Paraphrasis Des. Erasmi Roterod. in Acta apostolorum

81쪽

IN ACTA A POsTO L. Dctu quam auiditate laudis Cr gloria. Magicarum minivi liu periti)simus, persticiebat in Philippo,nihil agis iis milibus fucis. Proinde quum cerneret per illum quaedam edi non leuia miracula,qualia sunt ' e magoru,ut draco uolitet,aut serpat culmus, sed uerbo e ci da mones, verabo sanari paraliticos: uehemeter stupesectus aditaraba tur, quani arte aut uirtute ferent im. caeterv ubi rumoriam pertulisset Hierosoldimam ad apostolos, qui ibi resederῶt,samariam per Philippum amplexam esse sermone

euagelicium,gente crassem,nec omnino puram ab idololatria uehementer gavisi, sierunt ad illos apostolorum praecipuos, petru Cr Ioannem, ut per hos coprobaretur crabsolueretur quod per Philippu erat coeptu. Qiu cum

eo uenissent, didicissenis, quod plurimi per Philippum Uet baptietat gratias egerali deo .Philippus aute, quibcu illo erant,rogauerut apostolos pro illu, ut acciperent

stiritum sancta,erqui per baptisseu iam essent a peccaritis purgati,copiosius etiam dei donu acciperent, quemadmodum acceperant illi, qui primi in cornaculo stiritu sanctum acceperant. Nondum enim in quenquam illoru uesnerat,sed baptietati tantum erant in nomine domni Iesu.

Erat haec potestis diaconis delegata, sed impositio in nuum,per quam costrebatur spiritus sanctus, olis apostolis er boru uicarijs struabatur. Tum apostoli ut erat rogati,imponebant illis manus, signo uisibili decipiebat spiritum sanctum, qui uigorem igneu addebat animis, delinguas coelesti ficudia locupletabat. Id ubi uidisset simo ille nuper ex malo mago factus nihilo melior christianus, quod apostoli per impossitione manuveo'rent coeleste dona,ne quid sibi deesset ad ostentatione Cr quaestu, obistulit eis pecunia,dicens:Date ex trahi potestite istam, ut cuicunq;

82쪽

PARA PHR. CAP. VIII. cotu3 imposuero manus,accipiat spiritum sanctu Existimabat magus, apud omnes omnia posse pecuniam: nee ignorans oportere facere sumpti , qui quaerit lucram: mercari uult, quod pluris regendat. Atq; hic rursus aliud seminarium exiiij grauis in ecclesia.Ananias er Sapphiara dederant poenas simulationis. Erat er hoc exemplam 'tim acriter repelledam,quod si recipiatur, christiane pietatis Diiceritatem penitus esset subuersuru. Petrus Viatur caeteris omnibus commonstrans, quid episcopis aduersus simonis imi atores sit aciendum,restitat: satius est, ut Uti tua pecunia, qua perdere studes alios, pereat una reca; qui iam tua θοnte perdissimus es, ut qui putes do an dei: quod ut ille nobis ex sua benignitate gratuito largitur,ita uult ut alijs gratis impartiamus:redimi posse pecunia cu hoc negocio, quod ex staplici erga deum βαducia geritur,nullum esse potest tibi consortium aut comv-ucatio nobi cam. Quamuis enim aqua tinctu est corispus tuum, tamen cor tuum no est recta coram deo. Quod

si perseueraris in isti malicia, niihil tibi pro uerit baptiis

sinus. Proinde poeniteat illius malicis tuae, ae deprecare deum,ut si qua feri pogit ensiicitur tibi tam enorme crimen,nondam quidem opere patratum, sed tamen ita conuceptam animo, ut per te no j teterit, quo minus patraris, Cr omnium perniciosistam exemplum in ecclesiam dei induxeris. Puris aconceris animis donum mitissimistiri tus comittitur. Te uero perspicio cor habere minime Hi

cersi, sed amaro fige quaestus et ambitionis inlectu est, Crob id iniquitatis uinculis obstrictum. quibus ut ab olovarilis, multis cum lacomis est orandus deus, ne te feriat diuinae irae uindilla,quam tinto facinore prouocasti. Hic Simon, metu territus potius, quam Acti poenitentia duas e ctus,

83쪽

Eim,dicit Petro:Vos potius pro me rogate dominini, Dicuid eorum, quae dixistis, decidat imbi. Vides duos simois

nes inter se compositos Theophile: ' altero devio b atu est, quid sit exccrudum: in altero,quid sit imitandum. His igitur posteaquam Petrus er Ioannes testimonio suo coinprobassent Cr consummassent Philippi phaedicationem, multaq; docuissent de bis, quae didicerunt a domino Iesu, reuersi funt Hierosolγma, atq; obiter multis vicis Fopα

pidulis Samari,am praedicabant EuanIelium, nu quant. non agentes, quod illis mandatum erat a domino.

est cratia praeda Philippo prolectus euangelici sitieti)yiis

ino.Bonis enim benefaciendi datum occasio. Nam angelus domini sub monuit ita, dicens: surge ac proficisteremere die uersus per uti, quae deducit ab Hicro olrmis Gaeta de uetere Gaeta loquor, quae nunc de erra est, uicina insori Paruit angelo Philippus, ac prolectus est: ut agnoscas alacritatem episcopo dignam, quo es ad Euangelium alliciendus est aliquis. Quemadmodu autem in Iabulis cho rigus,ita bie angelus personarum exitiu Croccursum teriperat . commoda enim eodem tempore iter ingressus es hiar quidam Eunuchus,corpore quidem exectus ac parum insed animo mas ulo, gente Aethiops, cute nigra, sed mox niueo agni immaculatiuellere colles Ziedus,ac natissa , pellem baptisemilauacro mutaturus,praefectus candaces, i Aethiopum reginae, qui praepositus erat omnibus gazis eius. Audis gentem etfoeminatam luxu, planes dignam, quae Dei nitiae pateretur imperium. Luxum alunt diuitiae , Is profectus ,erat Hierosolγmam religionis gratia. Tun ita enim erat templi celebritas, ut gentes etiam e longinα quo eo se conferretit, ac dona secum deferrent. Hinc saricerdotin stomachus in eos qui iacerent, hoc templ*n

84쪽

PAR g PAR cgP. VIII 'Hiquando demoliendum. Pim erat animus Eunuchi , sed orabat,qqi religionem qMercret in templo Iudaeoru,una de iam migratura esset ad gentes. Osum ima; domu m diaverteretur, edens in curru senec hoc tempus fabulis ot μαmno dabat,sed amore religionis legebat Esaia propheta nobis octendens,ubisit quaerendus Iesus.Non enim in teis plis latiret,sied in sacris libris Hic ubi iam occurrisset Philippus,rursum submonuit eum spiritus, dicens: Accede crudiunge te ad curru istum. auton accurrisset ad currum Philippus, diuit Eunuchum legentem Esaiam propheritam, Cr mox agnoscens religionis studium, ait isti: Intelligis ne quae legis Tum iste: Quinam posis homo pro ais nis negochs deditus , iis sit, qui mihi bens abstrusum exponat prophetae Rogauit Philippum, ut conscenderet curem ibit allidere quo commodius colloqui liceaeret. Conscendit Philippus er assedit Eunucho. Hic mihi considera imaginem euangelici doctoris, Cr populi genosi auratis christum discere. Non potest autem no inrigens esse profectus,ubi alter docendi auidus accurrit, alaeter discendi cupidus inuitat ad consessum. N ibit hic agi αtur priuilo,omnia moderatur ac teperat deus. Eunuchus

imprudes in eu prophetae locu inciderat, qui Iesum christum depingebat Erat aute hic:Taquam ouis ad occifflorunem ductus est, Cr sicut agnus cora tondete se obmutuit. nec aperuit os sum. In humilitate iudicium cius sublatuest,generationem eius quis enarrabit Quonia tollitur de terra uita eius. Hunc locum quu Philippus relegisset E nucho , ille magis etiam accensus auiditate cognoscendi, de quo propheta loqueretur,ait: Obsecro te,de quo prompheta hoc dicit , de se, an de alio quopiam s Vide doctis

leni Eunuchum . Mdierat Esaiam ipsum iussu Manasse F α regis

85쪽

IMAc TA APos Tot regis sectum lignea serra, nec ignorabat hoc habere prophetiam , ut quod de hoc aut illo dictum uideretur iuxti sensum historicum, stequenter ad alium pertineret iuxta sensum abstructor . Docilis est aute, qui sic interrogat. Philippus itas libeter docturus auidum, aperuit os fluu, er exorsus ab hoc prophetae loco, summam euangelicae doctrinae illi exposuit: Nilnirim quod his esset filius dei, per que deus decreuerat,ac per prophetas suos pro storat, se salutem daturu omnibus, in illo syriam sui eo taloeantibus, quod, hae de causa voluit istu assumpto cor pore binano,rursum nasci ex Maria uirgine.Poria quuutras natiuiris sit ineffabilis,sive qua sine tempore benia per nascitur ἀ patresue qui fine uiri opera per opificia spiritus sancti natus est deuiryne,sic bininum naturam

jumens,ut diuinam non amitteret: propheta id cernens stiritu,stupefctus dixit: Generationem eius quis enarro bit: Deinde quod hic esset ille uerus agnus pascbalis, cura ius morte pater destinarat no Istaelitus diuitu,uerumetia uniuersas nationes astruitute peccatori ,er ab aeterna morte liberare. Et ideo tradidit illula manus sacerdotu,

scribarum,pbari eortim Cr primoram populi, per quos ductus est ad pilatum praesidem, ut ab eo crucifigoeetur. Apud hunc quoniam mori pro salute nostra uoluit, nihil restondit, ut absolueretur, sed ouis in more omnibus bis dorijs er a ctionibus Detipsum praebuit. celauit Onim illis magnitudinem suam, ac semet hominu causa deo iecit ad seminam humilitatem. Iudaei uero nihil aliud eum e Gqitam quod uidebatur,rati,condemnarunt illu,Cr ad morte adegerui. citaru hoe est, qluit propheta: In huis militate iudiciu illius sublatu est. condenatus est innoces, qui olim sublimis er excelsus rediens,iudicabit villos Cr

inori

86쪽

3mortuos.r m autem 'iura sum reuocauit ad uiam tertio die. Hinc quadraginta dies uisibili ercotreddibili eorpore uersatin in terris, Cr subinde sese ostendos discipulis:posti emo uidelibus omnibus statim est in eoelii Rursus decimo ab ascensu die, misit stiritu sanctum e coelis, qui afflauit animos Cr linguM apostolarum,ut intrepide

praedicarent Iesum Nazaraenum,salutis ac uitae principe

omnibus totius orbis gentibus,no per lege Mos d per fidem Cr bapti inum. Niui I s horum quod no est in Ioge Mos Rurii designatis,quod non a prophetis pro dicitis, quodno ab ipso Iesu traditu ac prona tim. Haec lia j permisit quam Eunucho dissereret Philippus,ille

frie uidet iuxta viam fnticulum,ta' ait Philippo: Qxurrem tantam prostrimus En adest aqua. Tu domini: ego paratus sum insae res obstit, o minus statim baptizersaeum Philippus: Nihil obstitii modo credas bis,quae Discui,ex toto corde. Haec una stipulatio intercedit in baptismo.T- Eunuchus alacriter res odit: credo Iesum es,echrinum illum,ὰ prophetis promissem, fliu dei, perque omnibus olyrtur alas aeterna. Nox Philippus iuste sisti currum. superbum erat uehiculum,ac barbarae regianae praesecto dignu. Sed descedat oporte Cromnibus orandinetis scina exuat,qui uelit esse baptiseo dignus. Deascendit uters in aqua Cr Philippus baptizauit Eunurichum,pauper diuitet humilis potentcm,uir E unuchum, Iudaeus Aethiopem . Adeo nullus hic personae respectus. Omnia oueniunt,si conuenit fides, Cr cosinsus in Iesmchristu. A' baptismo nec Eunuchus est,nec Aethiops, sed noua creatura. faeteru Philippus simul ae egressus est quam, puit illustiritus domini,nec amplius uidit eu Eungchus ita desiderauit doctore suus et aflatu piritu

87쪽

salicto per bapti m :sed gavdj plenus, quod didicisset

Iesum christum,perfecit iter suum, ut ex apud Aethiorupes suos christi nomen praedicaret. Porr) angelus depota fuit Philippum in proxima ciuitate Asoto, unde venerat. Hinc profectus, ubicuns occurreret uicin aut oppidum, praedicabat Euangelium, donec veniret caesareum Puti

j linae,ubi domicilium habebat.

IN ter haec, Sauli fruitia non est continebat intra num ros urbis Hierosobnatanae, uersi ubi perstexit,pcr dissipatos discipulos latius etiam stargi doctrinam euangeαlicam, magis ac magis spirans, iam non minus tantum ac carceres,sed caedcina mortes . duersius illos,adjt summa pontificem, quo magis attcreret eos, armatus autoritate:

er petht ab illo minotas delegatorias,no sola in ciuisistes uicino, in quibus iam exercuerat fruitiam suam, sed usq; ad Damascu, procul ab Hierosolγmis disinin,Phoe, nices ciuitatem,scriptus ad onagogas Iudaeoru illic ageotium, ut his ex autoritate si mi pontisicis opitulatibus, quoscunq; deprehendisset huius damnatae haereseos, siue uiros siue malieres, eos uinctos perduceret Hierusalem Haec Saulus animo simplici moliebatur , iuxta domini diractum,arbitrans sese gratum obsequium praestire deo. Et ideo non passus est,illum innoxiorum sanguine polluis

e medio cursu saeuitia reuocauit. Quum enim iam pene costm itinere,non procul Gesset a ciuitateDamasco,subitato circunfιstissu lux e coelo, ac prae timore collaplius in terram, audiuit uocem dicentem bi: Saule, Saule, quur me persequeriss Ille demiratus, quis nam esset ille ubiis mis ex stulator, tramque potens, dubitans angelus ne

suill iam csci, o deos, timide resspondit, Quis ei domi

88쪽

DARA PHR. CAP. IX. sanciri ille : Ego sum Iesus ille Nazaraenus, quem tu

mortum credis, quin uiuam ac regnem in calta. N. cosiautem dilicipulos,metini que nomen persequeris impraudens. Verum nihil agis. Durum tibi aduersum Ilumlum iactare calces. N on enim relum ris hominibus, sed deo, cuius uoluntati nemo potest resistere. Bis igitur peccas, Cr nihil prolicturus,er tibi malin accersituru3. Hac dici uoce, Suulus tremcns vcsti possctus dixit: Domine quid me vis facere Haec uox erat simpliciter errantis, no per maliciam,sed per ignorantium.Tules docui se sat est. Sed expediebat deqci uperbum ac ferocem, terreristiaranton minus ac caedem ut docilis uret. Tu dominus adisitim: Surge Cr ingredere ciuitatem. Ibi doceberis, quid tibisit Sciendum. Sic percutit dominus, ut sancisc deffacit,ut erigat:sic exoculat, ut illuminet. Saeuus iae praeciae pitatus est,mitis er ad obtemperandum paratus,iussus est surgere. Di haec ita geruntur,uiri, qui Saulum comitibuntur in hoc itinere, stibant attoniti, audientes qui in

vocem Paulo loquentis,caeterum neminem uidentes. Saura

ius autem recepto spiritu surrexit. Primus ad uirtutem gradus est, erigi. Et ecce rursius aliud miraculum, quum oculos haberet apertos,nihil uidebat. comites igitur manu ducebant illum in ciuitatem Damascum. Nec stitim

admissus est ad doni stiritus sancti,quo praescribcretur

exemplum posteris,no cuiuis stitis imponedum esse indisnam sed ieiunio, precatione prius explorandos ac praeparandos catechumenos. Quemadmodu igitur apostoli deacem Lossederant Hierosiolantis,expectites spiritum sanctum, in Saulus Damasci commoratus est triduum, nihil videns oculis corporis , sed interim sillastrabantur oculi

mentis: nihil comedens, sed interim coelesti doctrina sau

89쪽

s IN Ac TA APOSTOL. ginabatur animus. Erat aute Dumasci disrepulus quida sic enim tum adhuc uocabitur qui recepissent domina

ungelicam nomine Ananies. Hunc delegerat dominus,

per quem Paulu impleret stiritu sancto. Ins compellat

hunc in soninis per uis ,dicens:Anania. I de corra,mox intelligens a deo se vocari, rest3dit:Ecce ego domine: uidelicet animum uere chridianu,erad omnia iussa proniptum indicans. Tum dominus:Surge, ex abi in uicu, qui uulgo dicitur, rectus, Cr quaere in aedibM Iudae qucndum nomine Saulu,patria Tarsensim. Ecce enim illic erat, ambiens munificentium nostram.Eodem tepore usus en crSaula orati uir quidam,dictus Ananias,domum ingredi, bis munus imponere,quo reciperet oculos.Indonanus mutua uisione utrunq; alteri praeparavit. Ananias alltcnt ad Sauli nomen, iam ob saeuitium in chrinianos celebre, territus restondit:Domine,ex multis audiui de uiro isto,

quatis malis afflixerit sanctos tuosHierosobmis,nec his

contentus, nunc huc etiam peruenit armatus pontificum summoru sevis diplomatis, ut in vincula coijciat omnes, qui inuocant ncmen tam . Rursus ad haec dominus: Scio:

blam illum rapace timetis oues. Atqui nihil est quod meo tuus. Ego enim Iupum illum verti in ovcm man uetifimi. Proinde Ac intrepidus adeas. Ego enim illum mihi uelut organum insigne delegi,ut uehat nomen meum apud gentes,apud reges a lios afrael. Qu*d hactenus ficit, non

malici sita etela patris legis strit. Et simpliciter erras iudicio, specimen praebuit, qualis propugnator fit Iuturus

Euangelij mei.Hactenus armatus ponocu bullis, minis, Cr uinculis, pugnauit aduersus mei nominis profissores. Posthac armatus meo spiritu, accinctus gladio scrinorunis euigetici, Ioge fortius belligerabitur aduersus octores mci

90쪽

p ARA P H R. c Ap. IX. mei novanis, pro cuius gloria multo saeuiora perstret uolens, quam modo parabat uobis.Ηis dictis animam ubi e Anania er ingrcsse est aedes Iudae. Saulum orantem reapcrit,cui imponcns manum,ait:Saule frater,dominia Iea

sum, qui tibi apparuit in via, quum huc uenires, misit me ad te,ut oculos recipias, impleuris stiritu sancto .vix ea dixerat Ananiis, ilico decidcrunt ab oculis illius ceus quantie quaedam,aculum recepit. Noxj urgens baptietatus est. Deinde sumpto cibo corroboratus est. Sic exisinius ille dux evangelicus, CT aliorum apostoloru gloria obscuraturus, per humilem dilicipulu ante stiritu sanctu accepit,qtam baptisinit . Nihil aute non ordine geritur quod geritur iussu domini Iesu, que Paulus habuerat catechista. sic enim tradiderat potestite apostolis,ut nihilo secius; ibi seruaret negocij totius summa autoritate.Inq; Saulus repente Actus alius,uersatus est dies aliquot cu discipulis qui erant Damasci. Nec mora.Praevaricator mavidatorum pontificis, eodcmstitim in loco prosilire coepit ad munus ichristo delegatum. Et ingressus SInagogas

Iudaeorum,palam ac libere praedicabat, a Geruns Iesum Naeta num esse ilium dei, pcr quem unum salus omniabus olyrretur,iuxta prophenm vaticinia. Iudaei uero quisauli saeuitiam in christianos rumore cognosserat, ga

detes sese tale habere Mosaicae lagis propugnatore, quuaudissent illum tito studio praedicante nomen Iectu Nazaraeni, mirabantur quid homini accidisset, quodsubito Amctus esset alius,dicetes inter sese:No ne hic est ille Saulus.

qui duos modis omnibus oppugnabat Hierosolamis eos, qui inuocat nomen hoc cuius nuc praecone Cr buccinatorem agi ac modo huc Doc animo pro fictus est,ut si quos hic deprehendere vinctos adduceret ad summos pontif