장음표시 사용
81쪽
QvAM quidem Galaxiam neque cum antiquis philoisphis cobustionem a Sole in illa parte impressam,neque cum quibusdam aliis,lumen stellis aliis impertitum a Sole esse arbitramur, sed desio rem partem caesi substantificam, non ita densam .ut stellae, neq; ita raram ut caeterae parteS, ut perbelle sensit PhiloponuS. 27 Qv AR a si quilpiam circuli lactei considerationem spectare ad Meteorologicum opinatur:a ueritate defecisse defendam. est autem uia lactea in iorbe stellato Zodiacum intersecans, dum a pedibus geminorum incipit, in geminosque per prim.cipium sagitarij reuertitur. 28 . A L T E R A erat exhalatio,quae calida,& humida proprie uapor dicebatur ; huiusmodi ad mediam aeris regionem ascendes, ab illius frigiditate coagulatur, in niuem, pluviam , caeterasque frigidas
29- FrT pluuia si a mediae regionis aeris frigiditate spissetur, in aquamque conuertatur. ualeat igitur opinio Theophrasti, qui a caliditate in montibus Arabiae fieri pluuiam opinatus est. 3o VAPOR autem ille densior, & spissior effectus
nubesest, quae medium est transmutationis aeris in aquam; sicut uapor medium est transmutati ius aquae in aerem.
82쪽
3 r Hic vapor, ex quo gignitur pluuia, quia Acilius a Sole sursum tollitur, facillimeq; coagulaturi ideo lapius pluviam efficit, quam alias impreL
32 DIppERENTIAE pluuiaru uel a magnitudine si muntur,uel a paruitate;hinc aliae psecades,aliae dicuntur labroterae. inter quas quae labroterae dicu-tur,hoc est magnaru, rararumq; guttarum suturae serenitatis prognosticum efficiunt.
33 ALIAE sunt impetuosiores, aliae minus ; apprime impetuose sunt pluuiae post serenum tempus, quado caliditas ingens aeris compellit nubis frigiditatem; & huiusmodi pluuiae ut plurimum sunt 4alsiores, ob siccae terrestrisque exhalationis permistionem: 36. N E Qv E tantum has dari pluuias defendo; sed etiam pluere sanguinem, ranas, & alia animalia imperfecta, & lapides, ut scribunt historici.
33 - PORRO ex eadem nube generatur etiam calum. est autem caligo nubis seculenta,& excremetosa pars, ex qua post pluviam, serenitatis sum, tur prognosticum: 36 . HINC Albertum cognomento magnum hoc nomine honestandum non crediderim, qui calia ginem nube rariorem esse defendit, eo quod a Sole citius reseluatur, cum eadem non sit nubis,
83쪽
uapor a frigiditate mediae regionis aeris con Delatus,cum terrestri exhalatione permistus. 38 Qv Asta tametsi albicat ob multam aeris permustionem nix, denigrat tamen, ut communiS experientia , & ratio attestatur.39 PER globos descendit nix; inter quos qui sunt maiores, maiorem in media regione frigiditatem indicabunt, & futurae serenitatis prognosticum
qo IN hyeme potissim pm nix generatur, quanquanon in hyeme modo, sed etia in aestate sustinebo; ut in montibus cotingere sepius conspicimus. 6I V τ pruina nivi, ita ros pluuiae proportione respondet: differunt tamen inter se, secundum maiorem, uel minorem frigiditatem,a qua produci tur, & seeundum locum,in quo fiunt. 62 GENERA TvR ros&pruina ex uaporibus occudente Sole sitiuum latis; qui, cum ob caloris exilitatem non multum ascendant, a frigore occurrentis noctis spissantur. 63 DI F F E R v NT ros & pruina, sicut nix & pluuia. si, priuS uapor congeletur,quam in aquam uertatur, fit pruina; si in aquam priuS uertitur, quam con-
geletur, fit ros . quotidie uero huiusmodi mista impersecta generantur , quoniam quotidie illis
84쪽
qq P o s T v L A T ros in eius p ratione quendam aeris teporem; & ideo fit ros potissitruiniflante Austro; pruina uero requirit ingentem frigiditatem , quapropter flante Borea potissimum
1 o D si uapori huic calido & humido scca
aliqua subtilis exhalatio permisceatur: pro rore mel roscidum, siue ros syriacus generatur, ut in facticibus Arabiae, Syriaeque oris: si uero halitibus exustis permiscetur ros , salso humore imbutus
descendit, & segetibus occurrens exurit. 66 Locus, in quo pruina, & ros gignuntur, non est ultima aeris secundae regionis pars, ut Albe tus cognomento Magnus ; sed inserior ista regio. hinc raro super montes conjicitur rOS. D ALBICAT non solum pruina, sed etiam ros ob multam incrassati aeris permistionem, magiS tamen pruina, quia multum lucidi aerei inculcatum habetis 68 G RANDO uero neutri istarum impressionu pe
similis est. non enim tantam nubis in aquam conuersionem, ut roS&pluuia; neque uaporiS com .' gelationem, ut nix S pruina ; sed tum nubis in pluviam, tum pluuiae in glaciem conuersionem
H.9 Qv A PROPTER decepti sunt antiquiores phil sephi, ex coaceruatis pluuiae guttis, simuli comgelatis
85쪽
gelatis grandinem fieri opinantes: fit enim gramdo ex guttis pluuiae descendentibus, dum singuis
a caliditate ambientis aeris per antiperistasin co- gelantur. quare in hyeme nullibi grando,in aest, te raro, in autumno frequenter,in uere lapissime
o Lo Cus generationis grandinis non est media aeris regio, ut Alberius Magnus arbitratus est ;sed suprema ultimae regionis particula: quam e. dentes multi montes a grandine nunquam laedi conspicimus.1 I Ex cuius grandinis figura rationem loci,in quo genita fuerit, sumi potest . si enim erit rotundae figurae: in parte remotiori genitam esse fatedum est. anguli enim in tam magno spatio collidulusi& refranguntur . si uero ouatae figurae: in parte proximiori. 3 2 PORRO non solum uapores calidi & humidi a Sole ab extimis terrae partibus , sed ab interioribus quoque terrae cauernis eleuantur: qui a lateribus illarum cauernarum frigefiunt, frigefacti densantur, densati in aquam uertuntur, in aquam conuersi, percutientes Cavernas illas meatum ad suum fluxum sibi parant. huiusmodi autem sunt sontes,& flumina.
1 3 os id quilibet sons, cauernam aliquam, quae sit suae generationis primordium,requirit. huius
86쪽
modi autem cauernae montibus potissimum subsunt. quapropter quilibet fluuius ab aliquo molescaturit, ut Aristoteles de Nilo, Hydaspe ,&Tbgri ,& aliis testatur. 1 Nilus ut de hoc tantum, cuius generatio
latet, mentionem faciam,) nulla alia ratione semel in anno nouum alueum stibi parat, nisii quia a montibus Lunae, siue argenteis,defluens,ex illorum montium niue colliquata, ita accrescit, ut ripis non contineatur. I HINC errasse Platonem & Plinium crediderim, qui sontes aquam esse pluuialem opinati sunt . ea enim existente, sontes quidem accrescunt; non existente, comminuuntur, non tamen ex illa tam tum sontes defluunt. εἰ FoNTas per terrae uiscera decurrentes, Iapore, quo insecta est terra, imbuuntur. hinc nonnulli
sunt dulces, plerique amari, nonnulli acetosi, alijsulfurei, & bituminosi:
T PRAETEREA aliqui sunt calidi, qui ex accensione illius, per quem transeunt, aluei, calefiunt, &Thermae nuncupantur: aliqui tantae sent frigiditatis , ut quaecunq; illis sunt iniecta corpora, omni humore expresso in lapides uertant. 8 . M o T v s sontium & fluminum naturalis est: fit uero modo rapidior, modo tardior, ex maiori, uel minori aluei decliuitate. De.
87쪽
3 9 Davrciv Nτ porro flumina, & sontes ex plane
tarum, qui magnam aestatem efficiunt, coniunctione: generantur uero tunc, quando in aduersa parte , magna extiterit hyems . fit autem hoc multorum annorum curriculo. exHua naturali ratione mare nostrum ADRIATICvM , aliquando desiturum coniicimus . ubi enim nunc terra, olim mare; & ubi olim mare, nunc terra est.
6o Hi N C particularia fieri posse diluuia, quemadmodum etiam particulares fieri conflagrationes, Peripatetica philosophia admittit: uniuersalia ue- tro tum diluuia, tum incendia sola fides nobis persuadet. FERVNTvR uero naturali inclinatione quaelibet flumina in mare. est autem mare omnium aquarum primordium & elementum . per mare autem neque Adriaticum, neq; Ligusticum,neq; Aest eum,sed Oceanum intelligo . . 62 Hvivs MODI uero secundum Aristotelis principia nunquam coepit neque desinet,licet continuo parteS eius intereant, & gignantur. quantu enim mare ex fluminum decursu accrescit, tantum ex Solis calefactione decrescit. 6r SAL sv v est mare, non ex salsis terrae si oribus, ut antiqui; neque ex colliquatione salis montium, put Plato; neque ex aluei salsedine, ut Theophrastus: sed ex halituum exustorum permistione, subtu
88쪽
8 Isubtilioribus maris partibus resolutis. 6 Quo D si a terrestri halitu aqua maris segrego
tundulcis euadet.quare apud littora dulces aqui, quia per arenam decolantur, undique scaturiun tiquod ide contingere arbitror in FAMos O ILLO
NOSTRI LITTORIS PUTE O, cuius licet aqua a nautis exhauriatur: nuquam tamen nem multum a
Crescit, neque multum imminuitur.
6 3 FLvir mare, & refluit. in cuius fluxus & refluxus assignanda causa Aristoteles obscurans suam sententiam, ueluti sepia atramentum nobis effudit . nec mihi, quae a Platone, a Seneca, ab Alp tragio, ab Albumarar, a Linconiensi, a Scoto, a Thoma, a Plinio,a Suessano causa assertur,satisfacit: Qtam uero,quam Picus Mirandulanus posuit aduersus Astronomos, causam defendo ; quam. etiam Alexandrum attigisse crediderim. 66 Noti est autem fluxus & refluxus cuiuslibet
maris passio. Thyrrenum enim mare nunquam
fluit, neque quod Charybdis, & Scyllae mare diacitur; ex Bosphoro autem mare semper fluit, si expertibus accolis fides est adhibenda. v NON sunt uenti aer quidam motus, ut Seneca sensit: sed exhalatio sicca , & calida; tenacior quidem ea, ex qua ignitae flammae producuturi
6 8 Q v A E exhalatio non suapte natura laterali femtur motu, ut Seneca; neque a generante,ut Sues. L . sanus;
89쪽
8 Isinus; neq; a mediae regionis frigiditate,ut Aue
rois; neque immediate a caelo, ut Astronomi: sed a supremae circumactae regionis impetu deorsum deiecta, haec laterali sertur motu, hinc loca quanto eminentiora sunt, tanto sunt magiS uentorum flatibus exposita. 69 Η A N C ob causam cum sicca & calida sit uentus exhalatio: quilibet uentus calidus & siccus erit; licet ratione locorum, per quae transit,modo sit limmidus, modo frigidus.70 EppICIENs principium uentorum est caliditas; materia uero ex qua generatur,est humefacta ter ra: quapropter in hyeme ob agentis defectum; in aestate ob materiae inopiam pauci flant uenti; in fine uero autumni impetuosi sunt 3 exoriente autem uere ualidissimi. II VENTOR v M species licet undecim esse cum Aristotele defendere possimus, tum etiam duodecim : ad quatuor tamen insigniores, iuxta quatuor totius terrae insigniora puncta reducuntur.
huiusmodi autem sunt Auster a meridie, Boreas ab Aquilone, Sub lanus ab oriente, Zephyrus ab occidente. 2 Qv os licet uulgaris hominum opinio sic distinguat,ut Boreas serenitatem, Auster uero pro osque & serenitate,
celira esliciat: ego tamen utr
90쪽
73 FLAra principio quilibet uentus exiliter; ue
rum tanquam per rivulos sons, aliis aduenietibus iexhalationibus impetuosior fit; tantumque perstastit, quantu impetus illi impertitus perstiterit. Et licet Austrum ualidius flare , quam Boream, a terrae subiectae magnitudine, a qua origianem ducit Auster, subscripserit Aristoteles: ego tamen, licet Aristotelis opinionem defendam, Q 3 eius oppositum disputationis gratia tuebor. 73 Hvivs MODI uero Boreas & Auster aduerse impetu spirantes saepius conflictantur. quod si alterum alter deiecerit: tunc inundationes.fieri perbculosum est . ut de Achaia retulit Aristoteles, cuius duae nobilissimae ciuitates obrutae fuerunt. 6 Po iusto si huiusmodi exhalatio, ex qua fit uem tus, uaporibus humidis & calidis inuoluta permisceatur nubibus: tunc ob eius cum nube inimicitias fulgur, tonitruum, corrustatio , & turbo ef
77 Eset corruscatio illius exhalationis in nube ob inimicitias repercussae accensio; tonitruum uero senus in nube ex illa repercussione productus, no ignis in nube extinctio, ut ex antiquorum sentemtia in logica Aristoteles asseruit. 8 IN quibus impressionibus tametsi prius sit to- 8 nitruum , posterior sit corruscatio: ob celerem tamen uisus apprehensionem, prior uidetur cor