장음표시 사용
341쪽
d. blecta nimis uxον marito leviculam quamlibet ob eausam eiiceretur. Nec rationem omnino habuere aliarum praetre filias Unaeia pudicas. Istis autem eu ι Nudis v, neutiquam est prooectum, quo minuae leviculam ob causam esecerentur. Uxor etiam absolute desponsata, si aliquo votorum illorum trium,quibus foeminae se obstringere solebant Γde quibus superius sa) fit mentio eam obstrictam esse fuisset compertum,sine dote,pro viri arbitratu b , ejiciebatur. Uti etiam ea, cui simpliciter deis sponsatae compertum et set, inscio plane sponso, vitium aliquod inesse corporis, eujus si ve in spons aliis, s ve in seligendis aliari Sacerdotibus
c) semper habenda erat ratio. Si vero nuptae vitium aliquod corporis, etiam lepra acciderat, aut retinenda erat aut cum dote repudianda. Marito si manus aut pes exscissus est, aut oculi defecere,nihil inde ob stabat, quo minus contumax haberetur uxor, si concubitum ideo de trectaret, adeoque sine dote eandem ob eausam dimitteretur. At si post nuptias foetore oris aut nas sordescebat maritus aut res spurcas, coluti canum excrementa,eolligere solebat,aut aeri dinis se deturpabat, aut coriis emungendis quae ut exempla mari torum amplexibus uxori is haud ita idoneorum habentur J uxor pro suo libitu aut in hisce aequiescebat, aut in foro ritὸ agebat, ut cum dote dimitteretur. Quods lepra marito accidisset,leparandi erant conjuges, etiamsi alteruter nollet,nisi perpetuo testes adhiberentur, qui, ne concubitu uterentur,
sedulo prospicerent. Quin si in hac specie ageret in foro uxor, repudiandalerat ex sententia fori & dos simul reddenda. a) Lib. a. eap.r b) Mi alit. Cethuboth eap. 7. Gemar. Rab. ibid. l. r. a. re mim.halach. Ishoth cap. U. e Videm l b.a . succes in Pontific.eap. s. s. a
D/ Repudio seu Divortio seu uxoris toties antὸ memorat: Ejection: Duplex Uxorum genus, quod divortio non ejici, ut istias, licuit, Lex Sacra ea de re. Scholarum item Sammaeanae N Hillelianae atque τῆR. Aquiba, de Divortii causissententιa. Ex hisce quamnam receperint Magistri.
342쪽
p abueris ais eju/modi qpa contradictionem non recipiam SicIosephur. Quemadmodum autem tripliei modo marito, ut ostensum est, ad quirebatur uxor seu Sponsalia inibantur, Nummulo, Libello contractus,& Coitu, ita duplici sui fiebat juris potestatisque uxor ι ac contra. chus matrimonii solvebatur. Mariti morte & Libello Repudii. Sie
σ possidet seipsam seu fui sit juris duplici. Nimirum di Caa
Mari Libesio repudii cT Morte mariti.Lex ipse de Divortio seu Rep dio lata ita se habet; Cum vir acceperit uxorem re maritaverit ea satque ut ista non inveniat gratiam in oculis ejus m NX 'am , quoniam inrenerit in ea turpitudinem rei, seu rem turpem vulis gatapropter aliquam foedimi em; Chaldaei dians Iozν tmnsgressonem rei, seu rem turpem, uti & Graeci quibus substituitur ibi σχηMον πώγμα remfadam; Tertullianus b) negotium impudivi cum i Judaei Hispanienses, disio enum de cosa; Mauritaniensest 'tap I: V o quod itidem rem quampiam sadam seu indeco ram denotat; R. Saadias Gaon mPp N idem sonans. Sed versio Arabica se Ms.quam habeo, certe vetus, nN alari a N
Si pis duxerit uxorem re concubuerit cum ea π invenerit in ea rem ali Iam sadam, qua eam non decuerit,adeo ut eam non amaverit ; editio
comana Uza,M l: ob fassim eis aliquam in eapemnalem. ει ιamscribet ei tibelrum repudii sEbraeis dieitur 'sci, quasi dicetes; libesivi rescii num sturescissoriin, atque ita in lege hae, Chaldaeis 'F seu Ua. libellus seu i strumentum, nune Imra a dimissorius, nunc pu mi expulsionum seu expulsorius. Suru d) etiam et uap TUI N quod idem sonat, uti & N ,rra Nar e) quod interpretantur nonnulli libesius proprietatis, quo mulier, quae antea marito subjecta fueransii juris ac quasi propria sibi fit. Graecis β. ἔλων Κοπςασέου , iqued
343쪽
uXOR EBRAICA. LIB. III. CAP. XVIII. Iuetiam in Federe novo a usurpatur; Iudaeis Hispaniensibus carra de aparramunto; Arabibus p IO N INPU Libialia dissolvi lani. J σtradat in manum ejus c, dιmιι si x eam de domo sua, qua exiens de domo ejus atque abiens nubat viro alteri. Et si Pir iste atius ceperit eam odio
habere, Fcribat o ipse ea libesium repudii tradensque in manum ejus diis mittat eam de domosua auisivim e posterior spro seu Vir heie quod legitur in Ebraeo Judaeorum, Samaritanus codex habetn, maritin ejus) mortuu fuerit, qui istam duxit uxorem, non poterat maritus ejus prior, qui istam Uedimisit, reverti σ ducere eam Hbi in uxorem, postquam posivia est. Nam abominatio est in conspectu Domini; π non facies peccare ternum, quam Dominus Deus liba dedit in hareditatem. Delegis hujus partibus aliquot, quibus uxor marito variatim, ad magistrorum placita, est interdicta, supra ib) agitur. Restat ut de ipso Repudio seu Divortio itidem videamus; ejus scilicet potissimum Causis spraeter eas quas obiter jam memoravimusJ Ritibus aliquot, Uiu ac Jure, ac Formula libelli. Causae, quae hactenus, dum sive de Dotis dispendio, sive de Nuptiis interdictis egimus,occurrunt,in genere ferme sunt duplici. Aut ejusmodi , ut fierent inde uxores illicitae, juxta sententias receptas, maritis, sive ex ipsa lege sive
sancitis majorum,ideoque necessario repudiandat, idque plerunque sine dote; aut ejusmodi, ut saltem impudicae turpesve inde haberentur uxores, atque ideo etiam merito repudiandae existimarentur, tametsi non necessario aut ex sententia fori, ut prioris generis. Causarum autem genus est tertium, ubi sive forma sive aetas, gestus, aliave res quaecunque levicula uxoris marito displiceret, adeo ut non inveniret ea gnuiam in oculis ejus, Nam inter placita gentis receptissima habetur ob causas saltem ejusmodi, pro maritorum libitu, uxores repudiari, potuisse. Idque ex sacrae legis mente. Sed uxor ita repudiata dotem
dc res suas sibi semper habere debuit. Verba Misnae sunt cy; I
344쪽
uXOR EBRAI A. LIB. m. CAP. XVIII.
'ar va In NA n Ex fementia Seboia Sammaana uxor marito haud erat repuaianda sicilicet alias non interdicta nec illicita nisi si inveniebat in ea Rem Turpitudinis secundum id quodscriptum es, quo niam invenerit in ea Turpitudinem Rei. At Daeta Scholam Hassiliaisnam etiam ob cibum esu nimio ardore coctum causam quantulam-eunque secundum idi um, quod itascriptum est, quoniam invenerit in ea Tarpitudinem Rei seu causae alicujus; nam tam causamo verbum, quam rem significat, adeoque innui in lege caulam quantulamcunque volebant Hilleliani, ut mox dicetur fusius; Exsentenistia etiam Rabbi Aquiba, si invenerit aliam ea pulchriorem auisibi commodiorem,juxta id etiam quod scribitur, si non inveneris ea gratiam in εculis 6M Ne. Etenim Aquiba hic verba illa ato non per Fniam inpenerit ille turpitudinem σc. Sed per N, a 'N' aut Na res etiam invenerit icti Oc. interpretatur. Nam & τὸ ηz etiamsi significat. Reiecerunt autemMagistri tandem sententiam Scholae Sammatanae, nec solum eam, quae Hillelianae erat, sed etiam eam , quae fuit Rabbi Aquibae amplexantes; ita tamen, ut receptae hele stricti juris legisque vocabulorum interpretationi Temperamen ta aliqua Consilii de Divortii Causis usuque, Primae ac Secundae uxoris discrimine, ac Secundis ob turpitudinem ejectae seu repudiatae Nuptiis, adjicerent. Sed de hisce rem altius repotendo, ac suo quodlibet seculo accuratius assignando, videbimus.
Da Usu atque Exemplis Divortii, qua a lege sacra de eo lata usque 'in recentiora Reipublicae Ebraica secula, eorundem mentio seu vestiagia reperiantur. De Libellis Divortii a prosecturis in militiam dariselitis. Iosephi lactu de Divortitissensuisuo, asummo.
345쪽
POMaeram de Divortiis legem latam ingens est, per pIurima
quae tequuntur secula, de eorum Exemplis, etiam ac usu & Nomine, in sacris litetis silentium. observatur non raro, quinis gentis amplius annis, sexcentis volunt aliqui,floruisse Rempublicam Romanam sine Divortii usu quod tamen legibus toto illo Tempore permissum usque ad notissimum illud Spurii Carbilii Rugaesa qui sterilitatis causa primo uxorem dimisit. Postmodum vero Repudium re votum fuit quasi Matrimoni ructuι, ut ait Tertullians b, iuxta ac Seneca c , Nunquι am usia repurio erubescit, posquam ilis
Ostres quadam ac nobilesfarnisna, nem consulum numero , sed marito. rum annos sus computant, re exeunt matrimonii causa, nubunt repu- dA. Tamdu istus timebinur, quamdiu rarum erat. ita nee maritus solam uxorem, sed uxor maritum pro libitu dimittebat apud Romanos, ac sponsalitio nuptialique contractui uterque pro arbitrio renunistiabat. Quod ferme apud Graecos fieri selitum; maxime Athenienses, quibus ubi maritum reliquit uxor, γδάλειψις, ubi uxorem vir . ejecit,
ππομπὴ dicebatur Divortium. Et videsis quae hae de te nos d alibi. In federe vero veteri per septingentos a lege lata aut circitet annos Divortii mentio nullibi occurrit. Rara quidem alicubi post ejusdem vestigia. Exemplum stante Republica Ebraica aut nullum. aut rarissime memoratum. Imo notatur a Talmudicis se) ad illud de Abisag to in senectutis solatium ac delicias Davidi Regi tributa i
Uμι ac ride quam gravra simi Di ortia. Etenim D vivi permissum est, ut eum innupta cohabitaret cconcubinam sbi a scisceret sed ut aliquam uxorum repudiaret, ei permissum non M'. Ubi
346쪽
esset eum innupta concumbere. At non eonce ere,ut ex uxoribu suis octois decim is numerus uxorum Regius; ut superius sa) est ostensum at quam repudiaret, etiamsteam odio haberet. Mens est, ministros ae praefectos Regios aliosque, quorum sententiis tune usus erat, noluiti se uItra praescriptu numerum uxores heic Regi auctum iri, ideoque
nee Λbisagam sponsaliis st) ei jungi. Sed & persuaserunt nec alia
quam octodecim uxorum, cujus in locum ea ut succidanea duceretur,
pro libitu aut exodio aut displicentia tantum repudiandam. Quod vero oecurrit apud Flavium Josephum Divortii exemplum diserte memoratum, est illud inversi omnino iuris, ubi Salome Herodis Rogis Antipatri filii soror annis aliquot aute Christi natales Iibellum Repudii mittit Costobaro marito suo Idumaeae & Garae praefecto iquod non secundum leges Iudaieas factum ait Iosephus o ΠεμπM , inquit, τω γροαμάτιον Κ λυοαδεη τὸν γάμον ὐ κατα-Iουδαουστόμους . εωδρι ἡ ιξιο παρ' N. ix τῆτο ποιμν, γυναί n ἡδὶ διαχωριαιθ' ιση καFαυτιά, γαμηθί- ,ανὶ τῶ προτερον ἀνδρος ἀφίεντος. midieit id, libellum re matrimoniam disseisis, non secundum leges Iudaicae. Maritosicilicet apudnos Me licet facere; neutiquam vero uxori, qua sponte abierit nubere, nisi prius a marito dimittatur. Seu ut recte saiatis ibi Ruscius ad autoris mentem, uxori vero multi tenvi separari σducere alium, nisi prius a marito priori rimistatur. Sed perperam hele Gelenius interpres dc contra tum Iosephi lententiam tum certisinsimum Ebraeorum jus; mulieri u autem ne dimissis quidemses s --bere, nisi prioris viri permissi. Quod plane inter instituta Iudaica, e iam & ipsi Josepho, inaudi tum Et miror a viris doctissimis id) locum illum verti ae intelligi juxta illud Gelenii, quod nullo pacto admittendum. Etiam & ipsi Iosepho alibi dicitur expressim, soluto per libellum Repudii matrimonio, liberum esse uxori, alteri cuicunque nubere. Qui disjungi postulat inquit, e)γνώμασι περι του με- δεποτι συνιλΘων υνο θω. λάβοι μυ ὐτως ἐξουσμν συνοίκω
347쪽
tem faciat, seu compromittat, se cum ea nuπquam inposterum comenturum 4 est, plane contractum nuptialem dissolvat. Sic enim Baisbebu potestatem alteri eopulori. Priuι enim alteri jungi fa/ non est; id est prius quam Divortium sic libello fiat. Verba autem de alterius uxore non ducenda p ulo ante apud Iosephum illa, qui non darit visis ginem, μη ζευγνυβω ιν σικῆ π αλω μὴ δὲ λυπων τον προ ερονἰα - μυι quod a Russino vertitur, ei non jungatur, qua dissedereμ μ ab alio,ηουὶ cρmνistupriorem maritum eis ι & Gelenius, nesibi eo μηνι a. eri maritatam, nepestriorem 6- maritum eontristet, id, inisquam, sic emendari vult vir eruditissimus se , μηδ2-ωροι νιν αὐτῆς trahia, ni rura dereliqueris eam maritin. Atque de ex pressa juris alteri nubendi in libello Repudii permissi elausula intelligit; quasi ea adeo necessaria esset, ut nisi libello adjiceretur, alteri nubere nequiret Divortio alias rite ejecta. od ex illo de Salome loco elicit perper/m verso intellectoque; utcunque libellis Repudii clausula ejusmodi inseri cum aliis, rem ut fieri amat explitandi gratia, soleret, ut inferius liquet. Neque sane video, cur sic emendandus I lephus, quem nee aliter ante tot secula etiam legit Russinus. Alteis tum habetur Herodiadis cujus in Evangeliis λὶ mentio 3 exemis plum. Scilicet e Iosepho e) elicitur, eam pariter maritum sponte reis liqui se ae divortio solvisse matrimonium. Et Iosephus Scaliget d de Salome ; audacis a mulier primam, rum ausa e viro ἀμ- ῶνα Sed nec Ebraea sane illa, saltem origine, nec quidem Herodias. Et videsis quae nos alibi de ProseIytis ' . Et sanE Iosephus etiam de
atome. Cυμὸν, inquit, εν-νόμον αμα, την ἐπ ἐξωσAt ελοuέ συμβωσri προαπην γόρευσε. Veru tameπSalome non lege generali seu communi scilicet Ebraica tamen ea, qua autoritate evim obtinuit usa confugio renuntiarit. Russinus non generali lege sed potestatis sanctione connubiumsepararit. Gelenius magis ex propria liis centia, quam commus I refecit diνortium.Costobarus, vir ejus, Iduis
348쪽
matus erat otigine, utcunque eum reliquis Idumaeis proselytus factus. Certe & legitur sa) Theclam, eum in Paulum incidisset, adeoque ex Gentili Iudaea reformata seu Christiana facta esset, juxta mores aliarum 'gentium matrimonio renuntiasse nuptialemque contractum, quem cum Viro illustri iniisset, ita solvisse. Etiam ex eo, quod de uxo in re virum dimitrente dixerit discipulis Christus, elicitur, usium utcunque inolevisse aliquem ejusmodi Divortiorum. b) γυνἡ ἀπολυση τι, -&c. Si uxor dimiserit virumsuum, oe alii nupserit, ma-eBatiar. Paulus etiam ad Corinthios e Christianos, id est tune temporisJudaeos Reformatos dc Iudaica instituta pletunque sequentes γον κα ἀπ άνδρός μην χωροθῆναι uxor a viro non discedat. Neque id ita vetari solebat, quod non ut mos aliquatenus obtinuit. At que huc spectat, quod ab viro eximio Hugone Grotio de Samaritanae in Evangelio d) quinque maritis adnotatur, tauinqueviros habaim, inquit Christus, nune quem habes non est tuus vir. auinque habes,
a quibis te divortis sie Grotius se J contra legem Mosi, liberasti. Nam
ea lex marito permittebas uxorem dimittere,non autem uxori discederea marito,quod tamen posteriorum temporum mos introduxerat,ut apud Iosephum videre est,qui notat exemplum primum, unde is mos cVenut. Iosephi locus est, quem ante heic memoravimus. Evangelium autem
aliud aliter intelligi solet. Et ad id, quod sequitur ibi, quem nunc habes, non est vir tuin, idem Grotius,nimirum ut ego accipio, inquit,quia alii viro obligata adhuc tenebatur, non accepto libella dimissionis. Quod vero ad Diuortii libellum ejusve usum, ex ritu Iudaico, attinet; ante Isaiam Prophetam nomen ejus in historia sacra non occurrit, scilicet non ante DCC a lege de eo lata amplius annos elapsos. Usurpatur autem ab Isaia f)uta Numine dictum de Ecelesia Ebraica. Sie dicie Dominis, ubi es L3bellis Repudii matris vestra quam dimisi Τ aut cui ex creditoribus meis vendidi posΤ Ecce pro iniquiratibus remis venditi estis, G pro iniquitatibus vestris dimissa est mater vestra. Sub centesimum abinde annum, apud Ieremiam, mentione legis Repudii, velut quae in Rr 3 Org a Uban. hares7I. Baron. Marorolog. Sect.23. b Ma c. o. a.
349쪽
ore hominum volitabat, primo habita, sequitur a , Nunquid via c
ua fecis νebellis ilia Ipraeli abist enim illa in omnem montem excelsam re sub omnem arboremfrondosam N fornicata est ibi Z re dixtisquam fererat haec omnia, revertetur ad me sed non est reversa, pidisque perfidas νον epia Iehuda. Et cum vidissem id re quodob omnes causas idas,quia tis adulteratafuit Mersatrix ista I eL dimisissem eam, dedissemque ei Libesium Di vortis,non expavis perfida soror ejus Iebuissed abiens somnicata es o Ula. Quemadmodum vero similitudines, parabolae, monita n utroque federe a rebus ac moribus in usum receptis sumi solent,ita proculdubio a prophetis hisce mentio adhibeturLibelli Repudii,veluti rei. quae in usu aliquo erat atque inde vulgo, non tantum ex ipsi de eo sanctione sacra, satis nota. Adde quod habetur apud Malachiam b Uxorem adolesentia tua N mutatur pro linguae
odio habes, dimitte, dicit Dominuου. Ubi Iarchius; In N N-U v NUN P db: quia vestrum odio habeat Morem, dimittat eam. Sed vero neque id,quod habent Magistri,superius allatum,de Abisag. aut exemplorum Divortii silentium illud ingens argumento sunt, Divortia interim in usu neutiquam fuisse. Consilium erat illud de Λ-bisag juxta eorum mentem, non Praeceptum aut interdictum. Idque temporale&pro renata. Silentium vero tantum exemplorum Diis vortii non aliud est, quam fere Nuptiarum atque exemplorum ceter
rum legibus qualibuscunque sacris subnixorum. Aliud enim est Decisiones forentes, Actiones singulares institutas, singulorum Contractus atque instrumenta sive in adversaria rejicere sive edere; aliud Prudentum seu Iuri 1consultorum generales Interpretationes, Responsa, Distinctiones, Regulas, id genus reliqua congerere. Hoc ab Ebraeis factum est, uti e corpore liquet Talmudico. Illud non item. aut saltem rarissime. Quoniam igitur e Decisionibus forensibus, Singularibus Actionibus, Contractibus, Instrumentis exempla, ut ne mo non videt, petenda sunt, non ex interpretationibus, Distinctionibus, Regulis, id genus aliis traditis, mirum non est tantam haberi Divorati eacemplorum penuriam. Nam & ejusnodi est Paenarum , De lictorum, Contractuum, aliarumque rerum, qua singularum persona
350쪽
rum, adeoque exem plorum, habetur ratio, judicatarum. Quod non solum de rebus est dieendum Ebraicis, verum etiam de Romanorumae Graecorum veterum. Nam gentis utriusque illustrissimae leges habemus, & interpretationes earundem generatim traditas max a Romanorum, ut videre est in Codicibus, Pandectis, id genus ceteris. Exempla autem, id est, quae ad singulorum Contractus, Discidia Aetiis
Ones attinent, rarissime in eorum monimentis comperimus; tametsi
recentioris aevi ejusmodi quamplurima squod e Decisionibus aliisque Anglorum, Germanorum, Gallorum, Hispanorum, Italorum li-hris juridicis scimus passim habeantur. Quin nee desunt omnim in Commentariis Ebraeorum etiam Divortii , seculis in vetustioribus, seu potiuet ejusdem Exemplorum indicationes. Et pro eorum fido eas heleaecipe. ut illud quod occurrit supra sa) e Talmudicis, de Iehoiadae Pontificis uxorum altera divortio separata quod tantum coniniectura est) hete praetermittam, in libro illo summae tum autoritatis tum vetustatis illis habito, Zohar dicto, non semel b legitur, velut ex majorum traditionibus acceptum, morem fuisse Israelitis stes im
quotquot in militiam profecturi erant, non ante proficisci quam libellaiaxores dimiser t. Id quod etiam fecisse ibi dicitur Urias; adeoque Bethsabam divortio fuisse separatam, unde de Davidis conjugio, peccato, di quae huc spectant ceteris alia ibi habentur, quae simul edita etiam habes in Rabbi Israelis Ben Mosis Collectionibus ex Zohar, di sputationi ejusdem de Anima Cabalisticae pridem a Iosepho de Uoysici adjectis. Er Rabbini illi celebres Salomon Iarchius atque David Fimchius diserte adnotant ad Uriae historiam sacram se morem fui si se eum a majoribus agnitum, zn P n, , AEn i πυ
quemlibet in militiamprofecturumsolere libetam divortiiseribere in risua,non aliter tamen vim fortiturum quamsin bel periret.Inde Misto etiam vim habiturum v n, seu retro a tempore quo traditus est.