Problemata ex omnibus prope scientiis sumpta, quae a Francisco Pontio patritio veneto Aloisij F. Patauij, ac Venetiis publice disputanda proponuntur

91쪽

rustatio, posterius tonitruum. 79 Ex percussione uaporis sicci in nube inclusi I, tera nubis percutientis tantum, sed non seindentis , sonus obseurus causatur sine corruscatione si uero ex huiusmodi agitatione uapor siccus nubem tum percutiat tum scindat: terribilis gen ratatur sonus, & tortuosa,micansq; corrustatio. 8o Si uero exhalationis in nube maior fuerit qua

titas , a nubis frigiditate, non in diuersas partes distracta, sed tota simul expulsa, haud secus ac di- Pgitis offa cerasiorum compellimus: fulgura gene

rabuntur. i l

81 Qvo RuM motus lateralis neque simpliciter est naturalis, neque simpliciter uiolentus . est enim fulgur inflammata exhalatio a frigiditate nubis zexpulsa. inde uulgarium patet error , lapidem in

quolibet fulgure quaerenti u ; contingit enim hoc aliquando, sed per accidens.

82 EppgCTus fulgurum semper in suas determinatas causas reserendi sunt. fieri enim non est absur- rdum, ut sua tenuitate, flamma fulguris meatus marsuph ingrediens aurum colliquet, illaeso marsupio. quaelibet enim actio determinatam post lat resistentiam.

83 . Si uero huiusmodi exhalatio a frigiditate nubiu expulsa non accendatur, sed per angustias nubist detrudatur: fiet turbo ; qui terram percutienS,2 quael,

92쪽

quaelibet occurrentia corpora sursum deo summimpellit. 8q Ex eodem exhalationum genere, sicco nempe, calido,crassioriq; , si a Sole in subterraneis locis eleuetur: terraemotus fiunt. est autem terraemotus exhalatio in uisceribus terrae conclusa, a se ipsa, cum in alieno sit loco,obstaculum remouehterramq; concutiens. 81 LATERA Li motu haec exhalatio non sertur, ut

uenti, & fulgura ; sed recto motu penes dominiuelementi, mouetur; tantoq; impetu, ut ciuitates euertat . quem impetum Sicilia, quae olim cum Italia coniungebatur, manifesto indicat. 86 GE NERA TvR terraemotuS frequetiuS noctu, quam diu'; magisq; appetente uere, uel autumno, quam in aestate, & in hyeme, sicut etiam gene

rantur uenti.

87 Sr uero terra, in qua fit terraemotus, facile sit inflammabilis, quippe quae uel siillarea, uel biti

minosa existat, in exhalationis agitatione inflam matur, ut patet de Aetna, & de Vesuuio mole . 88 PRAETER haec, quae ex duplici exhalatione tum alterata, tum transimulata gignutur, alia sunt,quq epiphaenomena dicuntur, hoc est, tantum apparentia , non autem existentia. huiusmodi autem sunt corona, tris,hiatuS,&similia. in 89 F IT corona non solum circa Lunam, & Solem,

93쪽

fed etiam circa alia astra; & est uapor humidus

rarus in nubeculaS plures conuersius, per quaS i men astri transiens reflectitur. so EADEM quoque generatione sere fit iris, quam do Solis inquam radij, seu Lunae in nubem reflectuntur , in debita tamen ad intuentium oculos distantia. t9I HI A T v s uero &uorago,ex irriadiatione ignitarum exhalationum in subiecto uapore generantur, quae accidente inter se differunt. ubi enim minus est lumini pervius uapor ; ibi fouea consipicitur . quam Causam obseruantes pictores hac sane ratione, antra, cauernasi depingunt.

EX Quarto libro Me

teorologicorum.

I V Akrvs liber Meteorologicorum inter alibros degeneratione, & corruptione collocandus non est, ut Alexander censuit; neq; inter libros Meteororum, & libros de generatione medium locum obtinet, ut Themissius arbitratus fuit: sed priores tres Meteororum libros doctrinae ordine subsequitur. ι l2 IN quo non de iis, quae ex duplici constant liblitu, pertractatur, ut Ioannes Philoponus existu mauit;

94쪽

mauit ; neque de qualitatibus primis quatenus admistionem ueniunt, ut Alexander: sed de mistis persectis, secundum tamen similares partes. 3 GENERANTvκ uero haec mista ex qualitatum activarum uictoria super passivis,quam definitionem incongrue, ni fallor interpretati sunt, &Thomas de Garbo, & Gentilis.

6 T A N D I V permanet mistum, quandiu hum, ditas caloris actione , siccitati permista , a nuturali caliditate regulatur. haec autem elementaris est; tametsi eam & animalem & canestem dici posse,sustinere conabor.3 UT Rubi autem frigiditas ad res generandas per se natum sit usui: aduersus Galenum, & Avicennam mistorum quorunda generationi per se conferre defendo. inaneque est a Conciliatore inter Aristotelem, & Galenum adductum conciliu. 6 GENERATIONI Opponitur putrefactio,quε cuicunque misto naturalis est interitus; plantis, per arefactionem ; animalibus per senectutem. utrum uero aqua, aer, & ignis putrescant, licet ab Aristotele negentur putrescere: hoc tamen disputationis gratia aliquando contingere defendo. 7 Fιτ putredo, quando activae qualitate3 a passu uis superantur. quod tunc accidit, quando ex in nati caloris desectu humor una cum calore ab ambiente foras euocatur. hinc ex humefactis corporibus

95쪽

ribus suturae putrefactionis, aut inexistentis inducatio sumi potest.

tum a frigiditate ; hinc pauciora in hyeme putrescunt corpora,quam in aestate; tum ab iis quae humorem exsiccant, meatusque Obstruunt, ut sal, &balsamum; tum etiam ab iis,quae internum excrementosum humorem reseluunt, ut deambulatio,&balneatio ἀs ΙN eductione autem innati humoris, humor exactione putredinalis caloris sicco subtili ad exteriores partes permiscetur . ex cuius permistionis diuersitate, diuersae animalium temperaturae comsurgunt. hinc tot insectorum animaliumdisserem

tiae emanarunt.

IO DIGasTIo, quae est quaedam generatio,persectio est a naturali calore proueniens in oppositis passivis, quando humor superfluus a naturali calore re luitur, & sicco permiscetur. II QUA PROPTER digestorum proprium est, ut se ipsis crudis crassiora & calidiora sint: non ea tamen ratione,ut V go Senensis,& Gentilis,& Th mas arbitrati sun quavis nihil prohibet, quin oppostam opinionem tueri posSimus. I 2 PORRO cum oppositorum eadem sit ratio: indigestio erit imperfectio a frigiditate in oppo sitis passivis. nec ob id Avicennam reprehensio-

96쪽

ne dignum existimo, qui indigestionem ab in

genti fieri caliditate arbitratus est. Spa Cias digestionis tres sunt, maturatio,elixa tio, & assatio; quibus oppositae tres respondent species. est autem maturatio digestio alimenti in pericarpio, quae tunc fit, quando humor sicco. permistus a naturali calore terminatur. rq ET licet maturationem fieri a calido asserat Arbstoteles : adiuuari tamen a frigido defendimus. hinc multa sunt, quae nunquam maturescui, nisi appetente hyeme. I FINIs maturationis persectio est in planta,s incundum quam planta sibi similem producere u let. in digesto enim fructu quippiam reperitur proportione respondens sermatius uirtuti semia . nis, quae a caelesti calore in actum redacta, pia tam efficit: opposita autem cruditas a frigidate semper fit, ut patet in umbrosis arboribus; quarum fructus sapore carent. I 6 ELIxATIO concoctio est a calore humido, qui innatum misti humorem a centro uehit ad perupheriam. quapropter decipi medicos illos credu iderim, qui aegrum inedia laborantem elixo auro in iure gallinaceo reficere student; cum omnino elixari,teste Aristotele,nequeat aurum: r7 Hvi C opponitur inquinatio, quae a frigore lima mido producitur in oppositis passivis . exiliter.

97쪽

- enim agens calor imperfecte humorem a centro ad peripheriam deducit.hinc aquam dici nunquaposse elixatam,colligira S. r18 AssAetro concoctio est, quae a calido sicco es ficitur alieno, dum meatus exterioreS,ne humidu . educaturo a calore exsiccetur,obstruuntur. hinc affata interius humidiora sunt, elixata uero ex te ius . Is .CONFERT tamen nonnunquam ad affationem leuis quaedam elixatio, ut humidum tenaciter liq-rens ad as lationem disponatur. quod norunt cΟ- qui, quorum uirtus, teste Aristotele, magis in s 1sandis, quam in elixandis edulijs conspicitur. 32o CELERIus affantur edulia, quam elixen tur. ualidius enim est agens in assatione, quam in elixatione. ad quam affatione reducitur frixio; tametsi ab agete calido, & humido fieri uideatur. rai PLAETER huiusmodi misti affectiones, nom: nullae reperiuntur aliae , quae pastiuas magis, quam activas elementorum qualitateS insequun- cItur . hae uero sunt durities , mollities, liquatio congelatio, coagulatio, exsiccatio, & aliae com- :

az Eset durum, quod tangenti secundum eandem superficie non cedit; molle uero,quod cedit.qu, resquis aquam mollem appellare consueutheum I edecipi arbitrandum est, ...

P. Exsiccabile

98쪽

a 3 Exsic ex Din illud est, quod uel aqueum, vel φ

. connaturalem aquam habet,nequit tamen aqueu corpus exsiccari, si omni caruerit sedimento; huiusmodi autem fit modo a frigore, per ingentem subtilium partium expressionem, modo a calido .per earundem resblutionem. z: ΣΑ - ExsICCATIONI humectatio Opponitur ; quae modo fit a frigore per subtilium & aerearum pamtium condensationem, modo a calore per com Selatarum colliquationem. tas 2 COAGvLANTvR a frigore aquea, licet horum uere non sit coagulatio,sed conglaciatio: quae uero tum aquea, tum terrestria sunt, modo a frimare, modo a calore sicco coagulantur. - ξ267 PORRO qui tantum aquea sensilicet coagulen tur,spissari tamen nequeunt: quae uero tum aquestum terrestria sunt, simul tum coagulari,ium spiΩ

27 t INTER ea quae coagulantur, nonnulla senili quabilia,nonnulla liquari non possunt. non liqua tur, quaecunq; a frigore fiunt incohante,& a calo-lre coagulatione perficient ut latere uel contra, . si tame istoru super insula humiditas evanuerit. 28 UTRVM autem liquabile sit serrum, in qua re ancipitem Aristotelem inuenio: utranq; opinionem' defendere polliceon neque ob id Aristotelem euer

rasse defendam. α --.ω - . . u

M a Quae

99쪽

9 QvAa autem liquatu si aesido coagulata sile- rint , a frigore liquabuntur ; si a calido & sicco, a frigido, & humido. quod optime norunt Alch,

miliae.contrariorum enim contrariae sunt statuemdae cauis.

HINC flante austro, sales & nitrum colliquaricospicim us. a sicco enim & calido coagulata fue- runt . in oleo autem liquari sales est impossibile; tametsi liquare nitantur ignari coqui: 3 Qvo D quidem nitru&sal licet facilius in aqua frigida,quam in calida, liquari deberent: facilius ztamen liquantur in aqua calida, ut experientia docet, & ratio attestatur.3 2 INTER colliquabilia, & coagulabilia oleum collocandum non est; tametsi rudibus hominibus et tempestate csti frigida coagulatum uidetur,quod potius spissatum dicendum est. 33 MOLLIFICABILI Aea dicuntur,quae habenth midum ductile super siccum diffusum, ita tamen . ductile, ut a sicco ob meatuum clausuram separari non possit. huiusnodi sent cornua,& ferrum,ω alia id generis . . t 3 HvMECTABILIA illa sunt, quae obliquos meatus habenti humidum enim iter peruium aequabiliter .

non habens madefacit, & non dissoluitur. quod si undique iter peruium habet ; tunc dissoluitur,&liquabile dicituria u 3 et Flectuntur

Diuilia

100쪽

3se FLECTvNTvRr illa, quorum potest longitudo in peripheriam, & peripheria in longitudinem

-com mutari. haec tenax humidum habent; ratione cuius humidi flectuntur; ratione uero tenacitatis in pristinam figuram retrahuntur. 36- FRIABILE,&frangibile differunt: quae enim meatus, inter quos paruae particulae interiaceant, hiabilia sunt; quae uero magna habent interstitia, frangibilia nuncupantur. 3T . IMPREssIBILIA ea sunt, quae tactu compressa recedunt in profundum,superficie indiuisa remanente . quare neque dura nimium corpora, ut lateres ; neque humida nimium, ut lac, impressib, lia sunt.

Ex libris tum de anima, tum

paruis naturalibus.

r v M scientiae dignitas , uel propter rei d monstrandi euidentiam,vel propter subiecti praestantiam iudicetur: scientia de anima summo honore, maximisque laudibus est efferenda, cum utram excellat nobilitate. a NIHIL igitur rerum naturalium est animast co subiecto nobilius, ac ne metaphysicae quidem nobilitate cedit; quae ars artium, & scientia scie tiarum