D. Io. Georgii Rosenmülleri Scholia in Novum Testamentum. Tomus 1. 5. .. Tomus 5. continens Pauli epistolas ad Timotheum, Titum, Philemonem, et Hebræos; epistolam Iacobi, utramque Petri, epistolas Ioannis, epistolam Iudae et apocalypsin Ioannis

181쪽

IN EPIST AD HEBRAEOS. C. HL 18S

mo madi respondet, verum etiam pro mo vel

ponitur , V. e. Exod. XXXI, Is. 2 Maec. XV, I. Sle etiam Verbum πιιτατάνων adhibetur, mox de hominibus sabbatum celebrantibus . e. g. Εx. XXXIV, ai. mox de Deo, ut Gen. II, a. Ex. XXXI, 17. Ia. Βλέπετε - Θει - Cavete, fratres, risquis Destrum defectione α υero Deo calendab unimum malum et incredurum. Καρδί α πονηρὰ ἀπι-τIας. est καρυα πονηρα απιτος, animuε malua et incredulus', nam Genitivus est pro adiectivo. Animum

malum vero is etiam ostendit, qui promissionibus et minis Dei fidem non habet. Defectio α υero Deo h. l. est defeetio a christiana religione. Ualde autem efficaciter di-etum απο θεε ζῶντος, nam qui vivit, i. e. semper vlvit, semper etiam poenas sumere potest. pro τ ἰ, quae particularum mutatio nequens bia et aliis libris Nolit redire ad Iudaismum. sevi illi in Λegyptum, unde eos Deus eduxerat. Qui 3 Christo deficit, simul defieit a Deo. s. 'Αλαι παρα- Ira - αταπιν τῆς αμ- Sed timete alter alterum quotidie, quoad hodiernum diem appellare quia poterit, ne quis vestrum Obduratus. ab his etiam seducatur, qui iam defecere.. Παρακαλεῖτε ἐαυτῶς, i. e. in4tate, atque urgeta alter alterum, se. instituti ope et doctrina, admonitione, preethus, consolatione Q.Ieprehensione, eastigatione, prouenempe opus est. Nam tam omnia in hoc verbo latere . hene ostendit camet iuε Aχρις ου τὸ σημερον παλσrται, i. e. Per totam uitam Uestram, quam diu. H vo.

183쪽

IN EPIST. - ΗΕBRAEOS. C. III. et Es

cem' Dei titis,itis, eavete ne animi Mestri occeses cant, mi factum etc. ut post ακοηraiubintelligenda sit formula : etc. et repetendum sit e v. 12. βλέπετε. Ali, aliter. i6. Τίνες Ψυ - δια-3 Accedo Chrysostomo. Theodoreto et aliis, qui haec verba interrogative stimunt iΛpostolus enim Hebraeis suis proponit exemplum Israeliatarunt veterum, eo fine, ut ostendat, non satis esse audire et tenere mandata Dei, sed obediendi in etiam , et fidem adhibendam promissionibus divinis . . p v. i9o Ergo non est legendum τὸ νεο, sed τίνες, Γαρ, non est pariis cula rationem reddens, sed interrogatio. t Sie igitur eoliae Tent U. IJ. I 6. Quum autem dicitur '. hodie, quando suditis etc. quaero.: Quinam fuerurit 2Ii, qui audientes Dei vocem, ebellaruni ' Παρ επ ίέρ αν αν , reber-ἰarunt, ad aram provorarunt. Ἀλλ' ε; an non' Dicit Auctor, omnes illos Israelitas pupitos esse propter hanc re- hellionem. Omnes rebellarunt; omnes perierunt. I elitue,t qui Deum ad iram provocavεr t. eo gravius runt, quod maximis beneficiis erant. 13ti, ἐξελθον ti Αἰγυπτου 8sρι-HGIaei, ad . quos Au*ωῆseribit, qui pqη ςhristianam religiψης φ . longe maiora .laru Mia acceperant, . facile poterant hoc apUic re. - .ci s. II. Tίσι ἐν Ἀ άαρτανειν hiesui iti ix in sensu tuo graviore , quo respondet Hebraico

184쪽

mamu seisia, aut digitus, brachium eis. De mlinia idolo-xum, quae Deus vastaverat, habetur Levit. XXVI, aruci. Num. XIV, a 9. 32 - 36. I8. πισι δὲ ωμο- -- CL supra V. II. Poenarum autem hic duo genera sunt: perire in deserto, et: y araaione Syriae et Palaeatinae carere. Nullum est discrimen hoe loco inter ἁμάρτ3 μα, ἡ πιι Θειαν. et μισίαν, ut quidam Interpretes volunt; nam ἀπ ab Θεια sequenti versu est απμια, eadem illa quae ἀμάντημα in versu antecedente diuebatur; at ipsa ἀμαρτ in dieitur ἀπις Ia Io. XVI, 9. 19. Κη βλάπομενει-- Βλέπομεν, i. e. ἀδαπιν, ex historia cognoscimus. Δἰ ἀπ μίαν, ρ ρ

eer dissidentiam.

1. -- ντερηκένα ) Muicite igitur cavea. mug, ne, quum cet nobis promtadio ait reIiqua periveniendi in locum quendam tranquillitatis c et felici.

taliab aliquia υeatrum aere seniat, i. e. -cludatu r. Post μνποτε, et riv καταπαυσιν αυτοῦ, comma Videtur esse ponendum, ut καταλειπομένης sint Genitivi consequentiae. Nunc allegoriee traeint Apostolus hane historiam, applieans ad Christianos, quod hacte: nus dixerat. Nos etiam babemus promissionem diuitiam. smilem illi, quam veteres Israelitae ae perant, multo tamen maiorem, melioremque. Καταλείπεσθαι , non

Dinm est relinqui, negligi, sed et reliquum, vel res duum etae. Sic ἐλτ is καταλ πομένη dicitur ερ

185쪽

IN EPIST AD HEBRAEOS. C. IV.

cdhuc residua , quod patet ex locis apud Neistentum. ιπς ερ ar, podieriorem GSu cur4u, . remanere, tardius Denire. Polyb. Hist. IX. c. 13. ποτὲ μὲν υς ερεῖν, ποτὲ δὲ προτερε ιν ανάγκη, modo tardi , modo matu .riu4 uenire neceSae eat. Verba δοκεῖν et φάινεα- 'Θm, ut latinum videri, saepe redundant, aut ponuntur, si res iam absoluta et certa est. Sic Cicero in fine periodorum ponit esse υideatur, Pro bit. Demosthenes pro corona, a6. φάινομα τετυχικῶς, Pro τετύχηκα. φοβηθωμεν, sollicite caveamus. Quaenam autem si illa

promissio, Christianis data, et κατάπαυσις illis parata, in sequentibus explicatur. a. Και γῶρ - κακή ι Nam et nos Promissionem. egregiam acceseimuS, sicut et illi. Συαγγελίζειν h. simpliciter est: boni aliquid promittere. Sensus est: Nobis promissum est bonum, ut et illis. Illis promissa erat Palaestina; nobis alia, coelestis nempe selicitas promissa est. αα ῶκ - το ς ακήσασιν Sed promissio audita illis non Profuit, non accepta frmiasima fde ab audientibus.

missio audita, λόγος ἀκουόμενος, vel perceρtio Promia 4ionis, ii ἀκοη τοῦ λογου. Nam ὀ λόγος, sicut hebri saepe est promi44io, et Paulus h. i. intelligit ἐπαγγελίαν de ingredienda terra Canaanitica . pressis misere Israelitis suavissimam. Συγκεκραμένος τῆ πίσει elegans est

locutio, qua ad digestionem eiborum in succum respicitur. De aquae mixtura et vini adhibetur a Maccab. ult. τινων δατι συγκεκραHεὶς η ς. Sensus ieitur Ioei nostri est: Non commixta ab audientibus' in auccum et ganguinem. i. e. quia λudientes On perpendebant eam animis, nec fida

186쪽

a ιρα ἀένου , res elendo ad ἐκείνου co ita repta' erio , quae extat in Syr. Erp. Vulg. . Cyr. et' tadieibus nonnullis, recte praesertur.

ni t intendit nunc Apostolus, Claristianis paratam, esse piliau. et quidem multo meliorem ea ia quae Israetitis erat promissa, analogam divinae quietis. Καταπαυσις h. l. non historice sed allegorice intelligitur. Est nem ridi requies imago seIicitatis Ergo κατάπαυσι ς Θεοῦ ost felicitas, similis ei beatitudini qua Deus fruituta. in ara. Pariter, qui filem Deo habent, adepturos eise , Philo dicit, lib. de Cherub. pag. Iaa. C. et seq. 7 ,Verba quippe instituit de diebus: fessis , in quibus munera Deo offerebant. Maxima, ait, munera, virtutes esse. per quas sederi. intellior, cuius ope ad votam Dei festivitatem, illam

Eabbatum ae Quietem interpretatur,) perveniremus. Deinde pergit: Solus Deus vere festum agit, 1olns enim gaudere,' laetatur, hilaritate paceque fruitur. - Κ' ὀια τμ. το Σαββατον, ἐρα νένεται δ' ανις παυσις Θεοῦ φησὶν εἶν - πολ αχῆ et ης ν νομοθεσίας, αν λωπων, cxτόμενος φυσιολογίας αναγκαιας. . Το γαρ ἐν τοῖο ουσιν αναπαυ' σια ενον, εἰ δεῖ ταλνας ἐιπεῖν ἔν ἐς ιν, ὀ Θεος. Et ideo Sabb citum , i. e. t quies, Dei eose, non hominum, Moses multis in locis dicit, Zoquenε ex phraiologia necessuria. Quo enim in re bus quiescit, nihil praeter Deum eSt. Addi ΟΛει --.τον ε&M μόνε θεε το ἀν απίνεσθαι, δOlii Deo pro

187쪽

μέum ea . quiescera. Mawo εἴρηκεν - καταπαυσίν AD 4upplendum hic aliquid videture nempe, ὀ I c. 1 IlI, 19. vel simile quid . Sola incredulitas excludit. Reete

.monet HRINIO cIIs argumentarionem esse hane: Si Deus -iuravit incredulis, eos nor ingressuros εἰς τ. κατα r. se

quitiir, rio 'nisi ,ππευοντας emphatice ingredi. Parenthesi includuntnr: haec verba. Saltem, quae statim sequuntur; καμνι των ἔργων ἀπὸ καταβολῆς κοσμου γενηθέν- optime connectuntur cum prioribus huius commatis vesidias me quiem intelligo , ab omnibus Operzbus. α-undo Hondito finier homines) Peractu, i. e. lelicitarim Et tinniam laetitiam illam, qua homines Truentur, peν- actis iis negotiis, qtiae in hae vita ab hominibus peragenda' erant. Καὶ τοι, et quidem. Sie apud PIutarchum in

Caes. καί τοι υ λόγον κατέσπειραν εἰς του ἐφιον:et quidem sermonem quendam disseminarunt in υtatigus. Eadem significatione saepius apiis Philonem ocmirrita Intelligitur hic, ut Primasus ad hane epistolam p. 5 p. r ete monet, regnum coel dis, sive felicitas aeterna, ad quam quos pervenire contigerit, planissime requiescent a Iabori hus et aerumnis eius seculi, non tantum a moltistiis

longi itineris, ut olim Israelitae. Ergo illa lassertas, quin credentibus promissa est, non est smailis ei qua Israelitae fruebantur, sed similis ei, qua Deus ipse fruitur , maxima et perfectissima. Uen.' tamen Griesbachius in Progr. I 792. scripto, Quid Ebr. III, 7 - IV, ii. καταπαυσεως θεοῦ

imagine adumbretur, diSquiritur, γ eorum sentetitiam probat, qui ἀναπάνσεως nomine indieari volunt cellati nem ab operibus Mosaicae legis ; quietem ae liberationem a iugo cervicibus Iudaeorem imposito , quod neque pauis eorum nee ipsi ferre poterant, Act. XU, Io. qilod

188쪽

vero militum aut aures suas dant Christo blande eompebianti: ad me venite omnes ὀι κοπιῶνος, ego vos ἀνα- -υσα etc. Matth. XI, 28-- 3Ο. Receptiori interpretationi κατοκπάνσεως de aeterna felicitate inprimis hoc opponit, quod huius vitae acerbitates et aerumnae, a quibus quiescent probi Christiani nullo modo comparari possint eum operibus, a quibus Deus septima illa die quievisse sineessasse narratur. - Uerum hoc quidem est; sed eadem dissicultas premere videtur eorum sententiam , qui emissationem ab operibus legis Mosai eae intelligi volunt; etenim nee haec comparari possunt cum operibus, a quibus Deus septima die quievit. Uarias variorum interpretum sententias attulit et diiudicavit D INDOR PIus in additamentis ad gRNEsTI Lectiones academicas in hanc epistolam, p. 289. sqq. dignus, qui hic conferatur. Caeterum durae huiusmodi comparationes et allegoriae non ossendebant lectores, qui iis inde a pueritia assueti erant. Vid. notanda ad U. IO.

'Ε pin --ἔργων αὐτοῦ Dicit enim i scriptu- .ra de die septimo ita: et requieuit Deus die septimo ab omnibus operibuε εuis. Monet Apostolus his verbis. mentionem fieri in saeris litteris quietis Dei, καταπαυ- σεως θεῖ. Hominibus etiam promissam esse quietem, mox v. s. y deducet ex alio, supra iam memorato loco. ' Σιρηκε, st. η γραφi. Που, i. e. ἐν τινὶ τόπω, nempe Gen. II. a. Philo Lib. de cons. ling. pag. 327. E. ἐν ἔμνοις που λέλεκτα. Non solebant Iudael loci librum et caput nominare, quia a prima aetate ita Iibris istia assueverant, ut quisque, auditis verbis, Iocum nosset. -- eum Geuestos Philo interpretatur Lib. I. leg. Λlleg. p.43.

189쪽

ἐςὶ τοιgrον. Tα θνητα γενη παυετω πλάτrων ὁ θεὸσαρχητα ποιεῖν τα θεῖα , γ gQ ἐβδομαδος οἰκεῖα , desinie Deus genera mortalia creare tum, quum incipit Deere diυina, et naturae Sabbati conυenientia. Expli- eat igitur Alexandrinus το καταπαυεσθαι, mortales . res non amyIius creare, εed in diυinioribus occupari. quod sine dubio significat, d esinere rebus fortuitis producendis, et felicitate 3uae Maentiae nece45iaria peris frui. Similem in modum loquitur eodem libro, p. 4 l. Dis' πρωτον ἔν ἐβδόμν καταπαυσας την τῶν θνητῶν σνςασιν, ἐτέρων θειοτέρων διατυπώσεων. πανευω γαρ ἀειποτa ποιῶν ο'Θεὸς ete. Primum igitur septimo die, requiescens ab operibus mortalibus, alias diuiniores formationes incistit. IXunquam enim Deus desinit operari me. Videtur etiam Paulo haec Dei requies esse imago lammaa laetitiae et felicitatis.

s. Καὶ ἐν - καταπαυσιν μου ) Ex hoc loco intelli inus mente Apostoli, hominibuε etiam promissim esse requiem, et quidem Dei requiem. Nam in isto Psaliami loeo mentio fit hominum, qui in illam quietem ingredieotur, vel ncae ingredientur. Nervus est in verbo ἐισ-σλἐὐσονται hoe enim ad homines pertinet. 6. Σπεὶ ων - ἐκαυτὴν= Quia igitur inde aequitur, quosdam intrare debere in illum locum requiei, i. euomnibus patere aditum ad eum; nam excluduntur tantum ii, qui non credunt. Sic intellexit Syrus. Is enim vertit:

190쪽

quoniam igitur eat ἰocua , in quem unuMulaque ingredi poteSt. 'Aπολιι πεται, cogitur, Sequitur, esi-situr. οἰ πρότερον -- δι απέιθειαν P Οἰ προ ra ρ ρ ἐυαγγελισθέντες sunt illi, qui ex Aegypto ex rant, quibusque promissa erat requies, sed sub conditione fides

et obsequii, supra v. oz., 3. 3

. 7. ΠάMν - σημιερον 9 Aliud tempus constituit , aliud hodie, quo sic. possit perveniri ad caua, de qua faepius dictum, requiem, L .selicitatem. Post σημερον recte ponitur colon. ἐν Δαβιδ - ε- Per Dauidem dicens poεt tantum temst vG annis quadringentia, vel quingentis post illam historiam, i quae est in Numeris, quemadmodum breυi . ante diximuS. Pavides multo post promissionem, Iudaeis in deserto factam, vixit, et i men quietis alicuius, adhuc exspectλndae, mentiemem facit. Ergo non potest obiici, post illam. Israelitii promisesam requiem, alliam non esse eAspectandam. Rec e pυtiua' colligitur, praeter illam κατα αυσιν, ad quam Iolua popu-aum Perduxerat, 3liam dari, cuius participes. fieri Davidis aetate omnes poterant, Qui divinis mandatis obtemperaren Verba ἐίρηται, notaui: quemacim iam breυi ante memoratum e4t, , se. cap. II l, 7. 3. . 8. Εἰ ταρ - ἐμερας Si enim Iostia 'eos acl oui

tem R. Veram et stabilem, perduxiS1et, ritin locutus es.set Deus per Davidem J de alio po4tmodum tempore, 'quo nempe cavendum sit, ne excludamur e requie. Aoristus Indieativi κατέπαυσε, pro plusquam perfecto Sul, iunctivi positus, sumitur μεταγατικῶς,' ut hebr. ia

Hi phil. i. e. sute4cere festi Perduxit Iosua quidem Israe-