Paraphrasis Des. Erasmi Roterod. in Acta apostolorum

91쪽

3M Ac TA I pos Tor. res, illorum arbitrio plectendosi Qui Actum οἷ, ut Dini. subito Iutuum exuerit,er a Mose dejiciens, prosistior fictias sit crucifixi Paulus aute, tu enim hoc nomen illi mavigri congruebat,poneaquam e turbulento Actin est modestis pacis, dolior, adeo nihil territus est istiusmodi luridaeorum uocibus,ut in dies maiore collecto spiritus robo, re,confundcrct ac perturbaret Iudaeos habitantes Damasci,coni teri asseverans,dc scripturum testimonijs do.

cens, Iesm Nazaraenstri, quem ante per ignorantia perosequutus esset, nunc praedicaret esse uerum M iam orbi promissum, nec aliam exoriturum unde sterandust Iuridaeis salus. Id quum Paulus complures dies ausus essetDamasci,magno gaudio discipulor ,magno si emitu eoru, qui nondum crediderunt,tandem Iudaei confliu inierunt, ut illum per insidias interficeret. O' nationcm homicida. Paulus distulabat,doccbat, Iudaeos Iegis imorum istrioni', ueluti suo iugulabat gladio. 1lli nihil habebunt

praeter coniurata concilia,carceres,sagra,Crmortes.Verum promistrat hoc dominus suis, ite pilum quidem de capite illorum periturum,nisi permissu patris. Nodum venerat lcmpus ut interiret eximius ille bellator euangelicus: multa erit illi pro christi populo depugnida praeIia,frequenter periclitandam in acie, multae regiones ac ciuitam res sacra doctrina subactae,sub iugu chris tuo cadae Proinde uolete deo gniscatum est Paul), quod ludii struerent illi insidias,adeὸ ut notia Cr interdiu asseruarent portas,ne qua posset elabi,quin intersccret eum.Ad hoc acinas abutebantur opcra praesecti regisAretae,ius poru procoissent insidiae clanculuris,pal in ac ni tame ocαcidcrctur. I ns discipuli nolentes patre tam soricin prouptatiatore,quanto miniis ipse bimetucba tanto digniq

92쪽

p AR AP HR. c.AP. IX. diem existimabant qui seruaretur.Itas occultarunt illum, ac noctu stortae imp itum, per Ancin demiserunt eum ἡmoenibus. Sic nonnunquam lugiunt Cr strenui duces,ut, iuxta prouerbium,iterum pugnare ualeant. Et ὸ mire uer 'fas in diuersum rer uices. Latini ac fugita qui paulo ante minabundus persequebaturrier Pauli uitae con uiui, quibus ante caedem machinabatur. Porro quin uenisset Hierobobmam,dc sese tentaret adiungere discipulis,quia

bum uetus ille solus nimium notus erat,Paulus nondu i notuerat, metuebant omnes, velut oves lupum,no credentes illi quod esset discipulus, mirim memores quanta ρ- uitiasolitus 1it perbequi grege christi. sustcms igitur habebant insidias, ub discipuli titulo latcntes. Barnabas

autem Leuites, de quo memorauimus antea, cui cognituerat,quod erat genum in Paulo,adducit illu ad aposto αlos, quibun rem omnem exposuit, quomodo proficiscenti Damascum apparuisset dominus,eT quomodo illi loquuα tussit,er qgomodo repente uersus in alium uirum,frtiriter ac libere praedicalbet Euangelis in nomine domini Iosu. Gratulati sunt apostolisuos testimonio Paulin gre*gi commendarat. Ita dies aliqua multos uersutus est Hieα rosolam conbuetudinem habens cu apostolis ac disicipulis, ex illic libere profitens ac praedicans nomen domini, quod per errore erat persequutus: idq; no solum apud Hierosolamita nihil ueritus apostisae conuitium,quὸd .cpotificibus desciuisset:uer etiam gentibus, quae Hieroα solam e tum ob celebritate urbis agebant,ac Iudae. s apud Graecos natis praedicabat I esum,dilbutis cum ills,Cr ex ipsis legis testimonys doces, Iesu clye seruatore in udi. Iruli uero non tulerunt hanc libertatem, er dilucrsus dis παιatorem inuictum coi gerunt ad bolitum pri fidia η, qui r

93쪽

IN Ac TA APos TOL. QDerentes uiam, qua Paulum interficerent. sic distulant homines Iudaici Iunii nihil formidanti struebantur in mdia. Id ubi a fratribus esset intellectum,ne quid accideret quod nolebant, deduxerili illam cas ream Philippi,quae riuitus est Phoenices, ais hinc rursus emiserunt Tarsum

in cilicia,ubi natus erat. Error ac circvactus Pauli,pr

fictus est Euangelij. Interea mitiore iam facta tempestile persequutionis, qη e fuerat ori congregatio discipulorusparsa per totam Iuisam alitieum,s sumaria,in quia hus regionibus potifimum docuerat dominus, Cr in quisbus primum iusserat praedicari sermonem cuangelicu,μα

tis tranquille agebat, tua cocordia sese confrinas, Crneglectis hominum minis,dis in dies augescens aedificaubalur,uersans cu timore domini,cr inter aflictiones maiorum spiritus sancti consolatione replebatur. Hoc nimuru erat, quod illis promiserat dominus: In mudo licti xnem habebitis,in me uero pace ex solatiu. Accidit aute, ut dum Petrus,tanquΞ uigil ucstrenuus pastor, peragrando regiones omnes, nunc hos,mine illos inuiseret,peru

niret elim ad sanctos,qui habitabit Lγdda .Ea est littoralis ciuitas Palastinae. illic reperit hominem qucrida nomine Aeneam,octo iam annis decumbentem in grabbato. Nam erat paralaticus. Petrus autem memor praecepti dominici,quo iusserat, ut in quacunq; domu ingresi Viset,

sanarent aegrotos no enim conuenit illic esse morbos comporum,ubi assunt medici animorum:uit ille: Aenea sanest te dominus Iesus chrii iussurge etsi e tibi ipsi.Ad hae uocem ilico furrexit sanus, er 'duit sibi.Ηoeerat argμmentum plene sanitatis. Vbi uiderunt eum uirtute notamnis Iesu subito sanu esse,qui tot annis decubuerat, quotmquot habicabit Laddae et saronae bidest oppidu in litto re, L i

94쪽

re, Lγuae uicinum conuersi sint cripsi didon o de pro Vlifiunt nome domini Iesu. in salus corporis uni reddi inustos pellexit ad salutem animorum. UA Iopis pae erat discipula quies a nomine Tabitha, que Graece dicitur Dorcas, tine capre ab oculorum acie ducto uocabulo.Ηaec aluntarat quum omni genere bonorum operam,tum praecipue charistis olfic si quibus subleuabat

egetes. Accidit aut ut eo in tepore, quo Petrus Lγddae uersabatur,ex morbo, q o laboraba moreretur. Quum autem cadauer ex more lauissent,uncturi posuerunt illud in coenacula. Q niam autem Ioppe non procul aberata odd discipulis co ouissent,quod illic esset Petrus,

legarunt duos viros ad illum, gantes ne grauaretur veanire ad ipsos.Petrus nihil concitus uenit ad illos,boni pastoris exemplum exhibens.Vbi uenisset in domum,duxerirunt eum in eoenaculum,ut coiecto cadauere moueretur ad taberieordia.Ηic circunstetere Petrum omnes uiduae, quarum commendatio praecipua tum erat, nec iuribus sanctorum instruire. Addebant Iacomas, quas non tam

fundebant defunctae, quum egenis, quos ira suis incijs solita est refcillare.Iam hoc ipsum erat oraresdisse laucomas.Non commemorant benesim mortu sed ostea

dunt tunicas,alias, uestes,quas tegendis sanctis parabat Dor . Belae aciendist diam mors interruperat. Hic retrus memor ex si Iesu, quufilia archiisnagogae fuscitare prius eiecta turba letiti,i it omnes exire oras. Naniduae tantum flebat.Flatus aute obstat precationissimul ne sexus infirmus comoueretur urgere cadauer noluit quenqui adesse,sed sota flexis genibus orabat. No enim semper adest uigor spiritus,per quem eduntur miracula. Is excitatur precatione,quemadmodum eradcisne qua

95쪽

nullum editur miraculum.Fusis precibus er concepto ritus robore,conuersus est ad corpus,er ait: Tabithasurge.Ad hanc uocem illa uelut experge iri, uidit Petri . Eo conspecto refiedit.Petrus aute,porrem illi manu,er xit illam iam uiuum cr alare . sic ad pietatem erigendi sunt imbecilles Orandus primum deus,ut illor misereatur.Deinde doctrina,increpatione,exhortatione compellandi sunt. Postremo porrem, manu ad perfictiora subleis nandi insetri, Petrus reuocasset in coenaculu,quos extare iusserat,sanctos Cr uiduis,qui Cr ipsi orantes expectabat misericordium domini,exhibuit mulierem uiuam. Ea res uulgari est per uniuersam ciuitate Ioppen, ac multos pertraxit ad prostfionem nominis Iesu.Nam hic est praeiscipuus mira lorustinus. Nes citis alioqui magni reis fit, inter tot milia uictgis nascentium ac morientiam,

unum aut alteram in vitam reuocare, paulo post tame morituruMaeoceasione Actum est ut Petrus complaresdies commoraretur Ioppae. Vbi enim libentius agat piscator hominum,quam ubi magnus numeras confluit ad sagenas Diuersabatur interea Petrus apostolorum princeps,tanratist miraculis clarus Cr pollens,apud opificem quendum

coriarium,nomine Simonem.

Nonium apostolorum quisquam ad gentes diuertearat,sed per occasionem attractus est Aethiops Eunuchus. mibusdam tamen ethnicis profuit, apostolis Albe

uicinos. Siquidem in Caesare formisima Paustime cis vicite,quae prius dicta Turris stratonis,uir erat quida nomne cornelius, centuris de cohorte, quae dicitur Italica. Illa quanquam esset ex pronione maiorum ethnicus, ex oscio militaris, tamen gelat ambiens chriJani vim,

96쪽

PAR Apu R. CAP. z. pius erat ac metuens deam. Qualis erat ipsi is erat er Her assim Smilia.Fit enim stre,ut patresennsius imis tetur reliqua domus. Duabus rebus potifimu declarabae animum Chrillianismo dignum, muta munificentia subis

Duras egestitem plebeiorum, assidua deprecatione ad dominam. Deam uerum agnoscebat, hoc didicerat apud Iudaeos uersans. sciebat huius fauorem potissimum conci liari,beneficijs in pauperes erogidis,Crassiduitate precadi.Supererat ut habenti daretur. Is hora diei nona,qua moraret sub coenae tempus,per uisum mansecte uidit angelarum dei uenientem ad se, cr nomine compellantem, quasi probe notam, Corneli. Cornelius autem intuitus angelu, et ex ignotae formae maiestite metu correptus,dixit:Qvues domines Tura angelus: Non perierunt tuae preces CrescentUγnae, quibus hactenus solicitasti diuinam nustria cordiam Quod enim in pauperes refocillados collocasti, hoe deus sibi patitur imputari:Cridoru nomine,Digraritiam referre non possunt,ipsie rependet praemium Nequaquam igitur apud immemorem coilocuti tua beneficia e

est quod isse uoluit:ille uic sim tibi faciet, quod assiduis

precibus flagitasti. Audiit deus tuas preces, quoniam allures tuae non fuerant furdae pauperibus. Nunc igitur hoe agendum est absque conritione, ut quod superest, perfoeiat in te deus uam munificentiam: Mitte uiros aliquot

ad ciuiritem Ioppen, ac per eos accerse Simonem quemdam, apud mundum non ualde nobilem, apud deum piratnte clarum, cui cognomen Petrus. Illa diuersatur apud Simonem: quendam Ioppensiem,arte coriarium,cuius doαmus est uicina mari. Ex hoc Petro disces quid tibi sit β.ciendam, ut saluus fias . Haec loquutus angelas euanuit.

cornelius itaque stitim mittit duos e figis domesticis seruiss

97쪽

IN ACTA APos TOL. militon ex his qui sibi adhaerebant,spectitae pirantis ac idei: nes enim tota modo domus inuatrix erat religionis cornesianae,uer cita inter milites erant,qui ducis religionem imitarentur. His quum rem omne expori

fuisset de uisione, iusit abire Ioppen. Haec uesteri fiunt ana.Postero uero die prolecti sunt legati cometis. Talis enim tum legatio non Astidiebatur a s mo ecclesiae pastore. si autem iam non procul abessent a ciuitate Ioppe, commodam Petrus ex more ascenderat in coenaculuorandi gratia ad boram ferme sextam,circiter meridiem. Quum autem inter precandum esuriret, uotat sumere cibum post longam inediam. Ais interim dum paratur iussu Petri cibus, raptus est spiritu. Datur hoc potiyimum

orantibus er ieiunis. saturis enim Cr oscitantibus no rea serantur arcana dei.Vidit autem coelum apertum,atque inde uas quoddam, ueluti linteam magnum. quatuor iniatijs adigatum, e coelo demitti in ter . Nam in linteis olim apponebatur cibi. In uasterat omne genus quadrupedum Cr serpentium, quae uiuut in terr ac volatilium, quae uiuunt in aere,immurida inundis admixta. Nimirum his erat cibus Iudaeis abominandus,sed quem Iesus Uuriebat, indiscipulis adfiisentibus cibum diceret, Ego clabum habeo comedendu,quem vos nescitis. Admirate Peritro quid hoc spectaculam sibi uestet,sonuit uox,quae diceret illissurge Petre, acta Cr uescere. Quanquam autem dominus admonuerat suos, ut Euangelium impartirent omnibus gentibus, tamen quo iaceret id cum maiore iduci denuo monitus est uisione.Petrus itas, siqua ludaeus, adhue abhorres a cibis lege uetitis,ait: Absit domine,ut ensibus cibis uescar. Nu hactenus mihi seruata est religiori se maiora lax. Nec enim bactenus comedi quicquid pro ii

98쪽

ra si s

vami, st uas et ius

PARA PII R. ca P. X. ni esset aut impurum. Ad id uox eade, quae priumsonu ratura restodit:Quod deus purificauit,tu homo ne dixeriris impuri .Eudem uisio quu sese ter exhibui et ad ceristior'nydem, mox uus receptu est in coelum. Petrus autead se reursus,dum haesi cibundus secu expendi quid ibi uellet uisito,somniam ne esset, ditis:cece uiri illi quos Iegauerat comelius, stibatddois stam Simonis coriari ,π euocato quopiam uam Iis,rogabant antae diuersaretur aliquis Simon cognomemPetrus. Priusquam autem id esset Petro nunciatum, esse quisu eret ipsa sed rintum apud sese repuriret, quid sibi vellet uisio stillis tritus:uarra enim modis deus loquitur sanais suis:Ecce viri tres adstini foribus,m quaerunt te. Surge iris Cr descende,ac uade cu illis nihil haesitans. Numa me misisunt. Et intelliges quid bivelit uilla de qua miraris. Descedit Petrus,G uenit ad uiros,aitq;: Eece ego sum ille simon Petrus quem quaeritis. Qua Vatia uenistis bues Non iami Petrus uision suamIta exietit

a rntibus cor fion . Nec enim Euangelii gratia C

Det obtruri futtidietibus,nec auidis negari. Tum sei: cornelius centurio quide Uicio, sed cime uir integris moria Bus, ac metuens deum,stectatus ac probatus non tantum apudβuos,ueruetiam te timonio totius Iudaicae gelis,monitus est miraculo sancti ageli, quita apparui ut te a cesseret domu Ram,Cr audiret te praescriberem quid Gisset cli u,sitsalute assequatur. Petrus intelligens cosentire uisiones, quidssibi uellet illa ter audita uox, Quod deus purificauit,tu ne feceris impuru inuitauit illos ut in. rederetur. Erat enim uestera, Cr excepit illos holbitio. ocerata picium commercij Iudaeoro, eum getibus ad

99쪽

IM Ac TA APos To L. apostolorin hac in re contatio proficiebat in hoc, quo non temere,sed plane iussu dei ictu agnosceretur , quod

gentes ad Euangelij gratiam admitterentur. Inuitat Cornelius,sed angeli monitu. Descendit er occurrit Petrus, sed uisione monitus. Hinc duiditas euangelicae gratia candidati,hine alacritus Cr promptitudo sitietis salutem omniniam gentium.Petrus itas postridie prolictus est caesaream,comitantibus aliquot christianis ex civitate Ioppe, qui testes eorum essent,quae gereretur. Siquide praesagiebat illis animus nescio quid Letae rei futuru. cornelius inαterim auidus salutis,expectabat reditum suorum cum Peritro, collocatis Cr cognatis suis, er amicis praecipuis, quosi ιl cr fictum hoc plures haberet testes, beneficium ad plures diffunderetur. Iam uero quum centurionis doamum ingrederetur Petrus, cornelius exhilaratus,honoris vatia obuiam procefit, ac procumbes ad pedes eius,adorauit eam: nescio qtud maius homine sentiens de illo. sie oportet christu uenerari in ministi is ipsius, sed ita ut ne dei gloria tribuatur homini. Petrus itas praebens exemα plura, quam oporteat Christi dispensatores abesse ab amisbitione, quanis nihil bi uindicare laudis ob haec, quae christi uirtute er nomine gerui, no passus est centurisonem prostraturabum sed amplexus erexit illuni, dicens: Surge,homo cu homine loqueris. Inhuc honoris deo tria bue,cuius ego nihil aliud sum quam minister. Iam, familiariter confabulantes,simul ingresi sunt.Vbi uentin es Ead interiora domus,Petrus reperit illic multos congregatos. Iam hine copiosioris'uctus stes oste a est auaro paristori. Vbi eostrisset igitur,sic orsus est Petrus,orator evagelicus,simul Cr comitum suorum occurrens olfnse, Crcenturionis Amiliae fiduciam confrinans. Vos scitis non

100쪽

PARA PHR. c Ap. X. esse βs homini Iudi eo adiungere sest in domesticium eonta

suetudinem,aut etiam adire Mientems, diuerse religioαnis Cr incircunciseos. Ego vero, quanquam Iudaein sum, non ueritus umidmere,haudquaquam coni pα genotis meae religione er confiuetudinessed dei sequutin autoaritatem,qui mihi per uisionem ostedi non oportσe queri quam hominem cuiuscus nationis sit,impurum aut abomminand- ducere,qsem deus non haberet pro impuro. Ille enim solis sanctificat omnia. Itas dei tu, u stetus, intaeontanter huc adueni,peruos accersitus.Vestrum igitur erit exponere, quam ob causam accersiveritis me. Omniabus loquitur Petrus,ut omnes lucrifcia intelligens illos in hoc conuenisse, ut simul audirent strinon euangeliae .ut scite pastorem agit Petrus:non impartit nostrari' euangelicae doctrinaesens profisis auiditatem disteis

di.Ibi Cornelius coram omnibus rem, ut habebat,expotasuit,dicens: varius hic,inquit, dies est, quod eram domi meae,ieiunans Cr intentus precationi, ad horam De norinam:Et ecce quidam uir sterie quadam augusti constituante me, ueste θIedida consticuus,dixitj imbis corneli, exaudita est tua deprecatio, tuael in pauperes munificeritiae memoria babiis est in e ectu dri. I tas mitte Ioppe, Cr accerse simonem, i cognomentum est Petrus. Illa diuersatur in aedibus Simonis coriarq,iuxta matre.Ego vero nihil moratus mili meos ad te,non aucturus sicercinis iusissus ab angelo. Et tuae pietati gratiam bubco, qui non sis grauatvi huc venire. Nuc igitur omnes hic adsumus, isplici oncero s animo, ius deum testem scimus,cupientes audire, quaecunque tibi praecepta fiunt a domino, ut nobis exponeres. Id enim angelus niihi pollicitus est,