Joannis Seldeni Uxor Ebraica absolvens nuptias et divortia veterum Ebreorum quibus accesserunt De successionibus in bona defunctorum & in Pontificatum libri ad leges veterum elaborati

311쪽

uXOR EBRAICA. LIB. III. CAP. X I. 27s

ptum illud, praeter adjectum hoc, integrum fuisse Constamini atque ejus dem anni, uti etiam liquet ex Codice Theodosiano In condendo autem odice Iustinianeo rescripto illi adtexuit Tribonianus, aut quis alius Justimano operam in eorpore iuris conficiundo navaris, verba tam dicta, ex ipsa Iustiniani mente atque auioritate sibi permisi a , velut uesumta ex sensu rescripti aliquanto recentioris leu Constantii &Constantis de Adulteris, ut & apposile satis vult praestantii fimus Cujacius ΓbJ aliique ejus se. quaces. Habetur nimirum horum Augustorum in codice Theodosiais no rescriptum, quo adulteri ut parricidae culleo insuendi aut tomburenis di ; juxta supplicium eis a Macrino irrogatum. Attinet hoc ad annum Christi 3;ς seu biennium aut circiter a Constantini morte elapsum, id est annum quo Constantius secundum & Constans Consules fuere. Tunc enim, cum provocationes aliquae fierent moratoriae in ea usa adulterii, ad Catulinum rescribitur c a jam dictis Augustis , piovocationes ejusmodi non admittendas. Sed delatum adulterιι crimen o quaestionia. adbibitu adprobatum, pari sceleris immanisare damnare quid de in ceps in hujusmori crimin1bus convenis observari, ut manifestu probati κυίαι adulterio probato frustratoria Movocatio minimὸ admi tatur, cum pari simitique mtionesacrilegos d) nuptiarum ranquam manifestos pararicidas rusuere culgeo vlvos vel exurere iudicantem oporteat. Et iam &vivieomburium poenam fecit Constantinus e lervo, quo eum occulte rem habui siet domina. Certe & adulteris non minus atque homicidisι veneficis quibus conjuncti sunt ut ejusdem generis in rescriptis principum Magi & in Astra peccantes , quo nomine Astrologos denotabantJlaesae majestatis , & demum falsae monetae reis, velut atrocius scelestis, Quinarioque scelerum numero . ut notissimo, memorari solitis,

Pale halis ' sub id tempus negari solebat indulgentia. Unde etiam di adulteros gravissime tunc puniendos satis liquet, licet non fatis

ast Lib. s. tit. 7. l. a. b) Observat. s. eap.rI. si L. . c. Neoaelis. I. est. 36.seu quorum anestationes non recipiantur. DdJ De pocabulo ido heu

312쪽

ago UXOR ERRAICA. Ll3. III. CAP. NIL

qua poena. At vero quicquid de Adulterii poena, seu de eulleo aut viviis comburio a Constantio & Constante sic introductum fuerit , sub valentiniano & Valente, id est sub annum a rescripto illo ad Catulinum trigesimum, praefecto Urbis Maximino, Ceu Ivi Senator adulterii rem delatus cervice periit abscissa, ut expressim Ammianus Marcellinus saJ. Eadem poena foeminas illustres aliquot itidem idem ob crimen adfectas tunc temporis scribit ille. Quae sane postremis Constamini quod jam memoravimus rescripti de gladii poena apud Iustinianum verbiis niti dubitare non videtur doctissimus Dedericus Lindenbrogius in adjectis Observationibus. quasi genuina fuissent illa Constantini, nec a Triboniano aliove ejusmodi Iustiniani tempore adjecta. Certe ut ut seres haec habuerit, dubitandum non videtur . quin ante Iustinianum ultimo supplicio ex juro Caesareo recepto ac constanti ad alteri neutiquam punirentur, utcunquς tum illud de culleo & vivicomburio habeatur in Constantii reseripto tum gladii poenae in exemplis ex Ammiano allatis. id enim eliciendum ex Leonis S Majoriani Augustorum rescripto ad Rogatianum, Consuli- rem Tusciae suburbicariete, quo Ambrosio cuidam adulterii reo relegationis temporariae poenam constat irrogatam έ quod leniter quidem dc ne' gligenter factum alunt Augusti. Sed nec ipsi tune temporia scelus hoc morte luendum ex jure voluere sed relegatione perpetua, ita tamen ut rede*ntis perimendi nomini jus non concederetur. Rescriptum hoc a annum attinet Christi 19 adeoque rece otius est Constantiano illo resedi. pio annis Ito, de vetustius Iustiniani initiis ferme ro annis. In editio .

nibus Novellarum Majoriani Codici Theodosiano lubjunctis prioribus omnino defuit. Unde et tiam in Lugduoeasi fb4 aduolatur post octavam Novellam, desideratuν Novella de adusteriis. Sed in Parisiensi teJ, quae optima est, ejusque sequace .enevensi fdJ editur quidem; verum a de se depravate, ut operae pretium duxerim e codice meo Ms. perinyetusto, qui Guillelmi erat Monacti Malme sburiensis, heic integrum re

313쪽

UXOR EBRAICA. LIB. m. CAP. XII. MI

Imperatores LEO π MAIORIAN Rogat iano Consulari Tuscia

Suburbica. Agitandam legibus adulterii quaestonem immineηte quoquo nostra

perennicatis oraculo, exercuisse te commemoras, atque, ut relatIone ee-

paris convictum confesumtib Ambrosium in nefario crimine Relegatione eemporaria dignum censuisti, re nonsolum leniter ιmmo neglgente

pensasti alieni doloris injuriam, ut maculam pudoris extincti EN 6uae summam criminis, in qua qaicquid O υero indignum est continetur, elabi Pita superstite jude res. Eum tamen Vsum temerose sententia am re confestim locum vel Deo, ut inter lineas adnotatur exilii peν-

bibes diffugisse ; Nosque consulisti quid fieri banciamus. Severita-

em quine res ima flagitat. Unde, Rogatiane rarissime noveris ad rigorem veteris disciplina, hanepeνhennitatem nostram observationis adjecisse mensuram; ut se udum letem divorum retro Principum, qui in iti crimane talia tensuerunt, Relegationem probrosi σ nefandi rei deportatio adjecta continuosequatur c bonis ejus omni in fisci Iuri- μου vindicatis, eum congressu i vel ingνε , ut monet inter lineas librarius totius traliasummovendum, edictoνum propositione ianuntia. ea omnιιωρerimenri ficentia, quάpassim ita insequendus es, qui sententia abusin est lenitate , urist in comprehensa orbis nostri parte repem tuu fuerit eaμου Isre videatur, quatenus san tionis procedente censura, ab rncursus itiorum, tutamg nialis thoriprastemus imposterum ca-sitatem exemplo eompetenti luxuria ab expugnatione pudicitia casta

gata, quae Fubpublica quodammodo videbitur esse custodia, si libido, re

Protervitas arceatur, manifestims sit generaliter ita nobis cordi esse violatum pudorem uirasci, ut edictali deereto dicta cohercitio futuris quos temporibus ite cora: missum censeatplecti. Dat. XV. Maii Arelato, Richemere V. C. Cons Ita Codex meus M s, nec adjecto in temporis signatione Clear hocin e ut in editis, qui cum Richimere conjunctus plane ad annum attinet 384. seu Theodosii primi & Arcadii tempus, quod Leonis de Majoriani initiis annis amplius septuagnia est antiquius. Collega autem Richimerihele erat Patricius, ut tum ex fastis liquet, tum ex Theodositi rescriptis obviis. De Nn x reliquis

314쪽

teliquis ex Ms. heie emendandis intuenti satis eonstabit. Sed

hine palam est relegationem; deportationem quae etiam tam capitalis dicitur, quam ipsi mortis poena, ut diserte Callistratus sa , unde nec omnino argumento sunt verba illa de adultera in Alexandri Augusti relcripto ib si quoeunque modo poenam capitalem evaserit, aut nee capitali poena esse obnoxia in Constantino si altero mortem ibi intelligi, quod perperam volunt nonnulli) bonorum confiscationem adhibitam nec poenam mortis nisi deportatus relegat ulve redux exiliose solvisset. Neque tunc poena mortis forensis erat, sed cuique permissa. Codicis autem Iustinianei jure forensis fiebat juxta jam ostensa. Neque aliter intelligendus Iustinianus ipse, ubi in Authenticis dyseu Iure suo novissimo Constantinum expressim memorat velut ultis timi supplicii adulteris irrogandi autorem. Tribonianus enim aut quis ejusmodi alius adjectionem ante in Codice Iustinianeo indieatam Constantini ipsius fuisse, ut falso crederetur, in causia fuerat. Novissimo autem hoc jure adultera virgis caela in Monasterium deditur, adultero morte plectendo. Οι ientali autem Iure Caesareo recentiori . ωοίχαλις ρηοκοπurΘω ceteri Adultero π adulteνa Nares praecidantur. Sic Harmenopulus se Iuxta Leoniam f ea de re sanctionem. Addit Michael Attaliates g τυ ar Οαινοις κου- ρουouiso. ς verberati s tonsi Etiam adulteram exulim fieri bonisque spoliandam. Seculis recentioribus Morte, Verberibus, Mulcta aliterque pro variis gentium moribus atque aliter punitur Adulterium. Et ubi eognitio ejusdem ad forum spectat solum Pontificium, Excommunicatione & Poenitentiae solennis sive ritu ipso publico sivet redemtione. Et de insigni Poenarum hete discrimine apud Paganos Christianosque videsis potissimum adnotata a Tira questo, Menochio,& Petro Fabro locis supra indicatis, quibus addas Iodocum Damhou-dtrium h), Aloysium Novarinum ci), id genus alios satis obvios

praeter

315쪽

uXOR EBRA I A. LIB. IlI. CAP. XII.

praeter singularum gentium legim Corpora & decisiones a ,sine quibus frustra nimis de earum moribus ac jure loqui solent Scriptores aliique maximὸ exterarum quas leviter inviserunt gentium sciolos eum pruritu nimio se ostentare soliti. De uxoribus Mahumedes

quatuor ex vobis ubi Mahumed Ben Achmed Interpres habet I Nidi , UO 'N ,Nan idest, ex viris stu masculis cum Musulmanni seu reis tigionis Mahamed afuerint; tantum abest, ut recta sit heic Retinensis versio, Mulier qu,uor Demipis testibin convicta cri. quod tam in Codicibus Vetustis Uss quam editis legitur unde fuerint conrictae, detineantur in aedibu uis interpres jam dictus V CN UM,N cohibeaηt eas σ impediant a congressu vir si ) isque dum morica fuerint aut viam seu mentem meliorum fee

tauod ad Adulter- adulteramgspectas; omnigeni sire rei centum plagis verberantor, ne j misericordes erga istos sitis injuricio Deι, si in Deum credatis G diems remum, id est diem iudicii. Et testes sint paris

na coetus seu numerin aliquis credentium. Retinensis omnis adμί erans

centum ictus Astapiat in mustorum Prasentia ut sic tum corνυ ustum verecundatus alterius ab Ego fleccato omnibus bonis illicito esset quibus verbis nihil est in Arabico, quod ibi respondeat. Atque hine in Doctrina Machumet ab Hermanno Dabmata olim versa, Centum Nn a sunt sic Vide Thamam Vallissum sum I. Allegat. D. Ludovici a Pe sera Magon. Decis pa. te Corides decisione strensex siure p. tis. II. Merium decis Gallic. υ7. Martis. Monter a CuePa Decis Aragon. u. Alodisium Riceium Decis m. σὸ b Aroar. q. Arab. lat. I. 'λ eoar. 2 . arab.j . Lat.

316쪽

it4 UXOR EZRAICA. LIB. II. CAP. XIII.

sunt i Lu, quibM in adulterio deprehensi gessantur. Sequitur in Alcorano quod Adulterii poenam auget, in Retinensis codicibus no editis solum sed dc optimae fidei manuscriptis omnino praetermissum.

adulter minime ducat nisi adulteram aut associantem seu participem facientem, nee ducat adustera nisi adulteram aut associatorem. Hoc enim m)r,N nNIa m ut ibi Achmedides jam dictus,id est, adulterorum adulterarumque conjugium credentιbis seu Musulmanu es interdictum. Associans heicdcastociator est Mahum edanis idolo-

ciat. quo nomine etiam Christianos signantius denotant Mahume dieae impostv ae sequaces. Hinc tequitur in Alcorano, quod & Retinensis habet de foeminis falso adulterii seu absque testimonio legitiis mci acculatis. Id Capite adnotatur proximo ubi de viro Zelotypo i agitur. Sed de variis Adulterii poenis hactenus 3 quae, uti & aliae apud mortales omnimodae, pro morum, teculorum, loeorum diseriis dine, vitio, Medicinae locum obtinentes, aliter atque aliter ex eo. rum arbitrio, penes quos summa rerum habetur, lege nee verὁ

forensi judicio citra legem praeeantem) introducendae mutanodae queat γ Vid fis Mun. ing. Nesauri VM 2. eu Iov.

CAP. XIII.

Eoae ZMotypia. Mariti Praemonitio. Uxoris cum eo, de quopυ- monetur, occultatiosa Congressus qualiscum clancularius; misia iusta sulpicio. alie ad legem istam vitinentia. Iam Diuitigod by Cooste

317쪽

uxor declinaverit re pravaricando in eum praevaricata fuerat sconcubuerit νiν alius cum ea commixtione seminis re absconitum

fuerit ab oculis mariti ejus, at . occultata Itierit in id est mn: re immunda facta fuerit, testis non fuerit contra eam N, N seu, ut codex Samaritanus, ἰτὼπia id est, nee fue- tusam co, Usa ita interpretantur Magistri b); scilicet di Q, retini ria per ri AN tametsi vulgata habeat, quia non est inven ta ιnsu ro; uti de Arabs Romae editus; sed in Ebrato nihil est . quod τω i stupro heie respondeat; alii nec fuerit deprehensa; dc Hellenistae συνειλημωένη, quod etiam a Magistris stare possit qua non injecta manu seu ν prehensam denotat; Chaldaei ibidem mn N quod de riprehensam significare potest, uti de idem apud Arabem Erpenianum vocabidum in Arabismum receptum, cum in versione Saadiae Gaon

substituatur Nipn quod planissime vim illatam innuit ; Arabs penes me Ms. 'TN Nm lar tra, ne deprehensa fuerit, nec viderit eam quisquam; Gmi , ω qu elu n' ait potui es furprase, uti dc aliquot; quod tam de vi dolove illato, quam de reade .rehensa seu latentvlththemanneri ut Angli, sumi potest i sicut etiam quod habent Iudaei Hispanienses, De presa; Per

transierat autem illum spiritus Zelotypia, ut suspicetur uxorem suam, qua postula est, aut si pertransierat illum spiritin Zelor Via, ut suspicetur uxorem fluam qua tamen non est postula, adducat ειν illi uxorem suam ad Sacerdotem, adducatque cum ea Derscrum pro ea, nempe decimam partem Oba farina hordeacea, sed non fundat oleum super eam , ne que ponat thinsuper eam , quoniam oblatro Zelo pia est, oblatio prome moriati faciens reeordari iniquitatem. Adducet itaque illam Sacerdos restare eam faciet ante Dominum. Assumae quos Sacerdos in aquas sanctas in vase fictili, re de pulvere qui fuerit in pavimento Tabernaculi, tostat Saceνdos reponat in aquam. Maνe autem faciet D

318쪽

cerdos mulierem ante Dominum, re denudet caput mulieris, ponens super manin ejuι oblationem pro memoriali, quae oblatio est Zelo pia, b bearque bacer os in manu aquas amaras ac maledictu. Et a uranseam Sacerdos, dicat ad mulierem, si non concubuιι vir tecum re non

declinasti ad immunditiam sub mro tuo, liberaberis ut innocens ab aquis istis amaris mυδωρ του ἐλεγμά seu aquam redargutionis vocant Hellenistae cs anastrictis. din tu declinasti sub marito tuo repollata es sposuit Pir ccncubitumsuum ad te exIra maritum tuum; ad arabisque Sacerdos mulierem juramento execrando π dicet Sacerdos ad mulierem, det te Dominuου in execrationem cae juramentum exemplumque habet vulgata in meaeo ρ uli tui, adeo ut faciat Dominin corruere femur tuam o instari uterum tuum vulgata ibi, putrescere faciat femur tuum, o tumens uteruου tuus disrumpatur Iu .grediantur aqua ista maledicta in Piscera tua, ut intumescat uterinium s corruere faciant f mur tu&m, dicatque multer amen, amen. Scribat autem Sacerdos in libesto, maledictiones sin ta ν Uis projiciat eas in aquas amaras vulgata; - delebit eas aquis amarissisis quod substituitur pro in cn ' ' ubi Hellenistae rectius

get in AEquam redargutionis potetque mulierem aquis illis σ maledictis, ut intrent in eam aqua illa maledicta σamara. Tollit deinde Sacerdos de manu mulieris oblationem Zelotypia o ventilabit oblati nem illam coram Domino, atque adducet eam ad altare. Tollat etiam

Sacerdos pugiltam plenum de oblatione ista Iro memoriali incendetque in alta i, c postea dabit mulieristotum illius aquae. Eisostquam Potaverit mulieνem illam aquis istis,stfuerit pollata re praeparicando pra-paricata fit sub pirosust, ingredientur in eam aqua illa maledicta re amaν a,c intumesceι vel ter Uin cadetque fimur Vm, re erit mulie aea in maledictioncm in medio populi sui ; si autem nutur non putata sed munda fuerit, absque nocumcnto ι Tadet, N seminabitur semine, seu faciet liberos, ut vulga la. Hac est lex Zeloupia, quando mulier declinaverit sub mi ito suo repoltata fuerit, aut cum virum Pertran 'irspiritus Zelotypia, c uspicatus Morem fluam statuerit uxorem in conspic'u Domini, c jeccrit ei Sater ossecundum universam legem

istam.

319쪽

UXOR EBRAICA. LIB. III. cAP. XII1.

sam, Mitque vir innocens ab iniquitate; is mulier portabit ini guttate ιιam. Maritum ita Zelotypum,ut hac lege comprehendatur, eum esse ca) ajunt, qui praemonuerat uxorem ne deinceps in secreto esset aut clam occultaretur eum aliquo, sive patre ejus sive fratre, nedum aliis plus dissitis, sive gentili sive servo , idque coram testibus; quae nihilominus cum ipso, de quo praemonita est , in secreto esset occultata, idque testibus item probaretur,

pore potat Demina posset, id est, quantiEa tempore ovum re visarιρ set re absorberi. Gallinae ovum intelligunt, quod citius aliis quibuscunque ovis coqui b & assari ajunt. Atque ita obtinuit apud Magistros Babylonienses temporis mensura, quae tamen aliter atque aliter se habet in se sententiis Hierosolymitanorum, & plerunque multo brevior est. Occia Italionem hane appellitant,& ad illud in lege spectat mi an s oecuti ata fuerit illa. Uxore ita suspeeu etiam marito interdicebant, usque dum potatis aquis

amaris innocentem se praeberet. Praemonitio autem fieri debuerat expressa, de Occultatione ; atque ut occultaretur cum eo necessum erat, antequam potandi esset rea aut marito interdicta. Nam si praemoneretur, ne verba cum aliquo haberet, &postmodum cum eo occultaretur, aut ne occultaretur, & postmodum cum eo verba haberet, ad legem hanc res non attinuit. Uti nec ubi praemoneretur de minore novem praeter diem unicum annis. Scilicet de viro lex fertur, qualis minor ejusmodi heie non habitus. Ante occulta tionem, remissione potuerat maritus uxorem liberare, non post. Et repudium ita remissionis locum habuit, ut si repudiaretur praemonita, & denuo duceretur, denuo etiam praemonenda esset. Si quae aquis potatis innocens evaderet, ea denuo praemonita de ipso, cujus nomi

ne an

320쪽

,ra UXOR ERRAICA. LIB. III. CA XIV.

ne antea potarat. eum ipso iterum occultaretur, haud iterabatur potio, sed ipsa sine dote, ut marito jam plane illicita, ejicienda erat. Quod si cum aliis, post praemonitionem, occultaretur, potandi formula iteranda erat, quoties ita Occultaretur. Neque aquis heie sinmnino locus, si aut deessent testes idonei sive praemonitionis si ve occultationis, aut si adulterii testis adesset etiam unicus, qua de re mox item plura. Nec potare cogebatur, quae sa) fateletur se tempore occultationis,pollutam nec quae diffleretur atque aquas ante abrasum libellum qua de re infra recusaret. Sed utraque statim ejicienda erat sine dote & perpetuo marito interdicebatur. Quin si aut nollet demum maritus eam potare,aut cum ea rem haberet post occultatio. nem, potu liberabatur. Sed cum dote ea tunc ejicienda, atque itidem marito interdicta erat.

CAP. XIV.

morum, s praemon tarum s occultarum, geηera non pavea aquisa νὼ tibera ἔ qua tamen tum Maritis tum eis, de quibus Praemoni io sitiat deinperpetuo vetita, ac sine dotibus ejicienda erant. Et de Innocentia, qua exigebatur in Marito, qui uxorem hoc Iure ad Examen Aquarum adigeret. Fuere etiam uxorum genera non pauca, quae tametsi ant cesseratPraemonitio & occultatio, aderantque utriusque testes. potatione nihilominus libera quidem erant; at ejicienda sine

dote & illicita dein perpetuo maritis. In hisce censentur a &sponsa & fratria, cujus nuptiae a Leviro expectabantur r cadaappellant, id est Leviroservatam ex eo quod in lege habetur hae est lex aὶ Misena tit. sola cap. . c c. mimo id. hal. Sota cap. a. t tiroo by Ooste