장음표시 사용
461쪽
nu doctoribes ipsis, quibus in primis summa humilitate
opus es hoc dicit Sapiens,In madatis Dei cogitatum habe. Lege seripturam,d: diligenter euolue,d pbserua,quod ad eruditationem x thiellectum eius attinet 2 sed prius diuina mandati obserua: inter quae quamuri est illud, Discies , me, quiaraitis; sum re humilis corde:Et Nisi efficiamini simi paruuli non thia trabitis in regnum caelorum)Haec est prima regula adeundisia erae scripturae sensum ii hoc midium desit,quo impetratur si . pientia, rustra omne aliud adhibetur. Contra vero, si hoe so tum fuerit colendae humilitatis,timorisque diuini quaesta tim sequiturcordis compunctio de oratio etiam 'si ne vita leactione, non deerit diuinum lumen et uia lenim aliud est illud Christi verbum, Abscondisti haec a sapientibus &νfudelibus ide reuelasti ea paruulis:quam quod inaniseste docemur ab omnibus quidem exigi humilitatis studium, non vero scripturae de lectionis sacrae Si humilis fueris, non deerit sapientia etiam, fine laetione: si autem haec desuerit,quo maior lectiore erudiatioso maius: perieulum Dieatigitur Sapiens etiam si plicio ribus,& idiotis:consoletur eos: ogitatum tuum habe in prae eeptis altissit idii illis esto assiduus: Non tibi imponitur seri plurae sacrae temo,non difficilium locorum collatio : Dd hoc tintlim age, ut cuia tua circa mandata illa Dei manifestiuir
verietur.exerce esse Ham tutum ad Dei amorem: apertistimaualius benineia si maμ incomprehcnsibilia humili corde b
ntam dabitur inqua tibi des derata sapientia hoe est Cliri.
stianis omnibus commme studium,ce tulimuin tutissimum idZqulatissimum.Expio assectuseletia purior de clarior, quaclex ullo intellectius acumine est, do manat intelligentes minari rerum , de discretio spiritus erroris a spiritu veritatis.Hoc est enim quod Ioanes Apostolus promittit,Vnctio inquibos,esu, docet uc omnibus,ct propterea admonet,& vos inquiens vi .ctionem,quam ac pallis a Deo, mane a ui vobis cnon nia cesse habetis , ut liquis doceat vos ti Igitur Brenti non oblo
462쪽
putas maxime asmplicioribus,& idiotis, quorum non parua est in Ecclesia multitud Puritateigitur cordis, de humilitate Spiritu sancto doceatur,quos ille inhabitat donis scientiae inte ectus sapientis,atque consilij. Aῆit Spiritus sanctus, ut iudicemus,agnoscamusque quid nobis sequendum sit circa religionem: fit nquam,quod Christus Dominus inquit, Oues
meae vocem meam audiunt, & non nouerunt vocem alieno
rum .Multo certa certius, multo efficacius corda pura, de humilia magisterio Spiritus sancti, & quadam rerum diuinarum assimilatione, praegustationeque iudicant ,&discernunt quid ab alieno;quid a Spiritu sancto sit,quam ulla doctrina,vlla lectione intelligi potest Nonne experientia docet, quantum familiaritas ct amicitia operetur ad agnoscendum sensum,ing nium denique:quid gratum, quidue ingratum amico sit,ita,ut qui alteri familiaris est,&literas,& quicquid aliud eius, facile discemit abiens: pronunciatque hoc alaenum est ab ingenio, di a sensu amici. Deus ver5 familiariorem se exhibet amicis, M.trmisere eos in quandam suaenaturae similitudinem,quibus sermoDei factus est,inquit Christus:dixit propheta,Dil estis, di fili; excelsi omnes. Haec igitur consuetudo,& conuictus diauinus efficit vere doctos, ct implet illud, prout in hoc seculo impleri potest Ponam omnes filios tuos doctos a Domino.Si Deus inquit Christus Iudaeis,Pater vester esset,diligeretis me ego enim ex Deo processi:quare loquelam meam non cogno , scitis Vides ut connaturalitate quadam & similitudine cogna cap. I9. sciitur diuina. Hoc igitur verum est studium,quod a nobis evi Respodetur igitur prius quidem quam ullum aliud. Post hoc vero lectio rationibus scr turae sacrς,&inuestigatio sensus eius no omnibus,sed pati Brentii, quiacioribus certe necessaria est.Satis itaq, hqc sunt ad ausereda ab bG - conatur infirmis pericula de stadesa,& imponenda necessaria omnibus stultra ostenmodestia.cum intraria his omnibus habeat illa Breth sentetia, ore.nulla in Sed quo apertiora fiant respondendum est diseria rationi. religione utibus eius : quae sanε omnes s attente consideretitur, non aliud terius sentenostendunt, quam necessarium esse omnibus in rebus fidei, α tiani sequi derelisionis suscipiendis studium de folicitudinem: ne temere,& bere sine pro factur,sed magna cum maturitate.& grauirate in eis quicquam prio iudicio. .
463쪽
constituamus.Illud enim eertissimum est ultio dari maximi lagrauissimis rebus credulitatem,sicut etiam illud costat, eredere his, quae scire non possumus, virtutis esse fidei: modo fide dignis testimoni,s & auctoritate id fiat. Itaque sicut in altero ibo.s extremo Vith incredulitas est, quam sacrae literae frequentissi
mὶ reprehendunt. qui incredulus est Filio,ait Ioannes, non videbit vitam sed ira Dei manet super illum:ita etiam nimia credulitas superstitio est.& in altero extremo etiam vitiua contra
a.Thessa. quod praemunit Thessalonicesses Paulus. Rogamus, inquiens,
vos fratres,per aduentum Domini nostri Iesu Christi, ut non eito moueamini a vestro sensu,nec terreamini, neque per spiriatum nec per sermonem, nec per epistolam , tanquam per nos missam. Inter haee duo extrema ficies est, non leuiter credens,
non facile non sine consilio: sed in primis Spiritus sanctim gisterio gubernata: a quo certum est nihil leuiter, & sine digna
maturitate esse. Sed ex eo studio & maturitate iudicij, quae ad fidem exigutur lectionem scripturae sacrae, iudiciumque circa eius sensus obscuros inferre & imponere omnibus , long est alienum,ut modestὸ dicamus & a ratione dialectices, & a si ceritate fidei.Inquit Paulus: Si Angelus de caelo aliter euangelizaverit,anathema sit ex hoc infert Brentius, ergo omnis doctrina, exigenda est,ad Apostolica praedicationem ,& quidem sib omnibus, quia omnes ad id, quod Paulus iubet, tenentur. huic ratiocinationi nos respondemus: Prim, quidem multa
esse maniseM,& praeter dubitationem omnem contraria Veritati fidei:haec sine ullo studio reuelanda simiab omnibus: ve i.Ioati a. bi gratia, Vt Ioannes inquit, Quis est mendax, nisi qui negat, tabo. 4. quoniam Iesus est Christus in iterum,omnis spiritus,qui con
fatetur Iesum Christum in came venisse ex Deo est: omnis sinritus,qui luit Iesum,ex Deo nis est. Igitur si Angelus de eaelo. intra manifesta ia,& praeter omne dubitatione suscepta eua gelirauerit,si ipse Paulus,anathema habendus est ab omnibus: idque non ex alio studio scripturae: sed ex ipsa certissima fide. Sunt verb alia dubia aut in sese,sine omnibus,quae scilicet no-dumexplicata sunt:vel certe sunt dubia via aut alteri, ad quos
. non perueni texplicatio.In his dubi)s dubitamus Spiritum
464쪽
sinctum tranquillitatis ,& modestiae spiritum persuasurum in firmioribus & indoctioribus qui ei se exhibent discipulos, ut suspendat iudicium,& expectent plenius doceri: sed & docto ribus ipsis ad quos id pertinet persuadebit etiam, si eius magia
sterio indigni non sint ut debita maturitate penatis omnibus, id quod iudicauerint, teneant: sed ea modestia, ut parati sint corrigi a doctioribus,& denique, ut siue proprium iudiciu habeant siue non expectent vestierialis Ecclesiae iudicium: quod ostenditur, elim vel in plenario concilio res definitur, vcl in unum sensum omnes Ecclesiae confluunt. Itaque indocti non bene consiliunt tibi iudicium in rebus dubijs usurpantes: sed omnes docti&indocti multo prudelius sibi prospiciunt, climexpectant iudicium Ecclesiae liue aliquidi tuaicantes siue non: in quare plurimum nos admotaei exemplum Cypriani,de quo beatus Augustinus multa in aedificationem modestic Christiatanae loquitur in libris de baptismo contra Donatistas laudat,gemiratur verba illa Cypriani in concilio. Superest,ut de hac re quid singuli sentiamus,proferamus,neminem iudicantes,aut a iure comuni alique, si diuersum senserit,amouentes, sed quod postea permissi liint errare inquit idem Augustinus ostendit nobis, quod Dei consilio plerumque doctioribus minus ali.
quid reuelatur,ut eorum paties, & humilis charitas, cuius se ctus maior esse comprobetur, fiat manifesta, atque appareat: quo unitatem teneant,cum in rebus obscurioribus diuersa sentiant,& accipiant veritatem, cum contra id, ciuod sentiebant, declaratum esse cognoscunt. Denique de ostenditur eodem exemplo,quod hoc etia facit sanitas pacis, ut cum diutilis ali qua obscuriora quaeruntur, & propter inueniendi difficult tem diuersas pariunt in fraterna disceptatione sententias, donec ad verum liquidum perueniatur, culum permaneat unitatis, ne in parte praecisa remaneat insanabile vulnus erroris.
Igitur ex his satis ostenditur in dubi)s, & controuersijs fidei, quale debeat esse primum studium : certὶ non illud ,quod Brentius omnibus imponit,euoluendi scripturas, sensus earum inquirendi. sed orandi potius,&,ut inquit Augustinus, omni intentione,votisque omnibus,gemitibus denique, de si fieri po-
465쪽
test fetibus Delum deprecandi, ut nos ab errore liberet equae nobis sint dicta propter verbum illud Pauli, Si Angelus de cae.
Io,&c. quod ostensum est, non omnes astrinaere, ut Brentius vult ad examinanda de conserenda omnia ad scriptura sacram.
Similiter de illud Ioannis de probandis spiritibus dicimus imtelligendum esse eodem modo: probantur spiritus maximὶ,&certissime interno Spiritus sincti dono , de spirituali quodam gustii:& hoc quide frequentissime melius,& certius ab idiotis de simplicioribus,quIm ab alijs probantur: de per scripturam a doctoribus, ab Ecclesia, & Concilio: his omnibus loquitur cap. 20- LO' Ioannes, ut scilicet in probandis spiritibus non omnes omnia με εμ ηgς agant, sed quilibet iiixta captum suum de gradum. Deorij. 4it duc nique & quod ex Euangelio citat, Attendite a falsis prophetis, fallii prψpςς si rei'ὁ consideretur,nostra confirmat. Nam vide, rogo, quod
tis, explica' non ad lectionem scripturae mittit Christus, ut caueantur falsitur et q*gii' prophetae: sed inquit,Ex fructibus eorum cognoscetis eos e ter 'μ' go ad manifestistima,& certissima mittit nos, ad fructus , hoc in ad opera,&ipsorum certε,&doctrinae suae. Et quamuis re-nedimi ηις uera nullus tam certus,& proprius sit fructus virtutis, etiam si illos, quos Paulus enumerat, charitas, gaudium, pax,longanimitas, dcc. Cogitemus qui, ut Augusunus inquit, non habeat imaginem quadam in malis, de deceptoribus hominibus: illud tamen primo constat, his verbis non tantlim praecepisse Christum,ut ex fructibus agnoscantur, atque ita virentur falsi prophetae: ssed etiam hoc praecepto subindicasse satis maineltE non destiturum in hac parte fidelibus suis qui dixit, Ex fructi bus eorum cognoscetis eos nouit quati, qualesque futuri erit deceptorii , de subdoli prophetae: de priuidit, ordinauitque in quos fines eos esset perinil Iurus: nec dubitandum est in potestate sua prosectus initia,de fines eorum habere. Ad te itaque ostendit hoc pertinere,ut non permittat eos diu latere, sed ita agat,ut etsi vel inceperint,vel paulatim progressi fuerint in pelle illa Ouina, breui tamen lupinum animum manifesten ira ut latere non possint, nisi eos tantam,quos in reprobum sensum sua tradiderint peccata.Incipiunt quidem haeretici seecie quadam zeli purioris doctrinae, de reformationis eccleuae: Prae sevcruntditura
466쪽
serunt mox In principio mansuetudinem humilitatem: sed n5
diu unquam in Ecclesia haeretici permanserunt: quin arrogantiam intolerabilem, & propris sensus tantum amorem,o neq, sustinere quidem potuerint, respondentem eis aliquem: quin mox ad conuitia,ad maledicentias,ad apertissima, manifestistimaque opera Sathanae confugerint : & quid haec aliud sunt,
quEm manifestillimi fructus,quibus quidem habentes simpliiscem oculum,ut August.inquit,hoc est, quos Spiritus sanctus illustrat,discernunt hos lalsos pro letas a veris:qui vero deserti luce veritatis ob sua non dubium peccata haec non videntvredduntur inexcusabiles. Omittamus nunc occulta Dei iudicia,& ignorantias multas,de quibus vix possumus iudicare: &sequenti loco plura dicemus:nunc iuxta rationem, qua ecclesiam suam Deus gubernat omnino credimus, quod millus in Ecclesia Christi sequutus vi suam est, aut sequitur falcis prophetas extra unionem ecclesiς qui non in iudicio Dei apertistimis operum testimonijs, de fructibus doctoriim sitorum sit conuincendus: ubi nulla verba quicquam proderunt, sed res manifestissimae erunt.Denique aut his operibus propriis , aut maiestate miraculorum,ut August.inquit, vel concilioru grauitate,vel etiam plebis ipsu3 iudicio Deus detexit haereticos, ut nunqam diu fallere potuerint, nisi volentes decipi. Non est hoc opus multis ostendere: Arium Nicaena Synodus dctent Omnibus,sed quoniam nec post illam deerant, qui amantes tenebras eum sequerentur, nonne miraculo illo inopitiatae. &improuist mortis,sed dignissim suo errori Deus ita illii ostenait, ,sicut Socrates in ecclesiastica historia inquit Transeun. Lib.3. biliares omnes iuxta publicum illum secessum locum digito eum uri. cap. . tarent, memores detestabilis interitus Arb . N in est opus. .e i , de aliis reserre,nec de Luthero ipso multa dicere: cuius fructia in P dibus summi; arrogantiae,cdtumeliarum,& contemptus omnis elsuperioritatis,quam a Deo Paulus ordinatam dicit, certe tam plena sunt scripta eius,plena inquam inhumani cuiusdain ,& R. Luctarini spiritus,&comercium quodda habentis cum Satha et iuna vimon dubitem pudere Brutium discipulum eius se dicere. ἰ .ι 6
Fructus vero doctrimet eius multo manucluores sunt.in primis . λ enim
467쪽
enim protulit grauissimam illam seditionem Germansae, non
aliunde conceptam, quam quod euangelium illud suum simplicis plebis, & rusticorum animos ad contemptum ecclesi rum ministrorum,ministeriorum,atque sacramentorum , denique & superioritatis omnis animauit. Extinctum fuit hoc malum: sed quot deinceps rebelliones, quanta inobedientia subditorum, quanta licentia audendi omnia,quata impunitas, ct sub libertatis Christianae specie,quata totius Christianae disciplinae profligatio quanta denique opinionum,& sententiarum circa religionem diuersitas sequuta sit,non est opus referre:res ipsa clamat: vita,morique Lutheri fatis ostendui, quam dignus merit ille, quem sequantur graues, atque prudentes. Negabunt sorsan se sequi Lutherum sed veritatem potius, atque scripturam: at illud negare non possitnt scripturam se sequi: sed ut a Luthero exposita est, in quamplurimis rebus ad salutem,& fidem pertinentibus: & quas ipsi necessaria fide teis nendas praedicant.Sequuntur scripturam, sed interprete, de duce Luthero,&,quod nec negare possunt,in multis cotra liqui-dissmam patrum doctrina, August scilicet,Hieronymi,Baulij, de similiu: imo contra sensum totius Ecclesiae si plurimis annis
obseruatum,& praedicatum,velint, nolint cogutur agnoscere, - Luthero docente, se firmissime credere,& constanter praedic
re.Isti sunt fiuctus manifesti satis: sed his quorum Deus illuminauerit corda. Vertim quia non deest quid respondeant relinquamus Dei iudicio,nuc nobis satis sit ostedisse, Christu ad cauedos falsos prophetas, discernendosq; a veris, fructus cosiderandos docuisse: hoc est,opera de effectus manifestissimos, ad Op xi. quos agno se edos no magna scripturae eruditione opus est,aut scriptμrα lectione. Hoc.agimus: non mittit Christus omnes fideles adiectionem scriptura legeda ad inuestigidos difficiles,& obscuros sensus non omnibus eius: nouit se diuina bonitas captui infirmorii, de paruulorum necessariam, coaptam nouit lac praebere paruulis. Solidum ergo scripturae nec expedire sacrae cibum doetioribus de prouectioribus,dubium non est, simplicioris prouisum esse a Deo .do istoribus de persectioribus propria estibus. scripturς lectio. Timotheo suo Paulus pr cipit attende lectio: I Timot Α, ni octrinae insta,in illis,& in eo caeteris siti ordinis idem osteni
468쪽
dit: at verδ,omnibus fidelibus lectionem scripturet imponi,nolego: sed potilis eidem praecipi,ut in doctrina assiduus sit: prae- 2.Timol. 4dica inquit,verbum,inlia oportune' importune,argue, se- cra,increpa, Ace. de eidem inquit. Solicite cura teipsum exhibe. 2. Timoti a re probabilem Deo operarium in confusibilem,recte tractante Verbum veritatis: tractantem inquit, siue ut Proprius dicamus secantem,&diuidentem, quo verbo manifestὰ industria Ecclesiastici doctoris significatur in secando quodammodo &diuidendo pro captu auditorum Dei verbum : cuius integri & in sua illa soliditate & magnitudine scripturae, non omnes , imo paucissimi digni sunt,& capaces . ideo diuidendu est eis: magis igitur plebi & multitudini expedit accepta verbi Dei alimenta a doctoribus sumere,quam ut ipsi per se sibi habeant. Sunt serui quos constituit Dominus super familiam suam, vident illis in tempore tritici me suram hos oportet fideles, & sapientes esse,ut & velint, & nouerint pro mensura diuidere cuique. Ergo ad hos magis,& captum agnoscere plebis, de ex affluentissimis illis scripturae horreis depromere mensuram conuenientem pertinet: non vero ad omnes sibi accipere. Hunc nos credimus ordinem in Ecclesia Dei constitutum seruandu esse populo iuxta illam mystica legis admonitionem : Contestare populoine transgrediantur terminos suos,& pereat ex eis maxima multitudo. Quod ut verum fateamur, timcinus id iam
Juam plurimis contigisse: atque utinam illorum experientia
eterreret vel iam nuc ab hac temeritate reliquos Omnes. N gare non possumus nos vehementer credere lectionem scri-Pturae iam passim omnibus permissam plurimum attulisse incommodi, de quam plurimos ex illa grauissima hac erroru peste perhsse: atque utinam esset iam finis. Clamabunt cap. . scita aduersus haec quamplurimi, etiam catholici& pij: cur sci- A quibus crlicet alectione scripturae maiorem Christianorum parte maris quam modeinceam:cur quod ad salutem omnium dispensatum est,a Spiritu ste scriptura sancto non permittimus omnibus:clim maxime grauis uini pa sacra Militer tres adlectionem scripturae exhortentur omnes. Certe Hiero- legenda. mymus & viduas, & virgines ,& omnium statuum foeminas ad lectionem scripturet exhortatur. Ausustinus etiam, ut in epistolis
469쪽
stolis videre est omnibus hoc inculcat etiam nobilibus,rebun. . que huius seculi implicitis.Non destant propterea, qui&tras lationes scripturae in vulgares linguas o res cupiant fieri: ut . . . nullus non particeps esse postit verborum Dei, in quibus de vita, salusque animarum eraeque diuitiae celestes sunt.Verum de his viderint alis,ad quos pertinet statuere. Nos hoc loco ingenue nostram sententiam non abscondimus in qua aliud est, uod certo aduersus haereticos dicimus : aliud quod probanum,& examinandum catholicis proponimus: aduersus illos aperte dicimus grauissimam esse tentationein, α graue pericu tum imponere omnibus scripturae sacrae scietiam: & tuaicium circa dubia',& controuersias. Post haec vero illud etiam asserimus, quod negari non potest, curiositatem in lectione scrupturae, noc est cognitionem inuestigare earum rerum,quae imgenium, & captum excedunt , Dericulosam esse tentationem, an ea vero qu1mplurima esse supra vires plebis &simplicium etia certissimi u est: quare totam omnibus committere primo necellarium non est,quandoquidem ab omnibus capi non potest. Deinde periculosum est,&cauendit: nec eniin, quod satis superdis ostensum est,simplices & infirmi norunt aut possunt suas vires in hac re metiri :& sane supra illas aliquid aggredi in hac parte, occasionem praebet erroris:quare non reuirmus probare ut omnibus palum copia totius scripturaeiacrae fiat, ut integri libri, aut utriusque aut alterius testamenti pastim, &sine ullo delectit in omnes linguas trassati omnibus permittantum quia ab omnibus certe sine periculo legi non possunt. Cum igitur quidam periclitentur ex horum lectione in ecclesia, quae infirmis maxime consulit,& propter' illosinonnun- quam sortiores,& valentiores tenet:Nonne latius est his, qui P . capaces sunt,auferri aliquid ex eorum lectione, quod non est ad salutem necessarium, quam ut exemplo illorum alij exci-- tentur ad periculosa,& nociva studia. Igitur hoc potius doctorum erit: cuique iudicare terminum,quem tenere debeat:Hio-
Lib. de viil. rum vero illos sequi. Est,inquit August. prudentillime quidem creae cap. io. qui excitandus intest qui reprimendus, ut necilla deiperatione frangat, nec iste praeci2itetur audacia: quod iacile iit, si citi
470쪽
hi qui valent volare ne cui si periculo inuitamentum , paulisper coῖatur incedere,qua etiam caeteris tutum est.In legenda itaque scriptura admonuerim ego, ut quisque diligenter exploret de animum suu ,&fructum: an curioritate, vel vero Deltimore,pietateque ducaturi an iam legens sentiat in se excitari pietatem, humiditatem, amorem vero proprium caeterosque prauos affectus minui, vel econtra augeri, aut innasci dusia
quaedam circa ea, quae recepta sunt ab ecclesia, aut contemptum, aut despectione simpliciti,atq; earum rerum,quae in ecaclesia minus sapiunt eruditionem,& ehoquentiam .haec attente in primis consideranda esic credimus ab his, qui salutis suae curam habent: atque cum timoratis,ix prudentibus conserenda. α sic aut cessandum aut procedendum in scripturae lectione.
Illud certissmum est,sequendum esse quod promouet humilem sui sensum,& mentis erga Dei pietatem, feruorem , magis ruam quod eruditionem, de sapientiam: imo haec citan fugiena cum contradicunt aths. De scripturae igitur sacrae lectione haec nobis sint dicta eis , qui possunt eam in lingua, in qua vel primo scripta est vel postea suscepta ab ecclesia,Hebraea scilicet,Graeca,is: Latina legere. Caeterum quod ad transa cap. 23. Detiones script*rae in diuersas is: ψmnes linsuas vulgares, ut sci- transferenda licet ab omnibus legi positi,attinet: diuersae sunt catholicorii, scriptura in α piorum sententiae, de nos dignam credimus hanc rem, quae vulgares hugeneralis concili, auctoritate tractetur,atque utinam non tan- guas, vel no: topere praecurrissent multi hoc agere, seruitum est in transa- Cr an expotionibus vulgarium linguarum,quas iam prae manibus Omnes diei c5munei assim habent pietati quorundam,scd pluristium certe curio, esse ,ulgo et irati:&res ipsa aperia docuit, non esse omnium scripturam idiotis, attrilegere,& illud etiam patuit, in quot morbos incidant infirmi, guntur quaeacum cibos robustorum auidius sumunt, quam temperantius. dm obirer.
Id certum est, nullos in hac re diligentiores suisse, quam haereticos alij transtulerunt,alh exegerunt,& auidissime quidem,&frequentissime legunt: sed quo fructu persuadet sibi sorte non
minimo.Vnum ego nianisestilli intim video , facti sunt ces res omnium, de contemptores quam plurium,& quod mam festisnsimum est in haereticis omnibus, irrisores totius simplicitatis