장음표시 사용
101쪽
tiariim appellatur terorum philosophoram ruententia praetermissa.': EA praeterea in tractatu de anima,demonstrandi est euidentia: ut in toto scientiarum ambitu i culentior reperiri nequeat; quanuis alia de m ethematicis de mostrationibus circuseraturAuer-irois sententia. 6. PORRO haec scientia de anima usui est caeteris scientiis; scientiarum enim principia & dignitates illa corrobora atque confirmatineque particularium tantum, sed etiam ipsius Metaphysices, id quod,licet a communi Peripateticorum recedere uideatur opinione, ex sententia tamen Auerrois
SvBIECTUM, circa quod uersatur liber de anima, corpuS non est animatum, cuius sententia suit Scotus: sed est anima, in quam sententiam
G taeci, & Averrois conuenerint :6 Qv AE porro anima numerus non est, in Pythagoras; neq; harmonia, ut Aristoxenus; neq; ten, Iperatura, ut Galenus: sed substantia; neque omnis substantia, neque materia, neque composito, sicut illi iudicant, qui animam uel ex igne, uel ex aere, uel ex aqua constare arbitrantunsed est Br ma, aut endelechia nuncupata. 1 it 7 i E , T igitur anima actus corporis physici organici, potentia uitam h bentis, non autem est qui- a libet
102쪽
Hlibet actus; sed primus ; neque tantum organi rum, sed similarium partium. l8 : Qv AE animae definitio, tum vegetatiuae&sei sititiae, tum intellectivae congruit, non quidem univoc ut Thomas,& Alexander opinati sunt sed analogice, ut Averrois optime sensit. is i V a R v M, quoniam non est anima tantum amis organici coiporis, sed etiam dum utitur organo principium in uiuentibys est operationum: haud inc5grue quispiam definiet animam, quod prim cipium sit uegetandi,sentiendi, & intelligendi: IIo -AD haec, totius corporis apparatus finalis cauia est anima . quare in triplici genere causis reperi tur, ut forma, ut efficiens, & ut finis e Poris or
II HAEC porro neque Ioco, neq; subiecto distinguitur . non enim rationalis in cerebro, nec ira stibilis in corde, nec concupistibilis in iecore, ut' sensit Plato,& Hippocrates,collocatur,sed in quacunq; Corporis particula. lx 2 ANIMA igitur tota est in toto, totaque in qualibet parie,simulque particula in pane ; quanuiseria medicorum & Platonicorum opinionem tueri posSi S. . Ax3 s P E R facultates uero, tanquam per proxima imstrumenta, suas exercet anima iunctiones, huius modi autem facultates ab anima re no distinguna
103쪽
tur, sed ratione, licet aliter diuus Thomas hac in
re opinatus fuerit. I Qv AR a cum in qualibet animalium particula tota reperiatur anima: omnes quoque ibi aderutfacultates. quod tum in dissectis plantis, tum in insectis animalibus conspicimus. 1 SPECIE s animae tres sunt, vegetativa, sensitiva, & rationalis ; quae ordine quodam se consequum tur . ubi enim sensitiva, ibi uegetatiua ; ubi rationalis, ibi sensitiua; rationalis autem a quacuq; est inseparabilis. I 6 VEGETATI v A a sensitiua uirtute continetur, Gcut trigonus in tetragono . & hac in re decepti sunt Platonici, qui has animas in animali realiter distingui credidere. II RATIONALas uero a sensitiva non est accidente tantum distincta,ut diuus Thomas opinatus est,&Christiana fides nobis persuadet: sed realiter distinguntur in homine, si Peripateticam philos .phiam profiteri uoluerimus.
I 8 PORRO uegetativa, quae caeteris animabus prior est origine , quia nulla cognitione praeuia, secundum omnem conatum Operatur, a Galeno inter naturales facultateS iure collocatur. . is T stas habet facultates uegetativa, nutritiuam augmentativam, & gignitivam. omnium uero Mnis est gignitium quare, siquis a fine uegetatiuam
104쪽
- . . 'animam definire studuerit,uirtus est, inquiet, qua animatum potest sibi simile producere. lao H A a C in animalibus sanguine praeditis potissimum in corde reperitur.persectissimum enim ibi conficitur alimentum,& uerus sanguis abseluitur; tametsi Galenus, & Hippocrates alterius fuerint opinionis. 2I Ι N iis uero uiuentibus quae caret sanguine,qua- lia sunt imperfecta animalia, quales quoque sunt plantae, in principe quodam membro uirtus haec collocatur, quod animalium persectorum cordi proportione respondet: a 2 Q inus autem iungitur operationibus ueg tativa, caloris instrumento fungitur ; cui tamen uirtutes aliae quaedam famulantur, attractrix, r tentrix, concoctrix, & expultrix, quarum laesione exquisite per excrementa dignoscimus. 23 OBIECTvM nutritiuae est alimentum;quod quidem tale debet esse potentia, quale nutritum in actu;a principio enim reluctatur nutrito,deinceps per ulteriorem actionem fit ei simile,& alimetumuere tunc ultimum nuncupatur.
zq E sr alimentum cuicunq; animatorum mistioni proprium & familiare, ob temperaturae cum alumento sympathiam.quod natura disternunt piamitae, id animalia per omnes sensus,praecipue tamen per gustatum uenantur. N Pro-
105쪽
as PR OxrMvM in persectis animalibus alimentum non sent humores, ut omnes sentiunt medici, sed . uerus & syncerus sanguis,ut a caeteris humoribus distinguitur. 26 Quo quidem sanguine, non solum quae sanguine praedita sunt membra: sed exanguia quoq; n triuntur , ut cartilago, os, neruus; quae falso spermatica a medicis nuncupantur. 2 v Asta iure Avicennam accusandum esse cro
diderim, qui fame confecta animalia, nutriri pituita, memoriae mandauit; hoc enim per accudens est.28 ALIMEN TvM , ut superioribus membris nutriti corporis agglutinetur,superiuS mouetur.qui motus neque simpliciter es,neque simpliciter natura factus est, ut sensit perbelle Averrois, in quem rationes adductet a plusquamcommentatore nihil
concludunt. 29 Nu TRITIVAE uirtutis operatio,nobis a primo diis uitae congenita,usq; ad interitum nos comit, tur. calore enim deficiente, humidoque innato consumpto, eodem teporis momento cessat tum nutritiua, tum vita. 3o Nu TRITI v ΑΜ facultatem augmentativa sequiatur. nobilior autem est augmentativa. cuius finis
est,uiuens ad talem deducere magnitudinem, ut sibi naturales possit operationes exercere.
106쪽
tiuae realiter conuenit, ratione distinguitur. huiusmodi est alimentum quantum,ut quantum est, caeteras conditioneS habens,quas superius recem suimuS432 N E I T autem fieri augmentatio,nisi aliquid extrinsecus assismatur. quare decepti sent philosophi, qui augmentationem esse rarefactionem opinati sunt: t33- Es T autem augmetatio motus ad quantitatem, qui continuus est, quod tamen in tertio physicorum negauit Averrois; tametsi Auermis sente tiam tueri possimus. H36 PRAECεDIT uero generatio incremetum, cum tame a generatione distinguatur. quare haud immerito ii sent reprendendi, qui per instantia fieri augmentationem opinati sunt.
31 Id quod per se augetur, uiuens est;quod idem a
principio augmentationis, usque ad finem existit,& secundum partes omnes augetur: 36 AvGa Tvα uero secundum partes omnes, si tacundum formam fieri augmentationem constia tuerimus. per formam uero non sunt organicae tu partes intelligendae, ut Albertu neque porrosa ut Parisienses: sed ueram de praedicamento su stantiae sermam intelligere oportet.
3 ERRAvi τ tamen hac in re Philoponus, qui se
107쪽
mam, fluente materia, permanere arbitratus est, quo modo permanet umbra in fluuio, decurrem tibus aquis ; quoniam falsum est , quod eadem in , fluuio persistat. 38 Fir augmentatio a calore innato; quis plus reficit humoris aerei, qua ab eo fuerit consumptus: . I tunc augmentationem efficiet; si minus, decrementum; si aequaliter, consistentiam. 39 AT qua huiusimodi sunt uiuentium aetates non septem, iuxta septem planetas , ut astronomi a I pbitrantur; neq; quatuor, ut medici sed tres,nempe iuuentus, uirilitas, & senectus.
ηο H v MOR qui a calore instauratur, non qualiscunq; humor est, sed oleaginosus, & complexi . natis, in quo calor depascitur.sed hic humor numquam ualoris eiusdem est cum dissoluto; diluit enim instauratus humor radicalem , sicut aqua
I Qv A RE aquosior in dies fit, & excrementosus, ut in senibus conspicimus . quo statim consumpto, mors occurrit, quae radicalis humoris est 2 consumptis. 62 1 HvIvs MODI autem corruptibilium uiuentium miserta natura, cum indiuidua perpetuare non posset: generatione succurrit per specie, id quod per numerum abstractae mentes obtinuerunt. 63 QVAM ob causam parentes eos qui sunt mino- :
108쪽
tes natu filios maiori amore prosequi credid rim : cum in iis iuxta naturae ordinem, se uitam nancisci diuturniorem confidant: qq H A E C uero aeternitas ab iis uiuentibus non m gis comparatur,quorum generatio est continua, ab iis uero minus , quorum est interpolata ut Graeci sensisse uidentur, sed ab iis quidem,quae praeter diuturnam aetatis periodum, uitam nobilissimam agunt: Li i '63 GANKRAT iv Aa facultatis obiectum, est gigneti uiuens simile producere . hoc autem in iis comtingit , quae persecta, & non orbata, neq; ex putri. materia sunt genita. PROXIMvΜ generationis principium seme est, non a quacunq; corporis particula decidens, ut Empedocles arbitratus suit: sed ex postremi, &utilis alimenti excremento productum: 67 IN quo uirtus illa residet sematrix tanquam puctosia Galeno creator nucupata; quaedua superiori efficiente gubernatur, membra omnia essi, git, atque consormat. I. 68 Vist active tantum ad foetus generationem concurrit , foemina uero passive; quanuis Scoti, Se Galeni opinio defendi possit, muliere active com
MATERIAM generationis praebet mulier, haec uero est menstruum, sanguis incoctus, & impe sectus.
109쪽
sectus. ex quo frigiditatem in muliere,non calidi
tatem arguere debemuS. i . :3O FOETvM modo marem,modo tamina conspicimus. cuius rei causa est seminis maior minorq; caliditas. caliditate enim mas a stamina tantum distinguitur. i
I PORRO arduum in Philosophia uidetur, quanam ratione modo auis, modo proauis foetus assimiletur. dequo ferre sententiam dubitauit GMIenus ; accidere ex motibus tamen quibusdam, ut in respondendo dicam,crediderim, qui agnatoru.omnium species reserui, in quibus si priores cor rumpuntur, succedunt posteriores: sa S go iam ad sensitivam animam nostra se com uertat oratio; quae animalium est serma, & pote-tia talis existit, quale est sensibile actu . cuius finis est salus animalium ; in homine uero rerum cingnitio , & iudicium. 33 PRAECIPvvM sentietis animae organum cor est: a quo, ut a sonae, sensitivarum operationum rivuli emanant ;quanuis cerebrum ad sensatione
necessario concurrat. Is . l .L-
14 O B i a C T v M sensitiuae facultatis est sensibile. quod cum sit materiae inuolutum: ob id interstitium obiecti ad organum in sensatione necessario, requiritur, ut expurgetur Obiectum. rs - SENsIBILE igitur sensorio appositum nullam
110쪽
in sensorio motione causabit; sensibilis uero species in quolibet medij puncto multiplicatur, ut
16 IN productione uero specierum deceptus suit Gandauensis, &Gaietanus, cum sensumque dam agentem, ad sensibilium species efficiendas introduxerint ; qui non tantum non reperitur,sed si reperiretur, inanis potius esset, quam necessa
7 RE CIPI Tva. in sensorio quidem animato sensibilis species.ex qua receptione sensus patitur,pas sione porro perficiente, dum uero tali specie affecto utitur sensius, activus est . quare & activum, &passivum esse sensum defendimus. 38 SEN svvM quidam interiores, quidam exteriOres: exteriores sunt quinque, uisus, auditus, olfactus, gustus,& tactus;qui in perfecto tantum animali reperiuntur . . b.
SENsIBILIA uero, quae a sensibus percipiuntur, triplicia sunt,propria,communia,& per accidens; circa quae decipi sensus non contingit, si tamen seruet tres conditiones, ut inquit Themistius;n pe organum bene dispositum, debitam distantia, mediumq; uniforme. 6o COMMvNIA sensibilia sunt quae a pluribus semtiuntur sensibus . huiusmodi uero sunt quinque, motus, quies, magnitudo, numerus,& figura; ad quae