Paraphrasis Des. Erasmi Roterod. in Acta apostolorum

131쪽

iN Ac TA APos To L. blico cosensu Prata CVBarnabG prolicti in cγpru, Crinde in Pamphγlii,puum fine delectu praedicaset Eliariis gelium,er Iudaeis erproselditis Crgetibus,nultu exigenistes legis obseruationem, pennanasset Hierosolama uis,

cuidam e Iutia uenerunt Antiochium, nouam inuehenistes doctrinam,a Pauli Barnabael doctrina diuersen. Diacebunt enim his qui ex gentibus crediderunt: Frisi circuneidamini iuxta ritum a Mose praemiptum, non pote is salviferi. Ηος erat initium pugnae,legis carne mordicus tenentiu,aduersuε eos, qui Bncera despiritualem Euanta gelii libertate sequebantur, quae contentio nunquam non est inter christianos Iutura. Et ideo deus hae exoriri passus est, quo magis intelligerent omnes christi discipuli, quini exitialis res fit, caeremon ijs nixa religio. Horum doctrinae, insteciem religiosae, re ipsa perniciosisimae, quum Paulus er Lamabas, uelut euangelicae libertatis prenui propugnatores, fortiter resisterent,orta est uebe amens seditis,su apostoli 0nceritatem euangelicae doctrime, quaestiritualis est, testimoniis prophetarim fortiter tuentur aduersus siuperstitiosios legis asertores:dum, hi

contra studio legis a maioribus traditae, conantur gentes sub idem iugum trabere ,nescientes interim,quanta con melia christu afficerent, cuius gratia Gederent praesidio legis egere. Etenim qui legis erat autor dein poterat abis rogare legem Tametsi non abrogat,qui 'ficit Hoc belloem inesto perniciosius erat Euagella,quam Herodis, aut alioru principu saeuitia, propterea quod uer1 pietate ilsa pieritis imagine oppugnabat. I res ne discordiae maluglisceret,couocato discipularu concilio uictim est,ut Paulus er Barinabus alijs ex hoe numero nonulli proficisceo

teros

132쪽

leros, qui tiruelati metropolim ecclesiara Hiero obviae modernatur ut illorsi autoritate quaestio nata dissolueretur. Nam 'huc autoritas praecipua manebat in eo loco, unde primu prodierat euangelica doctrina,ae penes eos, qui ex deligatione Iesu christi praedicatione primi fileis rant aulicati. Pauis itas Cr Barnabas princti fiunt bonoris gratia deducete illos discipuloru miltitudine cusfacerent iter per PhoenicE ac Samarium,narrabunt ubi quomodo gentes sese conuertissent ad deum. Adeo no diffidebant fictissuis apostoli,ut uItro polim commemor rent:nee hoc animo proficiscebantur Hierosobmῶ,ut ex apostolis disteretirecte ne fecissisi hactenus,ansecius,sedat maioru autoritate t ulm infirmorum copesceretur. Quotquot autem in his regionibM crediderat Euagello, migno afficiebantur gaudio, tantum aberat ut Iudaeoruexemplo moverent seditioncm. Porro ubi peruetum esset Hierosolamni,Paulus Cr Bamabus, 2 cum sivis comitibiti humaniter excepti fiunt a cogregatione,quae eratHierosolamis militerer ab apostolis ac senioribM,PUMeogregatis exponebatomnia,qgae deus gesserat per ipsos inter gentes. Ea res quu pleraes multitudini probaretur exorti fiunt quidi e secta pharisasta, qui crediderat Euagelio: edsic, ut arbitrarEtur Euagelis gratia abis Iegis adminiculo non conferre salutem. Proinde neminem genati ad Euangelij confortium admittendum, ni, priusvnposito legis N Uatae iugo, ὰ quo gentes ues ementer

abhorrebant. ceterum pharisei praeerieris uiderimadebant Iegis tenaciores. Ηiueluti legis doctores asseu,ralant eos,qui ex gentibus erant recepti,ciscitncidendos

este , ais eisdem praecipiendum ut seruarent Iegem Moissi,non intestigentes, legem . nullis aeque violari, atquei I a. G

133쪽

IN ACTA APOSTOL. ab his qui studio carnis negligunt spiritum Iciis. Illa rursus orto tumultu quini seditiosa res est siuaesitios conuenerunt apostoli simul cum senioribus . confulturi quid huc in restituendum esset.Quu enim essent auid imi Moeri dominic metuebant ne pleris ex gentibus odio Iegis alienarentur ὰ Christo. Rursus no arbitrabantur proba abilem eausam esse dandam Iudaeis, qui Iegis venerationem a maioribus traditam, altius imbiberant, quam ut*bitopo et reuelli,ut ab Euangelio desciscerent, quasi pugnante cum lege sancti Q nurus hine atq; bine probatis testia monijs crargumetis. canduisset disceptatis, Petria asu surgens hune in modi ι loquutus est: Viri fratres, quid uos diseeptatis ueluti de re dubius quasi penderet ab hominum arbitrio probare uel improbare, quod iam deus ipse proribauit. Vos ipsi scitis, quod ante annos aliquot hoc idem mihi decidit in Iudaea, quod nunc in gentium regione β-ctum calumniamni. Quem enim ob cornelium eu sua βαmilia baptizatum , simile murmur esset natum inter uos, exposui uobis rem omnem, quomodo non antoritate pririuata, sed iussu dei adierim caesarea, ut getibus etiam praeridicurem Euangelium dei, cui credentes salutem assequearentur. Quum autem essent incircuncisi, qui tum audierbani sermonem euangelicum,m ab obseruatione Mosaiae eae legis alieni: tamen deus, qui non aestimat homine ex habitu corporis,sed ex allectu cordis quod ille solus nouit,

manifesto testimonio declarauit sibi probari fide illoru, inter audiendu effusio in illos piritu sancto,sicut linguis

loquerentur, quemadmodum Cr nos, etia antequam a nobis baptizaretur:nihil distriminis Ariens, quod ad Euangelij gratiam attinet, inter illos in circuncictos,Cr nos Iuαdaeos. Naside purificauit illorum corda, palam declaras nobis

134쪽

nobis bane gratiam non esse collatam praesidio legis, sed commetatione fides. Nec enim deus infundit spiritu suum impur At illi nihil habebant praetersimplic credulitatem, qua in illos ueniret stirim sanctus. Nunc igitur quu in palam declararit uoluntate suam, ut gentes absq; Iegis onere per solam fidem reciperentur ad Euangel consortium, quur vos deu tetantes prouocatis illum,u praemter illius voluntatem conamini tam graue legis iugis immponere ceruicibus disicipulorrum, qui hactenus Iegin5 assueverunt, quod nes patres nostri,nes nos sub Iege nati portare valuimus s Quis enim nobam legem seruauit ad

unguem Non igitur est quod ex obseruatione Iegis speremus salute, sed confidimus nos fresaluos per gratia Domini nostri Iesu Christi, hac in parte nihilo potiores gentibus,quibus ide donum voluit impartiri gratis, quodnoabis item gratis imparti)t. Hac oratione Petri coiscita est timuliuosa disceptatio inter pharisaeos, diuersu sentietes. Itaq; Ititudo quieta, post audiuit Barnabam Pau exponetes, quod miraculis ac prodigijs per ipsos inister gentes editis,dcus testifcutus csset sibi placere, ut getes ad Evangelij consortium,absq; Iegis onere reciperentur, quemadmodu Cr ante Petro in Cornelij domo praeis

dicante christu, misso spiritu sancto declararat animum suum Hi quum sine dicendi ficissent, Iacobus cognomenato Iussus, Cr frater domeni dictus, in quem apo noli sum praecipuῶ autoritat tranfluIerant, purgens, illoru orationem approbauit, hunc in more uerba facisns: Virifratres,quonia caeteris qui dixerῶ praebuistis Icntiu, probete Er mihi dictum, quod actu videtur optimum. simon Petrus narraui modo quod nos omnes scimus esse uerifi

135쪽

oeneris,resspexerit calamirue gentiu idolori eukui deis ditari , ut ex his quos qui uidebatur non esse populus, sumeret sibi populum acceptum, uni nobiscum inuocanistem nome ipsius. uod per Petru coepit dω,id per Paulum er Barnaba latius prouexit. Quod aute ab his laeta

audimus olim futuru praedictu est uaticinijs prophe rvm, quoru Amos ita loquitur sub persona dei: Post haee

reuertar,Cr instarabo tabernaculum David, quod eo apsum est,ac ruinas eius aediscabo denuo, Cr erigam illud, ut requirant qui reliqui sunt homines dominum, omnes gentes super quas inuocatu est nomen meum, dicit domisnus faciens haec. Quicquid deus pollicetur ρβcturu, hoe absin dubio facit. Antequa enim mundus esset eoditus, illa definitu erat, quid quo tepore acturus esset. Non potest autem no esse optimum, quicquid illestauerit. montant autem uidemus noc nunc feri, quod ille pro insitiee ce sto non esse repugnandu uoluntati diuinae, nee ob' epend- es, his,qui ex getibus conuertuntur ad cultum ueractimec eis imponenda onus legis, quu euangelica fides o , mnibus sulficiat ad salute. Tantu admoneantur,ut ob imubecilles, quibus nondu persuaderi potest, idolu nihil esse: er idolis immolata carne,nihil dissere a edrae qualibet, quae uenditur in macello:π' ob quosda, qui scortationem ideo no credunt esse peccatu, quὀd uulgo fat,nec legibus humanis puniatur: abstineant ab inquinamentis 'locrorum: nec immolantes, nec uescetes ex his quae sunt immolam,abstineant a scortatione.Rursius ob Iudaeos quos udum superstitiosiores, quis us nodu persiuaderi potest, omnia inudu esse niud abstineat ab animate suffocato Esanguine,no quod hae res Aciat ad salute anim,sed quod charitas hortetur, ut ad tempus mos geratur imbecillinii fratrum

136쪽

mutuis obsequys alatis inuicem fraterna concordia. Necen metuedsi Iudaeis; ne N obes antiquetur: habet eniim ille

iam olim .priscu seculis,qui praedicent ipsum in fanagogis, ubisingulo quos sabbato legitur ex more. In hanc sententia quu ab omnibus itum esset pedibus,uisim est postolis de senioribus, 'MIs toti congregationi , ut ex

eo numero deligeretur aliquot, qui Paulum er Barnaba Antiochiam comitaretur. Dclecti sunt autem duos emistae probitatis, Iudas,cui ob morum sanctimonium cogno, mentu additum est Iusti, cr Silas, ambo primaria integrimis laudem obtinetes inter fratres. His tradiderunt cum

mundatis epistolam in hanc sententii, Apostoli er senio,

res ac fratres ex Iudaeis ad chrinu conuersi, his qui sunt in Antiochia, in SIria de cilicia ex gentibus ad chripum conuersi,salutem. Quoniῶ acceptans, quod quidam hine profecti Iudaei, uelut a nobis misi, peturbauerint vestia tranquillitatῆ, qua fruebamini in confractu Evana

gelij,lioua doctrina labefictantes animos vestros, iubenates vos circuncidi, acseruare Iegem, quam illis nihil tale mandauerimus:uictum est nobis ex sententia coetus convocatis in unum,delictos ex nobis uiros mittere ad vos,vnacu Paula er Barnaba iure nobis charisimis, utpote quiuiti μῶ periculis exposiverunt pro nomine domni nostri Iesu chriisti. Nisimus iris Iutaue Silam probatifimae ct uiros, ex quorum fissi relatione poteritis eade coingnoscere quae scribimus. Horsi summa haec est: Visum estentaspiritui sancto,Cr huius instinctu nobis consentienvitibus,ne quid oneris uobis addatur,praeter baec quae uisa sunt necessaria. Primum vidclicet ut abstineatis ab his,qux. sunt simulacris immolata, ne vescentes videamini

137쪽

1 NACTA APOs To L. superstitioni, qua semel abnegastis,confientire. Deinde ueteperetis a sanguine animatis, et a pecude suffocata, quia bus lex uesci prohibet. Postremo ut abstineatis a scortatistione,qua gentes sibi puniit 4be siridim. Ab his si teperaueritu,benefacietis. Valete. His ita peractis, dimisi fune et Iiteris ac mandatis: qui quai peruenissent Antiochia, congregata multitudine reddiderut epistolum. Quae caetri esset apud omnes recitata, gausi sunt tanta consolatione, quod ad ipsorsi animos, apostoloru, seniorum, ac multiatudinis Hiero obmitarum autoricis accessset. Iudas auratem Cr Silas,quum set ex ipsi prophetae periti sacraruliterarum, quod deerat epistola, iuxta mandatu apostolorum suppleuerunt:copioso, sermone exhortati fiunt stam

tres, Cr confirmarunt unimos illorum, ut in bene coeptispersisteret.Hic igitur aliquandiu commorati,dimisi sunt a fratribus cum pace,data illis Acultate redeuia ad eos, a quibus luerunt misi. canynium aute Sila uisum est ibi reis

manere, Iudas solus reuersius est Hierosobinam. Interim Paulus quoque Cr BarnabG commorabantur Antiochiae, docentes promiscue Iudaeos er gesta, er omnibus annunciantes salutem, quae gratis osterretur credentibus Euana gelio,hoc est,sermoni dei. Poth dies aute aliquammultos subqt animam Pauli cura discipulora, quos in C pro reliquerat, ac Papbγlia. Dixitq; Barnabae collegae suo: Reuulsamus fratres per omnes ciuitates, in quibus praedicavimus sermonem domini, ut inspiciamus quomodo sese ba beant.Placuit hoc cosiliu Barnabae, sed eius princtionis eo mitem esse uolebat Ioanne cognomento Marcisi, quem secum prius eduxerunt eὸ proficiscentes . Qua quidem in re Paulus ab illo dissentiebat, exillimans eum tum non

esse recipiendum in rius negocir consortium, qui pridem

138쪽

Dastote deIecifer ab ipsis nodum expleto negotio, quod

instituerant, Cr e Pamph Ita renavigasset Antiochiam Haec disceptatio usq; adeo inter eos incaluit, ut qua ne ter alteri uellet cocedere,utersub altero seiugeretur. Noquod inter tantos apostolos ulla intercederet amaralitia, sed utres cotendebat obtinere, quod arbitrabatur expea dire negotio euagelico. Ais interim nobis excinplupa.

rabatur, estitim existimemus damnandsi, quod a nodradisidet sententia. Noobest sentetiae uarietus,modo conricors sit animus ad prouehendu Euagella .Ex apostolavi ruaute disidio dein illud procurabat it segregatis duoαbM ducibusdatim etia proferretur Euangelium, quam spesverassent in pristino collegio. I cis Barnabas,adiuncto sibi Mareo, nauigauit in Opru,ubi natMerat. PauαIM uerὸ ascito sibi situ, qui deo uolante in hoc resederae Antiochi ne Paulo deesset collega grauis, er autoritate praedit dimissMastatribus,m comendatM gratiae dei,

projictin est quo cui uocaret stes sese prosectvi euan

gelici. Peragrabat aut SFria ac cilicia,in qua nutus erat Cr ipse,ubis commans caetin dilicipulam, quos illic para rauerat,et aves qd' instituerat:praecipies illis,ut qd' apostolisenioress statuissent Hierosolamis defugieda uis

Iacroru comunione, de ficortatione, suffocato er sanguine,seruarentialioqui liberi a Nosaicae legis onere. His in cilicia peractis,rursum pervcnit Derbe, deinde L stirL

CAPUT XVI.

ET ecce illic distipuis quida, ex re nome habens, diam Timothem, quasi dicas, deo preciosus, naim ex impari matrimonio. Num matre habebat uiduam, quae ex Iudaisimo uenerat ad christum, putre habuerat ethnicu. Huivi Timothei probitas, omnium fratrum testimonio

139쪽

praedicabatur,qui ostras agebat,er item Iconij. Paulus ins nihil aliudsitiens, quam per omne occasione in dies latius proserri regnu euangelicu, undis venabatur huic idoneos negotio,non aliter quam ambitiosi reges ii hoc intenti,ut ditionis suae terminos prostra nihil magishais bent curae, et ut duces ac praefectos rebus gerendis aptos asciscant. Porro no satis est ducem euangelicu mediocritabus dotibus esse praeiatu,nec sitis est inculpatis esse moribus,sed oportet etiam bonoru omnium testimonio comendatu essese e ramor malus,etiamsi uanus sit,officiat euanta gelico negotio. Timotheu igitur er insigniter probrier omniu probatorum testimonio coprobatu,Paulus cupieribat habere suae profestionis comite.Atshunc biadianis ctin circvncidit,non quod crederet circunctione conferre salutem,qua solus des adferebat sed ne quid tumultus

oriretur a Iudaeis, quorum in illis regionibus erat magna multitudo, maluit in Τimotheo admittere iacturam pelliculae, quae nec addita Iacit sanctiore, nec detram pelare, quam hac occasione Iuci eos,quoru pertinacia noucra alieniores reddi ab Euangelio. Decretu apostoloru, quod

Hierosolamis praesente Paulo factu erat,liberabat getes ab onere lagis. Totius aute legis profesto quasi, Hinbutilum erat circuncisio. Iudaei απὸ nondu erant palam Iiberati ab onere legis, qua oportebit paulatim aboleri.Itas quoniam chtibat omnibus Timothcum matre Iudaea elenatum,patre ethnico,ta' ex patris autoritate no filisse circuncisum, perspiciebat Paulus ulcus probabili de causa tumultuaturos Iudaeos , si Timotheus semJudaeus natus,

ub'; circuncisione n5 solum admissus esset ad Euangelis

fortium, uerumetiῶ ad doctoris cuigelici munus asciis

sceretur. Hoc Euangelij prouehcndi studio, ci tempori dedit

140쪽

dedit Paulus,tranquillitati consulens omnium, qui chriastum pacificum fuerant amplexi.Nec hocsolum fecit,uearu etia per quascunq; ciuitates siceret iter,ne quid ostinderentur Iudaei, tradebat ijs,qui ex paganismo uenerant ad christuintseruaret ea, quae Hierosobmis erat decreta ab apostolu de senioribus:cum rei gratia legati fuerant Antiochiam Iudas Cysius. Aderat Pauli conatibus'uor diuinus. Nam ecclesiae discipularu er confirmabantur in fide euagelica,Cr in dies auges ebant, accrescente numero credentium. Quin autem peragrassent Phrγgium crGalatiam, Asiae minoris regiones, no sine magno stuctu,

etsi gens esset magnopere crassa barbaras,cupereis proficisci in eam partem,quae proprie dicitur Asia,uetiti sunt a stiritu sancto ibi loqui sermone euangelicum.Atsissiparuerunt occulto des consilio, cui no decet hominem reluctariatas mutato editio lexerunt iter ad rasum, cui proxima est Acta proprie dicta. Inde tentabant profaristi in Bithγniam,reflectetes ad septentrione. E rat enim illa celebris Romanoru prouincia: Cr ideo sperabant illieamplum lacrum. Sed incoetu, qua de causa non passus est spiritus Iesu, cuius ductu agebantur, illuc proficisci. ImQreflectentes ad occasum,peragrata prius N Ura,venerue Troadem. Ea ciuitas est littoraIis Phogiae, eadem dicta Antigonia. Ibi Paula per quiete ostensa est uisis,quae doceret,qub deberet proficisci. Uisio uero talis erat: Admisbat illι uir quidamspecie cultui Macedonis, qui deprocabatur illum, dicens:Profici cerein Macedonia, ac fu

curre nobis. Is erat angelus illius regionis protector. Ea

uision simulatque uidit Paulus, qui iam semel atque iterum prohibitus fuerat a stiritu sancto praedicare scramo in mangelicum, gaui i sumui ius contes. Nam creto