장음표시 사용
111쪽
ad quae homo natura est applicatus Maccommodatus,eam integra lint 'en e stituta virtus requirat,velitque secus autem si se habeant, aegre molesteque serat ceveris homo prima sua institutione.ut ad se conservadum oui partes, partiu vires,ae optimam constitutionem tuendam procliuis: ita quoque ad cognatos,parentes,amicos suosque ciues tuendos.propter innatam societatis δέ communionis appetitione, propensus: profecto non est dubium, quin ea optime affecta, in suoque statu eo seruata,ad finem & extremum bonorum naturae accon modatum valeant: nee soli ea, verum etiam omnia .quorum indigeat ipse, ut conseruare casiasiit quae naturae apta sint . accommodata. Ex quo fit, ut bonis homo utilibus egeat.
Ora autem natura suae primae i navonis oblita est
lapis si sursum vel sexemties emittatur, nunquam aliter assuescet, quin deorsum feratur quae est eius prima institutio naturae, ita Sc qui ad rem quan piam natura procliuis est propensus, quanto magis eu ab ea expuleris,tanto celerius ad eam feretur: Naturam expellas furca tamen usque recurret, ait Poeta. Cum ergo illa prima se conseruandi, suasque partes,commendatio a natura tributa sit, non est quod a naturae perfectione, quae in conuenienter naturae uiuendo posita est,id alienum videri debeat. , '
Tum enim esset silmile, si in caeteris quoque naruris,id cuique esset vlt.
In exquirendo ultimo bonorum omnes philosophi conuenerunt .vt illud statui debere dixerint quod in re quaque praestantissimum est optimum vnde etiam illud extremum naturale in omnibus naturis ita simile erat, ut cuiusque quod esset persectissimum naturae accommodatissimum id constituendum esset summu num. At Stoici hominis ultimum bonorum ira explicarunt, ut ei omnia quorum eo in paratione optimum dicebatur detraxerint. Ea enim est rerum natura ut quod alterum vincit, quod vincitur .illius relinqua est excellentia. parte habere debeat, tametsi non parem Honestum igitur cum sit optimum rerum humanarum,cotinuo sequitur,ut res etiam humnae, quae honesto cedunt in bonis quoque esse debeant. quod minime voluerunt isti philosophi,qui nisi quod honestum sit nihil in bonis posuerunt. Ex vi R Tveta vitam fingereJ vetus codex, a vi R TvT agere.
Animis nostris tanquam igniculi in virtutum quasi scintillulae natura datae sunt: e ovibus accenditur ratio quam quasi ducem sequentes,ad natur peruenimus extremum Est enim virtus,ut lib. I.de Legibus scriptum est,nil italiud,quam in se perfecta cad summum perducta natura. Et alio loco, Rationem it,quum adoleverit atque persecta fuerit,nominari rite sapientiam. Est ergo quam natura ipsa, posserior sapientia. quae tametsi hominem perficit,non tamen inchoat Debet itaque id quod a natura inchoatum accepit.retinere,nee perficiendo illud abiicere. sed tantu solutius fingere. Accepit vero hominem,qui applicatus sita natura adsediligendum ad eaque inquirenaa. quae ad statum conseruandum valeant No ergo debenta sapietia id est,a summo bono repelli,q si nil l ad vitam beatam pertineant,quae
112쪽
dum praesemis ipse quoque animus nominare nescio quidsit.
Magna quaestio fuit apud veteres, quid animus esset,corpusne, an vero quid corporis expers inhorum quidem nonnullorum sententias Cicero Tuscul. I. recesuit ubi Mista de obscura animi notione sunt exposita. Mihi quidem, inquit,natura animi intuenti multo dissicilior occurrit cogitatio. multoque obscurior qualis animus in corpore sit, tanquam alienae domi quam qualis eum exierit & in liberum coelum quasi in domum suam venerit. Si enim quod nunquam vidimus id quale sit intelligere non possumus inerte meum ipsum diuinu animum corpore liberatia cogitatione coplecti non possumus. Dic archus quidem, Aristoxenus,qilia difficilis erat animi quid aut qualis esset intelligentia,nultu omnino animum esse dixerunt.
Id sciunt, visi uam partem negligerent.
similem loquendi formam reperias lib. de Senectute, Similesque sunt, ut si qui Tubernatorem in nauigando agere nihil dicant.&c quod dictum est,pro Perinde taciunt atque si laeuam partem negligerent. erillus Carthaginensis, Zenonis discipulas fuit: sed ab eius desciuit disciplina sinem enim bonorum posuit τω amςκ- ι :&quae inter bonum malum interiecta essent .eorum nullum delectum reli- uit,sesomnino exaequauit. Eius& Pyrrhonis explosas esse sententias 'pe Ciceroicit. Qua quidem finis constitutione non modo corpus, id est, alteram nostri partem deseruit,sed etiam partε eam an inii, quae in agendo versatur. Est ergo eius imminuta de quasi cum sententia. Totius enim hominison summo exquirendo bono, ratio habenda fuit.
In omni enim animante est summum aliquid atque optimum.
In naturae persectione summum bonum collocari debet quod Aristoteles νυ
ergo naturae persectio sinis est bonorit,profecto quae sunt a natura inchoata, qu q; prima hominis institutio assumpsit,a summo bono ea remouenda no sunti No enim ista in progressione naturς deseruntur,sed sic fit accessio,vi quod primi dederit, noadimat natura. Quod a prima ipsius naturae eonstitutione intelligi potest Primit enim infans augendi irescendiri vivendi initia sumite deinde sensus ad ea adiit guntur: postremo ratio assumitur,quiexculta superioribus illis seruatis,in summam peruenit sapietia,in qua naturet hominis elucet persectio. Sic Cicero, sic philosophi disputat: sed causani ignorat,m qu tam pridiare disputat,efficiat nemo, ne ipsi quide,qui tam belle loquuntur. nai intersit natur J Vetus, udo iter sit naturae.
Potius qui Ῥno De omnia concludant.At enim a natura dicitis.
In veteri codice aliter legitur, po ius uno fine utrunque concluderent. At enim iam dicetis virtutem non posse eonstitui. Dicebat Cato lib. 3. Tenere virtutes neminem posse. nisi statuerit nihil esse quod intersit,aut differat aliud ab alio, praeter honesta jurpia. Id nunc reprehendit M. Tullius, docens ob id ea retinenda esse,quod ipsa sint in quibus virtutes versentur, ideo interesse .disserre aliud ab alio. Si eni in αυγκοιικἈγ , id est, conueniens de consentanea seleuio, sapientiae opus est, ut volunt Stoici,certὶ quae seligi , quaeque reiici possint habeantur, necesse est. Alioqui in idem incommodum,in quod Aristo. qui media virtutis de vitii exaequauit, incurremus. Sublato enim rerum mediarum delectu officia omnia simul tolluntur. Hue aceeditqliod quia quemadmodum officia a principiis naturiae omnia proficisci: ita ab iisdem necesse esse ipsam derivari sapientiam voli int,ideo destructis principiis necesse erit,&quae extructa sunt collabi. Non ergo prima naturqinitia line sunt remouenda, ut inutilia . quod tamen stoici volunt.
113쪽
ros IN IIII. LIB. DE FINIB. Introducierum irim nullo modo post Lmsi Omnia se leget.
Idem disputat Peripateticus Alexander cuius verba adscribemus quae studiosic PCiceronianis conserat: δc intelligant in Cicerone non tantum verborum elegantiam,verum etia in disputandi subtilitatem,& rerum scientiam magnam fuisse. Quas enim contra Stoicos lite Peripateticus magna cum laude scripsit rationes, o Cicerone ante excogitatas, fuse tractatas reperies. Ait itaque ille, O iesis σιν , οικειων ε insolia si νέργεια ρ ἀρετῶ rara τίλα πιι νονρμα , Ma Dcκλισιν F τουτοις ιανδων, δῶ κυνοπ -ρωνα α κλάζεται. ου - δἰ ac τί αἰθρωπι, ταντα
officium est , ea seli ere quae iunt secundum naturam naturae coniuncta , repellere , atque rei j cere contraria , certe nullo modo introduci virtus poterit, nisi adsint, quae leget, quaeque sumet. Neque en in semper ea homini adsunt,quippe qua dum iis caret, qui virtute praeditus est, aliquando e vita desciscat. Nam non quia nosossit ea seligere, e vita excedit quod est virtutis ossiciu: sed quia non ad lintea, quius caret. Igitur a iis destituatur,in quibus tamen eius versetur ossicium, profecto ad eam quae naturae propria est, actionem .non satis virtus praeli dij habet.
Quid enim aliud intelligetur,msi ut aeque pars natura negligatur.
In veteri codice est, in Gi Tu R. aliud intelligeretur,nisi ut in sque pars neglegatur,quae lectio non multu abest ab ea, qua Ald F. probat, is parsi gligatur. Jest enim illudque compendiose scriptum,q.quod aliquando legi in eo.
Pro qua sequitur autem paulo post, ANT explicationem Jantiquus habet Arar explanationem. Quod autem ait. tale quippiam est Finis expositio maturae est explanatio. Ergo in summo hominis bono constituendo eius natura spectata est. Eius vero naturae duae sunt partes,altera animus,altera corpus Corporis igitur animi erit natura spectanda in exponendo fine bonorum . Qui autem in honeso lo eum inesse voluerunt, aliaque ad totius naturae conseruationem valetia ne glexerunt: quia unius tantum partis rationem habuerunt, a natura discesserunt. NAquidem negandum est in animo principatum,& dignitatem longe maiorem quam in corpore esse, propterea pri stantiora iudicanda quae ad ipsum pertinent non ira tamen amplecti debet quis istam di 'nitatem ut quod inferius sit deserat, ironihilo putet praesertim quum ad totius nominis conseruationem,in naturae persectione in utrunque requiratur.
Vt quidam philosophi, quum sensibus profesh, maiora quaedam.
Quem ad inodum a sensibus progrediamur ad cognitionem de scientiam, socet Aristoteles. Ex sensu enim gigni memoriam e memoria,& rei in animo comprehensione frequenter repetita , oriri experientiam quae initium est&arti si scientiae. Et eius celebratur dictum uod in intelligentia quippiam non sit, quod prius insensibus non fuerit Sensus reliquisse fetuntur cademici recentiores: quorum de sensuum iudicio caput Cicero refert, sunt falsa sensus visa. Et de iis Epictetus apud Arrianum de Epicuro loquens, ut naturalem hominum coniunctionem tollere co
praecidit,quia non potuit: non magis quam miseri Academici sensus eripete aut excaecare possunt tametsi vehementer id efficere laborent. Clitomachus tamen,ut re-
114쪽
sere M. Tullius,diest eos vehementer errare qui dicant ab Aeademia sensus eripi, a quibus nonnunquam dicium sit,aut colorem , aut saporem , aut nullum sonum eia se. Illud ,inquit,sit disputatum,non inesse in his propriam, quae nusquam alibi esset,
Sic isti quum ex appetitione rerum, virtutis pulchritudine siex s.
Hune progrestum a principiis naturae ad fines,id est,ad honesti, siue virtutis aspectum, lib. 3. Cato explicauit. Primum enim ossicium in se conteruando in naturae natu posuit. deinde sequitur,inquit ut selectionein reiectione inuenta prima quae sunt secundum naturam,teneat: deinceps perpetua, constans maturς consentanea selectio: in qua quum homo inesse incipit tum intelligit,quid vere bonum possit dici. Qu9d vere bonum qui tantu tuetur, ea relinquens ex quibus eo prosectus sit n5 dubium est, quin fundamenta vitae beatae maturet explicationis abiiciat. Illa enim ex quibus inchoata est. de quasi gradibus ovibusdam ducta natur persectio,sine primis illis constare no potuisset. Vnde eius absolutionis συμπληρώUcὰ naturae illa initia dici debuerunt quod minime Stoicis placet.
Itaque mihi videntur omnes quidem illi errasse, quisnem bonorum 6s
Stoicis, Pyrrhoni,& Aristoni honestum solum bonum visum est atque in hoc omnes hi conueniunt. dissentiunt autem, quδd Stoici quae media bonorum sunt&malorum,eorum aliquem delectum reliquerunt: ut alia sint sapienti sumenda , alia reiicienda. Pyrrhoni de Aristoni non magna discrepantia fuit, comni uniter,quae inter bonum malum media sunt,sic exaequauerunt,ut in tranque partem, nulla selectione uterentur: quae est officiorum omni reuersio atque dissipatio. De Aristo . nis occurrentibus,nihil me legere memini.
Sedprimum illudii grauissimum istam Ῥ6, sententiam.
Primum caput,& veluti propositum totius disciplinae Stoicorum in hoc positum est axiomate Om μονον, καυν γαθον, quod finis sit, τυ καλωe G itaque apte celeganter dicitur familiam ducere: ut alias in re eadem, lumen illoru esse, dixit. Hic enim sententiam, qui huius disciplinae discipulos se exhibent, primam audiunt:&ita recipiunt, ut eam quasi ducem in totum sequantur quam qui prodidit semel,totam euertit disciplinam non aliterae in Geometria,prima si dederis,danda sunt omnia. Uerum ista' inquit Cicero, eadem ab iis dici possent, qui Pyrrhonem sequerentur aut Aristonem. His enim illud honestum non summum modo, verum etiam , ut o Iunt Stoici, solum bonum videtur. Nam quan uis Aristo in scientia summum bonuponeret .is tamen non aliter sentiebat,atque qui ipsum honestum appellarunt. Eam enim scientiam,si in perferendis periculis versaretur,fortitudinem iu in suo cuique reddendo .iustitiam si in moderandis cupiditatibus,temperantiam nominari, quiomnes sunt honesti partes: quod docet Galetius lib. de Hippocratis 5c Platonis decre
tis ira poli. MAR non posse virtutem Jvetus, CONFORMARI.
Mihi autem aequius idebatur Zenonem cu Polemone disceptantem.
Polemo nobilis Peripateticus auditor Xenocratis,&Zenonis magister, finem bonorum prius exposuerat quam Zeno,constituendum esse in congruenter naturae vivendo, retinens quidem quae essent secundum naturam: eaque in partibus vitae
beatae numerans Zeno vero desciscens apr ceptore conuenienter naturae vivere duin explicat summum bonum esse, la tuetur nonestate, malia quae non sunt eius generis, a vita beata remouet quae naturae explicatio,cum Pyrrhoniorum magis co- uenit, quam Peripateticorum ratione.
Minime ero illud probo, quod quam dicitis, nil vobis videmini.
si honestas .id est,naturae conuenienter vivere, summum bonum est, fieri non
115쪽
potest ut natura quae secundum naturam sunt, differentia dicantur. Nam,ut est apud Plutarchum si legibus jationi congruenter vivere bonum virum efficit necesse est e rationem 'egem bonam esse: ita si in congruenter naturae viuedo summum bonum est,in bonis naturam δε quae sunt naturae accommodata poni necesse est. Praeterei videtur absurdum ex eorum selectione virtutem existere, nos ad ea natura applicatos esse,quae sint indifferentia, nec ad vitam pertineant beatam imo naturam ipsam inanem esse ac dementem, quae ad ea nos applicet noti antis 3 accommodatos efficiat,quae ad naturae nostrae persectionem nihil coni Addit, Si quis vitam adeptus est beatam, is summam bonorum teneat,ne quicquam requi-rri necesse est Natura vero sui desiderat conseruationem : quae naturae conuenitit postulat non ergo in sola virtute vita beata est posita.
Non est Hyectione Virtus ponenda erat, ut id ipsum quod erat.
Latius haec disputat Alexander, i, inquit .ipsorum sententia ,harum rerum in selectione virtus exerceatur: naturaque selectionis causa earum rerum quisint ad virtutem assequendam accommodatae 3 contrariarum reiectionis fabricata est nonne corporis' externa bona legenda sunt iumenda nullane eorum est habend. ratio Sed quid immoror inne: comparanda sunt Quid vero comparanda, none eorum usus momentum ullum habebit ad quid vero habebit nisi ad bonorii ultimum Neque enim natura ea desideraret, neque virtus priscriberet, neque sapies se Iigeret .si ipsa habeas,necne, nihil intersit. Neque enim ars ulla alia quippiam h ipso tantum ut eligat. seligit sed omnium selectio ad finem resertur praesertim qui, in usu rerum quas ouis seligit, non in ipsa selectiones nis positus sit. Et ut in summa dicam. qua ratione dicat quis absurdum non esse,virtutem alio non reserti, quam ut selectione utatur Nam si earum rerum quae leguntur queque sumuntur, indisi eres en adeptio, nec ad bonoru ultim si quid cofert, prosecto vanain inanis fuerit ac superuacanea selectio si quis Graece mauult lixe audire audiatici 2 - mi ex
Ut is qui eam adeptus sit, nihil praeterea desideret.
aer ων - τουτων, ων δειται λογαι ειδεμ si πιπινία, κω τελειον. id est. Si vita beat bonorum summa est: onini cupapta sunt de accommodata naturae bona quae dam sunt, qui fieri poterit,ut non haec omnia desiderentur, ut summa bonoruni expleatur Dicere enim nos ad tam multa esse applicatos natura . nihil tamen habeam uiue,an non habeamus interessi id demum est pugnantia loqui. Sin ea nos requia
116쪽
rere constet, quonam pacto quis vitari ducere beatam dici poterit. eu Iea desint, quae sunt necessaria si quidem vita beata nihil requirere .sed omnino absolutum quid de persectum esse debet.
Vobis autem quibus nihil est aliud propositum, nisi rect m.
Ossicia xactiones,nisi habeant in quibus versentur remanere no possunt. Versantur autem in rebus iis que sunt naturi conuenientes. Ergo ut ossicia remaneant. deseri naturae initia non possunt. Sic Peripateticus ille, D O be inquit, πω, ἀναί ri' set 'οι- 'γειν Mari τὸ λειτο πινων, ἐπιοῦ κατ' - ἀιλώψν αὐώδια is νει πινα,τας, τρωπάρκη προς ἰδαρυrio Mis, stola. πινωνοῦἱωλ , ηος ni *γων οὐ fra ἰδουπινει ni miserum sensus est Si ut virtutis status. Dosscia cuiusdi modi relinquantur, res aliquas adesse necesse est in iis autem & ossiciis, actionibus virtuti congruis vita posita est beata: profecti ea virtus cum ad agendum oua in re consistit ut quis beate uiuat, rerum externarum indigeat,non satis erit ad beatitudinem.
tque vii ristonis esset explosasententia dicetis, Nihil dissere aliud.
id est, Finem constituit ita tuere, ut quicquid occurrat eorum, quς inter virtutem vitium media posita sunt sumas,nec ulla rerum selectione utaris,sed omnia paria facias. Excellent enim histrioni similem esse sapientem,qui siue Thersitis, siue Agamemnonis personam induat .vtranque apte venusteri conuenienter reprssentat.
Quasi vero haec appetitio non adsummi boni adeptionem pertineret.
In rebus externis,& quae ad corpus pertinent,satis causa cur appetantur,esse volunt Stoici,non autem ut vitam compleat beatam. At .ait M. Tullius, haec alio pertis nere non potest appetitio .nisi inaniter data nobis a natura dicatur. Quod item Peripatetici dicuntum τῶ σοι Am Myl υσιν osικτα, αδιος π μάκω σοφος ρεγεται, εδο αδτραγ- ων de ιτα, πιειτο πιυς τ οικειον erum ἀλανας edia, Ma σιωτ λά-τ αὐτ ηος δαπινι- si inquit, quae secundum naturam sunt, ea sapienti appetenda sunt sapiens autem nihil inconsideratii nihil temere appetit protecto ad finem naturae accommodatu, quae appetit,ea referantur,& ad summi boni adeption Epertineant necesse est.
Nunc enio ad ista tua breuia, qtra consectaria esse diceba/
Libro tertio,dicebat Caro, Sed consiliari me Stoicorum breui 3 aeuta delectat ubi diximus in veteri codice scriptum esse , coNfEAETAE R P delectantJquaveram esse lectionem ex hoc loco co firmare licet. Illic praeterea ex Chrysippo duo talia protulimus consectaria Reprehendit autem M. Tullius prius, quod minim Econcessis Matis pro concessis utatur: itaque quod vult ex iis effici non posse. Ideo rationem eiusmodi plumbeum pagionem appellat,quod futilis, leuis, infirmatae ad propositum confirmandum conclusio.
risio telis,Nenocrates, tota illa fumilia non dabit.
schola Peripatetica principe habuit Aristotele .ut Academica quae vetus dicitur, Xenocrate: dc utraq; ex uno Platone veluti ex fonte derivata est. Quid familia Pe- ἄφωνῶ --ἱεις οἰσὶν ἐπανιτα, ιωτοὶ ἐπανεπιμικαρσωκέ v -MRά
117쪽
cie κιδε οι σω pene επrari ἀγου sau σωφοσ-η αλ' ου οἴεια πανετον.ς v. m. σοῦν. ' αὐ- α et ruriri A i. omiωe A sed' huis is ita αλλων id est. Ex bonis omnibus ea extrema iudicanda sunt, quae ipsa vi sua, propter se expetenda sunt honesta veris,quae clim non alterius rutari sui talia sint, omnia laudabilia sunt. Ea enim sunt,quoru non minus actione quim ipsa .laudari debet. Vt iustitia laudatur,quia eius laudabiles sunt actiones ite q. cperati, quia laudabilis est teperantia. At valetudo laudabilis no est quippe et in eo genere opus actio eius non reperiatur neque etiam magnis viribus quid secisse quispia laudabile dicat sed illa quidem bona sunt laudabilia non item. Quod ide in aliis perspici 5 in
telligi potest. Idem ii nore μοῦν late, Bonorum hanc tacit diuisionem, ut alia dicat, I μυια,alia πανετῶ,alia διωαμ e. quorum in primo genere ponit animum,&metem: in altero,virtutestin tertio, principatum diuitias, viresin pulchritudinem.
Iam isse Sorites, quo nihil putatis esse vitiosius, Quod bonust, id esse.
Sorites, Stoicorum ratio quaedam est fallax admodum: quam aceruale dici pota se scribit M. Tullius de Diuinat. lib. i. Min Academicis captiosissimum vocat genus interrogationis,ctim aliquid minutatim traduim additur, aut demitur Soritas, inquit, hos vocat,qui aceruum Sciunt uno addito grano Vitiosum sane & captiosum genus. Huius generis conclusionis authorem facit Laertius Eubulidem Mile-fium,qui scholae Euclidis successit. Hunc Soritem,quem Cicero tractat, lib. 3. exposui miis. xxv vr Ro minime consectari uJalij habent, CoNfENTANEv M. Apud Nonium Marcellii Iegitur coesi ECTAR iv M, quod interpretatur efficax, persectum: sed puto mendum in eo esse.
Et tota ingens, reliqui qui virtutem omnibus rebus multo.
Nota est Aristotelis sententia de bonorum distinctione. quod iustitia Mali virtutes sint, παλη κραπαί- ατε-: vires veris,diuitiae. extera de genere eodem, eum πρώτη ου τε παίτω Κρε- Ait alio loco esse ex .eγαθων rit e, τοῦ ψυχοῦ β τσα:quae in tres distribuit partes, φοὶησιν. . εκι Ura ἔδονI. . Notum item quid in consti
,3r αλο et χων τήτων M. δαμονύα, μα τα τα quibus verbis satis indicat se non modo intellexisse, quae adiunguntur ad virtute bona externa Sc corporis id beatitudinem conducere,verum etiam eius partes esse. Is enim verborum sensus est, Nam beatitudo ex bonis non ullis iuncta est. Iis vero quibus constat bonis,inquirere vitane beata praestet: quia praeter illa aliud quicquam non est sed ipsa eadem,absurdum
Vitam nos, , consilia voluntates, non verba corri .
Vita Stoicorum,si inspiciatur,alia videtur contraria decretis. Eandem enim aut certὰ similem ducunt vitam atque ij a quibus dogmatis dissentiunt. Virtute,honestatem Lossicia recta laudibus vehunt, sola ea expetenda clamant aliasque res beatum hominem non efficere: vitam tamen vivunt,quae non aliter quam aliorum, ad voluptatem,ad opes parandas ad assequendam gloriam, caetera generis eiusdem referatur. Non tamen tam debet ut scribit Plutarchus post Aeschinem oratoride quod lex pronunciare: quam vita philosophi eu oratione sentire . Haec vero Stoicorum secia, alia facit, alia loquitur, praeclare in scholis min libellis de virtute, de sapientia,de honestate disputat: sed nihil minus vita exprimit,quam quod exprimcndum praescribi trillaque mutabilitate utitur, qua mulier quaedam apud Archilochum, qu. τῆμNuδωρ φορῶ δου φοσιουσα χορι, τ a me. Ne igitur corrigant aliorum dicta aut scripta Stoici: sed vitam emendent, consilia, facta, volviatates suis decretis consentaneas teneant,aut decreta ad vitam accommodent: nec quam vivendo
118쪽
naturam tuentur,eandem verbis deserant.
Tu autem ne ii fomm esse quenqua posse, qui dolorem madum putet.
Libro tertio Peripateticorum 8 Stoicorum discrimen ostendens Cato concludit eontra illos tum sapientem beatum non esse , quum equuleo torquetur, si dolor in malis ponatur: contri, eundem esse beatum, qui vel grauissimum dolorem patiatur, si non in malis dolor iudicetur. Hanc rationem ut vanam frigidam reiicit doeens, non minus asperum sentire dolorem, de vix ferendum , qui haec sibi persuaserit quam qui malum nuncupauerit. Non enim molestiam tollit, qui nomen comu tati nee minus est formidabilis dolor, si asper, si durus, si inimicus naturae de odiosus, qui in si malus dicatur disputatio est etiam a M. Tullio expositati. 2. Tuscul.
Et sit vita litera commota sit ore tota vi labet δ' ' a.
In veteri codice verbum unum additur ad hunc modum, ET A s si una litem commota sit. JHoc lib. 3. Cato dixit, Quid sequitur quod non respondeat superiori quid non sie ex alio nectitur, ut non, si ullam literam moueris, labent omnia Quae vero nunc repetit aptain connexa,ea Cato dixerat, Quid enim aut in natura qua nihil est aptius nihil descriptius: aut in operibus manufactis ta compositum , tamq; compactum S coagmentatum inueniri potest Paulo superius admirabilem esse copositionem disciplinae incredibilenique rerum ordinem dixerat Inter omnes philosophos. nulli tam consequentia tenuerunt quam Stoici nimirum artem differendi. ouae id in primis docet apprime tenuerunt,usqueadeo ut dialecticorum nomen sibi
propriuin, ut diximus,secerint.
Sed ita false sunt ea quae monsequuntur, Ni ista quibus haec nata sunt.
Docent Dialectici ii Ἀκ ει αλκ3 eam . Guq sit ψῶδος, Aut ιδεδε αλου te. αλη γ αξίαι sci re tanta di θων Rem eni in taliam, falsa, vera sequitur idem autem vera in nihil nisi id verum sic sequitur . Si ergo quod conclusum fuit falsum inueniatur id quod antecedit falsum tu illa necesse est: siquidem rem veram falcinon seqititur . Veluti in ea Stoicorum ratione, Bonum omne laudabile laudabile auten omne honestu in igitur omne bonum honestum in uia eonclusio, Omne bonum honestum falsa est. sequitur ut alterum eorum,aut triaque quod alsumebatur falsum fuerit: illud est autem, Bonuin omne laudabilem quapropter hac argumε-ti conclusione ea reprehenditur ratiocinatior si omne bonum laudabile est , omne bonum est honestum: non autem omne bonum est honestum: igitur ne bonii quide omne laudabile. qua ratione pars aduersari contraria ei quae reprehendebatur,e5clusa est iste autem posterior concludendi modus stoicis ci αποδεικτος dicitur aptatis sit,ut ne rationem quidem reddi oporteat. Fit vero modus ille, ut in Topicis a M. Tullio seriptum est cum id quod annexa est, negaris, ut id quoque cui fuerit annexum, negandum sit: appellaturque lac sidus concludendi modus. Quod annexu est stoici, qui hoc totum disputandi genus pepererunt,aut certe amplificarunt, Toλη θν appellantis id cui annexum suit, ήμῖνον Hue pertinet, quod ait,A'να υ-mioli κοπιυι Aristoteles, φαί*ον ἡνίῖτο μῆλ μπευσμα ψά δοὶ, α. γκη c, o saeias δοῦ π ύ- ντα,ῆ ια. Ergo,inquit illud perspicuum est, si falsum sit id quod consequitur,illa quibus nata est arguinentatio,aut omnia, aut non ulla necessatio falsa ue.
Quaesequantur tur,omnes qui nonsum sapientes,aeqV miseras.
salsis initiis qui progrediuntur, longe lateque peccant,4 errorem errori, quo longius proficiscuntur,adiungunt. Nain ut ait Aristoteles. ωκα που δοθωπς ταλ-
- ιβ πσι, Si quippiam quod absurdum silvi salsum,concesseris. Ea consequib
119쪽
tu absurda et neommoda. Ex eo itaque quod solum honestum bonum esse statuerunt Stoici, Ic honesto contrarium solum malum,plurima incredibilia & cotra omnium sententiam pepererunt dogmata qui ψδοἱ ab illis a Cicerone admirabialia nominantur . Qualia sunt quae hic enumerat, plura Academico eudo. Illa veto,inquit ferre non possum,non quod mihi displiceant sunt enim Socratica pleraque mirabilia Stoicorum, quae πιώδοἱ nominantur. Sed ubi Socrates ubi Aristoteles ista tetigitὶ hos enim quasi eosdem esse vultis. Illi nunquam dicerent, Sapietes solos reges,solos diuites, los formosos,omnia quae ubique essent sapientis eue: ne. minem Consulem, praetorem, Imperatorem nescio an ne Quinque uirum quidem quequam,nisi sapientem Postremo solii ciuem, solum liberum insipientes omnes peregrinos,exules,seruos furiosos. Denique scripta Lycurgi, solonis uodecim ta-hulas nostras non esse leges, ne urbes denique aut ciuitates, nisi quae essent sapientium. Sed de iis nos quoque postea dicemus.
Postea tuus ille Poenulus cis enim citius quam hunc a philosopbia.
Haee verba, IAM v M a philosophia J in quibusdam codicibus non legunturi nec erant in veteri. Hunc locum legendum putat vir doctiss.Ioach. Camerarius adhue modia, pos TE A Tvvs ille Poenulus,scis enim Cimeas clientes tuos a Phoenicia esse profectos. Jlpter h e Laertis verba Nίων ναν- irii uis κrein νυμκως D. Idem tamen Laertius aliquanto post ae porticu loquens quae μιλη
bantur,ut est scriptum in Epicuri epistolis. Et certe Stoici antea quida anpellati sue rant, qui in ea porticu versabantur, Poetae quod tradit Eratosthenes lib. X. de Comoedia antiqua: quorum quidem fama longe lateque iam increbuerat. Idne Uzesignificet,addubito,& haud scio an ad disciplinam an vero ad appellationem reserri debeat. Antequam hunc locum legissem , valde mihi placuerat Camerari illa coniectura, Meam quod verum esset attigisse existimabam nune vero verba illa
Laerti j. ut addubitem,essiciunt,utque quicquam affirmare non audeam. Eruditiores iudicent.
Negat ue Platonem,si sapiens non sit, eadem esse in causa.
Quod ait. Illum negare Platonem, si sapiens non si eadem in caussa esse,qua tyranum Dionysium, non conuenit cum eo decreto. quod Zenonis nomine, pra expositum est, Eos qui nam radoctrinaque longe ad virtutem processissent, nisi eam plene consecuti essent,suna me esse miseros: neque inter eorum vitam ac improbissi morum quicquam omnino interesse. ut Plato tantus ille vir,si sapiens non fuerit,nihilo melius quam quiuis improbissimus, nee beatius vixerit. Et quod paulo post sequitur, Peccata partim esse tolerabilia, partim nullo modo, propteret quod alia peccata plures alia pauciores quasi numeros offici praeterirent,id congrueremo videtur cum eo dogmate quod Zenonem defendisse noni inatim Laertius ait, Omnem omnium insipientiam,iniustitiam, Lalia vitia similia esse, omniaque peccata esse paria; iure diligentius inquiramus,hicne locus mendo vacet, an vero Poenulus iste, de quo loquitur, sit Zeno ille Stoicoru princeps. Nisi sorte ita Zenoli se sua dogma ea induxerit, ut primit ab aliorum sententia longius non recesserit, sed sensim vnsi
post aliud proposuerit: quo factum sit, ut quae primu probarit,tandem aliis Peri siti
120쪽
Dicunt appetitionem animi moueri, quum aliquid essecundum urur.
Quae a tiatura nobis data sunt Peripatetici ea omnia dicunt utiliter data esse: hue semper respicientes, ut nihil sine causa factum esse doceant. Itaque quum contra Stoicos,in hae potissimum quaestione, disputant ad finem semper recurrunt in is uirentes propter quid hoc aut illud dicatur: quod dum faciunt, lingularum rerum
σ-- 3 T φυσιν, ηπιος πως si δαιμονιαω am Aratim τουτου πτιηπικα, 3 G ἀυταρκη Phio, se αντον. A Ueaacim φησουσιν αυγος μι-εκωνου. macter εις απουν Hunc locum, tametsi longiusculum, libetius ideo adscripsimus. quia Ic mi illa Stoicoru propria verba cotine qilib. maxime urgetur & interim causis notat,cur bona Peripatetici quae sunt naturalia, appellant. Explicabimus autem Latine, ut poterimus qu6 omnes intelligant, Iam vero cum naturae accommodata.
producta, utilia Laestimabilia dicuntur,quis eiusmodi reseruntur appellationes, si ad vitam adipiscendam beatam .ea nihil valeant πρηγμανον enim,id est, productum omne ex eo appellatum est quod ad aliquid producatur. Plusque momenti quim aliud ad id de quo agitur, habeat. ideoque quia quasi producatur ad finem, dicitur. ita illoruin veluti productionem non dubium est aa beatitudinem pertinere sinminus eo pertineat sed ad vitam naturae consentaneam , rogandi sunt quid de vita
naturae congruenter acta iudicent, eam ne in bonis ponant, an vero nota ponat,sed tantum eam dicant naturae accommodatam esse, atque ita in praepositorum genere collocent an alieniim quid, reiiciendum nulli isque momenti esse velint. Quorunullum si respondeant, nihil superest,quirit respondere possint. Nam perspicuis est eos illa in malis non esse numeraturos. Igitur sit quid bonii esse illam dicat, primum quid cause est,cur no etiam quibus4 expletur, Messicitur, ea bona velint esse V nde
efficiatur,qdae preposita sint siue producta, bona esse: deinceps non solum quod honestum est,id bonum esse. Etenim vita naturae consenties, si quidem sit in bonis,