장음표시 사용
381쪽
accipiatur, sequeretur non adulterium simplex sed ejusmodi, quoaeum corporis prostitutione ae quaestu fieret, solum innui, quod nemo puto existimavit. Verum quidem est τ μοιχον dici tum Nesychio tum Etymologo. Sed horum uterque recentiores sunt, nec veterum ante seu sub Christi tempora usum omnino probant aliter atque PatresChristianiChristi in terris tempore seculis aliquot recentinis res, quibus pro adulterio admittitur usurpaturque. Accedit autem in disquisitione, quam sumus inituri, mirum esse, utrobique apud Nat thatum vocem hanc in exceptione pro Adulterio solum adhibitam dc non , quae non solum proprie & aperte adulterium significat , verum etiam ex eisdem est verbis, quibus pro eo quod est a καurium committere bis utraque in periocha , & proxime omnino exceptioni utitur in Graecis Christus. Scilicet μοιχι ιν lx ασια dimiseerit &c. παρεκτος λογου π-πνιει. ἀυil απολελυμινιωγμὐην, tuo, Ita loco
Matthaei priori. Tantundem in posteriora. Est quidem in Matthaeo tertius ca , ubi μοιχῶαι simul & π κνῶναι adulteria re fornicationes, ut vertitur, occurrunt in Graecis, pro quibus Syrus habet tantum adulterium, quasi ibi non legisset. Sed pro discrimine materiarum, quae tractantur, eadem ipsa vocabula aliter atque aliter sumenda nemo non agnoscit, cujus rei exempla sunt innumera atque apud scriptores perquam obvia. Quid quod etiam inter sententias de Divortiorum Iure tune temporis varias fui ostensum est J nulla habebatur, ob Adulterium tantum illud admitti debere 3 Imo Adulterium t gitime probatum ex judicio forensi capitale erat, nee ita divortio luendum. Alii ob Causam quamlibet, sed interim ob Causam aliquam aliam praeter Arbitrium mere Liberum ; Alii ob Turiapem tantum Causam; Alii pro Libitu mariti admittendum voluerunt. Consuluere igitur Christum Pharisaei, sed tentantes aeproculdubib insidiantes. Tutum latis apud ipsos erat, sive Hillelianae sive Sammaeanae, sive etiam Rabbini Aquibae sententiam
382쪽
amplecti, id est earum aliquam, quas jam antὸ diximus, Trium in Scholis exagitari solitarum i quod E Talmudicis & jam ostensis palam
fit. Simulac igitur Christus, cui insidiabantur eaptiose quaestione hae tentantes Pharisaei, respondisset, non omnimodam obeausam uxorem ςjiciendam, nec extra τῆς πορνώας rationem, ita eis est satisfactum, ut nec ultra omnino instarent opponerentve. Quod eos non facere voluisse vix est ut credamus, si responso Me tum novam prorsus, tum plane tunc inauditam de Divortii adeoque Conjugii Iure disciplinam intulisse visus eis fuisset Dominus. Nee sane de disciplina ita nova responsum capere videntur Discipuli. Sed veluti de opinione quam alii ante , etiam pleri que, rejecerant; aliis renitentibus, ut Sammaeanis eorumque sequacibus. Nee satis ex verbis Domini expressis liquet, utrum της πορσωας squiequid illud fuerit ratio, ad Uxorem solum an etiam ita ad Maritum spectet, ut si is ob uxoris sive ethnen, sive contumaciam, si ve molestias ποπpropensius fieret reus , in eausa id satis esset Divortii. Ut igitur penitius rem introspiciamus, Tria sunt inprimis perpendenda. Primum, quanam Lingua haee de Divortio a Christo fuerint dicta & a Matthaeo Seripta. Secundum, quibusnam dicta fuerint vocibus. Tertium, quid .eo in seeuto voces illae, adeoque sev νεια , significarent. Histe sanε explicatis, tertio proculdubio fuerit ad loeorum , quae tractantur, verum sensum aditus , utcunque salebrolus ae molestus. Quod ad Primum a
tinet; receptissimum est a , Linguam Syriaeam Iudaeis Hierosolymitanis, dum Christus in terris, in usu etiam vulgo fuisisse, adeoque ipsi Christo. Etiam & Matthaeum Ebraice seri psiste, id est, Syriaeὶ seu lingua, in quam Ebraica post Captivitatem degenerasset, quae & Syriaca dicta est & Ebralea. Nee Ebrateorum editionis sive Mun sterianae sive Titianae ratio omniano hele habenda. Et a Matthaeo sic seriptum esse Evangelui mannis post ascensionem Domini octo, seu sub Claudii initia, su
383쪽
UXOR EBRAI A. LIB. III. CAP. XXIII.
notatur in Arabicis. Graecam autem versionem alii Iacobo, alii I anni Apostolo, ipsi Matthato alii tribunt. Sed interea dubitandum non videtur, quin Rabbinica seu Talmudiea dialectus, id est, Scholarum, quae erant ibi tunc numerosissimae, lingua, in disputationibus a. pud studiosos ac Iuris prudentiae, id est Theologiae eorum Magistros, tune itidem usurparetur, non aliter atque Olm hodiequa Oxoniis, Parisis, Salamanticae, Leidae, aliisque in Academiis, praeter Angli eam, Gallicam, Hispanicam, Belgicam aliamve vernaculam, Latina aescholastica in usu est, quae & inter disputandum tum publice tum pri vatitn etiam adhibetur. Aut igitur Syriace loquutus est Christus aut Rabbinice. Quod ad Secundum dein heic attinet, si loquutus est Syriace, exceptionem priori in loco sic protulisse videtur z-n Pam I extra causam Fornicationis sic reddere heic liceatJ qua voce itidem par est, ut in secundo loco eum usum esse credamus, eum Matthaei Graeca utrobique habeant ποροώαν , utcunque Syrus, quem legimus, interpres , qui vetustus quidem est, sed Graeeis multo recentior, insecundo substituat γέ 'ra qua non fiu aduhem. Si Rabbinice vero locutus est, quod sane veri multo similius videtua maxime cum Pharisaeis, id est summis illius temporis Theologisae Iurisperitis eum eadem etiam, ut par est credere, lingua coninsulentibus responsum daret, iniquum non est, ut existimemus, eum vocbus ejusmodi usum fuisse, quae tune inter disteptandum ea de re in Scholis in ussu. Si igitur illi Rabbinice seu Talmu-
In Un Anne fas in viro dimittere uxorem suam g μέμη=Ve ex causa, quae plane lententia erat tum Hillelianorum tum receptior; scilicet ut liceret ex lege sacra dimitis
pseudinem seu causam Turpem, sive ob causam quamcunque aliam, ut in ostensis liquet ι si inquam se illi interrogarent, certe quisqvis Hillelianam illam improbasset , sententiam Sammae
384쪽
In I v Turpitudinem rei explicabant in lege Sacra per imu ' an Rem Turpitudin/m seu iurpem , adeoque divortia permisere Iabz r IV ob Turpitudinem solummodo, ut verba limi Genatae Hiei ololynutanae ca), qualia di alibi saepius in codicibus Talmudicis Sammatanis tributa. Hisce praemissis, ad Tertium, quod heic proposuimus,perpendendum dev nimus, id est, quidnani in 'Par, si Syriace locutus est Dominus,quid . nam etiam pu , si Rabbinice, adeoque Πορνώα Graece substitutum, hele recte, juxta rum receptum Syriacae, Rabbinicae Graeca:-que apud Judaeos, qui Hellen istae fuere, usum significare potuerit.
Quod ad vocem Syriae a m NnPar spectat; ut Ebratis, id est, id est, in sermone biblico & naar & pro πορνευων & πορτ dc
π ne νέοι seu Fornreari seu Fornicatrice & Fornicatione multoties
usurpatur, ita etiam Syris N I NI NI & NI PaI tantundem denotant ex Ebrai simo in Syrismum migrantia. Unde si, quid illa Ebtaeis Talmudiei sique significarent, animadvertamus, etiam & quid Syris denotarem, satis erit cognitum. Ebraris, ut a Talmudicis eorum disciplina traditur uti & Hellenistis, illarum vocum & quae sunt reli qua inde facta, Significatio, quantum ad rem prae manibus, est aue Structior seu Primaria, seu qua denotant tantum concubitum citra matrimonium legitimum, non minus nuptarum quam innuptarum, aut Latior atque Secundaria, qua etiam alia, quae sunt Turpia, Turpi ive, qua Honesto ilIud opponitur, nomine veniunt, illis indicantur. Prior item significatio illis est duplex. Altera, qua omnimodus ejus modi coitus denotatur, veluti in historiis Dinae b de Thamaris c . Altera, qua Singulares aliquot tantum designantur concubitus illiciti, in quibus quidem Adulterium continetur, ut unum e multis. Unde est, quod dum de I Scorto seu Fornicatrice. id est, armη Sa-
385쪽
eerdotum in lege Sacra sa) nuptiis interdicta, veterum festa tradunt, inquiunt Tm m Nn
trix, id est , πόρνη in lege memorata est, quaeanqae non es Israelisis scilicet non ex Israelita; saltem non ex Israelitide genita aut I aeuM , quacum contubuit vir, επια nuptia ei interdicto omnrum communi interiucuntur veluti eo quod habetur in Levitici decimo octavo, in quo expressim aliena uxor alias habetur, adeoque adulterii crimen, aut quinum concubuit Profanus etiam, cujus nuptia ei essenι permissa.
Id quod alibi b fusius explicatum dedimus nos, uti tantundem se ferme ad legem saeram to de fornicatricis seu meretricis id est na r seu πόρνης mercede in templum non inserenda. Commate quidem proxime ibi antecedenti legitur, Non erit niv p d.
Graeci habent πορνη de πoeuυων,& vulgatus meretrix & Scortator, quemadmodum dc versiones Arabicae, Erpentanae ae Romanae editionis ac mecum Manu ripta vetus. Iudaei Hispanienses, Nosta
aplarari de .hau fael: Fnosea viazado debrios de Urael, uti &Brabica Saadiae ubi munm & vri P lubstituuntur pro sep& ei p. Ei lv ip 1bi Talmudicis pro e inaedo sumhur. Onhelo autem interdictum capitur pro eo, quod est, aeon erit uxor de siliabus Israel piroservo, neque Δοat Pir de Asir Israeι uxorem ansiliam. Et
386쪽
uXOR EBRAICA. LIB. III. Ap. XXIII.
manifestum est ex duplici in Graecis commatis versione, alitὲr atque aliter id esse priscis intelle mim. Sed Ποei in in commate illo de me rettieis prostibuli habet vulgata I de errari Iudaei Hispanienses, qui sie nain vertere solent mercede a Magistris, ut dictum est, inritelligitur. Male igitur viri Magni, Fagius de Munsterus eorumque sequaces, de Adultera solum legem de Sacerdotum nuptiis capiunt. Sed vero interdum etiam ita interpretantur Magistri verbum narquod est fornieari seu scortari, ut necessario pro eo, quod est a uberium solum committere, adeoque ut nau seu πόρνη & seu πορνώα pro adustera& adulterio simpliciter sint sumenda. Etenim illud a , sifilia piri Sacerdotis carperit astra Scortari seu fornicari, illa patremfluum profanat, ideo igne exuri ribet, intelligunt tantum de filia Sacerdotis nupta. , inquit ibi Salomon Iar
vesconsentisne, Scripturam istam non loquι de innupta , quod alibi observavimus. Ita igitur ex eo, quod e Magistrorum sententiis coa- sequitur, manifestum fit, I I adeoque νειαν seu Fornicationem pro adulterio simpliciter etiam inherdum sumi in ve eri sedere, noetamen aliter atque ut genus pro specie aliunde strictiori, quam dixi. mus, significationi suae uti & alias variatim conformatum. Laistior autem seu secundaria τῶν UI NI& mu πορνευσιν, πορνεέας significatio est, qua omnimoda promor in peceata seu turpi. tudines qualescunque deviatio seu gravior saltem transgressio inde designatur 1 vehit transsumtive ab eminentissimo in depravata hominis natura concupiscentiae actu ad alios derivata. Inde de Idololatris toties occurrit έb UN Foris
for iretur post eo . Substituunt in his Graeci ἐκποιλων
387쪽
uXOR EBRAICA. LIB. III. CAP. XXIII. ί quod cum idem est ὀπίσω Fornicari post. Quin &peccata omnimoda Hierosolymitanorum seu Iudaeorum, etiam So. domitarum Samaritanorumque peccatis tum graviora tum
plura ut legitur apud Prophetam a nomine marνεια seu Fornicationis compluries denotantur. Nec Idololatria lotum , sed reliquae etiam abominationes ac Turpitudines, quibus populus se inquinaverat. Et ' nN mn rtarn nrni Fornicata bὶ es, ἔκποροευ-a, terra a Dom/no, inquit Holeas, cui item ' a τέκνα cὶ ποννώαι sibi Fornicationum & mari Vm nam πνιυμα πονεέας spiratin Fornicationis , non solum de Ido Iolafria sumuntur, verum etiam pecatis Isra- Hilarum celeris ibi indicatis. Non d eg peritas, neque pietas,
neque eognitio Dei in terra. Mae materictiones, mendacιa, homicιdia , furta, adulteria. Haec invaluerunt, re sanguιnes tetr2erunt sanguines. Qualia plane a n πληβ' πορνευας multitudo Fornicationum Nahumo se in vocantur. Item Psalmographus; Elangantes f se a te , peribum nrtara D mir perdidisti omnem Fornicantem a te; πάν-τ πορνευοντα Λοπσῆ. Quod plane de impiis ae iniquis universis dictum, non tantum de Idololatris. Statim subsequitur , appropιnquatio mea ad Deum bona est mihi. Alibique etiam de Israelitis ille , commixti sunt inter gentes, didiceruntque opera eorum, non solum cultus leges sacras quarum expressor ibi quidem ac signantior mentio 3 sed & alias violando. Unde sequitur paulo post, Et inquinati sunt in operibvi suis ta Y v a 'an G Fornicatisunt in actionibuιμίου, seu ut Graeci, hii . πόμευσαν διτῶι δ τηδευμαι ιν αδτῶν , id est , in adinventionibus suis, ut vulgata, quam & alii sequuntur. Histe etiam accedant verba illa Dei in Numeris g , Filii vestri pascentur m deserto quadraginta
388쪽
annis r IN porLabunt Fornieationes vestras, seu ut Graeci τι- πορμέαν ιμων, ubi pataphrastes Chaldaeus ille optimus Onhelus, uti & alter ille Urielides vulgo, sed falso dictus riza am IV σsium plene iniquitates vestrvi, ut recte vertit Franciscus Cardinalis Toletanus, seu, ut Paulus Fagius, s luent pinnas peccatorum vestrorum, adeo ut non pauciora intellexerint paraphrastae peccata in eo quod est ibi rNUa Fornicatrones vestraι stortabunt, quam in eo, quod in proxime tequente habetur commate NUI portabitis iniquitates Uestras seu τας ἁμαρτίας υμῶν, quod eisdem etiam verbis ver
runt. Judaei etiam ipsi Mauritanienses in priori loco expressim Pnun P reportabunt pectam vestra; & HispaniensesIVortamna Dustos errores; quibus errada quidem pro scorto substitui
dilet. Et interpretantur Magisti a p ad
quod idem cum versione Arabi ea sonat. Neque vero in sedere vel ri s olum latior hare habetur Πορνstia significatio , verum etiam apud Iudaeos christo in terris agenti eoaevos, Hellenismo scilicet se adsuescentes. Testis hele est amplissimus Philo Alexandrinus Iudaeus, ubi Animam qualemcunque in vitia , seu quae turpia sunt, pronam x δό- mmeraυμέν- nuncupat, seu animam Fornicantem. Scilicet de meretricis mercede verba faciens b , in templum ex lege sacra non accipienda , si, inquit, mulieri e prostituentis munera pro
389쪽
Miloni, voluptatum studio, alioque innumerispasonum, etiam re morborum s Malorum generis- , quorum macula ista an an quam elui possint, nescio guidem No. Meretriciam item artem seonio finiri ait, aut aetatis flore emarcestente, δε πορνειαν αἰ- κολασία συντροφοι συνήθει τίς ανάιων Mεταζάλλοι εἰς ευκοσμα άιων μὲν ου, Θεώς δε μών, ω δυνατάβημνα imam. imam jam ster intemperantiam, qua ei conviva fuerit o familiaris, Fornicationem edoctam, qua tandem a
eis in honesta em resiluet i AEt assaia nulla, sedsolvi Dein, culposis sibilia, qua nobis impossibiliasunt. Et demum id quod est honestum amplecti ae Deum ac virtutem sequi, ita ibi opponit voluptatis studio ae vitae omni in genere fagitiois, impiae, turpique, ae, ab honesto devianti, ut hanc plane πονέων, idque ex receptissima Hellenistarum tunς temporis usu nuncupet. Quo & spectare videtur illud Salomoni tributum a) ob πορνείας iam νοια G- ἐὼωλω. m. νισσιο δ α ν Φθου, sere Initium Fornicationis excogitatio simu Derorum seu Idolorum. DUemiones autem iliorum seu adinventio ut in Vulgato , qui legit ευρισις corruptio vita, Quasi dixisset , initium mali omnimodi , vitae impurat, inhonestat, morumque pravitatis fui ste Idolorum excogitationem. Ubi ex Papia Robertus Hothotus u nostras, Scriptura, inquit, solent voc re Fornicationem omnem illicitam corruptionem , ficulent Idololatria σ avaritia , ex quibas sit transgressio legis divina; secundum istud c , Perdes omneι, qui fornicamur abs te. Certunee alio forsan fgnificatu usiis est πορνεέας voce Paulus, Philoni coaevus. ubi ad Corinthios, inquit d), oλως ἀκου MEIν ποrεια , 'M-πορνεια, ῆις ουδε αν τοις ἐ3νισι &e. Omnino auditur inter vos sic vulgo vertitur J Fornicatio, π talis fornismis , Palis nes inter ιente , ita bi uxorem patris sui aliquis habeas
390쪽
habeat. At vix est eredibile , ut flagitiosissimum illud ineest si genus simplici πορνώας nomine ibi indigitaretur, qua tantum Fornicatio
seu Seortatio eo denotatur. Nonne potius reddendum, Omnino au-ἀtur inter res flagitium, crimen, iri antis anima turpitudo, s talis
turpitudo seu ἀικηuοσυνη nam & hoe nomine veniebant in Iudaeorum Hellenismo a & omnimodus incestus 6c turpitudinis genera reli qua qualis nec inter gentes σι Τ Et pro locorum discrimine in Testamento Novo aliter atq; aliter πορνεέαν sumendum fatis attestantur,qui in Cone illo Hierosolymitano b eam non pro Fornieatione tui verti solet I sed pro quadam Idololatriae specie intelligunt viri sane magni e). Et tametsi ubi aliaque criminum vocabula eumroeνμι in enumeratione Accurrunt, haec pro stupro selum rite satis etiam in Novo sedere fit accipienda, nihilominus inde nihil sequitur, quin sim pliciter, pro locorum ae periocharum discrimine, nominata, notione illa universaliori seu latiori fuerit labinde sumenda; quem ad modum item ρ π crης seu meretri eis nomen fui in ApocalypsiJ pro omnimodae impietatis ac nequitiae, non stupri totum rea, atque sicut mulier ext nunea, & extranea in S Iomonis proverbiis L I. Huius enim eonsortium, ut Sapi entiae generatim ae vitae recte instituendae rationi lapius ibi Plane opponi ur, Ita et Iam aberrationem a travi,N pacto Disim atque vitiorum verae Religioni contrariorum i quinamenta universim ibi denotato Graeci interpretes etiamnunc uoe LI , nune φαυλόω , nune ἀλλοτeta. oc ξὲνὶ nuncupant. Si igitur Syriac ε loquutus est Christus , ver
hum NMI seu fornicario iuxta sensum tam dictum , omnimodam Turpitudinem . seu qui equid κακίας seu V1ιii no 3nnm venerit, adeoque πορνώM in vetsione Matthaei eommode satis denotare potuito Nee sane in hanc rem observat