장음표시 사용
111쪽
to quae reducuntur illa,quae Vitellio in sua perspectiva, se reperisse gloriatur. γε I CERTIOR, luculentiorq; est sensibilium propriorum cognitio, quam iit communium.quauis o aduersius alios interpretes, uno tantum exceptoi Ioanne Philopono, communia luculetius a nobis sentiri, quam propria sustinebo. 62 SENsIBILIA uero per accidens propriis speciebus sensum in organo non excitant, sed alienis
63 IA M de particularibus sensuu operationibqs uerba facienda sunt. in quibus sensibus pertractandis nulla prioritas,nulla posterioritaS reperituriquare tum Avicennam, qui a tactu exorditur, tum Arbstotele,qui a uisu incepit, defendi posse censeo. PERFECTIssi Mus inter caeteros sensus est ut sis; quippe qui & plurimas rerum differentias nobis ostendat, & scientiarum inuentioni aptior sit , quanuis auditum quoque ad comparandas t ν: scientias maiori esse usui defendam. commodius enim caecus, quam surdus scientias assequitur. 6 3 Eset autem uisus potestate talis, quale uisite in actu est . cuius organum est oculus, qui non peri neruos opticos,ut VessaliuS;non per araneam,seu vueam tunicam, sed per crystalloidem, tanquami per principaliorem partem, suam exercet opera
112쪽
aos 66 IN oculo tum aquam, tum ignem praedomu nari defendimus, qui constat pluribus,& tunicis,& humoribus. quarum tunicarum, quae dicituruuea, colore non est affecta, ut uisiua uirtus, ut opinatur Galenus) in eius uisione recrearetur. 6 7 N E Q v E neruoS opticos, qui spiritus sensorio deferunt, ea ratione coniungi, seu decussari mihi persuaserim , ut delatae species in decussatione, quod arbitrantur medici) coiungantur . si enim disiuncti essent optici nerui, unitae adhuc essent species. 68 OBIECTvM uisus neque color, neque lume est: sed quidpiam innominatum; quanuis singula ista luere possint dici uisus obiecta. 69 COLOR sis sensum non immutant, nisi medio illuminato. non est autem lumen corpuS, neque corpustulorum a radiosis corporibus defluxus
sed actus S persectio diaphani, quatenus diaphanum est.
TO DIFFERT autem a luce . qualitas enim est lux permanens & fixa luminosi corporis: lumen uero
est imago lucis, spiritalis quidem, & momen
II DECEPTus tamen est Avicenna, lumen Arma esse coloris, nullosque in obseuro dari colores arbitratus ;quanuis refragante Averroe, eiuS π,nionem tueri possimus.
113쪽
Iz- LvMINI opponuntur tenebrae, sicut priuationi habitus . non sentiuntur tenebrε per proprias species, ut existimauerunt Themistius,& Simplucius, sed per opposi tum lumen. rectum enim est iudex sui & obliqui. 73, DIApΗANvM est quod a lumine perficitur, &per ipsium est uisite, & ignotae cuidam naturae pr,mo inhaeret, per accidens autem, aeri, aquae, &alijs corporibuS.Iq. Es T diaphanum in actu a lumine redactum, lorum omnium delativum. coloreS sunt extrem,' tates perspicui in corpore terminati.
71z. LORvM quidam sunt extremi, quidam sunt medij: extremi fiunt niger, & albus color; medij, ut croceus, uiridis, caeruleus, purpureus, & alij huius generiS. 76 AL Bus color,non ex magna luminis permistio- ne, ut Albertus, & Avicenna opinati sunt ; neque ex igne lucido, ut Averrois: sed ex aeris incrassa- ti permistione gigni crediderim, nigredinem ue-
ro ex opposita ratione. ITU MEDII colore& non ex extremis inmisto rese
ctis existentibus generantur , ut arbitrati sunt Averrois, & Gandauensis, sed ex sola uirtuali e tremorum permistione- in quam opinionem uenerunt diuus Thomas, Scotus, Albertus, & Egidius iiii. l Colorum
114쪽
73 Coto v v quidam uisui iucundis int, quidam
iniucundi: hoc autem ex maioris,uel minoris perspicui cum opaco permistione contingit ; iuxta qua modo magis, modo minus spiritus uisiuidiLgregantur, aut congregantur. 7 9 Ex coloribus autem temperaturam indicare,ut inquit Averrois satis arduum est, tum etiam periculosum . albiora enim modo frigidiora sunt, modo calidiora,ut Aristoteles existimauit. 8o tis igitur praehabitis, quae ad uisionem sume da erant, de ipsa uisione dicamus. fit uisio no peremissione uisualis radij, ut perspectivi omneS,e cepto V itellione,arbitrati sunt; neque luminis, ut Plato; neque spiritus animati, ut Galenus; neque atomorum , ut Democritus: sed per simplicem specierum uisibilium in oculo immissionem. 8I INTER cietera uero animalia, quae colorum differentias optime cognoscunt, unuS tantum reperitur homo; quanuis nonnulla sint animalia, quae ex rapina uictum sibi quaeritant, quae ob oculoruconsormationem acutiuS perspiciant. . . 82 OMNI vri quidem animalium imperfectissimus uisus est in talpa,quq sub pellicula latentes oculos habet, non ea sene ratione quam excogitauit Liamara, ob exilem caloriS uirtutem, quae exterius membrum illud expromere non potuit et 8 3 S a D, ut optime dixerunt Graeci, tum quia nono a magnus
115쪽
magnus illi suit usus, stib terra uitam degenti,tum etiam quia nisi pellicula tegerentur oculi, aprominentibus durisit terrae particulis obcscaretur
hoc animal. 84 Avor Tus ad uiseS naturam proximiuS, quam alij sensius nobilitate accedit, est autem auditus uis sensititia,organica,quae sonoS cognoscit. 83 Hv Ius organum membrana illa non est, quarmis,ι graece dicitur, aut nerui spiritus deserentes : sed quidam aer innatus membranam attingenS,qui animatus existit:
86 Qui facillime a quacunq; leui impulsione mobilis est, quanuis eatenus immobilis quoq; dici possit, quatenus senorum differentias percipit.
87 PLVRIBvS autem anfractibuStanquam moenijs muniuitnatura hunc aerem, ne ab ambientis aeris contrarijs qualitatibus Uderetur. 88 OBrg Cori auditus est sonus. qui sonus non est percussio, ut Gentilis arbitratus est: sed qualitas percussionem consequens ex uehementi corporum ictu.
89 SONAT IvA dura quidem debent esse, lenia, Mplana, seu concaua,& tremula, si diutius sonum ipsum retinere debent. O NON est autem percussus aer, qui sonum d sert,cuius opinionis suit Albertus Magnus:sed fiaxus immobilist quo species ad aures deferutur.
116쪽
s I MEDIA autem deserentia,aqua, & aer sunt,quatenus in ea natura conueniunt, quae a Theophrasto dicitur δαχυ, id est medium sonorum ; licet aliter senserint Albertus & Philoponus , qui in
92 EA sine ratione sonus in medio gignitur, qua gurgitationes in aqua ex alicuius lapidis proiectu fieri conspicimus; & hac in re bene sensit Auer-
93 I N hac autem regurgitatione reflectitur sonus, sicut in illuminatione reflectitur lumen . est autem reflexus sinus modo sensibilis, modo inse sibiliS. si Sosus reflexus est Echo,quae fit ex aeris in obstaculum durum, &concauum repercussion qui si orationis dearticulatione distinctus fuerit: dbstinctam orationem representabit. s s SONOR vM differentiae duae sunt, grauis&ac tus , a qualitatibus tagibilibus per similitudinem desumptae. sonus grauiS multo tempore, pauca afficit senBrium motione; acutuS autem Pauco tempore magna afficit sensorium motione. 96 PRAEsTANT IssIMA inter alias soni species est uox, quae senus est ex percussione expirati a ris ad uocalem arteriam,ab anima,ut quippiam Ggnificet, producta. 97 INsTRUMENTA uocis stat trachea arteria, pul-
117쪽
rromo, palatum, & lingua, in quibusdam etiam ani- malibus dentes, & labra. haec uero persectissima reperitur in homine, cum suos no solum affectus, sicut in caeteris animalibus, sed etiam conceptus exprimit ; quare mentis interpres dicitur. 98 PosoLAT porro uox necessario expirationem; & ideo exanguia animalia , ut musicae, cicadae, &pisces, uoce carent; quanuis ex spiritu quodam ad diaphragma repercusso in quibusdam sonus ca
s 9 Esr inspiratio non solum ad uocem conficiendam animalibus usui, sed ad cordis calore quot moderandum fit autem haec caloris moderatio interrestribus animalibus per pulmones attraheaeSaerem, in aquaticis per branchias attrahentes i
1 oo Es T igitur inspiratio motus pulmonis factus ab anima ad cordis refrigerium. qui motuS neq; simpliciter naturalisdici potest, neq; simpliciter
uoluntarius, ut Galenus opinatuS est. Io I FIT inspiratio, quando externus aer intus sa- stipitur; expiratio uero, quando extra mittitur. cum quo expirato aere excrementa fuliginosa ex
io 2 Ex pulmonis diuersitate diueris fiunt inspi- i 'rationes. quaedam enim animalia diutius absque inspirato aere uitam agere possunt, quaedam mi-
118쪽
n . diutius absque inspiratione uiuunt, quae sutit amphibia, ut ranae, serpentes, aliaque id genusia
maiores enim in pulmonibus anfractus,exilemq; habent calorem. Io 3 OpposiTA est auditui serditas. generatur a tem surditas ob malam affecti organi temperiem.
in quam si quispiam ab incunabulis inciderit; obmutescet I non autem e contrario , ut qui sint muti a naturae ortu, sint surdi. Io 6 AvDITu M olfactus subsequitur . cuius organano sunt carunculi mammiliareS; neque membrana iuxta cribrosum os cerebri perforata, ut Galenus opinatus est: sed nerui quidam expansi, pleni meatuum, qui ex inspiratione aperiuntur. Ios INDE perspicuum est deceptos suisse medicos Aristotelem reprehendentes, quod existimauerit operculo claudi, & aperiri olfactum; cum apem vos clausesque S meatus nominauerit Perculum Aristoteles. Io 6 OBIECTvM Olfactus est odor, qui est qualitas ex ablutione sicci terrestris cum humido consurgens, per natiui caloris digestionem, sensum obsectus immutanS.I N O N est odor realis qualitas,in quam opinionem incidit Avicenna, sed spiritalis: quare fati, tur , qui exhalationem esse odorem arbitrantur. Io 8 MEDIA , Per quae deseruntur odoris species,
119쪽
duo sunt, aqua, & aer, quatenus tamen in natura quada innominata conueniunt, qui a Theophrasto dicitur . id est medium odorum. Io 9 VTRvM quae maiori fiunt humore assecta, odora quoque sint magis, utranq; opinionem sust, nendam polliceor,sed enim nitro est odorabilior, quia humidior, plantae uero terrestres palustribus sunt odorabiliores, quia siccioreS: Oo ODo Ris species tot sunt, quot saporis;tametsi ob nostri ollaetus intemperiem , uel sub amari, uel sub dulcis odoris specie quaecuq; olfaciamus, S hoc modo Galenum,& Theophrastum,&Ari sotelem esse conciliandos existimo. III RATIO uero,propter quam idem odor uni sevitis, alteri instinus existat, non ad temperaturam,
ut T neophrastus,& Galenus:sed ad spiritus dispositionem reserenda est. Io DrypERENTI Ag odorabilium duae sunt, qua
dam enim per se, quaedam per aliud olfacimus. odorabilia per se, selus homo, ut sensit Aristot
les olfacit, quanuis experientiae, quae bruta odO- res per se talacere attestatur,videantur esse in oppositum. II 3 PgκτgCTuM animalia oliactum habent, quae inter ollactum & cerebrum magnam habent imtercapedinem , ut canes, sues: homini uero impersectissimus est olfactus ob nimiam cerebri,
120쪽
III tum propinquitatem, tum frigiditatem r NON obstat tamen quicquam, quinimmo id admittit Aristoteles,persectissimum homini inter
caetera bruta esse olfactum, & pantherae odorem, quod non assentitur Aristoteles , ab eo percipi. γ 13 PORRO siquis odorem nutrire crediderit, quam opinionem secuti sunt Galenus, & Hippocrates : deceptus iure dicetur. utilis tamen est odor,dum animi defectui succutit . a II 6 GusTArvs est olfactu ignobilior, praestan tior tamen tactu, qui ab Aristotele quidam tactus
' appellatur, non ea sane ratione, ut arbitratur di
uus Thomas, quod interno utatur medio, dum suam exercet operationem: sed quoniam absque
IIT GusTATus organum cor ab Aristotele diiudicatur; neque hoc dubitatiue, ut Alexander arbitratur, sed ex proposito asseruit Aristoteles, tametsi etiam gustatum in palato, & lingua reperiri
sustinendum lit. II 8 GusTATus obiectum est sapor: est uero sapor qualitas ex humido aqueo, sicco terrestri a calidi. tate digerente permisto consurgens, gustatum de potentia deducens ad actum. D 9 SAPOR v M.quidam sunt medij, quidam exta mi . medii non ab extremis actu in mediis perma