장음표시 사용
231쪽
Nsignis sententia artem docens qua indomita alioqui sera cicuretur&mitescat. Siquis inquit irato suaviter ε benigne respondeat, e miter honorifice eum compellans: placidis utens verbis, huiusmodi mollis responsio
frangit accensam aut commotam iram .Exemplum habemus de Abigail. Contra sermo durus,hoc est acerbus etiam iacentem Scipitani iram sic suscitat ut fitror fiat. Mollis enim responsio minuit irae materiam, & contra sermo durus auget, cuius exem plum habemus in Roboam Ira enim nascitur ex sirperbia alterius, aut iniuria vera vel reputata. Habet quidem hebria non frangit iram,sed reducit iram aut retrahit,sed hoc non est aliud quam frangero iram. Habent item non sermo durus, sed sermo doloris aut tristitiae hoc est sermo dolorem inseres, it habent Graeca λυπηρος hoc est molestus & tristis, ait hoc item non est aliud quam sermo durus,quem noster interpres pulchre opposuit resiponsioni molli obseruanda est apta metaphora, qua indicatur iram instar flammae excalatam ascendere, si quis verbis durioribusvi asperis veluti sollibus stinet. Nam pro suscitat, Hebraeis estola dere facit. Porro quod haec sententia ad literam indicat de conditione ira humanae,idem mystico sensu intelligendum de ira diuina. Nam & hane frangit resiponsio mollis,hoc est, humilis consessio redarguenti nos reddita ut patet in Dauide, qui Prophetae redarguenti respondens: Peccaui, mox audire meruit, Dominus quoque transtulit peccatum tuum. Contra sermo durus eorum qui arguenti resistunt,maiorem iram districti indicis prouocat,ut patet in Saule qui Samueli se corripicti duriter respondens, Imo audivi vocem domini, etc. audiuit se abiectum a regno Istael.
Lima sapientum ornat scientiam , os fatuorum ebulli sub
ALteram linguae commendationem rc vituperationem hae sententia continet,quam Vt intelligamus recte versam ab interprete, sciendis Hebraea pro ornat stientiam habere ad verbum bene-- facit scientiae aut pulchram facit scientiam Benefacere auten scientiae, Maleam pulchram facere non est allud quam eam decorari ornare,
232쪽
proinde melius noster verrit,quam alii qui habent, Pulchre utitur scien-ria.Ornat autem scientiam lingua sapientum,quia eam debito aempore 'ocovi modo proloquitur, quibus rebus fit ut pulchra auditoribus scientia appareat,grataque eis sit,cun alioqui obscura sit, ab indoctis. sultisque hominibus capi non possit. Quod enim ad tempus attinet postea dicitur capite s. Mala aurea in lectis argenteis,qui loquitur verbum
in tempore suo. Contra vero ut dicitur in Ecclesiastico: Ex ore fatui reprobabitur parabola,non enim dicit eam in tempore suo Modus autem dicendi,quantum faciat adstientiae decorem,quotidiana docet experien ria.Cum autem lingua sapientum sic ornet scientiam contra, cs fatuorum ebullit,uel ut habent Hebraea,eructat aut staturire facit, stultitiam, hoc est, e plenitudine stulti cordis abunde S assidue nihil aliud profundit quam stultitiam,ita ut etiamti quid sapiens loquatur, tame hoc ipsum stultitia fiat,qui non debito tempore & modo profertur Duo ergo norantur' vituperantur in ore stultorum, nempe loquacitas, quam indoctivi fatui fere affectant,omnibus quod in animo habent ingerere studentes,nec se continere valentes,sed semper inllar scaturiginis profue res: stultitia,quam sua loquacitate assidue 5c copiose ostentant. Agnon cere istud licet peculiariter in haereticis nostri temporis, qui inde sesso labore nunquam desinunt,riim scribendo,tum praedicando,omnium auri. bus inculis suam iligerere impietatems erroiem,nihil a iud fere siem peri ubique quam sua inculcantes.
In omni oco oculi domini,contemptintur bonos se malos. Nihil est quod omnibus magis persuasum esse conueniat,quam Vt
ut habet Paulus, Omnia nuda Maperta esse oculis Dei, hoc est, diuinae cognitioni,nec aliquem esse locum quantum uis secretum aut remotii in quo non penetrentvi clar omnes Sc omnia prospiciant oculi domini. Id enim cognoscere multum valet, & ad consolationem
bonorum S ad terrorem malorum,ne vel illi se a Deo negligi pulci, vel hi impune se peccare existiment. Est autem Sc haec sententia in Hebraeo bimembris,quamuis apud nos id non ita videatur. Non enim est in Hebrae verbum,cotemplatur,sed participiti, hoc modo, In omni loco oculi domini,subaudi verbum sunt, Deinde sequitur, contemplantes malos Schonos . ita ut priori membro significetur oculos Dei ad omnia pertingere Ioca,secundo, eosdem ad omnes pertingere persenas hominum. Quod
etiam in nostra liter significabitur,si post oculi domini fiat punctulus,lcsubaudiatur participium oculi domini existentes in omni loco Conuenit cum illo Psal. Oculi eius in pauperem respiciunt palpebrae eius inter ζω rogant filios hominum .Dominus interrogat iustum de impium.
in .ipticabilis lignum vitae quae autem immoderata P, conteriis ir/sum.
233쪽
υέ CO VIVENTARIA IMI Ebraei habent, Sana lingua vel sanitas linguae est lignum Utae,
peruersitas in ea,contritio in spiritu ,hoc est,in qua autem lingua est peruersitas ea adfert spiritui contritione minit noster habet, conterit spiritum, D. Hieronγmus Vertit, lingua placabilis, siue volens explicare quam intelligeret linguam sanam , placidam scilicet jacificam quae dolores curat, iram mitigat, ac dissidia tollit, siue quia diistione Marpe,non a Verbo vnd Rapha per alpha in fine,sed aperte in fine deduxit, quomodo eandem dictionem plerique accipiunt superiori capite,ubi pro eo quod nos habemus vita carnium sanitas eordis,quidam hebraeos secuti Vertunt, vita carnium, lenitas cordis vel cor lene Significat enim ea dictio sic dedueia lenitatem lenem quod non est diuersum a placido placabili. Si ergo intelligatur sana lingua,generaliter significatur linguam sapientia quae capite a dicebatur sanitas vel sana esse veluti arborem vitae quae erat in medio paradisi largiens immortalitatem, quia cum sit in seipsa sana nec obnoxia sit morbis lingua quae sunt loquacitas, salsitas,prauitasvi id genus alia, ac proinde no nisi
salubria priiserat, vitam, vigoremque auditorum mentibus ingenerat. Contra peruersa lingua, spiritum auditorum conteri quia eum contur bat,dolorem aut trillitiam, aut iram ei immittens, ut quia suae doctrinae peruersitate eius bonum statum euertit.Si ver,peculiariter intelligatur
lingua placida,placabilis, lenisic pacifica, quae species est linguae sanae,ic
haec est quasi lignum vitae animos hominu recreans,Vegetans, a mortiferis irae doloris aliorumque malorum passionibus liberans. Quκ verbimmoderata ei in dicendo hoc est sementior quam decet, modum in increpando non seruans,sed vel in vehemetiam clamoribus vel in multitudine verborum excedens,conterit animum hominis,quem pusillanimem reddit aut exacerbatum atque commotum euertens ac frangens
eius bonam constitutionem. Idem ergo pene aut simile haee sententia secundum nostram lectionem habet ic docet quod prima huius capitis.
uitillis irridet disic amputris sui, qui autem cum it incre
Requenter hoc libro Sapiens variis sententiis,ad increpationes benignei scipiendas inuitat,nec mirs,cum sciret nihil magis noxium esse hominibus quam quod recte monentes parente G predicatores audire nolint,eoriamque increpationes serre recusent. Quod ne imitemur,sapiens stulit esse dicit irridere,aut ut habent Hebraea execrari diseciplinam,hoc est,castigationem patris mi eum veris qui custodit obseruat increpationes paternas,ita ut eas habeat prae oculis, iuxta eas se corrigat,fieri astutiorem,hoc est,prudentiorem quam prius erat,quia pereas mala in quae aliquando incidit,futuro cauebit tempore. Non habent quidem Hebraea astutior fiet per comparativum,sed tantum astutus erit,
234쪽
PROVERBIAE SALOMONIS. Cap. s. a snee tame male noster comparati tuim vertit secutus Septuaginta, qui habent procvουρR mede,id est,callidior, quia cudicitur erit astutus,nilail aliud significatur,quam quod contra recidivum prudentior fiet.
In abundanti ABitia vini maxima ei eogitationes auIem -- piorum eradicabuntur. HVnc versum nec Hebraea habent,nec pleraque vetera exemplaria
Latina,habent tamen raeca,quanquam diuerso modo, quod adsecutidam attinet partem. Sic enim est Graece ἐν π λεα α ου si κου i. r. αρμη, ἰήασεβῶς ὀλο ei Oiri Ῥῆς ρλeudo . i. in abu danti iustitia Qrtitudo magna est,inapi autem radicitus e terra peribunt. Vnde patet virtutem hic non accipi vi opponatur vitio, sed pro sortitudine, significaturq; hominem percopiosam suam iustitiam magnam habere fortitudinem . quoque iustior fuerit eo plus habere roboriso firmitatis contra vitiavi hostes virtutis, contra iram diuinam a qua non commouebitur. Contra verb impii qui se putant in terra firmiter radicatos, penitus 5 radicitus e terra perdentur,dum post mortem nihil habebunt reliqui in quo subsistant di faelices sint. Ira cogitationes eorum eradiacabuntur,quia quicquid adimplere cogitauerunt, siue ad propriam voluptatem,liue ad innocentum oppressionem,non diu subsile edimp dietur,omnieis adempta facestate perficiendi.
Dorem iuI Murima fortitudo, sin fructibus impii centurbatio.
Ton dissimilis est hae e sententia sit: periori versui, ita ut viderim L sit versu, ille fuisse allevius Graeci hanc sententiam sic vertentis.
Est autem breuitati, causa parabolice dii tum, Domus iusti pluri- ma sortitudo,pro domus ulli plurimam habet sortitudinem, quanquam hebraea etiam verti possint, Domui iusti, vel in domo itisti, multa for- , titudo. Pro sortitudine quidam vertere maluit diuitias,eo quod in se cuda parte fiat mentio fructuumi proventuum impij. Nam dictio hebraicia, fortitudinem significatvi opes,sed ideo Pagnino teste diuitias quoque significat cum proprie significet fortitudinem, quod diuitiae sint fortitudo hominis. Vnde sipra capite o .d infra capite s.cicitur: Substantia diuitis,urbs fortitudinis eius. Proinde nihil vetabiti apud nos sertitudinem pro diuitiis accipere, nis, malimus fortitudinem domus iusti, oppo ni conturbationi quae est in domo: fructibus impii Sensius ergo est: in , domo,familia, bonis iusti est multa sortitudo, iustitia scilicet iusti&diu uina gratia, domum eius protegente ac roborante contra omnia mala.
At eontra in fructibusa prouentibus impi non est rtitudo, nulla fir- i initas, sed turbatio & commotio ob multa infortunia quae ex diuinavi- tione incidunt,ac scelicitatem impij conturbam4 euertunt. Item inlaq-
mo iussi multa est animorum sortitudo ita ut inconcussa mente sortique
235쪽
e 1 COMMENTARIA Ianimo tantur concessis a Deo facultatibus, ac nauiter omnes pro eis conservandisti augendis insudent, at in prouentibus impii est conturbatio,quia domestici eius discordibus animis utuntur eis , unoquoque ad suum explendum desiderium eos rapiente, S haeredes, prouentuum diuitiarum,quas impi relinquunt,cause,inter se frequenter turbantur&litigant. Mystice domus iusti,hoc est eius conscientia multam habet for- Matil, o titudinem. Similis est enim iuxta verbum domini, viro sapienti qui aedificauit domum suam super petram,S descendit pluuia, & venerunt flumina,& flauerunt ventia irruerunt in domum illam Scio cecidit,quia
fundata erat super petram. At in fructibus impii, hoc est,operibus eius est conturbatio, magna scilicet instabilitas,ac conscientiae inquietudo. Quod si quis pro sortitudine malit legere aut intelligere diuitiam,sciat iusto pro more veteris legis diuitias tribui, quae si iuxta Ysti m sensum spiritualiter intelligatur, virtutes ac charismata diuina,sic plurimae inueniuntur in domo hoc est,conscientia iusti aut Ecclesia Chrilliana, quae domus Christi est,ut dicat Paulus Corinthiis Jn omnibus diuites facti estis in illo a.cor I inihil vobis desiis Ula gratia.
- s Labiasapientum disseminabunt sicientiam cor sultorum dis L
Rursum labia sapientum commendantur, sed nunc ab eo quod disese minant,aut ut est hebraeis spargunt scientiam, quam sapie lues in corde reconditam habent Sapientum enim es hanc non apud se seruare,sed anniti ut ad quam plurimos perueniat. Itaque illis proprium
est suis labis spargere in vulgus, in animos hominum ier uniuersum orbem,sicientiam,tanquam qui id soli possunt ex corde sapiente pr stare, tanquam qui id Pli amore sapientiae volunt. Vnde sequitur: Cor stultorum dissimile erit,pro quo Hebraea habent, Cor stultorum non sic, hoc est,non ut sapientes disseminabit scietiam,proinde id quod nos habemus, dissimile erit huc habet sensium,Non idem quod labia sapientum praestabit,ut quod idem nec valebit nec studebit praetare labiis , sed tantum vim pri dictum est, eructabit stultitiam . Iniigniter huius sententiae prior pars impleta est in Apostolis, quorum euangelica praedicatio exivit in
omnem terram,& in fines orbis terrae verba eorum.Sunt qui ex Hebr overtunt,Cor stultorum non est rectum aut firmum Nam 5 hoci nitica diistio Cen, si accipiatur ut sit nomen, quod secuti Septuaginta Verterunt κα'R οαύζας vων ρυ ασφαλῶς,id est,corda autem stultorum non sunt firma. Sed non conuenit priori membro haec versio, sicut cisDilui nec intelligentia nostrae lectionis, quam indicat D. Cregorius parte tertia curae pastoralis capite s. ubi secundam huius sententiae partem citas, sic eam exponit Cor quippe sapientum sibimetipsis semper est simile, quia dum rectis per Basionibus acquiescit, constanter se in bono opere erigit.
236쪽
etigit.Corie id stultorum dissimile est,quia dum mutabilitate se varium exhibet, nunquam idem quod fuerat naanet. EX Gregorio,hunc commentarium medicit r,sed ut est haec expositio pia, ita ut ex superioribus patet, aliena est a proposito sapientis.
IMimae im jorum abominubiges domino e vota iuEorum placas illa. HEbraea ad verbum habent:Sacrificium impiorum abominatio domini,oratio iustorum beneplacitu eius. Bene interpres ut sensum non verba redderet sublutiua,abominatio, beneplacitum, vertit per adiectiva abominabiles & placabilia,lio est, beneplaciti grata, sed ex originali patet vota iustorum hic non dici promissiones eorum, sed desideri avi orationes eorum,quae etiam Latinis dicuntur Vota.Docet autem sententia non fidendum in externis sacrificijs Iudaeorum more,sed in iustitia de virtutes, per quam solam fieri possit ut externus Dei cultus ei placeat,cum contra per iniustitiam externa non solum non placeant,sed etiam ei sint abominabilia, ut Scripsi dominus testatur Esa. i. Non quod ea in se sint abominabilia,sed abominatur ea ut ab imp ij procedunt. Abominabile enim est Deo,impium agere coram ipso personam iusti. Nam iustorum est sacrificare Deo. Ad haec significada scriptura Cenestos dicit capite . Deum respexisse ad Abel l ad munera eius, ad Cain autem ad munera eius non resipexisse. Prius siquidem persionae
nominantur quam eorum munera,vt intelligamus ratione personarum placuisse vel displicuisse Deo munera,non econtra Pene autem notandum in hac sententia impii, tribui victimas iustis verb orationes, quod impi sine interiori debito affectu externis sere fidant rebus,quac cum pijs communes habere possitnt,iusti vero in oratione magis fiduciam habeant,quae ripsis est peculiaris & propria,utpote qua est eleuatio mentis in Deum. Eadem distributione Sapiens indicat, Deum non delectari pompa quae in sacrificis solebat fieri in veteri lege , sed pro eis magis requirere iustis. puras metis orationes,quae spiritualia sunt sacrificia,quod non parum facit ad pauperum consolationem,qui etsi externis sacrificiis eleemo*narum non possint Deo sacrificare, tameniij precibu illum placare possunt,eique sacrificare.
bominatio eu domino via impisquisquitur iuItitiam, dili
ALtera iam sententia docet Sapiens,quid Deo gratum, im ingratum sit , atque hac recte intelligimus veluti rationem reddi stuperioris sententiae. Ideo cnim victimae impiorum sunt abominatio domino,quia illi via impiorum est abominatio,hoc est,abominabili .
Ided vota iustorum sunt ei grata,quia qui iustitiam sequitur,diligitur ab
237쪽
eo. Notandum autem in haesententia quod dicit, qui sequitur Iustitiam, vel ut habent Hebraeae ilicacius, qui persequitur aut sectatur iustitiam, Vt intelligamus no: segniter iustitiae insit edum sed nauiter ad eam obtinendam daborandum, ut aqua per carnis illecebras,ita semper retrali mur, ut iacit, manibus elabatur,nisi velut fugientem toto conatu inse-palui quamur. Sic ec Dauid dicit Inquire pacem persea uere eam. Dicitur item qui se statur iustitia, ne putemus necessse esse ad nocit quis placeat Deo, perfectam obtinuisse iustitiam.& iam eo peruenis. ut perfectus si sed satis esse ut assidue iustiti. e obtinendae incumbat,nuquam aute quenquam sibi persuadere debere,se in hae vita comprehendisse,at semper c
nandum ut ad meliora proficiat. Vim Hebraicae lectionis expresserunt Septuaginta,qui habent διωκοῆα δικαιοσύνην αγαπῆ,id est, persequetes vel sectantes iustitiam diligit.
Do Irma muti deserenitam viam, qui increpationes odis, o
HAbent quidam libri viam vitae, sed genitivus vitae non est in He
braeo nec etiam in emendatioribus Latinis, lotollit sententiae decorem. Sic enim dicuntur aliqui deserere viam,quomodo vulgari sermone dicimus aliquos es e extra viam, quanquam sint in aliqua via, quia sunt extra viam in qua deberent esse. Exponunt autem nostri primam partem fere sie, domina eorum qui deserunt viam rectam,est mala,quia fere se docent sicut vivunt,ecit male vivunt, ita Sc male docent. Aut doctrina etiam bona deserentium viam est mala illis, quia talium doctrina condemnabit eos.tanquam non per ignorantiam peccantes. At hi sensus ut parum conueniunt sequenti parti,ita sunt Malieni a sensu sapientis,quem ut assequamur.sciendum pro genitivo.deseretium, esse da-rtuum deserenti quomodo&in Glosa ordinaria dicitur alias haberi, ecpro doctrina dictionem Hebraicam magis significare correptionem,castigationem Sc disciplinam . sicut eandem mox noster interpres in versu quinto huius capitis aceipic.Sic ergo habent Hebraea,Correptio vel castigatio mala deserenti viam . Quod sic fere intelligitur, ut subaudiatur Verbum erit,& sit sensius: Is qui deserit viam virtutis mal mulctabitur, non imputa peccabit, sed manet eum mala castigatio , siue a iustitia humana,siue , diuina.Cui sensui conuenit quod sequitur Naggeredo priorem partem: Qtii odit increpationes morietur, siue quia ante tempus vitam hanc temporalem amittet aut per ultionem diuinam aut per authoritatem iustitiae publicae,sive quia post hac vitam,in aeterna incidet mortem. Possunt item Hebraea: imperariue intelligi ,hoc modo Castigatio mala sit deserenti viamqui odit correptione moriatur,ut significetur eum qui a re sto,vo intate sua praua discedit, grauiter corripiendum Scςauiga dum esse , quam correptionem aut castigationem si oderit loco n-
238쪽
tempserit, morti ipssim ob sua scelera tradendtim, auseredum impium de terra. Potest demum de prior pars sic accipi, correptionem quae adhibetur,ei qui deserit viam malam videri,ut qui eam contemnat, rideat lcaspernetur tanquam grauem: austeram Secundum quem , nsu a Mnostra lectio accipi potest, lioc modo Doctrina deserentium viam, hq est pasis iue,doctrina qua docentur hi qui a recto deuiant, mala est in oculis eorum,hoc est,displicet eis,at scire talibus conuenit, quod qui odit increpationes,morietur,sive ante tempus corporaliter, siue post hac, tam aeternaliter. Hic sensius etiam erit si legatur,deserenti luomodo sabent libri recens impressi in operibus Bedi, quamuis commentarius videatur
sequi alteram lectionem. Nam sensus erit,Doctrina sapientis videtur effumala ei qui deserit viam dc ultro eligit errare.
Inferni orperdisio corum domino, quanto magis corda siliorum
DIxerat superius oculos domini in omni esse loco,eontemplarique
bono sic malos, at ne quis sibi persuadeat exteriora tantum Deo ubique esse conspicua,hac sententia docet etiam corda animosque ei patere. Vtitur autem argumento ad id permadendu efficaci Pro quo
intelligendo se tendum quod per infernum pro quo dictio hebraica proprie signincat sepulchrum' perditionem, quae duo in scripturis saepe
coniunguntur, signi heatur stitus mortuorum, non solum damnatorum,ut nos sere ex his vocibus auditis concipimus, sed in genere status defunctorum. Unde in psalmis dicitur. Nunquid narrabit aliquis in sepulchro misericordiam tuam 5 veritatem tuam in perditione , hoc est, ' num aliquis inter mortuos existens te celebrabit. Et hoc libro rurium capiter .eoniunguntur Infernus ierditio nunquam implentur, pro quibus duobus capite 3o. inter quatuor insaturabilia,tantuni ponitur nomen inseriti, unde intelligere licet, idem altero quod duobus simul eoniuncti significari. Est autem status mortuoria inter omnia maxim abditus ab oculis: cognitione hominum, cum ex eo ad mortales non sit reditus,& in abditissimis profundisiimisque sit locis, c quicquam de eo nouerunt homines,nisi quantum fide percipiunt. Itaque ad commenda- dum diuinam notitiam, capud Iob idem quod hic dicitdr Nudus,inquit,est infernus coram illo, de nullum est operimentum perditioni. φνλ λεQitibuς significatur statum mortuorum , etsi nulli mortalium cognitum M abditissimum Deo tamen esse manifestum,qui nouit qualis is sit, quo loco sint mortui loqua conditione, coram quo δ viuuru suo tempore ab eo reiscitandi qui penitus coram hominibus nihil esse videtur. Nec mirum statu mortuorum nomine siepulchri,in serni J perditionis, significari in veteri testamento, cum tunc omnes ad in serna profundaq; descenderent, ac quasi paenitus perire viderentur ante predicationem
239쪽
regni caelelli sacellis apertione Argii mentatur ergo sapiens ab eo quod deo ea sinu manifesta quisunt profundissima,abditissima, Sc a cognitione hominum se rata fissima, hoc est, ex cognitione mortuorum, qui omninone eis a uidem vide itur, multo magis ipsium cognoscere corda, hoc est, cogitati an es le affectus h , minii ra adhuc viventium,quantumuis ea hominibus sint ita scrutabilia Sc pro inda.m haec unusquisq; de se nouit, aliis verbo indicare nouit. Qui ergo nouit quod eli profundissimum, multo magis noui id hoc, quod licet et profundum, minus tamen est profundum. Vnde Ieremiae dicitur Prauum est cor hoministin- scrutabile quis cognostet illud ligo dominus scrutans cori probans
renes Et Psal. 3. ipse nouit abscondita cordis. Qui nouit etiam mortuos Mea quae omnino hominibus no sunt,nouit multo magis ea quae sunt qua 'tum uis occulta. Qui per infernum & perditionem,impiorum damnatione navi damnationis eorum locum intelligunt,cum Lyrano sic huc locum explicant. Cum infernus: perditio remotissima sint a Deo, utpote sub terra existentia, a caelesti mansione maxime elongata,nec commune quid habentia cum his quae in domo Dei int,4 tamen Deo sint manifesta, multo magis patent ei corda hominum quae media sunt Minvia sunt. At quoniam nihil noui est dicere da innationem impiorum Deo esse cognitam ut quam omnibus eam credentibus certia est ab ipso proficisci, parum emcax esset huiusmodi collectio,ad probadum quod tan . quam dubium erat concludendum, corda aliorum hominiim ei patere.
'P acon amat pessisens eum quise corripit, nec ad spietesgraditur.
Ictionem hebraicam' et in multis huius libri locis inter pres venit derisor aut illusor, quae propria eius dictionis est significatio, hoc verbiocos aliis aliquot vi capite i o.&4r vertit pestilen secutus in ea parte o qui eam diistionem vertunt aliquoties pestilentem, ut praeter alia loca psalmo primo. Et in cathedra pestilentiae non sedit. Nam in hoc locoro haber απαιδευτος, id est,indoetus,que admodum noster capite ra ubi nos legimus,Superbusti arrogans vocatur indoctus Derisor autem est Scillus br, qui non tantum peccat, sed aut aperte ridet verbis quae sunt religionis & suturae vitae, aut ita egerit ut ea pro ludo habere testetur,nee sapientum doet rina commoueatur. Et tales an recte pestilentes dicuntur, qui communitati valde sunt noxii, is irrisori s verbis & conuersatione scandalo a. De huiusmodi ergo dicit sapiens quod non ament corripientem nec accedant sapientes,
quod videri potest dicere,sive ut sapientes sese eo solentur, dum a talibus se vident destitui nee amari, sed potius odiri,sive via talibus docendis corripiendis abstineant,ne sanctum iuxta domini consiliu dent canibus, Matin. . nec spargant margaritas ante porcos. Vnde& supra capite ν.dixit: Qui erudit
240쪽
erudit derisorem,ipse iniuriam sibi facit, qui argili impium sibi maculam generat: Noli arguere derisiorem ne oderit te.
Cor gaudens exhitirat faciem, in maerore animi de Buru i
PRO exhilarat faciem, Hebraice est, nam facit seclam,aut bene disia ponit vultum,at id nihil eli aliud quam hilarem emcere faciem aut
exhilarare faciem. Pro genitivo animi,Hebraeis est cordis,quo modo .hic plerique vertendum volunt no animi,quamuis pro mente&animo cor saepe accipiatur, quia alioqui animus&spiritus idem sunt, cum Sapiens dicens: In maerore cordis dei scitur, vel . t ali vertunt, frangitur spiritus,per corti spiritum diuersa significare videatur. Intelligilt autem sententiam hanc plerique Hebraeos secuti de corde corporali, quod cum
gaudet,bene disiponit vultum eumque hilarem reddit, quia spiritus suos vitale per gaudium dilatando,diffunditabunde ad faciem, in qua magis quam in alijs partibus agnoscitur di sipositio cordis, quamuis S aliae partes ex cordis gaudio bonam dispositionem recipiant.Cum autem sequitur, In moerore cordis de ij citur vel fragitur spiritus, quonia inco ueniens est intelligere affectionem pirituς,hoc est mentis,sequi dispositione cor dis corporalis,cum contradisipositio cordis sequatur dispositionem mentis,per spiritum,non mentem ipsam accipuint, sed vel sipiritum vitalem qui frangitur,languescit lorerrahitur ab exterioribus ad cor cum dolore asticitur aut metu aut quavis passione tristi,unde sequitur in facie pallor. Aut intelligunt ipsum anhelitum quem cor maestum grauiter trahit. At nulla videtur necessitas ad has expositiones confugiendi. Nam in huiusmodi locutionibus4 toto sere hoc libro,per cor intelligit sapies,mentem animum, spiritualem scilicet hominis patiem, Ut cum mox praecedit,quanto magis corda filiorum hominum. Et cum sequitura Cor sapiens quaerit doctrinam. Et supra: Vita carnium sanitas cordis. Et cap. tr. Animus hilaris aetatem floridam facit,ubi etiam ast Heb xihi, cor laetum Τί gaudes Bene autem ibi vertisse interpretem paret ς 'quod peroppositionem obiicitur Spiritus tristis exiccat ossa. i, o spiritus tristis, idem est Hebraeis quod hic pro delicitur spiritus . Intelligatur ergo cor
gaudens animus gaudenset laeta mens. Haec exhilarat faciem totumque corpus perfundit,quia affectiones mentis redundant in corpus,4 in farcie ubi omnes vigent sensius, imaxime agnoscuntur Sc operantur Contra per maerorem animi,ipsemet spiritus delicitur, si agitur & languidus fit,ita scilicet ut ad ossicia sua paria sit idoneus nec vacare bene possit studiis,contemplationi,caeterisque mentis operationibus. LX quo ex prima parte opposita intelligendum relinquitur, spiritu stacto per maerorem, etiam corpus faciemque hominis indisponi aurbari. Septuaginta incommoda quae videntur in hac sententia 6rare sentes, Verterunt