장음표시 사용
61쪽
Tract. III. Disp. II. Art. I. Quaest. I.
mur ad gratiam sanistificantem , & vitam
aeternam consequendam, est opus supernaturale: sed ejusmodi opus est a nobis, non autem a solo Deo specialiter concurrente Per gratiam. Probatur ex variis Scripturae textibus , ' nam inoveib. I 6. legimus: mmimi est animam praeparare , Domini gubemaνe linguam. Zachariae I. Convertimini ad me, ego converim ad vos. Matth. I p. si vis ad vitam ingredi, stris mandata . Igitur opus istud, quibus praeparamur ad salutem aeternam conse mendam, & ad intimam unionem cum Deo, quae fit per gratiam sanctificantem, est a nobis, ac propriis viribus elicitum. Nego minorem, & ad singulas partes illius probationis respondeo : Ad primam' quidcm, hominis revera esse , ut animam suam praeparet, quia Deus neminem ad sevocat, nisi volentem : at haec praeparatio
fieri nequie sine speciali adjutorio Dei ;enimvero non potest homo animam suam praeparare sine bona cogitatione, quae nonnisi a Deo donatur ; non enim sumus sufficientes cogitare aliquid ex nobis, quasi ex nobis, sed sufficientia nostra ex Deo est, inquit Apostolus a. ad Corinth.3. Ad steundam dira, hominis quidem esse, ut se convertat ad Dominum, sed id sine auxilio Dei praevenientis, & ad conversi nem stimulantis fieri non potcst ; unde
quemadmodum Zachariae I. dicitur: Comertimini ad me, is, ego convertar ad vos: Ita etiam Threnorum S. legitur : Onwrte nos Domine ad te, convertemur . Unde, inquit Concilium Trident. 1I.6. cap. s. In sacris litteris eum dieitur, convertimini ad me, o, ero convertar ad vos, libertatis nostrae almonemur . Cum respondemus, Converte nos Domine ad te, convertemur, Dei ποιμα- veniri gratia confitemur. Ad tertiam autboritatem diso , mandato rum observationem , pendere quidem a n
sera voluntate, sed non sine praesidio gratiae divinae ι quippe Drus est , qui operatur in nobis velle, perficere , inquit Aposto lus ad I lii lipp. a.
Obiiciebant tertio : Si bonum opus conducens ad salutem, penderet a gratia Dei. Deus diceretur personarum acceptor, quia
daret uni gratiam potius , quam alteri . Deinde gratia illa es et quid fortuitum, &casuale , quia conserretur nihil tale merentis imo etiam lapsi repugnanti, ac reluctanti: sed consequentiae illae prorsus aia
surdae sunt: ergo, &c. Nego sequelam maioris r tunc enim solum committitur persisnarum acceptio, clim debitum intercedit 1 ita . quod uni conseratur, quod alteri desetur ; vel uni detur id, quod debetur . aseri vero denegatur; non autem, quando ille, qui nihil debet, liberaliter, & gratuito aliquid erogat uni, quod alteri similiter non largitur. Ad secundum dico, quod etsi gratia conseratur nihil merenti, & taec reluctanti, non tamcn dici debet esse quid fortuitum, aut casuale, sed donum gratuitum omnino collatum a sapienti rerum Administratore, qui summa cum prudentia sua dona distribuit singulis, prout vult. ObiicisDηι quarto , Non est liberum arbitrium si Dei indigeat auxilio: sed est liberum arbitrium : ergo i ei non eget auxilio ad ea praestanda, quae necessaria sunt ad salutem. Nego maiorem : gratia enim quantumvis
esticax , liberum arbitrium non destruit, sed astruit, ut constabit infra , ubi h manae libertatis cum divina gratia summam concordiam demonstrabimus : Unde sanctus Augustinus lib. a. de Nuptiis, dico
cupiscentia cap. 3. ut amoveret a se sannam,& injuriam qua assiciebat eum IulianuS , ipsum Manichanam appellans, quod di xisse crederet , si quis , aut in timinibus
arbitrium, aut Deum esse naso ηtium condit rem diserit Celsianus , Pelagianus vocatur; postque subdit Iulianus: Ne igitur νο-
falbam verentur infamiam, verum crimen incurror I iesar ferarum , quae circumdansu Wπnis, ut mantur in retia . Ut inquam hanc a se in)uriam amoveret, ait : Non itaque ficat te tibique alior fallens loqueris , si quis in hominibus, avi tiberum arbιtrium , aut Deum esse nascentium conditorem dixerit Celsianus, Pelagianus vocatur . Ista
quippe Catholica fides non dicit , sed diacit : Si quis ad colendum reti Deum , sine ipsius ad toris dicit esse in bominibus liberum arbitrium . quisqvis ita dicit Deum nascentium Conditorem, ut parvulorum ne et a
nu ,-Pelagianus vocatur . Liberum itaque
esse in bominibus arbifrium , is, Deum se
nascentium conditorem utique dicimus , mu
62쪽
De necessitate Gratii ad Bonum agend. s
aa uteris Dei , no erui paνvulos a Wtestate tenebrarum M iramρννi in regηum Dei, hoc vos dicitis : bine sis Celsiani , Pelagiani . Alias similes Pesagiani o lectiones obtrudcbant quas omnes suae diluit S. Augustinus , & earum aliquas reseret, di refellet
Non potest b-α habere ullum affectum
bonum supereaturalem . seu fisei initium, absque Trinae graniae bene fere . Haec est contra Semipelagianos , & probatur illis omnibus Scripturae totibus , quibus in priori quaestione declaravimus fidem este donum Dei , & gratiam proprie dictam . Illis quippe utitur S. Augustinus in libris de Praedes inatione Sanctorum ad probandum, quod ipsum fidei initium sit gratiae
beneficium, maxinu vero cap. 8. ubi ait :Cum Evangeliam deleatur, quidam credunt, quidam non eredunt; sed qui credunt praedia catore frinsecus intonante, intus a Patre audiunt, atqtie distunt; qui autem non credunt, joris audiunt , intus non audiunt , neque diaseunt e Me est, illis datvr , ut credant, illis non desur; quia nemo, inquit, venit ad m=,n Pater, qui miser me, traxerit eum. . . EVOtrabi a Patre ad orsum, audire , ac distere a Patre, ut veniat ad Grastum, nihil aliud est, quis, donum aeripere a Patre, quo credat in christum ; neque enim audientes Evangelium a non audientibus, sed eredentes a non credentibias discernebat , qui dicebat :Nemo venit ad me , nisi fueris ei datam a Patre meo ; Fides igitur , is iηcMaia , is perfecta dinum Dei es ; Me donum quibusdam dari, quibusdam non dari omnino non dubitet , qui non vult .manifestissimis sacris
Liae eapite a. dicit, quod sententia , quae asserit initium fidei non esse a Deo ,
hominem cum Deo componit , ut partem
fidei sibi vendicet, partem vero Deo relinquat: & quod est elatius , primam tollit ipse, sequentem Deo cedit. si non perti-xet, inquit, ud Dei gratiam, quod credere epimus , sed illud potius, quod propter Meprobis additur, ut plemus , perfectia quo cre--mus: ac per Me, initium Dei nistrae primres damus Deo, ut retribuatur nobis , Hupplementum eius ... s. isquis igitur banc δε--abilem vult ex Omm parte vitare sententiam, veraciter retemgri dictam, quod aps lus ait: Vobis Aratum est pro Cbristo, nση si
tum ut credatis in eum, verum etiam ut patiamini pro eo . Utrumque enim sendit Dei donum , quia virumque dixit eo donatum . Nec ait ut plexius, is perfectius eradatis in eum, sed ut credatis in .eum . nec seipsum misericordiam eo stratum dixit, ut Melior, seu ut faelis esset , quia sciebat non se initium fisi suae priorem dedisse Deo , is retributum sibi ab illa ejus augmentum, sed ab eo se fa
ctum fidelem a quo is Ap 'ului factus est.
Probatur secunia , ex Concilio Araus cano Canone F. Si qu/s ut augmentum , ita.
etiam initium Dei, imumque credulitatis a fectum , quo in eum credimus , qui iustificat impium, is ad generationem bapi malis pervenimus , non per gratiae donum , id est per inspirationem spiritus sancti corrigentis voluntatem nostram ab in delitate ad fuem , ab impietate ad pietatem et sed naturaliter nobis insa dicis , Ap stolicis dogmatibus adversarius approbatur beato Aristolo Petro dicente esuia qui eae t in vobis opus bonum , ipse perficiet in diem Domιηi nestri Iesu Cb i. Suadet , & ifi ipsum etiam ratio I nam
actus, quo voluntas movet emcaciter intellectum ad assentiendum rebus fidei, est supernaturalis : erso non potest habetinaturaliter . Consequentia patet , antecedens vero probatur e Actus creaendi est enectus a voluntate imperatus; illa enim movet intellectum essicaciter ad assentiendum veritati revelatae : Similiter objectum illius est '. squidem voluntas amat hon statem , de bonitatem , quae reperitur in tali actu : atqui ex supernaturalitate esse
ctus, & objecti colligitur supernaturalitas
actus , qui debet circa illa versari: necessaria est enim proportio inter actum , Ee objectum : ergo actus voluntatis , quo homo inducitur ad credendum, est supernaturalis, atque adeo elici non potest abiaque auxilio gratiae.
obiicit I. Cassianus pro Semipelagianis. Zachaeus , & Latro suis desideriis , ac, votis Dei gratiam praevenerunt , & impetrarunt . Zachaeus enim Luc. I9. cum quaereret videre Iesum , quis esset , meruit ab eo audire : Gebo ramans δε-
stende , quia hodie in domo tua oportet me manere e Latro vero Lucae as. cum Chri- .sto dixisset: Domine memento melicum veneris in regnum tuum , audire meruit: -' die mecum eris in Paradibo - Ergo potest
quis naturaliter dcsiderare gratiam Claristi,
63쪽
eamque impetrare, ac proinde bonum aliquod facere, aut saltem velle, quod pertineat ad salutem. Nego anteeedens. Zachaeus enim, & Latro gratia Dei praeventi sunt, ait S. Prqς
per adversus Collatorem cap. IS. qui enim
illuxit in corde Publicani, Matinaei , &Pauli tunc Ecclesiam persequentis , test& in corde Zachaei, & in corde crucifixi Latronis cum Domino illuxit : nisi D mini vox sorte otiosa fuit cum Zachaeum,
qui quaerebat videre eum quis esset, C
pellere dignatus est Dominus : Zachaee f- sinans destende qumiam bcdie in domo tua oportet me manere, Ze non praeparavit sibi animum cujus elegit hospitium. In Latronis quoque justincatione , etiamsi nulla operantis gratiae intelligerentur indicta ,
nonne cum omnibus credentibus etiam ipsum acciperemus attractum dicente D mino: Clim exaltatus fuero a terra omnia
traham ad meipsum p Ita S. Prosper. Obyeis et . Castianus apud S. Prosperum
cap.8. Apostolus aperte testatur Roman Tum T. nonnumquam per naturae bonum
narum voluntatum prodire principia , quae tamen nisi a Deo dirigantur, ad consummationcm virtutum pervenire non possunt ι ait enim Helle adiaceι mihi ἰ perseere
autem bonum non invenio: Ereto revera censet nobis inditum initium fidei a natura
Nego consequentiam : nam, inquit ibidem sanctus Prosper, dixit quidem beatus B postolus, velle enim adjacet mihi, perficere aulcm non invenio. Sed idem dixit
quid ex nobis ipsis , sed sufferentia ηοstra ex Deo est 3, hi ad Philipp.a. idem dixit: Deus est enim, qui operatur in vobis, velle, i
perficere ρω bona voluntate. Non ergo Apo- solus sibi contrarius est, sed cum donatum nobis fuerit bonum velle, non statim inv nimus & facere , nisi quaerentibus, Pe- , , tentibus , atque pulsantibus , qui deditis dc siderium praebet effectumue vox nar ue,, ista dicentis; Velle enim adiacet mini , ,, perficere autem bonum non invenio ι,, vocati est, iub gratia constituti, cui con- ., delectatur quid cin legi Dei secundiim in-s, teriorem hominem, sed videt aliam legem ,, in membris suis captivantem se in Ieges, peccati: & quamvis accepetit scientiam
,, recte volendi; virtutem tamen in se nonis invenit eorum, quae obstant Operandi: donec pro bona voluntate , quam sumpsit, mereatur invenire, quid faciat. Mobserit 3. Deus cum viderit nos ad honum velle desectere , occurrit , dirigit ,
atque confortat. Ad Corem enim clamoris
tui l inouit Isaias cam. sarim ut audieris restondebit tibi: Et Psal.29. In ea me, inquit, in die tribulationis, eripiam te, O glorificabis me . Ergo revera homo ex se potest habere affectum boni , quod gratiam praeveniat, & alliciat. Nego consequentiam , & ad antecedens restandet sanctus Prosper cap.7. illam propositionem sapere Pelagianismum . Quis ,,
enim, inquit, non videat quod haec do- is ctrina meritum libero assignet arbitrio, , , quo praeveniatur gratia, quae ei famule- istur, reddens debitum conferens donum p is
quae definitio in Episcoporum Palaesti- is
nae Synodo etiam a Pelagio anathemate is damnata. In eo enim, qui bonum in- ricipit velle, & cupit ab iniquitate, atque ,, errore discedere, gratiam Dei hoc ipsum is profitemur operari , quoniam a Domi-
no gressius hominis diriguntur, &viam is
o it q. Chiistus Dominus increpans Pharisaeos, dixit Lucae I a. suid autem ex vobis ipsis, inquit, etiam non iudicatis, quod bonum o p Αt hoc non dixisset eis, nisi eos judicio naturali scivisset, quod aequum
est poste discernere . Ergo revera censet homines posse naturali virtute , quod aequum cst nosti, vel facere. Distinguo miserem . Possunt homines naturali iudicio discernere, quod aquum estaret uitate naturali, & morali , concedo :aequitate supernaturali, de conducente ad salutem, ii ec- non ad instituendam justitiam
Christianam, nego. Unde sanctus Prospercap. 23. huic objectioni respondens ait , Collatorem non solum in piactata obiccti ne , boni voluntatem; sed etiam pH iutatem libero adscribere arbitrio : tamquam ideo ab eis exigatur intelligentia, ideo iustitia repostatvr , quia possint hae me Dei donis de naturae proserre bonis. Quibus significat non posse homines iudicare naturaliter , quaes pectant ad salutcm instituendam, ac Euan gelicam justitiam formandam. Obiicit tandem Cassianus illa verba 3.Reg. p. s. quibus Salomon declarat Deo qualiter David volcns aedificare domum nominii , mini Dei lsrael, ab eo tamen ne votum,& desiderium impleret, prohibitu, fuit .
64쪽
tinde se ratiocinatur. Haec cogitatio, atque iste tractatus regis David, utrumne bonus ex Deo, an malus i & ab homine fuisse dicendus est ρ Si enim bona , & ex Deo fuit illa cc gitatio, cur ab eo, a quo inspirata est eidem, negatur effectus p Si autem mala, & ex homine suit, cur laudatur a Domino ρ Restiit ergo ut bona, de ex homine fuisse credatur : in quem m dum etiam nostras quotidie cogitationes ossumus judicare. Neque enim, aut solitavid bonum ex semetipso cogitare concessum est , aut nobis ne quid boni umquam sapere, aut cogitare possemus, naturaliter denegatur; ita Cassianus. Res Met cinctus Prosper cap.2 . hoc testimonio , atque argumento non probari, quod piae cogitationes ex solo libero arbitrio , de non ex Dei inspiratione nascantur. si Non enim ideo voluntas David, quae utin,, que bona erat, non ex Deo fuisse creden- da est, quia templum sibi Dominus nonis ab eo aedificari, sed a filio insius voluit. Misi enim interdum Dominus niale ri, quaeramen bominibus inspiraverat ; licci enim Dominus Apostolis praeceperit, ut docerent, & baptizarent omnes Gentes, tamen
Actor. 16. Retiti sunt a spiritu sancto loqui
verbum Dei in Asia. Et rursus, cum tentarent ire in 'thiariam, nisibili sint a spiritu Iesu. Unde subdit sanctus Prosper: Num- ,, quid non ex Deo hanc voluntatem habeis tant, quod etiam istorum optabant ad
,, fidem corda convertere , quos occultori judicio Deus Evanulium tunc nolebatis audire λ Aut quod Ecclesia quotidie pro,, inimicis suis orat : id est, pro his, quiis nondum crediderunt, nunquid non exis Spiritu Dei facit λ Quis hoc dixerit, nisi is qui hoc non facit, aut qui putat fidem is non esse donum Dei λ Et tamen quod ,, pro omnibus petitur , non pro omni-ri bus obtinetur : Nec est iniquitas apudis Deum, qui saepe postulata non tribuit, ,, quae postulare donavit.
an gratia sanctificans neesaria Ν , is,
suseiens ad quotabet opus bonum
N0ta um primo, circa praesentem quaestionem, duas, ut diximus, esse pugnantes sententias, Priaris quidem Lutheri,
Calvini , & aliorum haereticorum nostri temporis, qui d ent hominem quantum vis sanctum, & justum nihil boni in hoo naturae lapsae, ac reparatae statu posse op rari, etiam cum ipso auxilio gratiae: imo omnia illius opera esse inquinata, ac vera censeri peccata; ipsi tamen non nocere , nec ad damnationem imputari, si firmiter credat ea sibi a Deo relaxari, nec ad po nam deputari . secunda vero est Ioanηis Hus: cui subscripsisse videtur Michael Bajus docens gratiam sanctificantem , adeo necessariam esse ad bonum aliquod exercendum , ut ea absente omnia hominis opera essent peccata: Nam inter erroneas
propositiones ab ejus scriptis, aut dictis as sertas, & a summis Pontificibus Pio V. Gregorio XIII & Urbano VIII. proscriptas, damnatas haec est num. 27. Liberum arbitrium fine gratiae Dei adgutorio ηοη- nisi ad pereandum valet . Ibidem quoque damnatur illa propositio num. 37. Omnis amore creaturae rationalis , aut vis a es empirisas, qua mundus diligitur, quae a Ioanne prohibetur; aut laudabitis ilia obaritas , qua per spiritum s ctum in corde diffusa, Deus amatur. Item haec num.39. Is omnibus suis assibus pereator servit dominanti expiriisti . Ex quibus apparet eum voluisse, non modo neminem posse vitare peccatum absque gratia sanctificante, & omnia opera, quae ea
absente fieri possunt esse peccata: sed etiam quod quidquid ex principio , & motivo
charitatis non fit , revera inter Peccata deputari: Unde propositio, quae est nu.2S.sert. Omma infidelium opera μην peccara , mi Asopborum virtutes sunt vitia. Notandum fecundo , praesentem dissicultatem non moveri de actionibus hominis, sed de actionibus humanis, hoc est de iis, quae ex rationis judicio, & deliberata voluntate procedunt: quae actiones ut probavimus in nostra morali Philosophia sunt bonae, aut indisserentes, aut vitiosae, quidem esse possunt alterutra bonitate, morali via delicet, dc naturali, aut meritoria, pernaturali. Quae in hoc potissimum inviacem distinguuntur, quod prima constitu turper solam consormitatem, quam habet actus cum recta ratione, & prudentia: F eunda vero procedit ex influxu gratiae, & charitatis reserentis actus nostros in finem supernaturalem. Ex praecedenti quaestione Iiquet non posse hominem ullum op supernatura. Idordinis,& meritorium vita aetanae elicere
65쪽
absque gratia sanctificante r An vero ea absente non possit exercere quosdam actus naturaliter, & moraliter bonos, hic erit
Madum tertιὸ , actuum bonitatem moralem ex triplici potissimum capite repeti; videlicet objecto, fine , & circumstantiis. Ex obstri quidem, non prout spectatur in se, & secundum suamentitatem; sed prout est rectae rationi conforme; hoc enim est discrimen inter virtutes intellectuales, & Morales , quod intellectuales intendant obje-etum , quatenus in se est ι morales autem versentur circa obiectum quatenus rectae rationi concordat. Ex me vero dum videlicet actus tendit in finem congruum, & recto Conscientiae , ac rationis dictamini consor- me; idque per media licita, & ordinata ;fieri namque potest ut actus tendat in finem optimum , qui nihilominus erit vitiosus , puta si proponatur per vitiata, ac perversa media obtinendus: sic sanitas comparanda propter actus charitatis exercendos, & Deo liberius, ac facilius inserviendum, actus est bonus ex sine; tamen pessimus esse potest, si nempe illa sanitatis restitutio procuraretur per isti legia , & daemonum opem ueunde ut actus aliquis censeatur bonus ex fine, necestum est , quod in eum tendat
per media congrua Iandem ex circumstantiis actus censetur bonus , quando eis assicitur circumstantiis, de conditionibus, quas recta ratio videtur postulare ex parte personae, loci, temporis, &c. His ita pα- missis duo sunt hac in quaestione statuenda. Primam , quod opera fidelium in gratia sanctificante existentium non sint peccata . secundum, quod fideles mortali peccato inquinati post int interdum elicere
HAEreticum es asserere omnia semiam Justi , in gratia sanctificante existentis
opera esse peccata Patet huius conclusionis veritas ex Concilio Tridentino ses25. Can. 2 decernente 3 si quis in quolibet Mnaopere susum salum veηial ter peccare, dixerit; aut intoleraiaias est, mortaliter , OQ.-αbema A. Probaturaue primo. Scriptura sacra saepissime ad Dona opera stetanda nos cohortatur, de hominum justorum opera com--nclat: at impium est asserere illam ad pa-
tranda opera vitiosa nos inducere, & pe cata hominum Iaudibus esserre: Er o,&ς. Major patet ex variis ejus sacrae Scripturaetextibus . Sic Matth. s. Christus Dominus suos discipulos , ac sectatores , alloquens ait : Luceat dux vestra raram seminibus , ut videant opera vestra bona . Et ad Titum a. Apparuit gratia Dei omnibus bominibus eru- ns nos, ut abnegantes impietasem, O, sae-
mus in bae saeculo, Similiter iustorum opera commendat. Nam Joba. In omnibus bis non peeeavit labiis suis. Quae verba expendens sanctus Gregorius ait: Beato disi oris testimonium perhibetur, is, eordis, quiινο, culpam a litaua eompescuit,'a corde restrinxit. Sic etiam . Rcg. cap. I. Deus impietatem Ieroboam increpans per Angulum,
ait: Non fecisti sicut servus meus David. quieustodivis maηdata mea , cs, sequutus est moin toto corde suo, faciens quod maritum erat in con ectu meo. Et Matth. 26. suid mus. sis bule mulieri λ bonum opus opoata est in me . Unde Matth. 2S. Iustus judex Electos a Rregnum coeleste evocat, murrvi enim, inquit, is, dedistis miti manducare , P e. quibus significat idcirco eos taeterna mercede donari, quod misericordiae opera exercuerint. Unde sanctus Petrus fideles monebat T. Cap. I. satagite ut pre opera vestra bona certam v stram et orationem faetatis, Me enim facieηtes ηοn peccabitis aliquando Patre etiam ratione. Homo justus tenetur
divina praecepta sibi praescripta servare; de ad id praestandum habet vires divino sibi
assulaente auxilio necessarias : Deus enim
immobilis non labet, sed iubodo monet, is facere, quod possis, e petere, quia ηm msi δή is, adiuvat ut possis, scut docet Concilium Trideminum sessi c. cap II. sed ii mo divina implens mandata non potest censeri quidpiam mali agere: alioqui Deus, quod malum est, piaeciperet, censeretu que author peccati; quod utique asserere impium est : ergo fatendum est hominem jussum bona opera exercer ἀOblinunt haeretici illud Psal 13. Non est qui Deiat bonum, non est usque ad unum Ergo nullus est quovis in statu, qui bonum alia
quod opus exequatur . Inlit per Plagm. yqa. regius Vates orat , Non intres in iudicium cum servo tuo, Domine , quia non iustificabisvν in conspectu tuo omnis vimens : Nullus igntur est peccati, &culpae expers, ut ex e ribus non habe t , quod damnetur Dorique
66쪽
De necemtate Gratiae ad Bonum agend. 9
que opponunt illud Istiae m. Facti sumus ut immundi omnes nos , is, quasi pannui menstruatae v versae Justitiae ηostris. Ergo revera nullus est nominum culpa vacuus ,& omnia justorum opera quantumvis appareant sancta, vera sunt peccata. Nera consequentiam: Longe enim alius est praefatorum sacrae Scrietura, textuum senius, quam qui ab haerriicis intenditur. Ad primum enim dico, sermonem ibi fieri de Atticis, de quibus dictum fuerat versu praecedenti: Dixis Disiens in eoiae pM: Non es Deus. Vel si latius extendatur, dici poteit Psalmistam locutum fuisse, non in rigore
sermonis, sed per methonomiam, qua plerique pro omnibus ustirpari solent : quod utique non est infrequens, nec insolitum in Scriptura: Sic enim Genesis F. legimus, quod Omms caro com rat viam suam :ctim tamen ibidem dicatur Noe fuisse iustus , atque perfectus in generationibus suis, & cum seo ambulasse, & invenisse
Ad serendum dira, per ea verba significari non posse hominem omni ex parte justum ain parere inconspectu Dei. id est , si ad Deum
Comparetur: Non quod revera in se iustus
non sit: sed quod itistitia illius, si cum di-Vina conferatur, vix mereatur justitiae nomen : eo videlicet modo, quo stellae, etsi in se lucidissimae sint, tamen ubi cum sole Conseruntur, omni lumine videntur destitui : quo sensu dixit Job cap. 4. Nunquid
homo mea aratione just rabitur λAd tertium vero dico, illud elle dictum de Iudaeis tunc temporis sceleratissimis , quorum justitiae legales non solum erant gratiae, ac meritis vacuae, sed Ac pluribus Peccatis inquinatae. Nec obstat ,quod Isaias voce communi loquatur, quasi suam cum caeterorum Iudaeorum depravatam justitiam censeret : id imis fecit more Prophetarum, qui etsi justi, dum scelera hominum deplorant , sibi ipsis ob humilitatis studium, aut charitatis affectum solent accensere , ut sic Deum facilius , & esticacius ad clementiam flectant.
. CONCLUSIO SECUNDA . Uiest peccator rasia sancti ante mira
tus, aliquod sinum opus morale, seu h nessum eorrere; subindeque omnia ejus opera ante Justificationem , non sunt peccata : Ita Doctor subtilis in a. dist.28. & Seraphicus, ibidem. Probatur primo authoritate Coninciliorum, maxime vero Concilii Constantiensisses Li . in qua referuntur, dc damnantur errores Ioannis Hus , qui art. IO. Ce
suit : sine gratia sanctificante nullam bonum opus feri pis, ac proinde omnia peccat
ris opera esse peccata. similiter Concilium Tridentinum 1ess 6. Can. . decernit: siqui dixerit opera emisia , quae ante νst eationem funt ... vera esse peccata, anassema sit. Et Canone 8. damnatur ille , qui Lixerit meram Vbeana esse malum : Sed hic metus reperitur in peccatoribus ante ademam gratiam justificationis : Censet ergo concilium , quod quaecumque fiunt a Peccatoribus ante adeptam iustificationem non sint peccata. Probataν etiam ex definitione summorum
Pontificum Pii V. Gregorii XIII. & Urbani VIII. damnantium Dropositiones Michaelis Baii ut dictum est in x. Notabili. Tertio patet hujus assertionis veritas ex Scriptura sacra : Nam Lucae xi. Christias hortatur peccatoresad erogandam eIeem synam , Sc misericordiain erga pauperes exercendam, dicens: Date eis Osanam im ecce omnia munda sunt visis : Hortaretur autem ad aliquid impium , si eleemosyna ab homine peccatore fieri no posset absque peccator Censet igitur Christus Dominus peccatorem ante adeptam justificationisgr tiam , posse aliquod bonum opus morale elicere. similiter Daniel Regi Nabuchod nosori suadebat, ut peccata sua eleemosynis redimeret : Sed pravis oderibus, de peccaminosis nullatenus possunt peccata redimi. Ergo eleemosyna a peccatore facta , cum intentione sublevandi miseriam alienam, non est opus peccaminosum, sed moraliter bonum, & honestum. Ummatvr haec eadem veribas illis omnibus M. Patrum oraculis quibus qiraestione sequenti patebit, eos docere naturam ad bonum valere , & infideles morale bonum interdum exercere, nec-non & V ras habere virtutes: si enim id possint infideles, multo magis peccatores, qui fide illustrantur Suadetur insuper haec veritas ratione . Jure naturali, di divino virtutum iustitiae, religionis, misericordiae, dec. Opera praeci piuntur hominibus etiam intultis I sed illa non praeciperentur, nisi ea postent exequi ansque admixtionc peccati , & nisi essent ex omni parte honesta: Ergo opor
67쪽
tri , quod illa opera a peccatore elicita sint honesta. Aiali subtilis Doctor in I. ιγ.28. mn . q. quod qui asserit peccatorem nullum bonum facere posse , dicere non videtur
aliud, quam pervertere omnes, qui semel Commiserunt riccatum mortale, ut Rullii m. bonum opus ex genere postea faciant; ad 'quod tamen alias sunt adstricti: clim tamen suadendi sint, & movendi ad oppositum, ut scilicet siciant bona opera ex genere, quia eos disponunt ad gratiam citiiis , di facilius obtinendam.
Dices I. Deus aversatur laudes, orationes & sacrificia , quae fiunt a peccatoribus . ErM omnia peccatorum opera fiunt mala . Antecedens patet ex illo Psalm. q. Hecatori autem dixis Deus: tu enarras iustitias meas , assumis testamentum meum per os tuum p Et ex illo Isaiae i. suo mili multiturinem victimarum vesrarum P dLciι Dominus H. Ne offeratu sacri trium frustra , ineosum abominatio est miti . . . .
Clim multiplicaveritis orationes vestras non
exaudiam , manus enim vestrae sanguiηe plexae sunt. Distingvο antecedem . Deus illa aversatur,& execratur, eo quod irreligiose fiant, di Contra legis praescriptum, & Dei placitum,
Concedo: praecise , quia offeruntur a peccatoribus, nego. Res aliter: Quae a peccatoribus osteruntur timore poenae cum inten-2ione perseverandi in peccatis , Deo sunt ingrata, concedo: simpliciter & praecise , quia oneruntur ab hominibus in peccato existentibus, nego . His si e quod Propheta maxime loquatur de Iudaeis naec omnia mon ex affectu religionis &nonesti, sed animo simulatorio re profano exequentibus, omnemque suam iustitiam in illo cultu externo constituentibus; unde cap.M. de eis conqueritur dicens, ripulus M labiis me ian
rat, cor autem eorum longe est a me. Dices 2. Ex S. Matth. cap.7. Non potes a
bor mala bonos fructus facere : Sed illa mala
arbor peccatorem designat: ergo ille non potest bonorum opeium fructus facere. Dstinguo misorem . Designatur peccator ex mala intentione , & perversa voluntate agens, concedo. Simpliciter &abso. lutc, quia peccator est , nego : Sic enim P fatum contextum interpretatur S. Augustinus lib. . contia Iulianum cap.3. Ninsiaque, inquit, in quantum bomo se , quoues opus Dei i sed in quantum mala volunta-
tis est quisque, arbor mala est, e bonos semctus facere non potest. Instabis: Si per arborem malam intelligatur peccator mala voluntate Uens, non
poterit peccator per opera discerni , ac cognosci, quia bonum ratione officii potest malo fine , & mala voluntate fieri :Conses uens autem adversatur intentioni
Chiisti dicentis a fructabus eorum cognosce otι, eos : igitur per malam arborem seccator simpliciter intelligitur. Nego sequelam maioris . Nam etsi peccator quaedam opera bona ratione objecti ossit interdum mala voluntate facere; ni-ilominus tamen raro illud efficit, & ab ordinariis illius operibus non solum intentione & fine, sed etiam objecto mali s cile cognosci poterit qualis ille sit . Hoc
autem lignificare tantum intendit Christus Dominus, nempe quod ex conversatione quotidiana cujusque mores faciae detegi possint & agnosci. Urgebis , Sicut opera mala contaminant voluntatem a qua procedunt, etsi illa in se substantialiter bona sint, ita vice versa voluntas prava inquinat omnia opera quae ex ea ortum habent, Iicci aliunde in se bona sint : Atqui voluntas peccatoris est prava. Ergo, &C. Nego paritatem: ratio disparitatis est, quod idcirco voluntas inquinatur omnibus actibus malis, quia per se est eorum causa: licci autem opera voluntatis malae sint ennetus illius, non tamen ab ea inquinantur , quia sunt ejus effectus , ut bona est per sco licet per accidens sit mala . Sicidum homo superbus eleemosynam largitur, actus ille per se est hominis misericordis, & per accidens hominis superbi.
es tertio : Omnes actus hominis in peccato mortali existentis reseruntur ad malum finem ex rarte operantis : Ergo sunt moraliter mali . Consequentia patet, finis enim perversus actum vitiat , de deordinat: Piobatur antecedens . Peccator omnia quae appetit ordinat ad bonum privatum I ultimus enim finis peccatoris ,
est vel ipse peccator , vel bonum ipsius peccatoris 3 at finis ille perversus est, de
vitiosus : Ergo, &c. ingvo anteeedens. Omnes actus mali, qui sunt revera peccata mortalia, concedo: qui sunt, vel peccata dumtaxat venialia , vel honcita opera, nego. Per illa enim dumtaxat Opera censetur peccator seipsum aut suum
68쪽
An Infidelium opera sint peccata. sp
suum bonum privatum tanquam finem ultimum constituere, & appetere , per quae destruitur, & eliminatur gratia, ac charitas, quae omnia hominis opera ad eum sinem debent dirigere: at haec privative destruuntur tantum per peccata mortalia :nam peccata venialia , aut opera honesta . a peccatore elicita , non pugnant privativo cum charitate, re gratia , sed dumtaxat ab ea praescindunt , in quantum videlicet non reseruntur ad Deum tanquam ad finem ultimum: ergo per haec peccator pinsitive non se spectat ut finem ultimum.
Dices quarto, Quidquid fit ab homine ,
aut charitate fit, aut cupiditate, ut pluribus docet S. Augustinus , maxime lib. de Trinit. cap.7. de S. Sed charitas a gratia sanctificante non distinguitur: Ergo quod gratia sanctificante non sit, necessum est fiat cupiditate , quam omnium malorum radicem appellat S. Paulus . Distinguo minorem. Charitas persecta a gratia sanctificante non distinguitur , concedo: Charitas inchoata, nego: Charitas enim duplex est ex S. Augustino libro de natura, & gratia cap. m. Cbaritas , inquit in-cbeata, incisoataJustitia est; Cbaritas provecta, erovecta ἔμφtitia es: Cbaritas persecta, perfruIustitia es. Insuper Cliaritas in cnoata est duplex . Una quidem ratione motivi , quando Deus diligitur quidem, sed magis propter nostram utilitatem, quam propter suam gloriam: altera ratione gradus, quando scilicci Deus propter se diligitur, sed remissius, 3e minori aestu: Charitas autem impersecia priori modo non est gratia sanctificans: sed tantum Chai itas pei secta saltem ratione motivi, quando videlicet Deus proepter se diligitur . Urgebis . Ergo saltem sine hac inchoata Charitate nullum opus bonum fieri potesttat illa non est in peccatoribus : Ergo illi nullum bonum opus possunt exercere. DLMetuo mirorem , peccatores non habent Ch ritatem inchoatam ratione status , & quaest supcrnaturalis , concedo : Ratione Mintivi, & quae sit purc naturali, ac moralis, nego 3 nam ut probabitur infra, possunt homines absque ullo gratiae supernaturalis ordinis auxilio Deum diligere super omnia , ut naturae Authorem, & suum liberalissimum benefactorem, ac conservatorem, qui amor videtur initialis quaedam Charitas na-xuralis . Caetera quae solent contra nostram
assertionem objici, solvet Fragen meo . Tom. t X.
etendum , ut omnia Infidelium opera censeri debeant esse peccata . Notavsim primo, circa praesentis quaestionis retolutionem, gravissimam aliquando inter S. Augustinum & Julianum. extitis Ie controversiam , Ut constat ex c. 3. lib. q. quem adversus eundem Iulianum S. ille Doctor scripsit. Iulianus enim tria con tendebat. Primum quidem quod in Infidelibus verae suerint virtutes quibus recte cenis serentur vivere. Quod S. Augustinus nega. bat. suetis exim inquit S. Aug. initio capitis negantes Dei dona, virtutes quibus reis
M vivitur, is, eas naturae voluntatique buma-ηae , non gratiae Dei tribuentes. boc uti arguis mento, quὀd eas nonnumquam babeant ΙσBles : ita conantes evacuare, quod dicimus, ne
minem reri vivere nisiex de per Hum CHLstum. Dcinia Iulianus volebat actus earum virtutum naturalium sussicere ad justificandos Infideles. Quod utique salsum esse pili-ribus argumentis ibidem demonstrat S. Augustinus: maximc vero argumento ad hominem; nam Iulianus alibi docuerat initium quidem iustitiae esse in homine , sed
consummationem esse a Deo : at vero I
quens de infidelium operibus , a sua sententia discedens, non tantum affectum vim tutis , sed etiam effectum homini tribuit . me dicens, ait S. Augustinus, ecce iam illud quod eratiae Dei tribueras, abstulisti: ipsum scilicet voluntatis lectum: non enim aisti eos velle esse misericordes , modestos is, eastos, sobrios, is, ideo non esse quod dum ma gratiam fuerint constrati bonae bullus volunta
tis esctum; sta e , fi esse valuerunt is sum,
iam ιn eis voluntatem, sectum abundare virtutibus. Unde concludit. Sed absit ut fit iis aliquo vera virtus , nisi fuerit Justui : Abβautem ut sis tostus vere , nisi vivat ex fis . iustus enim ex fide vivit. Huis porrὀ eorum, qui so CBistianos baberi volunt , nis sui P Lagiani, aut in ipsis etiam fortὸ tu solus , i flam dixerit infidelem , justum dixerit impium ,
iustum dixerit diabolo manaeipatum p Tertio tandem Iulianus volebat , eam esse veram virtutem ex qua opus aliquod prodiret, sive interim tinis esset vitiosus , sive honestus , cum hoc tamen discrimine .
qcod ubi finis erat honcstus , di virtus
69쪽
62 Tract. III. DI'. I. Art. II. Duaest. III.
tendebat ad aeterna, tunc opus fructuosum erat & meritorium ι ubi autem spectabat temporalia , & finis vitiosus erat , tunc Opus erat stet ile , & ad salutem inutile . Quam absurdam sententiam sic carpit S. Augustinus. Ergo virtutes istae, tali fiae turpes atque de ormes , O, ideo nullo modo gemma , veraque virtutes, tamen ita verae videntur pulebrae . IIt nec nominis sui , inquit possint, nec generis sustinere dispendium, sed solius quod appetiverint praemii exilitate seu strentur , id est terrenorum comis modorum fructu . non caelestium praemi rum , cyc. quibus patet 1. Augustinum non aliter negare veras virtutes in infidelibus , uam allerebat Julianus , nempe eas suscere ad hominis justificationem , & beatitudinem . Notandum secundo, ex eodem S. Augustino ibidem , veram virtutem , seu bonum opus morale , posse dici duobus modis , Nempe vel ratione officii, vel ratione finis.
oscium, inquit, est id quod faciendum est 3sms vero es id propter quod faciendam. Unde opus bonum ratione osticii dicitur id , quod bonum est ex objecto; se dare eleemosynam pauperi, bonum est ratione officii ue eam vero largiri propter Deum , vel Christum moraliter in paupere existentem, bonum est non solum ratione officii , sed etiam ratione finis. Insuper idem S. Doctor ibidem observat, quod ut Nus aliquis sit simpliciter bonum, non sufficiat, quod sit tale ratione ossicii ι sed etiam requiri , ut tale sit ratione finis i nam si bonum sit
dumtaxat ratione officii , revera malum erit propter dcfectum circumstantiae mali finis; unde Iulianum alloquens ait: Noveris non cleiis, sed Dibus dii cernendas esse vim Tutes .... sui quia boni fit ab semine , pr pter quia feri debere Sapientia vera praecipit, etsi incio videatur bonum, ipsa tamen non reiacto sine peccatum est. Possuηt ergo aliqua bona fera non benefacientibus a quibus favi; bonum est enim, ut subveniatis bomisi periclitanti ,r enim inηoeenti 3 sed ille qui Me facit, fiamando gloriam bominum , magis quam Dei, facit, non bene jacit , quia non bonus facιt , quia non bona voluntate facit. Quod utique dictum quadrat vulgari huic imilosopho
rum placito, bonum ex integra causa , ma. Ium ex minimo dejectu . NManaim tertio, circa praesentem quςsti
Nem niaximam este controversiam : Conve
niunt enim omnes, posse fieri absque fide aliquod bonum opus ratione ossicii tamdm
distentiunt vero circa opus bonum ratione officii, &finis simul: negativam autem pamtem propugnant non modo Lutherus , Melancthon , Calvinuse, Petrus Martyr , &plures alii haereticis sed etiam nonnulli ex
Catholicis, ut Gregorius Arimineos in I. dist.28. Capreolus ibidem, Μarmus in . qu. et . quibus subsci ibunt aliqui Rccentiores,aslarcntes Philosophorum ciunt ilium virtutes esti vitia, sola innue fidei absentiam si inficere, ut omnia infidelium opera vera sint peccata. Quoniam autem haec quaestio amnitatem habet cum ea qua quaeritur umim homo in statu naturae lapsae propriis viribus , de sine auxilio gratiae actualis possit producere aliquod bonum opus morale Iideo utramque simul enodabit
cte operandum, ut me ea ποη post feri aliquod bonum opus morale; stibindeque omnia infidelium opera non sunt abfuti τὸ censenda peccata. Haec in communior, & tutior assertio apud Doctores catholicos. Cujus probationes ut fiant evidentiores, & em-caciores appareant, claritatis gratia , placet eas sub diversis titulis, una cum Ad versariorum responsionibus proponere Se
Ex Seriptura sacra . DIVina Scriptura lapitis peccatores, etiam infideles, hortatur ad jejunium,
orationem, & eleemosynam: emo supponit illa opera posse ab illis recte fieri. Patet consequentia, impium namque esset a serere eam ad aliquod pravum OPus exhortari . Probatur antecedens ex illo Danielis, . ubi Propheta Regem Nabuchodonosor alloquens, ait: Consilium meum plaeeat tibi, peccata tua eleemo1ynis redime et Sed peccata non redimuntur pravis operibus , & aliis peccatis : Ergo eleemolynae Regis, licet infidelis, non erant peccata imo poterant esse gratae Deo , & aptae ad impetrandam illius miselicordiam, de imminent m ultionem avertendam .
Item Mechiel, 29. Nabuchodonosor dicitur mercedem accepturus pro strvitute qua
70쪽
Αn Infidelium opera sint peccata
servivit Deo in expugnatione Turi . Eccem , inquit Deus , dabo Nabvebodonosor Regem Bast is in terra AEupti : is, aeri iet multitudFnem fui, is, depraedabitur manubias eius, ibi diripiet spolia mus : erit merces exercitia illius, servisii , quo servivit adversus eam , dedi eηim ei terram AEupti pro eo quod laboraverit mibi : ais Domιnus Deus. Ex quibus licet argumentari. Nulla reccata remuneratur Deus mercede r Sed aliqua opera infidelium mercede remuneratur, ut constat ex praefato textu nec non
aliis ; nam praesitum Israelitis beneficium ab obstetricinus A gyptiis Deus remuneratus est aedificando eis domos, quia timuerunt Deum, ut legimus Exodi 2I. Et gratia a Rahab facta exploratoribus Israelitarum, compensata fuit a Iosue juxta Dei
voluntatem sine dubio: ergo aliqua opera infidelium non sunt peccata. Ideoque merito S. Hieronymus in cap. 29. EZechielis versu I8. sic ratiocinatur . Ex eo, inquit , quod Nabuctorinobor mercedem accipit boni
operis , intelligimus etiam D tres , si quid boni fecerint, non absque mercede Dei iudieis
Reponunt adversiarii, infideles illos mercedem accepisse propter opera quae erant bona, ratione quidem ossicii , non autem ratione finis , dc consequenter inde non esse inserendum, quod ea opera non fuerint peccaminosa . Contra , bcmper recurrit , & urget eadem Vis argumenti, nempe quod non sit
credibile Deum illos propter peccata laudasse, & remuneraste: si autem ejusmodi
opera dumtaxat ex officio bona suerunt , mala vero ex perverso fine, sequeretur il-Ios propter peccata laudatos fuiste, de remuneratos a Deo .
Urgent: Excap. I. Exodi, obstetrices AEgy- Ptiae, quae contra praeceptum Regis servabant masculos infantes Hebraeorum, mercedem accipiunt propter mendacium , dixerunt enim Regi : Κοn sunt Hebraeae, sicut 'πtia mulieres : inde enim obstetricandi babent mentiam, iusquam veniamus adeas, pariunt; quod utique falsum est , Stamen subditur: Bene ergo fecit Deus obstetricibus. Isitur Deus potest aliquo temporali praemio donare actionem peccaminosam, quae habet quandam speciem virtutis ratione ossicii. Nego consequentiam1 DupIex quippe disti
gui debet actio in obstetricibus istis Agyptiis, una qua ex compassione , & humanitatis sensu , ac timoris Dei servaverunt
pueros Hebraeorum ἶ alia vero , qua mentitae sunt Regi crudeliter imperanti: Prior fuit hona non solum ex ob ecto, sed etiam ex fine. Dicitur enim ibidem v. 7. Timuerunt autem obstetνDes Deum , in xon feceruηρ iuxta praeceptum Regis AEgapti , sea Uervabant mares. Posterior vero actio, nempe mendacium, suit intrinsece mala: Priorem autem actionem laudavit Deus, & remuneravit , non autem posteriorem ι unde ibidem v. 21. scribitur : suta timuerunt obstetrius Deum , aedificavit eis domor.
Repraunt secuniar Ista opera infidelium fuisse ex gratia actuali, & supernaturali ,& idcirco fuisse bona, & a Deo laudata. Contra: Istud gratis , & absque fundamento fingitur, cum sit sufficiens proportio inter naturales vires hominis, & opera naturalis ordinis ; maxime quando est
propensio, & inclinatio naturalis ad ejusmodi ; nec ulla sunt , nisi levia impedimenta, quae facile possint superari . Addo quod, si valeret haec responso . fides non esset amplius prima gratia , sicut volunt adversarii: quippe Gentiles, in quibus non erat fides, habuisIent gratiam ad ejusmodi
opera bona elicienda. Probatur insuper ex Apostolo ad RomanoS 2. . versu Ig. ubi dicit Apostolus Gemtes , quae legem non babent , facere naturali.
ter ea, prae legis sunt , id cst facere naturali instinctu, & ductu , aliqua contenta in lege scripta, & vi Iegis ipsius naturalis
necessaria, rationisque lumine satis nota , hunc enim sensum praeseserunt, ut sonant Pauli verba, junctis praesertim sciruentibus:
Ipsi sibi sunt lex , qui ostendunt opus legit
scriptum in tardibus suis, testimoninm ν dente illis GVeientia ipsorum, Quae quidem interpretatio , & expositio probatur a Patribus: nam Origenes libro 2. in Epistolam ad Romanos se habet : sed Graecus , id est, gentilis, qui eum legem non
babeat , ipse sibi es ire , sexdens opus letis
in carde suo, ratiMe naturali motus sicut videmus Bonnullos in gentibus vel tisitiam teneat, vel eotitatem, ves prudentiam, rem perantiam , mod iamque exstodiati se licet avita alienus videaIur aeterea , quia non credit Cisim, intrare non polit in regnum
Melorum s quia renatus non est ex aqua ,
spiritu sancto , videtur , quod per eo , γαβ dicuntur ab apostolo , bonorum operum o