장음표시 사용
441쪽
eiundam esse syderibus hanc sive beneficentiae retallationem, ut ali vaporibus sydera, &quali suauissi
mo nutrimento delectari nonnulli asseruerint. sed missistibulis, tenuis ille&exilis vapor e teriara emergens iterum materiam seecedentibus pluuiis Lint,& nescio quo naturae ingenio, crescIt in nubes immensas,& pares ita unde enatus est. Ita in reciproca mutuaque Dei & hominum beneficentia accidit: Angusta illa & mediocris frugum portio, quam decimarum titulo homines neo referunt, materia eis & exordium futurae messis. Prima semina non ea sunt quae terrae mandantur, sed coelo. Seminat in Sacerdotum manibus Religio. sus agricola, antequam siderum inclementiae opes ac sudores committat: nec dubitat quin fluctum ingentem ex iis manibus metat,in quibus Deus nascitur&suauissimi frumenti deliciae momento maturescunt.
Ne itaque decimarum pigeat,nisi quos piget sub Dei imperio vivere & qui turpissima freneu laboetantes malunt sine fructu esse auari quam cum foenore liberales. Quamobrem cum ista in Deum parsimonia nemini possit esse utilis. spero non ingrata ore lectori. quae de Decimarum pensitatione, iure antiquitate, necessitate sumus dicturi, praesertim
cum nemo propriis commodis stilum mancipare me accuset, qui sciuerures noliras aestimare, dcam mae conditionem rimari.
442쪽
Dὸ probanis Decimis Varia decimarum renera, poenales inbutariae,eolivaria. Decumanum tributum regibus pendi Alicam. Turcarum decimae. Militum duo genera mordetij ιθ Timariotae. Di tinctio inter δε- timas Dominicas σ Parochiania. Regia Capellae iura Sc. PRO pHANARvM decimarum hic necessario praemittenda tractatio,qua omissa,decimae sacret& Ecclesiasticae natura & conditio non posset fatis intestigi. Itaque decimae prophanae vel poenaleg sunt, vel tributariae, vel colonariae. Poenales, quς in poenam alicuius facinoris comissi irrogantur, ut cum milites in bello capti, propter arma aduersus
fortiores aut taliciores lata decumantur .id est, unus Gi dedi- C decem capite plectitur. Ita Appius Clodius exercitust: u iuni Ob ignauiam decimauit: Macrinus militum deci- inuin quemque.obseditionem interfecit. pul Oa Fuit etiam in iudiciis pecuniariis usu receptumni, ibis illud decimae poenalis genus. Nam qui indebitam pecuniam ab alio mala fide postulasset, &ad soluendum condictione vadimonij compulisset , si caussa caderet,decimam pecuniae in controuersiam adductae, fisco Principis pendebat,in poenam litis temere& contra aequitatem institutae. Eo dcm pacto qui creditori legitimo debitam pecuniam infit ia-batur,eandem mulctam grario inferebat, poitquam
443쪽
sententia secundum actorum & creditorem fuisset dicta. Id unc vero morem Athenienses seruarunt, apud quosin ipso litis exordio,partes, decimam rei in conia trouersiam adductae deponebant quam quidem amittebat qui litem temere Rouerat, quς depositio
καταε ολη appellatur a Graecis, vet notat Budaeus
in prioribus Annotationibus ad i. posteriorem p. ae
orgrnet..ru , talem Vero consuetudinem apud Romanos desiisse refert T ribonianus 1. hae autem inst. de poena temere litigantium: sed eandem in usu esse apud Monpessullanos in Curia parui sigilli testatur Rebuisus tractatu de decimis, quaest. 3. Decimae tributariae sunt,quas principes victis nationibus imperant , in specimen ac monimentum seruitutis. Ita Suidas refert Pisistratum Athenis durissima tyrannide pressis decimas imposuisse ex omni rustico opere persoluendas , γεωρ
uenda sceliciter se exemit lenex quidam, qui cum
rupes asperas & terram omnino infertilem assiduo Vomere perfringere tentaret & magnis sudoribus sereret, percontanti Pisistrato, Quid leminaret in se lo tam infelice respondit στοαλις - ίό- , angustias & dolores. Haec enim responsio tam libera occasio fuit Pisistrato,ut jocularem senem tributo decimarum eximeret, eo arbitror consilio, ne si senis istius agrum decimaret, decimam aerumnarum di dolorum capere cogeretur.
Agris prouincialibus populi Romani ut pluri
444쪽
6 De Decimis, Oblationibus oe Primitiis
o mum Decumanum vectigal impositum : Vnde e;ecto in apud Ciceronem in Verrinis,agri Siciliae non semel γ' -- ' appellantur, & Appianus lib. 1. Besti ciui Appi naib. lis narrat populum Romanum agros publicos bello
Lindi quisitos, sed iniuria dissidii ciuilis neglectos, dedis
se colonis fruedos,utendos& possidendos ea lege,ve annuum vectigal publico penderent, scilicet decimam seminum omnium, quintam vero fructuum.& pecorum, ac animalium tantam partem, quam
tam agrorum ubertas pateretur.
A gri omnium pene prouinciarum, quae Turca- .rum imperio parent, Decumanum tributum exol-uunimam milites,qui ad praesidium & tutelam prouinciis incubant, quotannis decimam partem fructuum stipendii nomine ex agris colligunt. Ita docet Leunetauius in pandinis Histonae Turcicae cap. H TR M 186. ubi elegantem militum Turcarum disterentiam 'r' profert. Quidam enim eorum vocantur Vlefedril,
Qui a cluaestoribus aerarij publici,stipendium viri timaccipiunt, quod illis per dies singulos persoluitur: iidem alio nomine dicuntur Olopaghi quod tuas stipes quotidie penitus exedant. Alij vero dicuntur Timariolae,quibus Timar hoc est stipendium assi-. matur in praediis & possessionibus in decimis flaminum & fructuum:Timar vero corruptum est a Graeco vocabulo quod honorem siue stipendium significat. Idem pGro Turcarum Imperator haereditates suorum decimat, ἄρ licet defunctus abunde filiorum atque haeredum habeaz , a tamen .bonorum
445쪽
Liber primus. Tomnium ipse decimam praecerpit, ita miseri eius dem Imperatoris de mancipia sunt& cohaeredes. Apud Romanos olim lege Pappia cautum erat,
ut donationum inter virum & VXOrem decima pars L in b, vi fisco inferretur. quoties nulla matrimonij pignora, nulli haeredes interuenissent: quam legem sustiale- poenis coe-runt Imperatores Honorius &TheodosiuS, statue- s. ut.18. . tes ut, seu vir, seu uxor, tantum stibi mutuo relinquere possent, quantumvis dc magnitudo amotis pa
Apud Gallos vero certum est agros tributarios ut plurimum decimam fructuum Principi expendissse. Inde forsan natς sunt decimae Dominicae, quae a mo de Do. sacris decimis & Ecclesiasticis omnino distinguntur: quia decimae fa crae debentur titulo pietatis, ac Religionis; decimae Dominicς debentur titulo subjectionis de dominii: Decim ς sacrae debentur Sacerdotibus,& saltem non sine summorum Antistitum assensu transferri possunt in alienam manum. At decimae Dominicae ex mero pendent arbitrio Principis, possimique incosultis Sacerdotibus I Religionum praefectis vendi,donari,alienari. Tandem decimas sacras & Ecclesiiasticas Ecclesiae agri dotales de proprii non soluunt, at decimis Dominicis dc Regiis etiam Ecclesiiae agri obnoxij esse possunt, nisi Principis munificentia tributum istud in fauorem Religionis eiurarit, ut ostendimus loquendo de tertis & mansis tributariis. Fuisse autem eiusmodi decimas Dominicas distinctas i secris de Ecclesiasticis, patct ex Concilio Meldensi lub
446쪽
ConciIium Mel dense sub Carolo
g De Decimis, Oblationibuου Primiths. Carolo Caluo Canone 71. Vbi diserte secernuntur decimae Dominicae a Parochian IS & sacris, ex eo quod Dominicae a Rege traditae sint in dotem Ca pellarum Regiarum. Nam prout legi libuisset, Capellam erigere licebat cum assensu Ancillitum, eam vero extructam dotabat Dominicis decimis: at quia
Reges nonnunquam earum Capellarum curam
tradebant laicis, in beneficium & stipendium: id aegre ferentes Patres Concilii Meldensis hortantur Principem ut Capellas suas, si fieri possit deinceps viris Ecesesiasticis committat, sin minus laici, qui Capellas regias occupant ; solas Dominicas percipiant decimas, Parochianis decimis in solidum Presbytero Ecclesiae relictis. indignum valde est,ut qui in
Regia dignirate caeteros Ecclesiae filios au ctore Deo praecellitis, negligentius quae Dei sunt exequi mideamini. de dignum erat,mt Capellas villarum Testrarum laicis non committeretis; sed potius illis , qui σ eadem sacrata loca re iosius tractarent, oe vobis exinde adiuti obsequium debitum impenderent. Sed quia aliter causis inter uenientibm res se habere dignoscitur, monemus os horta mur, ut secundum canonicam auctoritatem, ne quod ab- ι periculum interdim an athematis,ex decimis praesumptis incurratis, si Capellas mestras Presbyter is, aut viris Ecclesianicis dederitis, Dominiora decimas acceperint, sarta tecta Ecclesiae luminaria exinde ccmperenter prouideant ,-τresbyteri Tarachianas decimas
accipiant, oe populi necessitatibus debite inuigilent. Si autem laici Capestas habuerint , a ratione σ auctoritate
447쪽
Liber primu . sali num habetur, ut ipsi decimas accipia i , fise inde canes aut gyniciarias sium pascant. Sed potim Presisteri Ecclesiarum eas accipiant o inde restaurationem Ecclesiarum, σ luminaria, oe bollitum ae pauperum receptionem exhibeant, F pro vobis ac flatu regni vestri Domini misericordiam studiose implorent. Beatus Rhenanus rerum Germanicarum lib. i. Dominicarum decimarum meminit, easque distin reriim Get gul non modo a Parochianis dc sacris decimis, sed N Ηφ' etiam a rebus de bonis Ecclesiasticis agnoscit. Res Ecclesia vim in beneficiis S ex liberaurate regia possidebat nobiles, etiam Dominicas decimas, quae ad se cella regia pertini bant, diuersas a Parachianis. Decimas vero Dominicas fuisse canonem S v chigal regi solitum persolui etiam ex Ecclesiasticis praediis, constat ex constitutione Clotarii Regis, ad annum Christi c6o. & habetur tomos. Concilio mxinio
rum Galliae opera doctisti mi Syrmondi collecto- sco. tom. x rum. In ea enim constitutione reprimit Clotarius
quorundam decimatorum insolentiam,qui ex agris, pascuis & gregibus Ecclesiae decimas exigebant: quorum hominum rapacitati ut haberet Ecclesia quod obij cere posset, solenni diplomate REx optimus edixit ne in posterum decimae Regiae ab Eccl. sia praediis sumerentur. agraria, inquὶt, pas uaria vel decimas porcorum, Ecclesiae pro fidei nostrae deuotione iconcedimus: Jta ut actor alis aecimator in rebus Ecclesiaen situ accedat, Ecclesia ves clericis nulla requirant agentes publici functioncm , qui aut vel genitoris aut germani nostri immanitatem metuerunt. De porcorum ad-
448쪽
to D Decimis, Oblationibus . Praemittis. missione in sylvas glandarias sub conditione deci
v a..is marum multa' continent leges Visigothorum tit de pascendis porcis σ anιmantιbus errantibus denantiandis. Quamobrem cum ex dicta Clota rh Constitutione manifestum sit regibus olim certum canonem ex agris di pascuis pensitatum, & decimas animalium persolutas : probabile est Dominicas decimas ex uspensionibus constitisse.
Existimo vero aliter posse intelligi,& Dominicas decimas nil aliud fuisse quam decimas praediorum, quae Regi titulo domanti competerent ; Nam quia Rex nullius Parochiae lubjacet, sed Capellanos ha -
b. si bet, quibus cura animae suae demandata est. Idcirconiearum Regis arbitrium erat decimas suas, cui vellet tribue-' - μ' re Capellis a se intra fines regiorum praediorum constructis vindicare. Inde natum discrimen Parochianarum & Dominicarum decimarum. Eam Vero fuisse regiorum Capellanorum praerogatiuam, - Vt animae regis curam gererent, docet manifeste duplomais dationis Capellae Diuionensis, quae crecta est ad instar Capellarum Regiarum, per Hugonem tertium Burgundiae Ducem , anno II 2. in . qua quidem fundatione haec leguntur. Nec Dux nec . num Mj- Duci a Capellanum habebit, nisi decanam Capellae vel lux hoe dia aliquem de Canonicis ipsius , qui videlicet decanus mice Domini Papae curam animae Ducis 6 anima Dacisse debet habere, Acut in presenti habet curam animae meae Nicolaus Capellanus meus oe decanus Capellae, quam curam ipsi, a Domino Papa QAlexandro flumρ P. Quo vero
gradu fuit postea decanus Capellae Diuionensis
449쪽
Liber primus ti apud Ducem Burgundiae, eo fuerant longe ante in familia Regis Archi capellant. Illi enim coram Prin.
cipe facris mysteriis operam dabant, eiusdemque animae sollicitudinem gerebant, denique totum Clerum Palatinum suis legibus moderabantur ut constat ex Hincmaro Remensi epistola 3. ad quosdam Franciae Episcopos, in qua dignitates omnes& ossicia curiae accurate depingit. Clerus itaque Palatinus nemini nisi Capellae magistro parebat , unde Concilium Moguntinum tres Clericorum classes facit, quorum alii sunt sub Episcopo, alii sub Abbatate , alii in seruitio Domini Regis. Ex quibus patet Ii egem,suum Clerum habuisse, suosque Sacerdotes ab omni auctoritate superioris Episcopi liberos: Proinde cum Capellarum Regis, & Capellano rum eadem sit conditio,vt Capellani seor11m Clerum conficiebant, ita dc Capellae singulae exiguam veluti Paroeciam componebant ac Dioecessim, ad quam decimae Regiorum praediorum spectabant, quas propterea Reges nutu suo dispensabant, daban tque vel Ecclesiasticis, vel laicis: atque ita facile est sensum Canonis Meldensis assequi & distinguere inter decimas Dominicas & Parochianas. Huic vero interpretationi fulciendae, saeculi prauitas de Magnatum eius aetatis superbia non mediocriter conferunt.Namque labente tantisperdisciplina Ecclesiae & reuerentia sacri ordinis ah animis nobilium excussa, suis decimis sibi ad libidinem uti licere Proceres arbitrabantur. Propterea si alicuius Ecclesiae licet propriae & Parochialis Sacerdotes
450쪽
Gallia . opitulare Ludovicidii ibid.
11 De Decimis, OblationibM cν P, imitiis. inuisos nec satis gratos & amicos haberent: Illis odio impio & nefario suas decimas eripiebant, & alteri Ecclesiae, cuius fortasse minittri sibi gratiores essent & chariores eas donabant. Insuper nonnunquaoratoria in suis praediis construebant , ad similitudinem Capellarum, quas in villis suis Rex habebat, putabantque se posse istis oratoriis suas decimas
Hinc tot Canonibus & sanctionibus Regiis ad uersus eam transferendarum decimarum licentiam pugnatum est, ut nemini dubium esse possit hune errorem & morbum grauem ac violentum fuisse Capitulare Caroli Magni, anno A. Imperii datum ad Salta, expresse prohibet, ne oratoriis magna tu mliceat decimas adscribere , & antiquiores Ecclesias nouarum Basilicarum intuitu spoliare. cumque voluerit in sua proprietate Ecclesiam aedificare, cum consensu em voluntate spicopi, in cuius Parochia fuerit, licentiam habeat. Verum tamen omnino prouid n- dum est, 'it acte Ealsiae antiquiores propter hanc occasionem, nuda tenvi suam iustitiam aut decimam perdant, sed siemper ad antiquiores Ecclesias persola intur. Capitulare Ludovici Pii I mperat anno 818. Quicumque decimum abstrahit ab Ecccsu, ad quam 'er iustitiam clare debet eum praesempitiose vel pwpter muneris aut amicis iam vel aliam quamlibet occasomm ail alteram
Ecclcsiam dederit,a Comite mela xiisse nostro distringatur m eu sitim decimae quantitatem , chm sua lige restitua Denique Capitularium Caroli & Ludovici Imperatoris per Ansegi sum collectorem lib. 2. cap. 36.