Paraphrasis Des. Erasmi Roterod. in Acta apostolorum

111쪽

ήrro IN Ac TA APos Tota Quo minus aute Crbuestista oecidσet,obstitit tum quia de dies Aetimoru apud Iudaeos eximie religiosus,quo torrpore Iesin elim ueriti fuerant Iudaei occidere. Ais haec est Iudaica religio in obseruandis diebus festis. Non uerctur litare populo innocentis hominis sanguine,sed veren

tur uioloelestam die: quasi purus sit ab homicidio, qui iadecreuit occidere. Comprehensum igitur Petrum detrudi iussit in earcerem, ne qui posset elabi, quemadmodum fuerat elapsus Paulus, addidit quatuor multu quaternioranes, qui uinctum asseruaret,ne quis ui posset eripere. Deis creuerat enim exams diebus fellis, hanc uictimam producere populo,sitienti sanguinem innoxiorum. Qualis poripulus, talis rex. Interea nec Petrus recusat carcerem,pro

monituo a domino haec euentura, nec discipuli tumulta tuantur aduersus impium uiolentiam or ni,memores dominum praecepisse , ut bene precarentur elim ipsos pera sequentibus. Non sufficiebat Herodi carcer,non gemina catenae, nec unus militum armatorum quatcrnio, videsiiseet ut erudelis imp ij regis diligentia projiceret ad eamuae landam chrissi redemptoris gloria. Ac Petrus quidefeeseruatus, diem fistum agebat in earcere. Interim ecclerisa discipulorum solicita de suo pastore, non desinebat

diurnis ac nocturnis precibus rogare dominu pro salute Petri Quum autem peractis dictus sistis Herodes esset illam producturus ad populam, commodum ea nocte, quae diem educendi praecedebat, Petrus dormiebat inter duos milites,uinctus catenis duabus. caeteri milites obsidebanto Eum carceris, excubias a Bes. Et ecce angelus domini repente actitit Petro, fontis lumen tantarandum illusti auit bubinculum, disecussa ealigine, tum carceris, tum norictis,stimulato, Petri latere excitarit eam,dicens: surge uelociter

112쪽

PARA PHR. CAP. XII. uelociter. Protinus ad hanc uocem exciderunt catenae de manibus eius.Mox angelus, cinge triac pedibus tuis subliga soleas, ne quid hic ex tartim relinquuS. Qv- obae temperasset Petrus,rursim angelus: I ndue pallium tuum ac sequere me.Praecedentem angelum sequens Petrus, cocpit exire carcerem,nondu intelligens haec uerefert, quae sebant per angelum, sed existimatisse uidere uisionem, quemadmodum ante viderat. caeterum ubi iam praeterisa sent primum er item secundum custodium, uenerunt ad portam βrreum,quae ducit ad ciuitatem,bre ultro aperta

est illis, quamlibet seris cr ob cibus munit .Egrestitas

pro cesserunt donec praeterirent uicum unam ciuitatis, ercothino angelas evanescens reliquit Petrum,quemadmoadum subito astiterat.Petrus autem circunspiciens,ac nomscitans ciuitatis partem,in qua tum erat, reuersus adsedixit:Nunc uideo non esse somnia quod geritur,sed dominus insertus suorum misit angelum fusi, er eripuit me de munibuε Herodis,qui me decreuerat Iudaeis immolaresanita Cr regis eludens crudelitatem Crplebis auita expetactatione.Quumj secum deliberasset quo potisimust reaciperet in tutu ius rei latitia discipulis suis impartiturus,petqt domu Mari quae erat mater Ioannis,non eius

qui stater erat Iacobissed qui cognometo dictus est Marcu in cuius aedibus erat multi congregati, simul orantes pro liberatione pastoris.Qnu aute Petru3 pulsaret ostiuianue,quaetbectabat ad uia,prodijt puclla,ut subauscurutiret quid Met rei. E i nome erat Rhode. caram ut Petrus sensit uenisse ad ossisi,admonuit ut Gleriter aperire illa simul ut agnouit uoce Petri,stupejam insterato gaudio non aperuit ostium, sed intro recurrens, nunclauit Petrustire pro*ribus . illi uero non ignari, quum diligenter

Herodes

113쪽

xia IN Ac TA APOSTOL. Herodes curasset Petram asseruandu, restonderunt puerlae: Tu sana no es. Quum illa constititer asseueraret rem Achab re, quidam dicebant: Non est Petrus, sed angelus. eius est, qui uocem illius exprimit. Persuasim enim erat suum cuique angelum esse custodem Cr asseritorem,qui nonnunquam ipsius hominis imaginem repraesentaret. Cassim interim Petrus non d4 teret pulsare fres, aperi ruerunt ostium. Ingressum Petrum uiderunt er obstupuerunt. curat domus perstreperet gratulantium uocibus, Petrus manu innuit istis ut silerent Cr auscultarent taciti, ne quis ex insolito gaudentium strepitu, deprehenderet quod acciderat.Vbi conticuissentiexposuit illis ordine re omne, quomodo dominus per angelu suu eduxisset ipsum e carine.Haec,inquit,facite ut sciat Iacobusrater domini u erat episcopus Hierosolamoru)caeteris fratres,ut

huius gaudij nobisicu participes sint. Sic deus optimus Letis trivia,extrinibus Ieta teperat,ne deiiciamur animo. Haec loqgutus Petrus,stitim egressus illinc, recepit sese in alium locum,ubi tutius latitaret ob metum Herodis,cuius obstinatam crudelitatem nouerat. uero diluxisset, milites quibus erat deligata custodia uidentes catenis inaetegris,oe foribus clausis elapsum esse captiuu, no medioacriter turbati unt,admirantes quid actum esset de Petro. Herodes autem qua requisisset Petrum,producturus illu,

ut condemnareturonec esset reperim in carcere, examinatis custodibus, iusit illos duci in carcerem, sumpturus de illis suppliciam,ubi vacaret.Verum Herodis rabiem deus suorum misertus cocreuit, simi Cr apostolorum incolumitati consulens, er militum.Non enim decebat ut Peistri salus occasioncm exiiij praeberet innoxijs. Incidit eanim interea quur Herodes proficisceretur caesaream Palastinue

114쪽

PARA PHR. CAP. XII. iis Paustine. Erat aute infensius orijs er sidonijs, tons ni destinabat bessim lasee.Verum illi bac re eogni cona ' sentientovi animis ueniunt ad eum, Cr persuasio Blasto, qui praefectin erat cubiculo regio,petebat pace, eo quod necessariam sibi dueerent vicini regis anilestiani propteam rea quod quum TFriorum, CT Sidoniorum opuletia ροαtifimum esset ex negotiorum commerciu, plurimineta

pedij capiebant ex pacatis regionibus Anitimis, nee fineri graui iactura bellum suscipere poterunt, intermissa liberui tale exportandi cr importandi. caeterum bis rebus copoα

is sitis,qua solenni quodam sisto,quod gotium celebrabarixi tur ob caesaris incolumitate, qua gratia conuenerant eo a totius prouincis proceres, secundo ste laculorum, quae is multa edebantur,die Herodes e siublimi concionaretur ad populum, indutus ueste miro artifcio ex argento aurosi, contexti,posteaquam solis Iulgor ex iussinu regiae uestis,ex repercussu ueluti fulgur quoddam imitans,perstrinti xerat omnim oculos,acclamatum est ab adulatrice mulis titudine: dei uorino bomnis:quasi uideret in illo aliquid ii, homine maius. IIxc adulatio populi sepefacit ut pro reis, gibus habeat orantios,d- issis tribuut diuinitatem, quili, vix hominis uocabulo digni fiunt. Ais isti uicisim ad '. latitur populo,stectaculis, ludis obscoenis, nonnunquamer caede bonorum virorum, quemadmodum ante caede

Iacobi commendarat se populo. Nec hanc tam impiam adulatione Herodes restuicnon execratus est, sed homo a imberabilis ac mox periturus, deus haberigdudebat. Aderat autem mox ultio diuina. Protinus enim in ipsa cocio.

ne percusit illum angelus domini, quem resticiens vidit, ἀ tergo astantem,eὸ quod homo bi uindicasset bonorem, nulli creaturae communicabilem. Subito j dolore morbiis . bH corre

115쪽

xt IN Ac TA APos To L. eorreptus, quo uix alim uel faedior,uel cruciabilior,uer. mibiti eo vis illius erodentibus,intra paucos dies cruci tus ui morte objt. Ad hunc modum sublato domini greis gis persequutor sermo euangelicus crescebat,ac multi plicabatur. Barnabas autem Cr Saulus defuncti his, quae receperunt a statribus curida traditas, Crper apostolos distributa pecunia, quae ino fuerat in subsidum egentio, yeliquerunt Hierosol mam,ac repetur Antiochiam, adriiuncto sibi comite Ioanne, cui cognomentu erat Marcus.

EFfloruerat autem ecclesia Antiochen sic ut haeret aliquamultos prophetiae dono pollentes,rursus alios docendi gratia praeditos, inter quos erat Barnabas, CrSimeon, qui Latina uoce dictus est Nigir, praeterea Lumeius patria orenensis, Cr Manahen, qui fuerat simul a puero enutritus cΨm Herode tetrarcha, i cuius Amiliataritate deficerat ad christum. sed inter hos praecipuus eis rat Saulus, omnibus apostolicis dotibus excellens unus. Porro cum omnes hi magno studio seruiret ecclesiae comis modis, dotes suas ad omnium salutem, Cr christi gloria am Atiliter impartietes , quo no aliud est sacrificium deo gratius: ieiunantes interim ut puris etiam precibus adiutauarent eccIesu prost twm,non solum oscio qpiritu sanctus motus illorum uotis per prophetas significauit quid feri uellet,dicens:segregate mihi Barnabam er Saulin, duos ex omnibus praecipuos,ut incipiant eo fungi inuneore, ad quod illos potistatim aceres lai,uidelicet ut doctori

res sint gentium, late per hos disseminem sermonem erivangelis . Factum inquod i it spiritu eparati sunt ab alijs Barnabas er Saulas, ut omnibus esset conspicuu, qui deligerentur. Os cs ieiunio er precatione concorradi domini

116쪽

PARA PHR. CAP. XIII. di domini fisorem implorassent, ut munws quod aureaderentur feliciter uerteret ecclesiae, qui praeeminebit inater illos autoritate inposuerut illis manus, ac dimisierat, quocunq; spiritus sanctos illos ageret, projicturos. Priamum in impulsustiritus Barnabas er Paulus abierunt Seleucia dess,Antiochia promontorium, atq; bine nauigarunt in infulam cγprum. Quum autem appulissent saluminem, ea est celebris eis insula ciuitas, quae primum occurrit ab oriente,praedicarui non fabulas humanas, sed sermonem dei:nee id urtim,sed in hnagogis Iudaeorum, quorum ibi magna uis erat ob sdiria vicini.Habebant autem huius muneris consorte Ioanne cognometo Marcia,

quem secu abduxerant Hierosobmis. Hoc honoris ubiq; tributum est Iudaeis,iuxta christi mandatu, ut primu illis deferretur Euangelium, ne ges querula ac morosa clamiaetaret sese despectim. Idβrientes peragrarunt totam insuarum donee peruenirent Paphu,ciuitatem Veneri sierunt. Nam haec est ad occidetati Iesus pri postrema Hie λαvenerui magum quendῶ nomine Baries ,quasi dieas I

su filiu,natione or religionis prostfione Iudaeum,Crhuaius praetextu sibi falso uindicante prophetia spiritum. Is adhaerebat eius inctula proco*Ii sergio Paulo,uiro ali qui prudeli. Nahoe hominu genus sese in magnatu amicitiam solet insinuare, quo corruptis illis grauiore pernicie inuebant rebus mortalium. Proco sui itas cum accepisset euangelieam doctrina disseminari percγρri; non soli

non obstitit illi, veruetiam Barnaba Cr Paulu accersivit

ad se,eupies ab illis discere doctrina coeleste. sed euigeatio proficieti resistere conabatur Bariesus Iesu seruatoris inimicus, deueritati sese prostrenti obnitebatur,filsitatis artistMet apostolis inis prophetis repugnabat Ebinas,hH a gar

117쪽

quae uox Sγris magnum sonat,ta pseudo prophet .videns enim proconsulem auidum cognoscendi sermonis ea vangelici, cr intelligens posthac non fore locum *cutis artibuε apud eos,qui solidum ueritatem didicissent:eon batur proconsulem auertere, ne fidem haberet dictis apostolorummis animaduerte conflictu inter artes bu manas Cr vigorem euangelicumsuultu, qui idem dictvi est Paulus; non tulit hominem stiritu famae plenum, muliciosis a tibvi pugnantem ad sersus simplicem veritate,sed toto pectore coemto diuini spiritus impetu, defixis in magum oculis,ait illisci' plane omni dolo,omni, uersutia estres patrem tuum diabolim,qui primus staudulentia sua mea darijsq; pellexit hominem in exitiu-ὼγ omnis iustitis crDnceritatis hostiser in hoc declarans te filium esse diuisboli: siquidem ille primus ademit innocentium homini, tu renascentitusticis bellum indicis, nee tibi satis est bactranus illusisse staudulentis artibus hominu implicitati,quin

nunc etiam posteaquam deus uult per uniuersum orbem veritatem euagesicam,quae Iucum nescit,elacescerritumen in tua malictis pertinax,non definis relatilari uoluntariti diuinae, magis tuae fise gloria ac turpi quaestui conmsulens,quam multorum tuae saluti.Vt autem intelligas aduersus euangelicam veritatem nihil ualere daemonum artes,ecce iam nunc senties illius potentium,euius uoluntatati repugnas. Prophetam er uia tem te iactas,quam 'caecus animo.Ηie uerba dedisti hominibus,qui iudieat ex his, quae uident: Deus autem qui nouit caecitatem cordis tu mox eripiet tibi oculos corporis,ut omnes te uideant uere caecum,m indignum qui uidesue hunc sole corporeuomnium oculis conspicuu,qui aduersus solem euangelicae ueritatis,nunc mirado exorient bella in institueris. Haec

118쪽

PARA PHR. CAP. XIII. N erit ultio diuin donec res istas.Vix ea dixerat Paulus, tui quum subito corripit Magum pro unda caecitas, ac nox ira o Ioram,adeo ut attonitus oberraret, quaerens aliquem

qui ipsium porrem manu duceret.Haec acta sunt teste Crti hectante procon*Ie.ani qusi admiraretur praesentari am virtutem doctrinae coelestis,cuius uis tam ficile protrivisset fumos magicos,credidit, er christi nomen pro α ni sua est, pros Musis prophen Bariesu, amplexus est uerosita Iesu discipulas.Ηaeeari fiunt Paphca qua ciuitate quam

nauigatione instituisset Paulas et suis comitibus in Ata sim minorem, venerunt Pergen. Ea ciuitas est Pamphγαιο D. Ioannes autem cui cognomen Marcus, divssus abu illi reuersus est Hierosolania, unde Bamabas er Paulustii illum abduxerunt.Iti nihilo secius,quum lustrassent Pami pbγliam, peruenerui Antiochiam Pisidiae ciuitatem. Illicis intresi Hnagogam, quo Iudaei solent ex more conuenia in re, sedere cum caeteris,auditurilactionem legis de prori s phetarum Ea quam est recitπα,nes quisquam assurgeis is rei, primores onagone, videntes ex ipso cultu Iudaicae

gentis es hostes,qui aduenerant, ipsa sterie probis

os ratem prae se strentes, per uiatores denuntiauerunt, quanhs do quidem essent Iudaicae getis, i quid haberet quisquam

o illorum,quod doceri exhortandiue causa uellet loqui pola puto queretur. Ibi Paulas coelestis orator, dicturus asis surrexit,manus mota siletiu indices multitudini, se exisiti orsius est dicere:Viri istaesit quis iuxta progenitorum iis exemplum timetis deum, audite me des uoluntatem uobistis explicantem,Cr huius lectionis, quaesingulis sabbatis inia synlioga repetitur Unium enarrantem.Dem gentistia Istiueliticae protector, patres nostros, Cr hunc populam

119쪽

ns IN Ac TA APos Tot rara seruirent seruitutem, agente Pharaone ne cresceretier qui seupcnsscnt laboribus opprimerentur,prodigiosis

miracula exaltarit illos aduersia opprimentem tγrannu, scs a seruitute eduxerit, no dolu aut praefidys hvanis,std brachio suo fiublita ut omnes intellιgerent,eam genistem esse charum deo.Quum, eduxisset eos,mania Icnim te pertulit mores illorum in deserto annis firme quadrao glare, subinde rebetantum Cr obmurmurantium N Hr.

Nec tamen extremam ultionem exercuit in eos, ut post

ris illoru praeitiret aliquando, quod patriarchis crat pollicim. Post annos quadraginta dediaxit eos in terra prora nussum, ac deletis septe gentibus in terra chanaam, sorte dissiribuit illis terram chananaeorum, id, post annos I

me quadringetos ex quinquaginta. Et hoc erat argumentum animi uehementer erga nostram gentem propensi. Itas parta rerum tranquillitate, dedit illis iudices, quoarum moderatione tranquilla uiuerent, Us ad sumet

prophetam, qui fuit iudicu inimus. Sub hoc postulaueri runt a deo regem,dis dente Samuele, quum, persistorent magitare,dedit illis Saule Alium cis e tribu Beniata tamquem ob superbia Crinobedientia repudiauit domiis nus. Itas sub Samuele iudice integerrimo, σsub impio

Saule egerut annis quadraginta. Nec hie alienatus esturimus elemetis mi dei ἀ gente su qua sonet delegerat, sed

pro malo rege,quem flagitationibus impijs extorserant, excitauit illa regem David, ius pietati deus ipse testimonium perhibuit,dicens: Inveni Dauid filium Iese,uisu exanimi mei sentetia, qui meae uossitatiparebit in omnibusnQuemadmodum enim deus iratus pro grauisima uindiam dat populo stultum er impium principem, ita propiatius ac reconciliatus,apsubmoto mala rege dat pia dcos morige

120쪽

oro r: π

iti,

ὶ tPARA PHR. CAP. YDI. noriger .Huic deus promi erat ncpotem, qui capis αret regn- Istari,cuirus regni non esset mis. Nune quod prophetam oraculis sepe dius promissim est, exhibituest. Ex Dauid enim stirpe, queadmodu illi pollicim erat, produxit seruatore Israeliticae getis Iesu,nomine res oludete rei. Hic struatori queadmodu promissus erat a proisphetis, quemadmodu designatus est i pis ac guris lagistim priusquam aperiret sese mundo,praedicatus ac demonstratus est . I oanne Baptista, qui ex ipse, iuxα vaticiniu ais, praecesit aduenim eius, inuitans totum populum Istaeliticum ad bapti in ac poenitentiam prioris uitae, patim elamus iam instire regnu dei. caetera ubi Ioannes implesset propemodu cursum sinum, in hoc tu missus adeo,ut praevius esset aduetκro servatori, in huius adueram animos hominu praeparare ais ob insigne uitae sanctimonia . multis credoretur esse chriIlus,paum huc titutu as sese depulit,er illi cui Dbebatur truscripsit, dices: Quid me puαtis esse chrius Nihil aliud qu- nuneius illius M. Et cime is, que vos per errore me esse creditis, haud procoel abest. Na is mihi succede tepore posterior, sed potentia dignitate, tanto maior, ut ego sim indignisssui uelsoliassoluam a pedibus illius, quod inter homines infimi ministerij creditur esse. Quod enim in illo infimum est,hoc sublimius est eo, quod in me maximus. Nd igiturrem siubitam uobis annunciamus,sed seruatore tot iam fracκIis promiJ- generis nostri principibu3, tot aeutibus ἀmaioribus,ras etiam i vobis expedidit ,ὰ Ione, cuius s maluit apud Iudaeos autoritas, agnitu ac testimonio publico Iudaeis omnibus commedatum. Proinde uiristaintres, qui Iegem amplactimini, qui prophetas ueneramini,