장음표시 사용
51쪽
quod accidens. quam definitionem temere reprehendens Philoponus, se ipsum reprehensione dignum exhibuit. 26 Po R R o siquis disiunctim, hoc est in diuiso se
se, naturae definitionem interpretari uoluerit: nulla prorsus erit difficultas, quin corpora cri stia iure dici possint naturalia. utrum uero coni
chim intellecta de caelo ueritatem habeat, utranque opinionem sustineor 27 Er quanuis definitionem istam passive iuxta Simplicij sententiam interpreta lam crediderim: dissentio tame a Simplicio,qui animam ab hac definitione seiungit:
28 Qv AM naturam exister tantae certitudinis est, ut axioma naturale hoc sit . quare merito reprehenditur Avicenna ab Auerme, qui naturam domonstrare conatus est.29 PROPRIvM est naturi, ut nihil agat temere, sed statutum finem a superiori agente gubernata,nu, 'lam coacta impedimento consequatur.est autem finis causa causarum, propter quam ceterae agunt
3o . Quo D si ob quantitatis, aut qualitatis desectu,
aut excessum, fine frustretur suo natura: monstra generabuntur , quae secundum naturam uniuersalam non sunt, ut Philoponus; sed ut Simplicius a natura, licet praeter naturae intentionem.
52쪽
3I Gv3RRNANs naturam essiciens causae'est a tem essiciens principium unde motus, cuius beneficio id quod erat in potentia, fit in actu. quapropter elicio aeternorum permanentium nullam ueram esse assignandam causam, ut recte sentit Averrois, cui contradicit T homas. f32 EFFICIANT Is principij duae sunt species: una, uniuersalis; particularis reliqua. quae non ea ratione inter se opponuntur, ut particularis disponat, uniuersialis, formam inducat, ut Avicennaopinatus est ; sed utriusque est tum materiam dusponere, tum formam educere.
33 AGENTI causa per accides opponitur. huiusmodi casus est, & sortuna; quae tantum abest, ut rerum naturalium cauis sint, uelut Anaxagoras, &Democritus falso opinati sunt,ut neque in iis quae ut in pluribus, neq; in iis quae aequaliter eueniunt, locum habeant. 34 FORTvN A est causa indeterminati effectus praeter agentis propositum in iis quae raro eueniunt; quapropter iis tantum competit, quae ex proposito causant.
3 1 CAvs A illa essiciens, quae alique finem sibi proponens,nullom coacta impedimento ipsum non consequitur , otiosa nuncupatur. hinc fortuna otiosa non est dicenda causa; finem enim nullum respicit.
53쪽
POR i. p. later has quatuor causas aliquae perie- iectiores, aliquae non tantae sunt persectionis ; pe sectissima omnium finalis est, quam sequitur efficiens ,eificientem forma, & formam materia. 37 I A M uero. de passionibus, quae omnibuS comporibus naturalibus communes sunt, uerba facia- mus: hae uero quatuor sunt, continuitas, locus, motus, & tempus; inter quas motus maxime adentia naturalia cognoscenda c onfert:
38 Qv i motus, quia in pluribus reperitur praeducamentis , ideo eius definitio inter eas connumeranda non est,quae sunt univoci ; neque inter ea quae purae sunt aequivocae; analoga igitur erit. 39 TAM ετ si motus in pluribus reperitur praedicumentis , non reperitur tamen in omnibus, ut E
demum, & Theophrastum uoluisse testatur Simplicius . quapropter in illis,quae & duos terminos stabiles, & fluentes habent, uersatur. o HAsc sunt quatuor, Substantia, Quantitas, Qualitas, &Vbi ; nihil tamen uetat & in solo actionis praedicamento, & in passionis tantum,&in sola quantitate motum esse. t N O N est autem motus pura potentia, neque purus actus, sied potentiae admixtus actus. quare actus erit in potentia, ut in potentia ; quod ide est actus mobilis,ut mobile est. 2 Qv AE mo ius definitio uirtute quadam spe -
54쪽
cies motus ingreditur. alteratio enim actus est auterabilis, ut alterabile est; quemadmodum au mentatio actus est augmentabilis, ut augmenta bile. 3 Ex qua definitione constat motum in eorum
numerum non esse reserendum, quae ut permanentia , uel indivisibilia sunt entia: est enim & duuisibilis, &successivus ; tametsi disputandi gratia indivisibilem esse motum defendere possum.
66 RεPERI Tvll. motus in motore, ut in activo primcipio ue in mobili,ut in passivo. unus enim & idem actus est motoris & mobilis; quemadmodu actio
S passio eadem sunt subiecto, sed sola ratione di
63 DE ratione motoris est, ut actu sit; de ratione autem mobilis est, ut sit in potentia, partim quidem a termino a quo, partim a termino in quem, a quo mobile denominatur. 46 Ex quo colligimus aduersus Scotum,qui tem re hac in re philosophum reprehendit,indiuisibile moueri naturaliter non posse, quanuis orthodoxa fides aliter nobis persuadeat. 7 Moτvs species duae sunt: altera, quae transnutatio dicitur, & est generati uel corruptio: ait ra , quae uere motus, & est uel latio, uel augmemtatio, uel steratio. 8 GE N ERATI O NI s duae sunt species: altera, quae
55쪽
uos habeat; quanuis altera subiectum in actu,st ra subiectum in potentia requirat. 69 Hi NCaduersus alios exponentes colligimus ueriorem sitimi differentiam in generatione a s biecto, quam a termino. est igitur generatio trans mutatio de non esse ad esse secundum priuatiuos terminos in subiecto potentia. so Aa si misti sit, momentanea est: si elemen- . ti, successiva, iuxta Averrois sententiam,id quod Thomas,&ScotuS non admittunt. I MOTus species, quas in propriis Aristoteles determinauit tractatibus, ordine quodam se ipsas respiciunt. prima enim, sitne qua aliae non essent, i ocircularis est caeli latio ; quan uis quoque latione nobiliorem esse generationem, mihi sumo dese
2 LATI O uero, cum locum respicia sine loco non est dignoscenda; non est autem locus cuiuscunq; rei sorma, seu materia, ut ueteres philoisphi op nabantur ; neque interuallum tribus resertum dimensionibus, ut Philoponus, neque locatarum μ' . partium ordo, ut Damascius, quem Simplicius
13. S s D est superficies immobilis continetis;imni bilis quide non selum per se, sed per accidens.r . l. Loci 67 . . simpliciter: alitera, quae utrique illud commune
56쪽
1 4 Loci id proprium est , ut uirtute quadam aD
sectus locatum corpus conserueta quapropter uere caelum dici in loco nequit, nullo indigens com
Dici tamen possunt caelestia corpora esse in loco per se, si a superiori ambiantur corpore; uutima tamen 'caeli superficies non per partes , ut T hemistius;sed per cetrum locatusi ut Aueri Dis 36 Vi 'Tu s autem haec conseruatim locati non est simpliciter elementorum superficies; sed per tu men, & motum a caelo transmissa qualitas: quam
37 E ORvM, quae sunt in loco, quaedam sent per accidens ; quaedam sunt per se : per se in loco sunt
corpora; per accidens sunt accidentia. utrum a tem incorporeis locus sit adscribendus , aduersus alios philo hos, affirmativam opinionem tu
18 Di psgRguri ΑΕ loci duaesunt, sursum, & deor sumsmpliciter; ad quae grauia&leuia simpliciter
1 9 Eset autem latio motus ad ubi, cui diuisibilitate largitur resistentia mobilis ad motorem , in elis mentis autem mobilis ad medium. quare clemeta in uacuo moueri, ut sensit Thomas & Scotus, impossibile est. G Uacuum
57쪽
6o UACvvM autem tantum abhorrere naturam austruit Avicenna, ut si daretur, quod fieri nullo modo potest) caelum quidem descendere, natura pateretur, ut locuS uacuuS repleretur. 6I PORRO quanuis a medio diuisionem nancisc tur latio; non est tamen hoc cuiustunque lationis proprium ; caeli enim motus diuisibilis est, qua uis resistentiam medij non patiatur. 62 HA AC autem caesi latio, tempore, tanquam duuino quodam horologio, mensiuratur . est autem tempus non sphaera cplestis, ut ueteres philosephi opinabantur;neque caeli conuersio,ut Platoni asscribit Aristoteles: sed numerus motuS mensurati ab anima per prius , & per posterius. 63 Qvicus uva igitur prius&posterius in fluen te motu non percipiunt, temporis fluxum ignorant. hinc dormientes, & qui maxima sent uol ptate affecti, prioritatem, & posterioritate motuS non animaduertentes, momentaneas sere iudicant esse noctes , uel dies. 64 Qv1 rasus igitur successio fluentis motus ab ' anima per prius & per posterius distinguitur, eatenus in anima tempus tantu reperitur;selus enim homo tempus persecte digno it: ut autem promotus duratione tempus accipitur, ita est ens e
6 1 PORRO dum est motus mensura, interea tem
58쪽
e pus appellatur, de caelesti latione primo,quae si plicissima est intelligitur; per illam enim inferi
66 DIFFERENTIAE,qui ratione temporis motibus insunt, celeritas di tarditas sunt. celerius id dic, tur moueri, quod in minori tempore aequale, aut . maius spatium pertransit ; tardius aliquod moue-.tur quod aequale, aut minus spatium in maiori tempore conficit. c., 67 VELoci et As & tarditas augentur, &minuum . tur penes proportionem maioris,uel minoris inq- qualitatis motiuae potentiae ad resistentiam. qu propters potentia motiva mouet resistentem ut duo per datum spatium: in dimidio illius tempori ris mouebit ut unum, & sic in infinitum. 68 PROPORTIO gutem recti motuSpeneSalium rerictum diiudicatur, sicut circularis ad circularem . proportio autem clxcularis motus ad rectum nuru
la ςxcogitari potest, si Aristoteli fides adhibenda
. est, cum tamen dissentiant mathematici. .. ι . . 69i πιο xvΜ nonnulli sunt naturales, quidam pro liqr naturam. de naturalibus in libris de caelo pem tractat Aristoteles. praeternaturales suntquatuor, projectio, uectio, uolutatio, tractio. dicuntur a tem pr ter naturam ; quia a principio extrinis,co passo non conserente uim producuntur.
Io In quod proiicitur,medij resistentiam superarerc. G a debet:
59쪽
diet; si enim aequalis esset proiecti uirtus medij resistentiae, cum ab aequalibus non fiat actio nub
h wpungeret fiexi motus TI MOVETUR. proiectum non a medio, ut Auermis opinatus fuit , sed ab impetu proiicientis, quod est abiunctum a proiecto, qui continuo a resistentia medij diminuitur , donec cesset proportio maioris inaequalitatis uirtutis ad resistem
72-iCVM autem ad terminum illum peruenerit,m sis reflectitur, in punctoque reflexionis quiescit. continui enim duo motus contrarij nunquam reperiuntur
7 3 i V τ R V Μ autem motus & tempus coeperint albquando , aut nuquam principium habuerint,nem finem sint habiturae maxima apud antiquos lis o ta est; quam dissoluens Aristoteles aeternum m , tum esse statuit. cuius rationes quemadmodum secundum eius principia demonstrant, ita sec um um ueritatem Christianam falsi sunt. γε , t VFRVM quoniam quodcunque mouetur dum mouetur, ideo ab alio mouetur, ne inanis fiat . progressio in infinitum: ad unum supremum motorem deueniendum est, qui sit immobilis tu perae,sum per accidens ; & haec nobis sola uia ad primum motorem demonstrandum concessa est.
Is Hic autem, quia aeterni motus principium e sectivum
60쪽
sectivum est, ideo aeternus quoque est, & abstr - ctus; uirtus enim in magnitudine quaelibri sinita est,& materialis, 76 QSAPRORTERI&inalterabilis,&intransmut, bilis texistit, nihil in mouendo laborans,qui si afrimimobilis motudesisteret, mista N quatuor Hementa euerterentur, & in nihilum reciderenti est enim superi motus uita omnia inferior ini
1YN libris de caelo & mundo subiectum non est Vniuersum,ut sentit Alexander: neque corpus mobile ad ubi, in quam haeresim ceciderunt latini OmneS: neque caelum tantum, ut opinati sunt Iamblicus,& Syrianus: sed simplex corpus, ut Sim plicius, a quo fortassis non dissentit Alexander
2 CORPORvM duo sunt genera, physicum, &mathematicum. ualeat autem. Albertus , & qui sunt eius doctrinam secuti, quod tertium reperia
3bCONvENIVNT autem haec corpora,quod ambo continuasunt.Est uero continuum id quod est d, visibile in semper diuisibili aequare componicon