gratia justificans, ad quam sunt dispositiones, & praeparatione S. laηdum secundo, quod etsi scelicitas arterna lit bonis operibus promerenda, ut constat innumeris Scripturae textibus, quibus illa repromittitur concedenda, vel per m dum mercedis debitae operariis probe, ac fideliter laborantibus: vel titulo coronae pugnantibus, ac viventibus repositae, vel denique per modum bareditatis Dei filiis adoptivis maeparatae ; nam , inauit Apostolus Hom. 8. Si fui, i baeredes, baeredes quidem Dei, eo redes autem Cisisti; Nihilominus, ut recte docet S. Augustinus, illa aeternasce- Iicitas ab eodem Apostolo appellatur gratia; quia inquit idem liό. 3. de gratia libero arbitrio cap. 8. Si vita nostra nihil aliud es , quam Dei gratia , sine dubio , vita aeterna, quae bonae vitae redditur, Dei gratia est : γ msa enim gratis datur , quia gratis datas illi, cui datur . sed illa , cui datur tantummodo gratia est, Me autem , quae illi δε-tur , quo ηιam praemium esus est, statis est pro
gratia tamquam merces pro invia . uam utique veritatem retexens. ait: Utrum autem legerimus in Scripturis sanctis gratia pro gratia se tan quaeritii : sed babetis Evangelium secundum Ioannem tan:a luee clarismum , ubi Ioannes Baptista de Domino CHLβο dieit ι Nos omnes ex plenitu ine accipimus, & gratiam pro gratia. Ex elar Bainque plenitudinise accepimat pro modulo ηι rotamquam particulas nostras , ut bene Draa-mui; sicut Deus partitus e menuram Dei, quia νηustiti': e proprium donum babet a Deo; abus sic, alius autem fle, ipsa est gratia rses insuper aeripimux is, gratiam pro gratia , quando nobis vita .e:erna reddet , de
qua divit Apostolus : gratia autem Dei vita aeterna in Christo Iesu Domino nostro :cum prius dixissi, Stipendium peccati mors. Μerito enim stipendium , quia militiae diabolicae mortis aeternae debitum redintur. Ubi eumpse dicere, o, recte dicere fit endium autem iustitiae vita aeterna, maluis dicere, grati
autem Dei vita aeterna . ut binc intelligeremus non pro meritis nostris Deum nos ad aetemnam vitam, sed pro sua miseratisne perduc re . Ex quibus facile erit colligere , eam is licitatem nonnisii auxilio , ac beneficio
gratiae ess) promerendam. Notandum tertio, quod, etsi nobis ingenitus si ad scelicitalcm appetitus ι proii
deque certum sit illam poste obtineri; Neque eη- inquit S. Augusti mis lib.q. contra Julianum cap. naturali instinctu immortales, O, beati esse vellemus, η esse possemus : Non tamen ad aeternam beatitudinem nos provocat, nec stimulat ii Ie naturalis appetitus saltem elicitus, quo ferimur in bonum propositum, nist illa reveletur; utpote cum nec ingenito, nec propriis viribus comparato lumine talis felicitas appareat: Etenim, inquit Apostolus, nee oculus vidit . nec auris audivit, neque in cor hominis sensit, quod praeparavit Deus diligentibus se. Subindeque necessum est, ut per aliquod supernaturale lumen revelationis, aut illustrationis haec beata scelicitas innotescat. Quod autem haec externa, & nuda revelatio non lassiciat, sed ultra desideretur auxilium aliquod supernaturale, & divinum, quo possit comparari, hic est determinandum adversus tam Pelagianos, quam Semipelagianos.
59쪽
auxilio Iupernaturali velis , aut perf-eere ullam bonam opus, quod ad aeternam 1a-LIem conferat. Haec est de fide contra Pelagianos.
Probatur primo ex Scriptura sacra iis videlicet omnibus locis, ovibus utitur S. Αugustinus ad convellendum erroneum Pelagianorum dogma. Primo quidem ex veteri
est amento, maxime vero ex Pist.2q. Oculi mei semper ad Dominum, quoniam ipse messet de laqueo pedes meos. Et Psal. 29. In v Iuntate tua praestitisi deestri meo virtutem. Et Psalm. 36. A Domino grellus bominis dirigentur . Et Psal. 126. Nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laboraverunt qui ae anteam. Et Sap. 8. scivi, quouiam non possum esse continens, nisi Deus det, e . Apertius aulcm , de clarius haec veritas
innotescit ex novo Testamento innumeris propemodum oraculis, praesertim vero ex
his verbis Joan. 6. Nemo potest venire ad me, nisi Pater, qui migd me, traxeriι eum . Et, Nemo potes venire ad me, nis fueriι ei datum. Patre meo. Quem utrumque textum sic expendit S. Augustinus lib. I. ad Bonifacium
cap. I9. Utrum Jam volenti credere pro meriris bonae voluntatis Me datur , an mi us utendat ima voluntas, sicut Sauli desuper exci-ratur, etiamsi tam aversus sit a fae, ut credentes etiam persequatvr . . . . ut quid enim nobis Dominus praecepit , ut oremus pro eis, qui nos persequuntur Θ Numquid boc oramus, ut eis pro sera eorum voluntate gratia Dei retribuat ν, ae non poIius , ut mala in bonum eorum voluntas muretur p
Quam utique sentemiam sic ponderat S. Au- rustinus serm. II. de verbis A pol . cap. I 2. Magore verus , qui nemiηem palpat , nemi- inem fallit , verax Doctor, idemque salvator, σου quem κοι διπιι molestissimus Pedagnus cum κρ bonis operibas , id cst, de sarmentorum, o palmitum frinibus loqueretur ; non uit ,
He me facere quidem porsis quid, sed facilius ter me: non ait fructum vorum me me
testir quidem facere, sed uberi rim per me: non Me dixit, legite, quid dixeris .... Rema nihil potestis sacere. Item ad Phili p. I . Deus enim est, qui operatDr ιn visis velle, perficere . Addit S.
Augustinus lib. de gratia christi cap. I. Hi
Mut i, aliis, maxime Graeeis Odissuriegbur, de velle, & operari . Videte fi non udolus gratiae Dei futuros adversarios sancto a pictu taηto ante praevist, Θ, baee duo , Scvelle, & operari, quae iste Pelagius 3 ita
nostra esse vωuit, tamavam i a divisae gratiae non ad iuvetvν avxilio, Deum in nobis Haeit operars. Missos facio innumeros alio
sacrae Scripturae textus, quos uberrime passim colligit sanctus Augustinus, quibusve
Pelagianum errorem rescindit. Probatur secundo, auellaritate, aut decretis Conciliorum omnium , in quibus prinscripta, ac damnata fuit Pelagiana haeresis. Primum quidem ex Concilio Diospolitano, in quo, ut di tum est in primo volumine, damnati sunt duodecim articuli a Pelagio, ejusque asseclis disseminati, quorum hic s ptimus erat , gratiam Dei absque adiutorio non ad singulor actus dari, sed de libero a b tris esse, vel in lege, atque doctrixa . Similiter in Concilio Mileuitano , seu Carthaginens cap. 4. llatuitur, utrumque Dei d
ηum es , O seire quid facere debeamus ,
diligere, ut saetamus . Insuper ex Concilio
Arausicano a. Can. T. si quis per naturae vi
gorem bonum aliquia, quod ad salutem pertianet vitae aeternae , risiitare , aut eligera moesine salutari praedicatione, consentiri posse confirmat absque illi minatione Spiritui sancti, qui dat omnibur suavitatem in eo entiendo , is credendo veritvii; fallitur baeretico spiritu . Et Can. 9. Divini est maneris cum rectὸ eeit
mus , pedes nostros a fallitate , i , iniustitia abstinemus 3 quoties enim bona agimus , Deus in nobis, atque nobiscum, ut veremur , peratur . Demum ex Concilio Tridentino Sess. 6. n. 3. statuitur. Si quis dixerit Me praeveniente spiritus sancti operatime , atque fui afutorio bominem eredeνe, sperare, άβ-gere , aut paenitere posse ficut oportet , at esto rati is gratia conferatur , a Ibema f. Probatur tertiὀ, Ex SS. Patribus, praesertim ex sancto Augustino omnibus illis libris, quos adversus Pelagianos edidit 3 ex quibus unam, aut alteram sententiam hici adscribendam censeo . Prima petitur CX lib. a. de nuptiis, & concupiscentia cap. r. 3ι quis, inquit , ad talendum rectὸ Deum δε- ne ipsius adiutorio dicit esse in omnibas hominibus liberum arbitriam, Celesianus, Pelagianus dis videtur. Secunda depromitur
ex libro de natura , & gratia cap. η- si, inquit, pessibilitas naturatis per Merum αν-bitrium, ad cognosci um quom eiu eo
60쪽
De necessitate Gratiae ad Bonum agend. 33
debeat, is, ad bene vivendum sibi se ficit ,
ergo Cisistus gratis mortuar es: Ergo eis Iarum est seanuatum erucis, Quam utique Cadaolicam , & orthodoxam S. Augustini doctrinam amplexa est universa Ecclesia , quae Pelagianorum dogma tamquam haereticum sub anathemate proscripsit. Probatur denique ratisne . Nulla facultas potest tendere ultra proprias vires , nisi
per formam aliquam 1uperadditam vegetetur, ac corroboretur atqui omnis actus tendens in vitam aeternam, est ultra vires,& proprictatem naturalem intellectus, &voluntatis creatae; est enim motus in finem supernaturalem : Ergo non potest actus ullus alterutrius facultatis tendens in vitam aeternam fieri ab homine, nisi per sormam superadditam, quae sit ordinis su r- naturalis, quaeque hominem ad eumdem statum supernaturalem sublevet, & evehat. Deinde, eadem ratione, proportione servata, formari, & operari debet Christia nus in ordine ad vitam aeternam, qua sormatus, & operatus est Christus; sed Chri stus Dominus formatus est per Spiritum sanctum: quod enim in Virgine natum est de Spiritu sancto est 3 omnesque suos actus nonnisi ex principio supernaturali, de divino edidit; puta ex personalitate Verbi ,& intellectu divina sapientia informato , voluntate omnibusgratiae charismatibus illustrata di debet igitur itidem operati homo Christianus in iis maxime, quae ad salutem spectant ex principio supernaturali .
Quam utique rationem sic eleganter confirmat, & expendit S. Fulgentius libro de
Incarnatione, & gratia Claristi, cap. 2o. Forma enim , Qvae praecessit in earne Cbrisi, quam is nostra, Me spiritualiter agnoscamus: nam Cbrastus Ruus Dei secundum eamnem de spirim sancto factus, ae natus est . . . Me ergo in hominis corde , nee concipi fisi poterit, nec augeri , nisi eam spiritus sandus tofundat , is nutriat ex eodem namque spiritu renati sumus , ex quo natus est cimus, is c. Denique , debet elu proportio quaedam inter principium, medium, & finem consequendum: sed aeterna scelicitas longc naturae vires cxcedit; cum nec veniat in mentem nisi divinitus reveletur 3 nec comparari possit, nisi mens coelitiis sublimetur: ergo ad eam obtinendam necessum est, ut sit aliqua proportio inter animam, &issam
beatitudinem: Sed nulla prorsus poteu esse
nisi per gratiae beneficium , quo videlicet
humana mens ad statum supernaturalem sublimatur: ergo haec absolute necessaria est ad salutem consequendam.
Obiiciebant urimo Pelagiani , exemplum
Centurionis Cornelii, qui Αct. io. dicitur fuisse religiosus, ae timens Deum cum omni domo sua, faeiens eleemosynas multar plebi , demerans Deum semper; quocirca meruit in visu, & raptu videre Angelum Dei introeuntem, & dicentem; orationes tuae ascem
derunt in memoriam in eo pectu Domini, O e. Unde hinc argumentabantur, Religio, timor Dei, eleemosynae, de orationes Cornelii acceptae fuerunt Deo, proindeque ad illius salutem contulerunt aliquid : atqui tunc nondum Cornelius fidelis erat; proindeque divina gratia nondum adjutus: didicit enim Cornelius fidem a Petro, ut testatur sanctus Augustinus lib. i. de baptismo cap. 8. Sed cum locutus est ei Angelus nondum a Petro fide, ae musteriis imbutus fuerat, ut constat ex illa historia: ergo absque fide gratus erat Deo; igitur potest aliquis bonum
opus aliquod facere ad vitam aeternam con
ducens insque speciali gratiae Dei beneficio, cujus primarius effectus est fides.
Nego minorem: nam etsi Cornelius nondum
explicite eredidis Iet Christo D. nec mysteriis
fidei imbutus fuisset a S. Petro, non tamen omni fide carebat, ut tcstatur S. August. lib. de praedest. Sanctorum c.T. ubi ait :Cornelis diei potest , ecus acceptae sunt eleemosynae, O, exaudita orationes antequam credidisset in Cissum: nee tamen me aliqua fida
donabat, orabato nam quomodo inmorabat.
In quem non erediderat Θ Sed fi posset me fis
rasti es salvus . non ad eum aedificandum mitteretur arebitectus apostolus Petrus. Unde concludit : suiequid igitur , antequam in Gristum erederet , cum eredidisset , benὶ operatus es Cornelius , totum Deo dandum est, ne foro quit extollatur.
Unde quando S. Augustinus loco in obj ctione laudato, dicit Centurionem a Petro
fidem Christi didicisse, intelligendus est de fide explicita, & perfecta per Christum et
quando vero verbis mox laudatis, ait illum
non sine aliqua fide donasse, &orasse, i quitur de fide inchoata, quae tendit in Deum, qualis fuisse videtur in primis Gentilibus; Porro hac fides implicita dicitur, quia qui credunt in Deum, parati sunt etiam credere in Christum, quando ipsis revelabitur.