Illustratio sacri patrimonij seu De bonis et possessionibus Ecclesiarum. Vbi agitur de veteris & nouae legis sacerdotum censibus, ... Auctore Nicolao Le Maistre ..

551쪽

Liber primi . 'st fieri potest, quam vovendo ac libando sacris altaribus aliquam patrimonii partem. Itaque sic pensio ista ad Pietatis ac Religionis integritatem pertinet, ut nonnisi violata religione po lli textingui. Dicet fortasse aliquis Ecclcsiam suo iuri succenturiasse laicos ac prophanos, ac proinde Christia nos praes fando Decimas laicis, hoc sese debito , atque obsequio suffcienter exoluere. At quam leuis ut ista responsio facile est deprehendere. Nam ubi

fideles in horrea laicorum luas Decimas omportant, credunturne meminisse Pietatis ac Religionis 3 Deum ne in laicis vicaria sui regnantem imagine tonspiciuntὶ Quid est in ipsis quo populus intelligat se Decimas praestando obsequii sui significationem Christo impendere3 Atqui ad eos animi motus, atque affectus impellendi sunt Christiani,

neque tam curare debent Sacerdoses, ut rusticorum frugibus sua turgeant horrea, quam Vs eorum pectus, atque animi sinceris erga Deum amoribus incendantur. Manet ergo istis honoribus defraudatum Numen,vbib nobiles milite cincti in i ccimas irruunt,faciuntque,ut coloni non tam aliquid Deo

tribuere existiment, quam ab hominibus sese spoliari conquerantur. Secundo non potest Ecclesia honores Sacerdotio debitos remittere, dc liberare populos reuerentia ac obsequio,quo erga Curiones ilios tenentur: quippe iura illa,quae honoris de dignitatis partem faciunt, non possunt in alienam

personam transferri. Et certe si ex comuni sententia Iurticonsulti sun noRSotest Princeps subditos

552쪽

1i, o De Decimis, Οἶlationi;H-Primitiis. ita , sua ditione manuque mittere , ut in extraneam potestatem transeant , & alterius Principis auctoritati subdantur, ut in facto Francisci primi qui Burgundiam Ducatum Hispano summiserat a nobis notatum est λ quanto minus poterit Ecclesia in iis quae faciunt Pietatis ac Religionis partem Christianos laicis subjjcere,eosque iisdem facere tributarios Imo vero non possunt clerici renunciare priuilegio fori , & sese in dedecus sacri ordinis Lucorum tribunalibus subiicere, ut rescripsit innocent. ξάν iii ' III. cap. si aliquis de foro competenti, quia ut ait S.

ET, T POnxjfex priuilegium istud non est personale, sed

indultum toti collegio hominum Ecclesiasticorum. At ius Decimarum sumendarum longe illustrius est, & praestantius quouis priuilegio fori, Mia archius cohaeret cum dignitate Curionis ac Sace dotis. Ergo multo minus poterunt Epitcopi, ac Praesules ius istud abdicare, & in laicorum manum transcribere. Tertio qui dat in seudum eum necesse est habere directum dominium rei inseodatae: At Ecclesia se non habet directum dominium Decimarum, neque enim debentur Sacerdotibus per modum stipendii. Sed dominium directum, solius est Dei,cnius summam auctoritatem Decimarum pensione homines venerantur. Vnde Clemens Romanus ait Sacerdotem , atque Episcopum consumere Deci

mas vice Dei. ι

Quarto non potest Ecclesia sacerdotes in eum

553쪽

Liber primiu. Io Istatum adducere, ut extremae paupertatis periculo subssint. At distractis & laico tum potestati traditis Decimis, facile est Sacerdotes inopia vexari S , inc: tremam calamitatem incidere. Nam cum in Parochiis,praeter Decimas nullum fere aliud obuentionum ac fortunarum genus Curiones obtineant, iis in feodatis aut alienatis,quid superest nisi ut miseri Sacerdotes squaliore ac rame pereant, aut rustici praeter Decimas,aliud stipendium Curionibus suis pendant, cum tamen vix unam Decimarum praestationem, sine felle & stomacho patiantur. Et certe cur Decimae quae in annonam Clericorum diuina prouidentia cesserunt, non eadem praerogatiua fruentur,qua praedia censulue militum an nonis destinati. At quae.militaribus annonis erant consecrata, nulla conditione vendi, aut impignerari poterant, neque in fauorem Clericorum. ita enim Lampridius refert Alexandru Seuerum sola quae ab hostibus capta sunt limitaneis Ducibus & mili tibus donasse , ita ut eorum essent, si haeredes illorum militarent, neque unquam ad priuatos transirent. Quam legem sub extrema Graeciae tempora instaurauit Constantinus qui dictus est Porphyro- genetes Novella s. vita παῖα nictai, seu de fundis militarib M.

Argumenta a fundis mi litaribus.

554쪽

i o1 D e D ecimis, Oblationibus. σ Primit s.

Decimae olim fuerint in feod.ua. C A P. X. A Liarum gentium hoc ca pite negotia non tractabimus, intra Galliae fines se nostra includet meditatio. Videamus itaque an, de quando Decimae Clericales, de Parochianae fuerint laicis in Dudum traditae. Ostendimus penultimo capite, legibus Caroli Magni de Ludovici prohibitum ne Ecclesiae suis fraudarentur Decimis, iussum ab iisdem Regibus, ut qui ex beneficio Ecclesiae aliquid ponsiderent, S: Nonas S Decimas soluerent: nunc videndum an post istud tempus legibus regni licue rit laicis Decimas sibi vendicare Ecclesiarum. Totum illud tempus, quod a Ludovico Pio ad aetatem Philippi primi Regis Francorum interceptum est, variis reperitur turbelis ac tempestatibus inuolutum, dum neque stibi coli rerent Regni Proceres, neq; fratres in ter se de regni finibus consen tirent. Aliunde pace Galliarum vexabat freques Normanoru& Danoru in udatio, quos diuina indigna. tio qua sit turbine ventilandis mortalium sceleribus, immittebat: Ideoque si qua caussa, quave occasIΟ- ne Ecclesiiarum Decimae laicis traditae , atque impigneratae fuerunt: credibile cli, id factum iis temporibus, quibus ad rerum suarum tutelam ac praesidium necesse erat Ecclesiasticos homines magnatum ac militum graLiam emereri.

555쪽

Liber primus. Io Et tamen Decimarum hisce temporibus, in seu dum cum Principis consensit & suffragio Episcoporum traditarum vix mentionem ullam reperio. Econtra, Reges subiequentes, semper Ecclesiarum splendori prolpectum esse voluerunt suis Sanctio nibus & D ecretis. Quod ut pateat, recenseamus breui quid circa Ecclesiae facultates gestum. Carolus Caluus, cuius Imperium ab anno Domini 8 r. ad annum 879. protenditur, eadem in Ecclesiam fide ac plecate , qua maiores sui exarserant, summouit iniquam istam Decimarum usurpationem. Anno 3 6. in Palatio Ticinensi, Carolus Caluus Capitula edidit, in quibus plurima sunt, quibus res Ecclesia rum iubentur manu sua mittere laici, quasi iniustam& vi occupatam possestionem, cap. Io. Res Ecclesiasticia tam mobiles, quam immobιles nemo inuadere vel auferre praesium at quae a rectoribus Ecclesiae, ob timorem vel fauorem, alicui libellario mel emphyleutieario iure, dolose m cum damni detrimento, Scelesia amisse videntur,ad pristinum ius reuertantur xyc. Vbi animaduerte, fontes earum in feodationum rectissime notari a Carolo Caluo , nempe timorem vel fauorem. Capitulo undecimo, de Decimis priuatim decernit, Ut Decimae conLborationum manimalium, secundum secra praecepta Domino absique fraude m aliqua retrae latione Us rantur. Et in potestate Di copi maneat qui liter dispensientur canonice oec. Ante taec tempora circa annum 846. in Sparnaco villa,ab eodem capitula edita sunt quibus decernitur, Visu praedium agrumue ficilest e nomine benef-

Carol. Caluus ab anno

556쪽

1o De Decimis, Oblationibus m Primitiis.c, 41 cii. occupant illi Nonas er Decimas soluant euh. IK Idem uus cap ιε, constitutum fuit in Synodo Suessionensi per eundem Carolum, qui id oneris speciatim Missis suas

prouincias lustrantibus imponit,Vt eos qui ex beneficio Ecclesiae aliquid occupant,compellant De eis tap. cimas & Nonas soluere, & Ecclesitarum tecta iu- staurare , capitulo sexto. Carolo Caluo successerunt Ludovicus Balbus,cui deinde filii duo Ludovicus & Cario mannus, post quos Carolus Crassus, Odo, &Carolus Simplex, qui omnes ad Carolum usque Simplicem, regnarunt tantum modo annis viginti tribus. Nem pe, Ludovicus Balbus annis L. Ludovicus &Car-lomannus annis s. Carolus Crassus annis . Odoannis s. Sub Ludovico Balbo inuenio fortunis &facultatibus Ecclesiarum prospectum cura &sollicitudine Principis, iussumque ut laici res temere occupatas Ecclesiae redderent. Nam apud Almoinum lib. 3. cap. 38. legimus inter Ludovicum Balbum &Ludovicum Italiae regem, conuentum habitum in

Ann .s''. loco qui vocatur Furoni, Kalend. Nouembris anno 879. in quo conuentu prae caeteris pacis foederatae capitibus istud continetur. Vt res ficusiarum ιn iusi unaue regno captae fuerint tam de VocopatUM quam de Absanis, sine uda contradictione rectores ipsarum E cclesiarum illas possisant, . si aliquid ibι inlusium a quoquam factum est,in cuiustumque regno res ιlia consistunt, legaliter exinde secundum iustulam readeres

ciant.

Sub Carolo Crasso, Odone, Carolo Simplice .

557쪽

Liber primus' io uereliquis nullae leges reperiuntur, nec regni, nec Ecclesiae constituendae caussa promulgatae: quippe omnia tum temporis ancipiti discordia nutabant& ia fata eam quae sequuta est Reip. conuersionem meditabantur. Itaque verosimile cli, Ecclesiam multa per id temporis mala pertulis se. De Rodolpho vero Burgundionum Principe; A monimcui biennil regnum tribuunt Chrono logi, ita Ai 'N 'r ' monii Cotinuator libro quinto capite quadragesi mo secundo. Rodulphus, inquit, Rex Franciae aut x. annis gubernauit Franciae siccptrum valde seu ervi extitit in coercendis senectae Dei Ecclesiae praedonibus, σmagna ex parte fecit manere quietos protervos impetus

Danorum epultus est in Basilica . Columbae Virginis. Ne quaeramus vltra leges & edicta Principu isto se culo, quo dubi j reges, nomine solo non potestate dominatur,ut de Chilperico scripserat olim Pipinus. Si ergo infe odationes quaedam Decimarum,&transcriptiones iurium Ecclesiasticorum factis sint quam necesse est, illius negotii fontem ab histe temporibus Ecclesiae & Reip. turbatissimis ac dis ficillimis repetere , in alto legum ac Religionum omnium silentio, dum secra Martyrum pignora,

Sacerdotes humi defoderent, & vix templis atque altaribus possent manu hostilem arcessere, S: in solentem militis fastum amoliri. Qua ergo ratione prophano patrimonio praesidium quaererent, qui

plerumque mJsteria cernere cogebantur indigninsimo contemptu pollui. Sed deterus tandem nubibus, coelo mitescente

558쪽

Ios De Decimis, Oblationibus-Primiti ac lucido , quid aliud cogitarunt nouae . sobolis

Principes,quam ut Ecclesiae lachrimas expungerent& laetam inducerent frontem. Legantur Annales nostri, consulatur Helgaldus Floriacensis in epito me vitae Roberti , Epistola Fulberti Carnotensis conliabit Reges e Capetiorum stirpe oriundos ab ea Pietate ac Religione initium duxisse Imperii,

quae nostris temporibus,in eoru nepote LUDOVI-c o ad gentium omnium & nationum stuporem aovenerationem reflorescit.

Non est ergo arbitrandum, exutos his temporibus legitimo Decimarum prouentu Sacerdotes, quibus splendor& maiestas, ordinis sui,fato bellorum & temporum malignitate exolescens felici si1- me est restituta. Et certe non longe abfuit ab his temporibus Concilium Claromontanum sub Vrbano secundo Can. i . temporibus Philippi primi Francorum Regis, in

quo expresse cautum est, ne laici Decimam partem de laboribus suis retineant,& sicut non debent retinere, ita nec accipere. Successit huic Concilio La Conei Ἀ- teranen se cecumenicum sub Alexandro tertio. sub

eranense a . . . . . '

pati.rea . extrema tempora Ludovici Iumoris, paulo ante

Philippum Augustum, quo Concilio parte prima

cap. Decimo quarto duo definiuntur, unum quod mere Ecclesiasticum est, nempe, laicos non posse sine animarum periculo retinere. Alterum quod politicum, nempe, iniustam esse Decimarum nundinationem, nec debere laicum in aliam quam in Ecclesiasticam manum T ecimarum Iura transferre,

559쪽

Tiber primus. IOIquod certe ad duritiam cordis eorum additum est. Existimauit quippe Ecclesia, sibi non licere cum rixis & iurgio exequi ius suum aduersus laicos, ideoque ut illos ad restituendas Decimas, quibusdam gloriae aut religionis illecebris adduceret, liberam eis fecit potestatem Decimas tradendi, vel Monasterio, vel Ecclesiae saecularium, ut vocant, si ita libuisser. Ex quibus colligere est, vix ullumquxisse tempus ante Concilium Lateranense, quo iusta esse potuerit Decimarum occupatio,renitentibus aduersus prauum hunc morem Jc Regibus, & Pontificibus& Conciliis. Atqui Galliarum Praelati, sine summa rutra potestatum consensu ac decreto, res tuas vendere non possunt. Est enim Rex Galliae tutor ac defensor Ecclesiarum, ut scribit Rigordus de gestis Philippi A ugusti, Et quasicunque terras christia me ut Enissim ι Aeges Principibus custodiendas tradidissent,ia- ho usu men Ecclesias sub potestate hua σ proieci oue retinere

decreuerunt, ne Pranelyes,quibus terra custodienda a R

gibus delegabatur, Scessias vel Clericos ibidem Domino seruientes aliquibus angariis , taediis vel aliis exactionibus

grauare prisiumerent.

Requiret fortasse aliquis, an post illa tempora non occupauerint laici Decimas Sacerdotum. Respondeo non videri fuisse caussam vitam eiulccmodi iuris alienandumst propter impensas belli iacri, & lolamnem illam profectionem aduersuvSaracenos temporibus Philippi Augusti. Eo enim saeculo iura Ecclesiarum circa Decimas percipiendas, au-

560쪽

ι28 Di Decimis, Oblationibus oe Primitiis. guror fuisse maxime ex parte labefactata, & iis initiis cepisse possessionem quam plurimi ad anteriora Concilio Claro montensi seculo frustra nituntur

reuocare. Eius vero corruptelae fontem recludo ex

Rigordo libro eodem de gestis Philippi Francorum Regis. Refert cnim Phluppum anno ii 88 COnsilium iniisse Parisitis de Saracenis ac Turcis finibus Palestinae pellendis, ac propterea ingentem collegisse excrcitum habito solemni nobilium ac magnatum delectu, quibus ut impensas praestaret, tam

longae ac molestae pio sectioni neccssarias, permisit, ut Decimam ex omnibus a is suae ditionis i coe-

rent, quamdiu in armis & sacra expeditione versa rentur. Cum ergo Rustici & Coloni, Dominis ac senioribus suis Decimas pendere cogerentur, probabile est, ipsos Ecclesiasticis solitam pensionem subduxisse, adeoque nobiles inius Ecclesiarum suffectos, etiam post bellicos motus per secessiim &otia domestica illud retinuisse. Hanc vero Philippi constitutionem non pigebit adscribere. His imprimis constitutum est de Decimis, quod omnes isti qui non babentes quicunque sint, Decimam ad minus dabunt hoc anno de omnibus mobilibus suis-de omnibus reditibus,excipiis illis qui sunt Cisterciensis O dinis. Ordinis Carthusensis in ordinis sntis Eirardi, m exceptis leprosis, quantum ad suum pectinent pro

prium. In nullas communias mittet aliquis manum, nisi ille Dominus cuius, ipsa communia fuerit. Qu.de tamen iuι in aliqua communiarum habebat prius aliquis ale habebit. Qui alicuivi terra magna iustitiam habet eidem ter-